# Hậu tố Chẩn đoán, Bệnh lý và Phẫu thuật (-ectomy, -otomy, -ostomy, -plasty, -itis, -osis)

> 32 thẻ ôn tập về các hậu tố phẫu thuật cắt bỏ, rạch mở, mở thông và tạo hình, hậu tố ghi nhận chẩn đoán và nội soi, hậu tố bệnh lý và khối u, hậu tố huyết học và thần kinh, hậu tố tính từ cùng quy tắc số nhiều Hy Lạp/Latinh cổ điển.

- **Canonical URL:** https://flashcards.world/flashcards/sets/100ddb27-3bf5-41ba-ae79-88f712faa836/
- **Markdown URL:** https://flashcards.world/flashcards/sets/100ddb27-3bf5-41ba-ae79-88f712faa836.md
- **Level:** basic
- **Languages:** vi → vi
- **Total Cards:** 32

## Flashcards (32 Cards)

| # | Front (Term / Prompt) | Back (Definition / Answer) | Example | Multiple-Choice Options |
| :--- | :--- | :--- | :--- | :--- |
| 1 | Hãy phân biệt ba hậu tố phẫu thuật cơ bản: -ectomy, -otomy (-tomy) và -ostomy (-stomy). | -ectomy có nghĩa là phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn một cấu trúc giải phẫu (ví dụ: cắt túi mật cholecystectomy); -otomy có nghĩa là phẫu thuật rạch hoặc mở vào một cấu trúc (ví dụ: mở sọ craniotomy, mở khí quản tracheotomy); -ostomy có nghĩa là phẫu thuật tạo một lỗ mở nhân tạo (lỗ thông/hậu môn nhân tạo) ra bề mặt cơ thể hoặc nối thông giữa hai tạng rỗng (ví dụ: mở thông đại tràng colostomy, nối thông dạ dày-hỗng tràng gastrojejunostomy). |  |  |
| 2 | Hãy phân biệt giữa các hậu tố chỉ sự hình thành, nguồn gốc và tính tương đồng: -genesis, -genic, -poiesis và -oid. | -genesis = sự sản sinh, nguồn gốc hoặc quá trình phát triển (cơ chế bệnh sinh pathogenesis, tân tạo đường gluconeogenesis, quá trình sinh ung thư carcinogenesis); -genic = tạo ra, bắt nguồn từ hoặc gây ra bởi (do thầy thuốc/điều trị gây ra iatrogenic, do tim cardiogenic, do thần kinh neurogenic); -poiesis = sự tạo thành, đặc biệt là tạo tế bào máu (tạo máu hematopoiesis, tạo hồng cầu erythropoiesis); -oid = giống như hoặc có dạng như (dạng nhầy mucoid, dạng mỡ lipoid, dạng thấp rheumatoid). |  |  |
| 3 | Bốn nhóm ngoại lệ đáng chú ý nào kết thúc bằng đuôi -oma (mà không có chữ sarcoma hay carcinoma trong tên gọi) nhưng lại là u ác tính? | Melanoma (u hắc tố ác tính của tế bào sắc tố), Lymphoma (u lympho ác tính), Multiple Myeloma (đa u tủy xương, tức u ác tính của tương bào), cùng nhóm Seminoma (u tinh bào) / Dysgerminoma (u nghịch mầm) / Hepatoblastoma (u nguyên bào gan) / Glioblastoma (u nguyên bào thần kinh đệm) / Mesothelioma (u trung biểu mô ác tính). |  |  |
| 4 | Các hậu tố phẫu thuật và thủ thuật -centesis, -clasis (-clast), -tripsy và -lysis có nghĩa là gì? | -centesis = thủ thuật chọc dò để hút dịch (chọc dò ổ bụng paracentesis, chọc dò màng phổi thoracentesis, chọc ối amniocentesis); -clasis = phẫu thuật chủ động bẻ gãy lại xương để chỉnh sửa biến dạng (bẻ xương chỉnh hình osteoclasis); -tripsy = thủ thuật tán hoặc nghiền nát (tán sỏi lithotripsy nhằm làm vỡ sỏi thận hoặc sỏi mật); -lysis = sự phá hủy, làm tan hoặc gỡ dính (tiêu sợi huyết thrombolysis, gỡ dính dây thần kinh neurolysis). |  |  |
