# Gastro-intestinale, Hepatobiliaire, Renale en Endocriene Wortels (gastr/o, hepat/o, nefr/o)

> 32 herhaalkaarten over Grieks-Latijnse wortels van het maag-darm-, lever-gal-, pancreas-, urineweg-, vrouwelijke en mannelijke voortplantings- en endocriene stelsel, inclusief galweg- en nierpathologie, GTPAL-notatie, menstruatiestoornissen en metabole syndromen.

- **Canonical URL:** https://flashcards.world/flashcards/sets/a2f60075-7d3a-40c9-adbd-ade952f18010/
- **Markdown URL:** https://flashcards.world/flashcards/sets/a2f60075-7d3a-40c9-adbd-ade952f18010.md
- **Category:** Medical Terminology: Prefixes, Suffixes & Roots
- **Level:** intermediate
- **Languages:** nl → nl
- **Total Cards:** 32

## Flashcards (32 Cards)

| # | Front (Term / Prompt) | Back (Definition / Answer) | Example | Multiple-Choice Options |
| :--- | :--- | :--- | :--- | :--- |
| 1 | Wat betekenen de metabole en endocriene stammen crin/o, glyc/o (glucos/o), kal/i, natr/i, calc/i, ket/o (aceton/o) en toxic/o? | crin/o = uitscheiden / secreteren (endocrinologie); glyc/o / glucos/o = suiker/glucose (glycogenolyse, gluconeogenese, hypoglykemie); kal/i = kalium (hyperkaliëmie, hypokaliëmie); natr/i = natrium (hyponatriëmie, natriurese); calc/i = calcium (hypercalciëmie, hypocalciëmie); ket/o en aceton/o = ketonen/aceton (ketoacidose, acetonurie); toxic/o = gif (thyreotoxicose = klinische toestand van een teveel aan circulerende schildklierhormonen). |  |  |
| 2 | Wat betekenen de termen voor verloskundige complicaties placenta praevia, solutio placentae (abruptio placentae), placenta accreta, pre-eclampsie en eclampsie? | Placenta praevia = placenta ingenesteld in het onderste uterussegment over het ostium internum van de cervix (pijnloos bloedverlies in het 3e trimester); Solutio placentae / abruptio placentae = voortijdige loslating van een normaal geïmplanteerde placenta vóór de geboorte (pijnlijk bloedverlies en plankharde, hypertonische uterus); Placenta accreta = abnormale trofoblastinvasie in het myometrium zonder klievingsvlak van de decidua basalis; Pre-eclampsie = nieuw ontstane hypertensie en proteïnurie of eindorgaanschade na 20 weken zwangerschap, wat overgaat in Eclampsie bij het optreden van gegeneraliseerde tonisch-clonische insulten. |  |  |
| 3 | Onderscheid tussen acromegalie en hypofysair gigantisme op basis van hun stamwoorden en het tijdstip van sluiting van de epifysairschijven. | Beide worden veroorzaakt door een teveel aan groeihormoon (GH / somatotropine) uit een somatotroof hypofyseadenoom: Gigantisme (reuzengroei) treedt op bij kinderen VÓÓR de sluiting van de epifysaire groeischijven, wat leidt tot proportionele lineaire lengtegroei; Acromegalie (acr/o = uiteinden/extremiteiten + -megaly = vergroting) treedt op bij volwassenen NA sluiting van de groeischijven, wat leidt tot vergroting van handen, voeten, kaak (prognathie), tong (macroglossie) en inwendige organen. |  |  |
| 4 | Onderscheid tussen euthyreoïdie, hyperthyreoïdie vs. thyreotoxicose, myxoedeem, cretinisme en exoftalmus (proptosis). | Euthyreoïdie = normale schildklierfunctie; Hyperthyreoïdie = overmatige hormoonsynthese door de schildklier zelf vs. Thyreotoxicose = klinisch syndroom van een overschot aan circulerende schildklierhormonen ongeacht de oorzaak; Myxoedeem (myx/o = slijm + -oedeem) = ernstige hypothyreoïdie bij volwassenen met niet-wegdrukbare mucopolysaccharide-infiltratie van de huid; Cretinisme = congenitale hypothyreoïdie met verstandelijke beperking en dwerggroei tot gevolg; Exoftalmus (ex- = naar buiten + ophthalm/o = oog) = uitpuilen van de oogbollen (klassiek bij de ziekte van Graves door retro-orbitale stapeling van glycosaminoglycanen). |  |  |
