# Elektryczność, magnetyzm, drgania, dźwięk i optyka

> 32 fiszki z fizyki na poziomie wstępnych zajęć akademickich: elektrostatyka, obwody, siły magnetyczne, ruch harmoniczny, dźwięk oraz optyka geometryczna i falowa. Wymaga znajomości algebry, trygonometrii, wektorów i podstaw rachunku różniczkowego i całkowego.

- **Canonical URL:** https://flashcards.world/flashcards/sets/7f39ca9f-6423-4d26-aa6c-1723c43da36f/
- **Markdown URL:** https://flashcards.world/flashcards/sets/7f39ca9f-6423-4d26-aa6c-1723c43da36f.md
- **Category:** Physics
- **Level:** basic
- **Languages:** pl → pl
- **Total Cards:** 32

## Flashcards (32 Cards)

| # | Front (Term / Prompt) | Back (Definition / Answer) | Example | Multiple-Choice Options |
| :--- | :--- | :--- | :--- | :--- |
| 1 | Czym jest dyspersja optyczna i dlaczego zwykły szklany pryzmat rozszczepia białe światło? | Dyspersja oznacza zależność współczynnika załamania od częstotliwości światła. W zakresie normalnej dyspersji zwykłego szkła dla światła widzialnego fiolet ma wyższy współczynnik niż czerwień i jest silniej odchylany przez pryzmat. Różne barwy wychodzą zatem w różnych kierunkach. |  |  |
| 2 | Jak wyraża się poziom natężenia dźwięku w decybelach? | β = 10 log10(I/I0) dB, gdzie I jest natężeniem w W/m², a umowna wartość odniesienia I0 = 10⁻¹² W/m². Wzrost o 10 dB oznacza dziesięciokrotne natężenie, o 20 dB — stukrotne. Te stosunki nie wyznaczają bezpośrednio odczuwanej głośności. |  |  |
| 3 | Co oznaczają znak i wartość bezwzględna powiększenia poprzecznego soczewki? | Przy konwencji cienkiej soczewki „rzeczywiste dodatnie” m = h_i/h_o = −d_i/d_o. Dodatnie m oznacza obraz prosty względem przedmiotu, ujemne — odwrócony. \|m\| > 1 oznacza powiększenie, a \|m\| < 1 pomniejszenie. Rzeczywistość lub pozorność obrazu wynika ze zbieżności promieni i znaku d_i, nie z samego m. |  |  |
| 4 | Co wyrażają węzłowe i oczkowe prawa Kirchhoffa? | W węźle bez gromadzenia ładunku ΣI_in = ΣI_out na mocy zachowania ładunku. Równanie oczka bilansuje zmiany napięcia i siły elektromotoryczne zgodnie z zachowaniem energii. Jeśli przez oczko przechodzi zmienny strumień magnetyczny, należy uwzględnić indukowaną SEM −dΦ_B/dt; wtedy ∮E·dl nie musi być zerowe. |  |  |
| 5 | Czym jest pojemność elektryczna i kiedy obowiązuje C = κ ε0 A/d? | Pojemność to C = Q/V, gdzie Q jest wartością bezwzględną ładunku każdej okładki, a V wartością bezwzględną różnicy potencjałów; 1 F = 1 C/V. Dla równoległych okładek o powierzchni A i odstępie d, z przestrzenią równomiernie wypełnioną liniowym dielektrykiem o względnej przenikalności κ oraz pomijalnymi efektami brzegowymi, C = κ ε0 A/d. |  |  |
| 6 | Jak rozkłada się energia idealnego oscylatora masa–sprężyna bez wymuszenia i tłumienia? | Przyjmując zerową energię potencjalną w równowadze, E = ½mv² + ½kx² = ½kA² jest stałe. W x = ±A prędkość jest zerowa, a energia potencjalna. W x = 0 energia potencjalna jest zerowa, a kinetyczna maksymalna. |  |  |