| 5 | Hãy phân biệt giữa các hậu tố tế bào -blast, -cyte và -clast. | -blast = tế bào non chưa trưởng thành, tế bào tiền thân hoặc tế bào tạo chất nền (nguyên hồng cầu erythroblast, tạo cốt bào osteoblast, nguyên bào sợi fibroblast); -cyte = tế bào trưởng thành đã biệt hóa (hồng cầu erythrocyte, cốt bào osteocyte, tế bào gan hepatocyte); -clast = tế bào phá hủy hoặc tiêu hủy mô và chất nền (hủy cốt bào osteoclast). |  |  |
| 6 | Hãy phân biệt giữa các hậu tố tiêu hóa -emesis, -pepsia, -phagia và -orexia. | -emesis = nôn ói (nôn ra máu hematemesis, chứng nôn nghén nặng hyperemesis gravidarum); -pepsia = sự tiêu hóa (khó tiêu dyspepsia); -phagia = việc ăn hoặc nuốt (khó nuốt dysphagia, nuốt đau odynophagia, chứng ăn nhiều polyphagia); -orexia = sự thèm ăn (chán ăn anorexia). |  |  |
| 7 | Các hậu tố tiết niệu -uria, -uresis và -continence biểu thị điều gì? | -uria = tình trạng nước tiểu hoặc việc đi tiểu (tiểu máu hematuria, tiểu đạm proteinuria, tiểu mủ pyuria, tiểu buốt/tiểu khó dysuria, tiểu đêm nocturia, vô niệu anuria); -uresis = sự bài tiết hoặc thải nước tiểu (lợi tiểu diuresis, thải natri niệu natriuresis, đái dầm không tự chủ enuresis); -continence = khả năng tự chủ giữ nước tiểu hoặc phân. |  |  |
| 8 | Hãy phân biệt giữa các hậu tố -cele, -oma, -oncus và -cyst. | -cele = thoát vị, sự phồng lồi hoặc sưng qua một khiếm khuyết thành cơ quan (thoát vị màng não meningocele, tràn dịch màng tinh hoàn hydrocele, giãn tĩnh mạch thừng tinh varicocele, sa trực tràng kiểu túi rectocele); -oma = khối u, tân sinh hoặc khối tụ khu trú (ung thư biểu mô carcinoma, ung thư mô liên kết sarcoma, khối máu tụ hematoma, u hạt granuloma); -oncus = khối u (ung thư học oncology); -cyst = túi kín chứa dịch (u nang). |  |  |
| 9 | Các hậu tố nhãn khoa -opia (-opsia) và -coria có nghĩa là gì? | -opia hoặc -opsia = thị lực hoặc tình trạng thị giác (nhìn đôi/song thị diplopia, lão thị presbyopia, cận thị myopia, viễn thị hyperopia, bán manh hemianopsia); -coria = tình trạng của đồng tử (đồng tử không đều anisocoria, đồng tử đều hai bên isocoria, đồng tử trắng leukocoria). |  |  |
| 10 | Hãy phân biệt các hậu tố phẫu thuật tái tạo và sửa chữa: -plasty, -pexy, -rrhaphy và -desis. | -plasty = phẫu thuật tạo hình hoặc sửa chữa tái tạo (tạo hình mũi rhinoplasty, tạo hình mạch máu angioplasty); -pexy = phẫu thuật cố định hoặc treo cơ quan vào đúng vị trí (cố định tinh hoàn ẩn orchiopexy, cố định thận nephropexy); -rrhaphy = phẫu thuật khâu phục hồi (khâu phục hồi thoát vị herniorrhaphy, khâu nối dây thần kinh neurorrhaphy); -desis = phẫu thuật làm dính, hàn khớp hoặc cố định (hàn khớp arthrodesis, làm dính màng phổi pleurodesis). |  |  |