| 5 | Onderscheid de menstruatietermen: menarche, menopauze, amenorroe, dysmenorroe, menorragie, metrorragie en menometrorragie. | Menarche (men/o = maand/menstruatie + -arche = begin) = eerste menstruatie in de puberteit; Menopauze = definitief stoppen van de menstruatie (> 12 maanden); Amenorroe = uitblijven van de menstruatie; Dysmenorroe = pijnlijke menstruatie / menstruatiekrampen; Menorragie = abnormaal hevig of langdurig menstrueel bloedverlies met REGELMATIGE tussenpozen; Metrorragie (metr/o = uterus) = uterien bloedverlies met ONREGELMATIGE tussenpozen tussen de menstruaties door; Menometrorragie = hevig bloedverlies zowel tijdens de menstruatie als op onregelmatige tijdstippen. |  |  |
| 6 | Wat betekenen de combinatievormen van de mondholte stomat/o (or/o), gloss/o (lingu/o), cheil/o (labi/o), gingiv/o, odont/o (dent/i) en sial/o (ptyal/o)? | stomat/o (Grieks) en or/o (Latijn) = mond (stomatitis, oraal); gloss/o en lingu/o = tong (glossitis, nervus hypoglossus, sublinguaal); cheil/o en labi/o = lip (cheilosis = mondhoekragaden/lipkloven, labiaal); gingiv/o = tandvlees (gingivitis); odont/o en dent/i = tand; sial/o en ptyal/o = speeksel of speekselklier (ptyalisme, sialolithiasis = speekselsteen), en sialaden/o = speekselklier. |  |  |
| 7 | Onderscheid tussen hydronefrose, nefrolithiasis, ureterolithiasis, pyelonefritis en cystitis. | Hydronefrose (hydr/o = water/urine) = uitzetting en verwijding van het nierbekken en de nierkelken door een afvloedbelemmering van urine; Nefrolithiasis = nierstenen; Ureterolithiasis = steen ingeklemd in de urineleider (nierkoliek); Pyelonefritis = opstijgende bacteriële infectie van het nierbekken en het nierparenchym; Cystitis = ontsteking/infectie van de urineblaas. |  |  |
| 8 | Wat betekenen de vulvaire, perineale en mammaire combinatievormen episi/o (vulv/o), perine/o, bartholin/o, mamm/o (mast/o) en thele- (papill/o)? | episi/o (Grieks) en vulv/o (Latijn) = vulva / uitwendige schaamstreek (episiotomie = chirurgische inknip van het perineum/vulva-opening tijdens de bevalling, vulvectomie); perine/o = perineum / bilnaad (gebied tussen vagina-ingang/scrotum en anus); bartholin/o = klier van Bartholin / glandula vestibularis major (bartholinitis); mamm/o (Latijn) en mast/o (Grieks) = borst / mamma (mammografie, mastectomie, mastitis, gynaecomastie); thele- en papill/o = tepel (thelarche = begin van de borstontwikkeling, intraductaal papilloom). |  |  |
| 9 | Onderscheid tussen diabetes mellitus en diabetes insipidus op basis van de Griekse en Latijnse oorsprong van hun namen. | Diabetes (Grieks = hevel of doorheen stromen) verwijst naar polyurie en polydipsie bij beide aandoeningen; Mellitus (Latijn = honingzoet) verwijst naar glucoserijke, zoete urine veroorzaakt door insulinedeficiëntie of insulineresistentie; Insipidus (Latijn = smaakloos / zonder smaak) verwijst naar verdunde, smaakloze hypotone urine veroorzaakt door een tekort aan antidiuretisch hormoon (ADH / vasopressine, centrale diabetes insipidus) of renale ADH-resistentie (nefrogene diabetes insipidus). |  |  |