| 7 | Jakie trzy równoważne wzory określają moc wydzielaną w oporniku omowym? | P = IV = I²R = V²/R, gdzie V jest spadkiem napięcia na oporze R, a I prądem. Są to zależności chwilowe; dla ustalonego prądu stałego dają stałą moc. Jednostką mocy jest wat (W). |  |  |
| 8 | Jak łączą się idealne dodatnie opory szeregowo i równolegle? | Szeregowo: R_eq = ΣR_i, z tym samym prądem w każdym oporniku. Równolegle: 1/R_eq = Σ(1/R_i), z tym samym napięciem na każdej gałęzi. Przy co najmniej dwóch skończonych dodatnich oporach równoległych R_eq jest mniejsze od najmniejszego pojedynczego oporu. |  |  |
| 9 | Jaką falą jest dźwięk w płynie i co określa jego prędkość? | Dla małych zaburzeń adiabatycznych w płynie dźwięk jest podłużną falą ciśnienia i gęstości o prędkości v = √(B_s/ρ), gdzie B_s jest izentropowym modułem ściśliwości, a ρ gęstością równowagową. Potrzebny jest ośrodek materialny. Ciała stałe przenoszą także fale ścinania, więc wzór nie jest dla nich uniwersalny. |  |  |
| 10 | Jakie są częstotliwość i okres idealnego nietłumionego oscylatora masa–sprężyna? | Dla masy m i nieważkiej sprężyny liniowej o stałej k: ω = √(k/m), T = 2π√(m/k) oraz f = 1/T. W tym idealnym modelu liniowym okres nie zależy od amplitudy. |  |  |
| 11 | Jakie jest równanie cienkiej soczewki przy konwencji „rzeczywiste dodatnie”? | W przyosiowym modelu cienkiej soczewki z tym samym ośrodkiem po obu stronach 1/f = 1/d_o + 1/d_i. Przedmiot rzeczywisty ma d_o > 0, a pozorny d_o < 0; obraz rzeczywisty ma d_i > 0, a pozorny d_i < 0. Soczewka skupiająca ma f > 0, a rozpraszająca f < 0. |  |  |
| 12 | Kiedy zachodzi całkowite wewnętrzne odbicie i jaki jest kąt graniczny? | Na idealnej granicy przezroczystych ośrodków o n1 > n2 padanie z ośrodka 1 powoduje całkowite wewnętrzne odbicie dla θ > θ_c, gdzie sinθ_c = n2/n1, a kąty mierzy się od normalnej. Nie ma propagującego promienia załamanego, choć pole zanikające wnika do ośrodka 2. |  |  |
| 13 | Jakie są prawa odbicia i załamania na zwykłej przezroczystej granicy ośrodków? | Kąty mierzy się względem normalnej. Odbicie: θ_reflected = θ_incident. Załamanie: n1 sinθ1 = n2 sinθ2. Przy padaniu innym niż prostopadłe do ośrodka o wyższym współczynniku załamania (n2 > n1), promień przechodzący odchyla się ku normalnej i zwalnia, bo v = c/n. |  |  |
| 14 | Jaki moment siły działa na płaską cewkę w jednorodnym polu magnetycznym? | Dla N jednakowych zwojów o powierzchni A i prądzie I wektor momentu magnetycznego wynosi μ = NIA n, gdzie n jest jednostkową normalną według reguły prawej dłoni. Wektor momentu siły: τ = μ × B. Jego wartość to \|τ\| = NIAB sinθ, gdzie θ jest kątem między μ i B. |  |  |
| 15 | Jak brzmi prawo Coulomba dla dwóch nieruchomych ładunków punktowych w próżni? | Wartość siły wynosi F = k_e \|q1 q2\|/r², gdzie r jest odległością, a k_e = 1/(4π ε0) ≈ 8.988 × 10⁹ N·m²/C². Siła działa wzdłuż prostej łączącej ładunki: jednoimienne się odpychają, a różnoimienne przyciągają. |  |  |
