# Rdzenie Krążeniowo-Oddechowe, Naczyniowe i Hematologiczne (cardi/o, angi/o, pulmon/o, hem/o)

> 32 fiszki powtórkowe o grecko-łacińskich rdzeniach kardiologicznych, naczyniowych, płucnych, opłucnowych, hematologicznych i limfatycznych oraz terminologii klinicznej arytmii, wad zastawkowych, wysięków opłucnowych, pylic płuc, morfologii erytrocytów i skaz krwotocznych.

- **Canonical URL:** https://flashcards.world/flashcards/sets/f19df305-448c-49db-a26d-67eb12034852/
- **Markdown URL:** https://flashcards.world/flashcards/sets/f19df305-448c-49db-a26d-67eb12034852.md
- **Category:** Medical Terminology: Prefixes, Suffixes & Roots
- **Level:** intermediate
- **Languages:** pl → pl
- **Total Cards:** 32

## Flashcards (32 Cards)

| # | Front (Term / Prompt) | Back (Definition / Answer) | Example | Multiple-Choice Options |
| :--- | :--- | :--- | :--- | :--- |
| 1 | Dlaczego przy interpretacji rdzenia myel/o należy uważnie uwzględnić kontekst kliniczny? | Ponieważ myel/o ma DWA odrębne znaczenia anatomiczne: 1) Szpik kostny (np. zespół mielodysplastyczny, szpiczak mnogi / myeloma multiplex, mielofibroza, białaczka szpikowa) ORAZ 2) Rdzeń kręgowy (np. mielopatia, poliomyelitis, jamistość rdzenia / syringomyelia, mielografia). |  |  |
| 2 | Rozróżnij Białaczkę (Leukemię), Leukocytozę oraz Leukopenię. | Białaczka / Leukemia (leuk/o + -emia = biała krew) to złośliwa klonalna proliferacja komórek prekursorowych układu krwiotwórczego w szpiku kostnym i krwi obwodowej; Leukocytoza to odczynowy lub nowotworowy wzrost całkowitej liczby krwinek białych (> 11 000/mm³); Leukopenia to nieprawidłowo niska całkowita liczba krwinek białych (< 4 000/mm³). |  |  |
| 3 | Co oznaczają rdzenie klatki piersiowej pleur/o, thorac/o (steth/o, pect/o), phren/o (diaphragmat/o) oraz mediastin/o? | pleur/o = opłucna (błona surowicza otaczająca płuca; zapalenie opłucnej / pleuritis); thorac/o, steth/o i pect/o = klatka piersiowa (torakocenteza, stetoskop, dławica piersiowa / angina pectoris); phren/o = przepona LUB umysł (nerw przeponowy unerwia przeponę; schizofrenia); mediastin/o = śródpiersie. |  |  |
| 4 | Co oznaczają rdzenie dolnych dróg oddechowych trache/o, bronch/o (bronchi/o), bronchiol/o, alveol/o oraz pulmon/o (pneum/o, pneumon/o)? | trache/o = tchawica; bronch/o = oskrzele; bronchiol/o = oskrzelik (drobne drogi oddechowe pozbawione chrząstki); alveol/o = pęcherzyk płucny (miejsce wymiany gazowej); pulmon/o (łacińskie) oraz pneum/o / pneumon/o (greckie) = płuco lub powietrze/gaz (pulmonologia, zapalenie płuc / pneumonia, odma opłucnowa / pneumothorax). |  |  |
| 5 | Rozróżnij stany patologiczne jamy opłucnej: Odma opłucnowa (Pneumothorax), Krwiak opłucnej (Hemothorax), Płyn surowiczy w opłucnej (Hydrothorax), Chłonkotok opłucnowy (Chylothorax) oraz Ropniak opłucnej (Pyothorax / Empyema). | Pneumothorax (odma opłucnowa) = obecność powietrza w jamie opłucnej powodująca zapadnięcie się płuca; Hemothorax (krwiak opłucnej) = krew w jamie opłucnej; Hydrothorax (wysięk/przesięk opłucnowy) = płyn surowiczy w jamie opłucnej; Chylothorax = mleczny płyn limfatyczny (chłonka z uszkodzonego przewodu piersiowego) w jamie opłucnej; Pyothorax / Empyema (py/o = ropa) = wysięk ropny / ropa w jamie opłucnej. |  |  |
| 6 | Rozróżnij Hemolizę, Hemostazę oraz Homeostazę. | Hemoliza (hem/o + -lysis) = przedwczesny rozpad lub pękanie krwinek czerwonych; Hemostaza (hem/o + -stasis = zatrzymanie) = hamowanie krwawienia poprzez skurcz naczynia, utworzenie czopu płytkowego i kaskadę krzepnięcia; Homeostaza (home/o = podobny + -stasis) = utrzymywanie stabilnego środowiska wewnętrznego organizmu. |  |  |