| 10 | Wat betekenen de endocriene combinatievormen aden/o, hypophys/o (pituitar/o), pineal/o, thyr/o (thyroid/o), parathyroid/o, adren/o (supraren/o) en gonad/o? | aden/o = klier (adenoom); hypophys/o en pituitar/o = hypofyse / hersenaanhangsel (hypofysectomie, panhypopituïtarisme); pineal/o = epifyse / pijnappelklier (scheidt melatonine uit); thyr/o / thyroid/o = schildklier (schildvormig; thyromegalie/struma, thyreoïdectomie); parathyroid/o = bijschildklieren; adren/o / supraren/o = bijnieren (adrenalectomie, adrenarche); gonad/o = geslachtsklieren / gonaden (eierstokken en zaadballen). |  |  |
| 11 | Waar staat de chirurgische afkorting TAH-BSO voor en welke organen worden verwijderd op basis van de stamwoorden? | Totale Abdominale Hysterectomie met Bilaterale Salpingo-Oöforectomie: chirurgische verwijdering van de gehele baarmoeder inclusief de baarmoederhals (hysterectomie) via een buikincisie, samen met beide (bilateraal) eileiders (salping/o) en beide eierstokken (oophor/o). |  |  |
| 12 | Hoe wordt de verloskundige GTPAL-notatie (of TPAL) gedefinieerd in het medisch dossier? | G (Gravida) = totaal aantal zwangerschappen ongeacht de uitkomst; T (Term / à terme) = bevallingen bij >= 37 weken zwangerschapsduur; P (Preterm / prematuur) = bevallingen tussen 20 weken en 0 dagen en 36 weken en 6 dagen; A (Abortus) = zwangerschapsverlies (spontane miskraam, extra-uteriene zwangerschap of zwangerschapsafbreking) vóór 20 weken; L (Living / levend) = aantal momenteel levende kinderen. |  |  |
| 13 | Wat betekenen de pancreatische en peritoneale combinatievormen pancreat/o, peritone/o, lapar/o (celi/o), oment/o (epiplo/o) en mesenter/o? | pancreat/o = alvleesklier / pancreas (pancreatitis, pancreaticoduodenectomie / Whipple-operatie); peritone/o = buikvlies / peritoneum; lapar/o en celi/o = buikwand / abdomen (laparotomie = open buikincisie, laparoscopie, coeliakie); oment/o en epiplo/o = omentum / vetschort (vetrijke peritoneale plooi hangend vanaf de maag); mesenter/o = mesenterium / darmscheil dat de darmen ophangt. |  |  |
| 14 | Wat betekenen de combinatievormen van het bovenste maag-darmkanaal esophag/o, gastr/o, pylor/o en vag/o? | esophag/o = slokdarm / oesofagus (oesofagogastroduodenoscopie = OGD); gastr/o = maag (gastritis, gastrectomie); pylor/o = pylorus / maagportier bij de maaguitgang (pyloromyotomie bij hypertrofische pylorusstenose); vag/o = nervus vagus / tiende hersenzenuw (vagotomie). |  |  |
| 15 | Onderscheid de mannelijke urogenitale afwijkingen: cryptorchisme, torsio testis, varicocele, hydrocele, hypospadie vs. epispadie en fimose vs. parafimose. | Cryptorchisme (crypt/o = verborgen) = niet-ingedaalde zaadbal; Torsio testis = steeldraai van de zaadstreng waardoor de bloedtoevoer naar de zaadbal wordt afgesloten; Varicocele = verwijde, kronkelende venen van de plexus pampiniformis (voelt aan als een zak met wormen); Hydrocele = ophoping van sereus vocht in de tunica vaginalis (waterbreuk); Hypospadie = uitmonding van de urethra aan de ventrale zijde (onderzijde) van de penis vs. Epispadie aan de dorsale zijde; Fimose = onvermogen om een nauwe voorhuid over de glans terug te schuiven vs. Parafimose = teruggetrokken voorhuid die achter de glans beklemd raakt en strangulatie veroorzaakt. |  |  |