| 11 | Các hậu tố bệnh lý -megaly, -trophy, -plasia và -plakia biểu thị ý nghĩa gì? | -megaly = sự phì đại hoặc to bất thường của một cơ quan (gan lách to hepatosplenomegaly, bóng tim to cardiomegaly, bệnh to đầu chi acromegaly); -trophy = sự nuôi dưỡng, phát triển hoặc thay đổi kích thước tế bào (phì đại hypertrophy là tăng kích thước tế bào; teo đét atrophy là suy giảm khối lượng mô); -plasia = sự hình thành hoặc thay đổi về số lượng tế bào (tăng sản hyperplasia, loạn sản dysplasia, bất sản aplasia); -plakia = mảng phẳng trên bề mặt niêm mạc (bạch sản niêm mạc leukoplakia). |  |  |
| 12 | Trong giải phẫu bệnh, các thuật ngữ khối u Lành tính (Benign) so với Ác tính (Malignant) và Carcinoma so với Sarcoma khác nhau như thế nào? | U lành tính (thường ghép gốc từ + -oma, như u tuyến adenoma, u cơ trơn leiomyoma, u mỡ lipoma) có độ biệt hóa tốt và không di căn; u ác tính xâm lấn tại chỗ và di căn xa: trong đó Carcinoma (ung thư biểu mô, ví dụ: ung thư biểu mô tuyến adenocarcinoma, ung thư biểu mô tế bào vảy squamous cell carcinoma) xuất phát từ mô biểu mô (ngoại bì/nội bì), còn Sarcoma (ung thư mô liên kết, ví dụ: sarcoma xương osteosarcoma, sarcoma cơ trơn leiomyosarcoma, sarcoma mỡ liposarcoma) xuất phát từ mô trung mô hoặc mô liên kết (trung bì). |  |  |
| 13 | Hãy phân biệt hai hậu tố nội soi -scope và -scopy, đồng thời nêu ba ví dụ lâm sàng. | -scope = dụng cụ quang học có gắn nguồn sáng dùng để quan sát trực tiếp bên trong cơ thể (ống nội soi phế quản bronchoscope, ống nội soi ổ bụng laparoscope, ống nội soi bàng quang cystoscope); -scopy = thủ thuật chẩn đoán quan sát khoang cơ thể hoặc tạng rỗng bằng ống nội soi (nội soi phế quản bronchoscopy, nội soi ổ bụng laparoscopy, nội soi bàng quang cystoscopy). |  |  |
| 14 | Hãy phân biệt giữa danh từ mucus và tính từ mucous, cũng như giữa hai thuật ngữ giải phẫu ilium và ileum. | Mucus (danh từ kết thúc bằng -us) chỉ chính dịch nhầy đặc quánh được tiết ra, trong khi mucous (tính từ kết thúc bằng -ous) có nghĩa là thuộc về hoặc tiết ra chất nhầy (ví dụ: niêm mạc mucous membrane tiết ra chất nhầy mucus); Ilium (viết với chữ i) là phần cánh xương chậu nằm ở phía trên của xương hông, còn Ileum (viết với chữ e) là đoạn hồi tràng, tức phần ba xa của ruột non. |  |  |
| 15 | Hãy phân biệt giữa các hậu tố bệnh lý -itis, -osis, -pathy và -ia (-iasis). | -itis = tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng (viêm ruột thừa appendicitis, viêm màng não meningitis); -osis = tình trạng bất thường, thoái hóa hoặc tăng số lượng tế bào (hội chứng thận hư nephrosis, thoái hóa khớp arthrosis, tăng bạch cầu leukocytosis); -pathy = bệnh lý hoặc rối loạn chung của một cơ quan hay mô (bệnh thần kinh neuropathy, bệnh cơ tim cardiomyopathy); -iasis = tình trạng bệnh lý do một tác nhân cụ thể như sỏi hoặc ký sinh trùng gây ra (bệnh sỏi mật cholelithiasis, bệnh giun chỉ filariasis). |  |  |