| 16 | Czym różnią się mody idealnych rur otwartej z obu stron i zamkniętej z jednej strony? | Pomijając poprawki końcowe, otwarty koniec jest strzałką wychylenia i węzłem ciśnienia; na zamkniętym jest odwrotnie. Otwarta–otwarta: f_n = nv/(2L), n = 1, 2, 3, …. Otwarta–zamknięta: f_m = mv/(4L), m = 1, 3, 5, …. L oznacza długość rury, a v prędkość dźwięku. |  |  |
| 17 | Co wywołuje dudnienia akustyczne i jaka jest ich częstotliwość? | Dwie fale dźwiękowe o zbliżonych częstotliwościach interferują, powodując okresowe zmiany amplitudy i głośności. Częstotliwość dudnień to f_beat = \|f1 − f2\|. Zbliżanie częstotliwości spowalnia dudnienia; równe częstotliwości je usuwają. |  |  |
| 18 | Co prawo Gaussa oznacza dla przewodnika i pustej zamkniętej wnęki w równowadze elektrostatycznej? | Dla powierzchni zamkniętej ∮E·dA = Q_enclosed/ε0. W materiale przewodzącym pole jest zerowe w równowadze elektrostatycznej, ponieważ niezerowe pole poruszałoby swobodne ładunki. Pusta zamknięta wnęka w ekwipotencjalnym przewodniku również jest wolna od pola. Zerowy ładunek wypadkowy wewnątrz powierzchni oznacza tylko zerowy strumień netto, niekoniecznie zerowe pole. |  |  |
| 19 | Jak prawo Ampère’a daje pole na zewnątrz idealnie długiego prostego przewodu? | Dla prądów ustalonych w próżni ∮B·dl = μ0 I_enclosed. Symetria cylindryczna daje na zewnątrz przewodu B = μ0 I/(2πr), gdzie r jest odległością od osi, a I wartością prądu; zwrot określa reguła prawej dłoni. μ0 ≈ 4π × 10⁻⁷ T·m/A jest przybliżeniem, nie wartością dokładną w zredefiniowanym SI. |  |  |
| 20 | Jaka siła działa na prosty przewód z prądem w jednorodnym polu magnetycznym? | Siła wektorowa: F = I(L × B), gdzie L ma zwrot umownego prądu i długość równą długości przewodu. Wartość siły to \|F\| = ILB sinθ, gdzie I jest wartością prądu, a θ kątem między L i B. |  |  |
| 21 | Jak tłumienie wpływa na rezonans wychylenia oscylatora wymuszonego? | Dla ẍ + 2βẋ + ω0²x = (F0/m)cos(ωt), stałego F0 i dodatniego tłumienia β amplituda ustalonego wychylenia osiąga maksimum przy ω = √(ω0² − 2β²), jeśli 0 < β < ω0/√2. Przy słabym tłumieniu wartość zbliża się do ω0. Silniejsze tłumienie usuwa ten szczyt przy dodatniej częstotliwości; maksymalna pochłaniana moc to inne kryterium. |  |  |
| 22 | Jakie są idealne warunki interferencji na dwóch szczelinach? | Przy jednakowym, spójnym i zgodnym w fazie oświetleniu dwóch wąskich szczelin o tej samej polaryzacji jasne prążki spełniają d sinθ = mλ, a ciemne d sinθ = (m + ½)λ, dla całkowitego m. d jest odstępem szczelin, λ długością fali. Dla odległego ekranu w odległości L i małych kątów odstęp sąsiednich jasnych prążków wynosi Δy ≈ λL/d. |  |  |
| 23 | Jaki jest okres wahadła matematycznego przy małych kątach? | Dla masy punktowej na nieważkim, nierozciągliwym zawieszeniu o długości L w jednorodnym polu g: T ≈ 2π√(L/g). Stosuje się sinθ ≈ θ dla θ w radianach. Okres nie zależy od masy, a od amplitudy jest niezależny tylko w przybliżeniu dla małych kątów. |  |  |
| 24 | Jak brzmi prawo Ohma i wzór na opór jednorodnego przewodnika? | Dla przewodnika omowego przy stałych warunkach fizycznych V = IR. Dla długości L, stałego pola przekroju A i jednorodnej rezystywności ρ: R = ρL/A. Opór mierzy się w Ω, a rezystywność w Ω·m; zmiana temperatury może zmieniać ρ i R. |  |  |