| 16 | Wat betekenen de combinatievormen van de dikke darm col/o (colon/o), cec/o (typhl/o), appendic/o (append/o), sigmoid/o, rect/o en proct/o (an/o)? | col/o / colon/o = colon / dikke darm (coloscopie, colectomie); cec/o en typhl/o = caecum / blinde darm (blind eindigende zak aan het begin van de dikke darm; typhlitis = neutropene enterocolitis van het caecum); appendic/o = appendix vermiformis / wormvormig aanhangsel; sigmoid/o = S-vormig colon sigmoideum; rect/o = rectum / endeldarm; an/o = anus; proct/o = anus en rectum samen (proctoscopie, proctocolectomie). |  |  |
| 17 | Wat betekenen de termen voor bekkenbodemprolaps cystocele, rectocele, enterocele en uterusprolaps? | Cystocele = uitpuiling (herniatie) van de urineblaas naar achteren in de voorste vaginawand; Rectocele = uitpuiling van het rectum naar voren in de achterste vaginawand; Enterocele = uitpuiling van dunnedarmlissen in de bovenste vaginatop (cavum Douglasi); Uterusprolaps = verzakking van de baarmoederhals en baarmoeder in of door het vaginakanaal. |  |  |
| 18 | Wat betekenen de gastro-intestinale pathologische termen diverticulose vs. diverticulitis, volvulus, invaginatie (intussusceptie) en ileus? | Diverticulose = aanwezigheid van uitstulpingen (divertikels) in de colonwand, terwijl diverticulitis = ontsteking/microperforatie van een divertikel; Volvulus (Latijn volvere = rollen/draaien) = steeldraai van een darmlis rond zijn mesenteriale as met obstructie en strangulatie tot gevolg; Invaginatie / intussusceptie = het telescoopvormig inschuiven van een proximaal darmsegment in een aangrenzend distaal segment (aalbessengelei-ontlasting); Paralytische ileus = functionele adynamische stilstand van de darmperistaltiek zonder mechanische obstructie. |  |  |
| 19 | Wat betekenen de termen bij urineonderzoek hematurie, pyurie, bacteriurie, proteïnurie (albuminurie), glucosurie en ketonurie? | Hematurie = rode bloedcellen (erytrocyten) in de urine; Pyurie (py/o = pus) = witte bloedcellen (leukocyten) in de urine; Bacteriurie = bacteriën in de urine; Proteïnurie / Albuminurie = eiwit/albumine in de urine (glomerulaire schade); Glucosurie (glycos/o = suiker) = glucose in de urine; Ketonurie = ketonlichamen in de urine (vasten of diabetische ketoacidose). |  |  |
| 20 | Onderscheid de nauw verwante hepatobiliaire combinatievormen: hepat/o, chol/e (bil/i), cholecyst/o, cholangi/o en choledoch/o. | hepat/o = lever (hepatitis, hepatoom); chol/e (Grieks) en bil/i (Latijn) = gal (cholelithiasis, biliair); cholecyst/o = galblaas (cholecystectomie); cholangi/o = galwegen in het algemeen (cholangiografie, cholangiocarcinoom, ascenderende cholangitis); choledoch/o = DUCTUS CHOLEDOCHUS / hoofdgalgang specifiek (choledocholithiasis = galsteen in de ductus choledochus). |  |  |
| 21 | Wat betekenen de gastro-intestinale ontlastingstermen steatorroe, hematochezie, melaena, acholische feces en tenesmus? | Steatorroe (steat/o = vet + -rrhea) = volumineuze, stinkende, vettige, drijvende ontlasting door vetmalabsorptie; Hematochezie = verlies van helderrood bloed via het rectum (meestal lage tractus-digestivusbloeding); Melaena = zwarte, teerachtige ontlasting door verteerd bloed uit het bovenste maag-darmkanaal; Acholische feces (a- = zonder + chol/e = gal) = bleke, stopverfkleurige ontlasting door galwegobstructie; Tenesmus = pijnlijke, ineffectieve en urgente aandrang tot defecatie. |  |  |