| 16 | Hãy phân biệt giữa các hậu tố hô hấp và ngôn ngữ: -pnea, -capnia, -oxia và -phasia (-phonia). | -pnea = sự hô hấp/thở (khó thở dyspnea, khó thở khi nằm orthopnea, ngưng thở apnea); -capnia = phân áp khí cacbonic trong máu (tăng CO2 máu hypercapnia, giảm CO2 máu hypocapnia); -oxia = nồng độ oxy trong mô (thiếu oxy mô hypoxia, phân biệt với giảm oxy máu hypoxemia); -phasia = khả năng hiểu và diễn đạt ngôn ngữ (mất ngôn ngữ aphasia, rối loạn ngôn ngữ dysphasia), trong khi -phonia = sự phát âm tạo giọng nói của thanh quản (khàn tiếng/rối loạn phát âm dysphonia, mất tiếng aphonia). |  |  |
| 17 | Hãy đối chiếu hai hậu tố chỉ mật độ mô -malacia và -sclerosis, đồng thời nêu hai ví dụ lâm sàng cho mỗi hậu tố. | -malacia = sự mềm hóa bất thường của mô (nhuyễn xương osteomalacia, nhuyễn sụn chondromalacia, nhuyễn sụn khí quản tracheomalacia); -sclerosis = sự cứng hóa bất thường hoặc xơ cứng mô (xơ vữa động mạch atherosclerosis, bệnh đa xơ cứng multiple sclerosis, xơ cứng cột bên teo cơ amyotrophic lateral sclerosis). |  |  |
| 18 | Các hậu tố -spasm, -clonus, -kinesia (-kinesis) và -taxia có nghĩa là gì? | -spasm = sự co thắt cơ đột ngột không tự chủ (co thắt phế quản bronchospasm, co thắt thanh quản laryngospasm, co thắt mạch máu vasospasm); -clonus = sự co và giãn cơ luân phiên nhanh chóng (rung giật cơ myoclonus); -kinesia = sự vận động hoặc chuyển động (chậm vận động bradykinesia, rối loạn vận động dyskinesia, mất vận động akinesia); -taxia = sự phối hợp vận động của cơ (mất điều hòa vận động ataxia). |  |  |
| 19 | Hãy phân biệt giữa hai hậu tố vận động thần kinh: -plegia và -paresis. | -plegia = liệt hoàn toàn hoặc mất hoàn toàn chức năng vận động (liệt nửa người hemiplegia, liệt hai chi dưới paraplegia, liệt tứ chi quadriplegia/tetraplegia, liệt cơ vận nhãn ophthalmoplegia); -paresis = liệt không hoàn toàn hoặc yếu cơ (yếu nửa người hemiparesis, liệt nhẹ dạ dày gastroparesis gây chậm làm rỗng dạ dày). |  |  |
| 20 | Hãy phân biệt bốn hậu tố có cụm chữ r kép (-rrh-): -rrhea, -rrhage (-rrhagia), -rrhexis và -rrhaphy. | -rrhea = sự chảy dịch hoặc tiết dịch/chất nhầy nhiều (tiêu chảy diarrhea, chảy nước mũi rhinorrhea, vô kinh amenorrhea); -rrhage / -rrhagia = tình trạng chảy máu ồ ạt hoặc bất thường (xuất huyết hemorrhage, rong kinh/cường kinh menorrhagia); -rrhexis = sự vỡ một cơ quan, mạch máu hoặc mô (vỡ tử cung hysterorrhexis, vỡ nhân tế bào karyorrhexis); -rrhaphy = phẫu thuật khâu. |  |  |
| 21 | Các hậu tố -lith, -lithiasis, -poietin và -crine có nghĩa là gì? | -lith = viên sỏi (sỏi phân fecalith, sỏi tĩnh mạch phlebolith); -lithiasis = tình trạng hình thành hoặc có sỏi bất thường (bệnh sỏi thận nephrolithiasis, bệnh sỏi ống mật chủ choledocholithiasis); -poietin = chất kích thích sự tạo thành tế bào (erythropoietin kích thích tạo hồng cầu, thrombopoietin kích thích tạo tiểu cầu); -crine = bài tiết (nội tiết endocrine là tiết thẳng vào máu, ngoại tiết exocrine là tiết qua ống dẫn, cận tiết paracrine). |  |  |