| 25 | Jak wiążą się różnica potencjałów elektrostatycznych, zmiana energii i praca? | Dla ładunku q: ΔU = qΔV, a pole elektryczne wykonuje pracę W_field = −qΔV. Jeśli energia kinetyczna się nie zmienia, a pracę wykonują wyłącznie siła elektryczna i czynnik zewnętrzny, W_ext = qΔV. Potencjał to energia na jednostkę ładunku: 1 V = 1 J/C. |  |  |
| 26 | Jakie częstotliwości modów normalnych są dozwolone na idealnej strunie zamocowanej na obu końcach? | Dla jednorodnej struny o długości L, naciągu T i liniowej gęstości masy μ: v = √(T/μ) oraz f_n = nv/(2L), n = 1, 2, 3, …. Oba końce są węzłami wychylenia. Wszystkie całkowite harmoniczne są dozwolone, lecz sposób wzbudzenia określa, które są obecne. |  |  |
| 27 | Jak definiuje się pole elektryczne i jak biegną linie pola ładunku punktowego? | E = F/q0 to siła na jednostkę małego dodatniego ładunku próbnego, w N/C lub V/m; E i F są wektorami. Linie wychodzą z dodatniego ładunku punktowego i wchodzą do ujemnego. Mniejsze odstępy między liniami oznaczają silniejsze pole. |  |  |
| 28 | Jak łączą się idealne pojemności szeregowo i równolegle? | Równolegle: C_eq = ΣC_i, z tym samym napięciem na każdym kondensatorze. Szeregowo: 1/C_eq = Σ(1/C_i). W standardowym, początkowo nienaładowanym łańcuchu szeregowym kondensatory gromadzą ładunki o równych wartościach bezwzględnych, a różnice potencjałów się sumują. |  |  |
| 29 | Dlaczego pole elektrostatyczne jest prostopadłe do powierzchni ekwipotencjalnej tam, gdzie E ≠ 0? | Wzdłuż powierzchni dV = −E·dl = 0 dla każdego stycznego przemieszczenia dl. Pole nie ma więc składowej stycznej i jest normalne do powierzchni. Tam, gdzie E = 0, nie ma określonego kierunku pola. |  |  |
| 30 | Jaka siła magnetyczna działa na poruszający się ładunek punktowy i czy wykonuje pracę? | Siła wektorowa: F_B = q(v × B); wartość: \|F_B\| = \|q\|vB sinθ. Reguła prawej dłoni daje v × B; dla ujemnego q zwrot jest przeciwny. Ponieważ F_B·v = 0, sama siła magnetyczna nie wykonuje pracy nad ładunkiem i nie zmienia jego energii kinetycznej. |  |  |
| 31 | Jakie równanie i rozwiązanie definiują nietłumiony ruch harmoniczny prosty? | Dla wychylenia x od równowagi i stałej częstości kołowej ω > 0: ẍ + ω²x = 0. Rozwiązanie rzeczywiste to x(t) = A cos(ωt + φ), gdzie A jest amplitudą, a φ fazą. Przyspieszenie a = −ω²x jest skierowane ku równowadze. |  |  |
| 32 | Jak brzmi prawo Malusa dla idealnego analizatora? | Dla padającego światła liniowo spolaryzowanego o natężeniu I0 natężenie przechodzące wynosi I = I0 cos²θ. θ to kąt między kierunkiem polaryzacji padającego pola elektrycznego a osią transmisji analizatora. Przy θ = 90° idealna transmisja jest zerowa. |  |  |

---
Study this deck interactively with FSRS-6 spaced repetition, audio review, and multiple-choice mode at [Flashcards World](https://flashcards.world/flashcards/sets/7f39ca9f-6423-4d26-aa6c-1723c43da36f/).