| 22 | Wat betekenen de combinatievormen van het vrouwelijke voortplantingsstelsel hyster/o (metr/o, uter/o), cervic/o (trachel/o), salping/o, oophor/o (ovari/o) en colp/o (vagin/o)? | hyster/o, metr/o en uter/o = baarmoeder / uterus (hysterectomie, endometrium, myometrium, metrorragie); cervic/o en trachel/o = baarmoederhals / cervix uteri (cervicitis, trachelectomie); salping/o = eileider / tuba uterina (salpingectomie, hysterosalpingografie); oophor/o (Grieks) en ovari/o (Latijn) = eierstok / ovarium (oöforectomie); colp/o (Grieks) en vagin/o (Latijn) = vagina / schede (colposcopie, colporrafie). |  |  |
| 23 | Onderscheid tussen endometritis, endometriose en adenomyose op basis van hun stamwoorden en pathologie. | Endometritis = infectie/ontsteking van het baarmoederslijmvlies (vaak postpartum of bij pelvic inflammatory disease); Endometriose (-osis = abnormale toestand) = aanwezigheid van functionerend endometriumklierweefsel en stroma BUITEN de baarmoeder (bijv. chocoladecysten in de eierstokken, bekkenperitoneum); Adenomyose (aden/o = klier + my/o = spier + -osis) = ingroei van endometriumweefsel rechtstreeks in de spierwand (myometrium) van de baarmoeder. |  |  |
| 24 | Onderscheid tussen azotemie en uremie bij nierfalen. | Azotemie (azot/o = stikstof + -emia) is de biochemische afwijking van verhoogde ureum- en serumcreatininewaarden in het bloed; Uremie (ur/o = urine + -emia) is het klinische syndroom waarbij ernstige azotemie leidt tot systemische klachten en verschijnselen (uremische encefalopathie, asterixis, pericarditis, trombocytopathie, uremische rijp). |  |  |
| 25 | Wat betekenen de klinische endocriene termen polydipsie, polyfagie, polyurie, hirsutisme, virilisatie, gynaecomastie en galactorroe? | Polydipsie (-dipsia = dorst) = overmatige dorst; Polyfagie = overmatige honger/eetlust; Polyurie = overmatig plassen (klassieke trias van diabetes mellitus); Hirsutisme = overmatige terminale haargroei volgens een mannelijk patroon bij een vrouw door androgeenoverschot; Virilisatie = ontwikkeling van mannelijke secundaire geslachtskenmerken (verlaging van de stem, clitoromegalie); Gynaecomastie (gynec/o = vrouw + mast/o = borst) = goedaardige woekering van mannelijk borstklierweefsel; Galactorroe (galact/o = melk) = ongepaste melkafscheiding uit de borst los van borstvoeding (bijv. bij een prolactinoom). |  |  |
| 26 | Wat betekenen de semenanalysetermen oligospermie, azoöspermie, asthenozoöspermie, teratozoöspermie en aspermie? | Oligospermie = abnormaal lage zaadcelconcentratie in het ejaculaat; Azoöspermie (a- = zonder + zo/o = dier/leven + -spermia) = volledige afwezigheid van zaadcellen (spermatozoa) in het ejaculaat; Asthenozoöspermie (asthen/o = zwakte) = verminderde beweeglijkheid (motiliteit) van zaadcellen; Teratozoöspermie (terat/o = monster/misvorming) = hoog percentage afwijkend gevormde zaadcellen; Aspermie = volledig ontbreken van zaadlozing/ejaculaat (bijv. bij retrograde ejaculatie). |  |  |
| 27 | Wat betekenen de combinatievormen van het mannelijke voortplantingsstelsel orch/o (orchi/o, orchid/o, test/o), epididym/o, vas/o (deferent/o), vesicul/o, prostat/o, balan/o en scrot/o? | orch/o / orchi/o / orchid/o (Grieks) en test/o (Latijn) = testis / zaadbal (orchitis, orchidopexie, orchidectomie); epididym/o = epididymis / bijbal (epididymitis); vas/o en deferent/o = vas deferens / zaadleider (ductus deferens; vasectomie, vasovasostomie); vesicul/o = vesicula seminalis / zaadblaasje; prostat/o = prostaat / voorstanderklier (transurethrale resectie van de prostaat = TURP); balan/o = glans penis / eikel (balanitis, balanoposthitis); scrot/o = scrotum / balzak (scrotaal). |  |  |