| 22 | Các hậu tố -ptosis, -ptysis, -ptychia và -ectopy có nghĩa là gì? | -ptosis = sự sa xuống hoặc sụp xuống của một cơ quan hay mí mắt (sụp mi blepharoptosis, sa thận nephroptosis); -ptysis = khạc nhổ ra (ho ra máu hemoptysis từ đường hô hấp dưới); -ptychia = phẫu thuật khâu gấp nếp thành mô; -ectopy = sự lạc chỗ khỏi vị trí giải phẫu bình thường (thai ngoài tử cung ectopic pregnancy, nhịp ngoại tâm thu thất ventricular ectopy). |  |  |
| 23 | Các hậu tố cảm giác và tri giác -esthesia, -algesia, -osmia và -geusia có nghĩa là gì? | -esthesia = cảm giác hoặc sự cảm nhận (dị cảm như châm chích paresthesia, vô cảm/gây mê anesthesia, loạn cảm dysesthesia); -algesia = độ nhạy cảm với cơn đau (mất cảm giác đau/giảm đau analgesia, tăng cảm giác đau hyperalgesia); -osmia = khứu giác (mất khứu giác anosmia, loạn khứu giác parosmia); -geusia = vị giác (mất vị giác ageusia, rối loạn vị giác dysgeusia). |  |  |
| 24 | Các hậu tố -phil (-philia), -phobia, -mania và -thymia có nghĩa là gì? | -phil / -philia = sự ưa thích, ái lực hoặc khuynh hướng bệnh lý (bạch cầu ái toan eosinophil, bệnh ưa chảy máu hemophilia, hội chứng tăng đông máu thrombophilia); -phobia = nỗi sợ bất thường hoặc sự nhạy cảm quá mức (sợ ánh sáng photophobia, sợ nước hydrophobia, sợ khoảng rộng agoraphobia); -mania = sự ám ảnh quá mức hoặc trạng thái hưng cảm (chứng cuồng ăn cắp kleptomania, hưng cảm nhẹ hypomania); -thymia = trạng thái tâm thần hoặc khí sắc (rối loạn khí sắc trầm cảm dai dẳng dysthymia, khí sắc bình thường euthymia, rối loạn khí sắc chu kỳ cyclothymia). |  |  |
| 25 | Quy tắc chuyển đổi sang số nhiều cổ điển trong tiếng Hy Lạp và tiếng Latinh đối với các danh từ y khoa kết thúc bằng -a, -is, -um, -us, -ix/-ex, -on, -ma và -nx là gì? | -a đổi thành -ae (đốt sống vertebra -> vertebrae); -is đổi thành -es (chẩn đoán diagnosis -> diagnoses, tinh hoàn testis -> testes); -um đổi thành -a (túi thừa diverticulum -> diverticula, vi khuẩn bacterium -> bacteria); -us đổi thành -i (phế quản bronchus -> bronchi, viên sỏi calculus -> calculi); -ix/-ex đổi thành -ices (ruột thừa appendix -> appendices, vỏ não/vỏ thận cortex -> cortices); -on đổi thành -a (hạch thần kinh ganglion -> ganglia); -ma đổi thành -mata (ung thư biểu mô carcinoma -> carcinomata hoặc carcinomas); -nx đổi thành -nges (đốt ngón tay/chân phalanx -> phalanges, thanh quản larynx -> larynges). |  |  |
| 26 | Những hậu tố tính từ phổ biến nào trong thuật ngữ y khoa có nghĩa là thuộc về hoặc liên quan đến? | Các hậu tố tính từ phổ biến gồm: -ac (thuộc tim cardiac), -al (thuộc thận renal, thuộc thần kinh neural), -ar (thuộc cơ muscular, thuộc mạch máu vascular), -ary (thuộc phổi pulmonary, thuộc đường mật biliary), -ic (thuộc dạ dày gastric, thuộc gan hepatic), -ine (thuộc tử cung uterine, thuộc khung chậu pelvine), -ior (phía trước anterior, phía trên superior), -ory (thuộc thính giác auditory, thuộc hô hấp respiratory) và -ous (thuộc tĩnh mạch venous, thuộc chất nhầy mucous). |  |  |