| 28 | Wat betekenen de verloskundige combinatievormen gravid/o (cyes/o), par/o (part/o, toc/o), nat/i, amni/o, chori/o en placent/o? | gravid/o en cyes/o = zwangerschap (primigravida, pseudocyesis = schijnzwangerschap); par/o, part/o en toc/o = baring / bevalling (postpartum, dystocie = niet-vorderende of moeilijke baring, oxytocine, tocolyticum); nat/i = geboorte (neonaat, prenataal); amni/o = amnion / vruchtzak (amniocentese, chorioamnionitis); chori/o = chorion (buitenste vruchtvlies; choriocarcinoom); placent/o = placenta / moederkoek (uteroplacentair, placentitis). |  |  |
| 29 | Onderscheid de termen voor urineproductie en mictie: polyurie, oligurie, anurie, nycturie, enuresis en retentie vs. incontinentie. | Polyurie = overmatig urinevolume (> 3 L/dag bij volwassenen); Oligurie = lage urineproductie (< 400 mL/dag of < 0,5 mL/kg/uur); Anurie = vrijwel volledig ontbreken van urineproductie (< 50–100 mL/dag); Nycturie = s nachts wakker worden om te plassen; Enuresis = onwillekeurig nachtelijk bedplassen; Urineretentie = onvermogen om een volle blaas te ledigen vs. Urine-incontinentie = onwillekeurig verlies van urine. |  |  |
| 30 | Vergelijk de vier klinische galwegtermen: cholelithiasis, cholecystitis, choledocholithiasis en cholangitis. | Cholelithiasis = aanwezigheid van galstenen in de galblaas (galkoliek); Cholecystitis = acute ontsteking van de galblaaswand (meestal door afsluiting van de ductus cysticus; positief teken van Murphy); Choledocholithiasis = galsteen ingeklemd in de ductus choledochus (geconjugeerde hyperbilirubinemie); Acute cholangitis = bacteriële infectie van de afgesloten galwegen (trias van Charcot: koorts, icterus, pijn rechtsboven in de buik). |  |  |
| 31 | Wat betekenen de combinatievormen van de dunne darm enter/o, duoden/o, jejun/o en ile/o in volgorde van proximaal naar distaal? | enter/o = dunne darm (of darm in het algemeen; enteritis, gastro-enteritis); duoden/o = twaalfvingerige darm / duodenum (eerste ~25 cm / 12 vingerbreedtes van de dunne darm); jejun/o = nuchtere darm / jejunum (middelste deel van de dunne darm; jejunostomie); ile/o = kronkeldarm / ileum (distale deel van de dunne darm dat eindigt bij de valvula ileocaecalis). |  |  |
| 32 | Wat betekenen de combinatievormen van de urinewegen nephr/o (ren/o), glomerul/o, pyel/o, calic/o (cali/o), ureter/o, cyst/o (vesic/o) en urethr/o? | nephr/o (Grieks) en ren/o (Latijn) = nier (nefrologie, renaal); glomerul/o = glomerulus / zeeflichaampje (filterend haarvatkluwen; glomerulonefritis); pyel/o = nierbekken / pyelum (trechtervormig opvangbekken; pyelonefritis, pyelumplastiek); calic/o = nierkelk / calyx; ureter/o = ureter / urineleider (buis van nier naar blaas); cyst/o en vesic/o = urineblaas (cystitis, vesico-ureterale reflux); urethr/o = urethra / plasbuis (buis van blaas naar buiten). |  |  |

---
Study this deck interactively with FSRS-6 spaced repetition, audio review, and multiple-choice mode at [Flashcards World](https://flashcards.world/flashcards/sets/a2f60075-7d3a-40c9-adbd-ade952f18010/).