| 27 | Hãy phân biệt hai hậu tố chỉ cảm giác đau là -algia và -dynia, kèm theo ví dụ lâm sàng. | Cả hai đều có nghĩa là đau và thường được dùng thay thế cho nhau: -algia bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp algos (đau khớp arthralgia, đau cơ myalgia, đau dây thần kinh neuralgia); -dynia bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp odyne (loạn cảm đau allodynia, đau âm hộ vulvodynia, đau màng phổi pleurodynia, đau vú mastodynia). |  |  |
| 28 | Hãy đối chiếu hai hậu tố huyết học và tế bào học: -penia và -cytosis (-philia). | -penia = sự thiếu hụt hoặc giảm bất thường số lượng tế bào hay mật độ mô (giảm bạch cầu leukopenia, giảm tiểu cầu thrombocytopenia, giảm ba dòng tế bào máu pancytopenia, thiếu xương osteopenia); -cytosis hoặc -philia = sự gia tăng hoặc tăng sinh bất thường số lượng tế bào (tăng bạch cầu leukocytosis, tăng tiểu cầu thrombocytosis, tăng bạch cầu ái toan eosinophilia, tăng bạch cầu trung tính neutrophilia). |  |  |
| 29 | Hãy phân biệt giữa hai hậu tố chỉ tình trạng máu: -emia và -ischemia. | -emia = tình trạng của máu hoặc sự hiện diện của một chất trong dòng máu (giảm oxy máu hypoxemia, nhiễm khuẩn huyết bacteremia, tăng ure máu uremia, tăng kali máu hyperkalemia, bệnh bạch cầu leukemia); ischemia (ghép từ gốc isch/o nghĩa là giữ lại/ngăn cản + -emia) = tình trạng thiếu máu cục bộ do tắc nghẽn hoặc co mạch làm giảm nguồn cung cấp máu động mạch tới mô hay cơ quan (thiếu máu cơ tim cục bộ myocardial ischemia). |  |  |
| 30 | Hãy phân biệt ba hậu tố chẩn đoán hình ảnh và ghi dữ liệu: -graph, -gram và -graphy. | -graph = máy móc hoặc thiết bị dùng để ghi lại dữ liệu (máy điện tâm đồ electrocardiograph); -gram = bản ghi, hình ảnh hoặc biểu đồ thực tế thu được (bản điện tâm đồ electrocardiogram, phim chụp nhũ ảnh mammogram, phim chụp mạch máu angiogram); -graphy = quy trình hoặc kỹ thuật ghi hình/chụp chiếu (kỹ thuật ghi điện tâm đồ electrocardiography, kỹ thuật chụp mạch máu angiography). |  |  |
| 31 | Hãy đối chiếu các hậu tố chỉ khẩu kính lòng ống: -stenosis (hoặc -arctation) và -ectasis (-ectasia). | -stenosis = sự chít hẹp bất thường của một ống dẫn, kênh hoặc van (hẹp môn vị pyloric stenosis, hẹp van động mạch chủ aortic stenosis, hẹp ống sống spinal stenosis); -ectasis / -ectasia = sự giãn rộng hoặc phình giãn bất thường của một cấu trúc rỗng (giãn phế quản bronchiectasis, giãn mao mạch telangiectasia; riêng xẹp phổi atelectasis chỉ tình trạng phổi nở không hoàn toàn hoặc xẹp xuống). |  |  |
| 32 | Hãy phân biệt hai hậu tố đo lường -meter và -metry, kèm theo các ví dụ lâm sàng. | -meter = dụng cụ hoặc thiết bị dùng để đo lường (phế dung kế spirometer, máy đo huyết áp sphygmomanometer, thước đo khung chậu pelvimeter); -metry = quy trình hoặc phương pháp đo lường (đo phế dung spirometry, đo độ bão hòa oxy qua mạch đập pulse oximetry, đo thính lực audiometry). |  |  |

---
Study this deck interactively with FSRS-6 spaced repetition, audio review, and multiple-choice mode at [Flashcards World](https://flashcards.world/flashcards/sets/100ddb27-3bf5-41ba-ae79-88f712faa836/).