| 7 | Rozróżnij objawy kliniczne: Krwawienie z nosa (Epistaxis), Krwioplucie (Hemoptysis), Krwawe wymioty (Hematemesis) oraz Smoliste stolce (Melena). | Epistaxis = krwawienie z jamy nosowej; Hemoptysis (krwioplucie) = odkrztuszanie jasnoczerwonej, pienistej krwi z dolnych dróg oddechowych; Hematemesis (krwawe wymioty) = wymiotowanie krwią z górnego odcinka przewodu pokarmowego (krew świeża lub treść fusowata); Melena (melan/o = czarny) = czarne, smoliste stolce zawierające strawioną krew z krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego. |  |  |
| 8 | Rozróżnij rodzaje pylic płuc (Pneumokonioz) na podstawie ich rdzeni: Antrakoza, Sylikoza i Azbestoza, a także Bisynoza i Beryloza. | Antrakoza (anthrac/o = węgiel) = pylica węglowa górników kopalń węgla; Sylikoza (pylica krzemowa) = wdychanie krystalicznego pyłu krzemionkowego/kwarcowego (zwapnienia typu skorupki jaja w węzłach chłonnych wnęk płucnych); Azbestoza = wdychanie włókien azbestu (ciałka azbestowe/żelaziste oraz zwapniałe blaszki opłucnowe); Bisynoza = wdychanie pyłu bawełnianego lub włókienniczego; Beryloza = narażenie na beryl w przemyśle lotniczym, kosmicznym lub jądrowym. |  |  |
| 9 | Rozróżnij Niedodmę (Atelectasis) i Rozstrzenie oskrzeli (Bronchiectasis) na podstawie ich greckich rdzeni. | Niedodma / Atelectasis (atel/o = niepełny/niedoskonały + -ectasis = rozprężenie) oznacza zapadnięte, bezpowietrzne pęcherzyki płucne (niepełne rozprężenie płuca); Rozstrzenie oskrzeli / Bronchiectasis (bronchi/o + -ectasis = poszerzenie) oznaczają przewlekłe, nieodwracalne poszerzenie i uszkodzenie ścian oskrzeli wskutek nawracających zakażeń i stanów zapalnych (np. w mukowiscydozie). |  |  |
| 10 | Co oznaczają terminy zastawkowe Zwężenie (Stenoza) zastawki, Niedomykalność (Regurgitacja) zastawki oraz Wypadanie płatka (Prolaps) zastawki? | Stenoza (zwężenie) = niepełne otwieranie się zastawki serca, które utrudnia napływ krwi zgodnie z kierunkiem krążenia; Niedomykalność / Regurgitacja = niepełne zamykanie się zastawki serca, powodujące wsteczne cofanie się krwi; Prolaps (wypadanie płatka) = uwypuklanie się lub przemieszczanie płatków zastawki wstecznie do przedsionka w czasie skurczu komory (np. wypadanie płatka zastawki mitralnej). |  |  |
| 11 | Rozróżnij rdzenie naczyniowe angi/o (vas/o, vascul/o), arteri/o, arteriol/o, phleb/o (ven/o) oraz venul/o. | angi/o, vas/o i vascul/o = naczynie krwionośne ogólnie (angiografia, lek wazodylatacyjny, zapalenie naczyń / vasculitis); arteri/o = tętnica (arterioskleroza); arteriol/o = mała tętniczka oporowa / arteriola; phleb/o (greckie) i ven/o (łacińskie) = żyła (zapalenie żył / flebitis, flebotomia, wenopunkcja); venul/o = mała żyłka / wenula. |  |  |
| 12 | Co oznaczają rdzenie układu chłonnego i odpornościowego lymphaden/o, lymphangi/o, splen/o (lien/o) oraz thym/o? | lymphaden/o = węzeł chłonny (limfadenopatia = powiększenie węzłów chłonnych, limfadenitis = zapalenie węzła chłonnego); lymphangi/o = naczynie chłonne (zapalenie naczyń chłonnych / lymphangitis, naczyniak chłonny / lymphangioma); splen/o (greckie) i lien/o (łacińskie) = śledziona (splenomegalia, splenektomia); thym/o = grasica (grasiczak / thymoma, tymektomia). |  |  |
| 13 | Co oznaczają rdzenie hematologiczne hem/o (hemat/o), erythr/o, leuk/o, thromb/o oraz reticul/o? | hem/o / hemat/o = krew (hematologia, krwiak / hematoma); erythr/o = czerwony (erytrocyt = krwinka czerwona); leuk/o = biały (leukocyt = krwinka biała); thromb/o = skrzep (trombocyt = płytka krwi); reticul/o = siateczka (retikulocyt = niedojrzały bezjądrzasty erytrocyt zawierający resztkową siateczkę rybosomalnego RNA). |  |  |
| 14 | Do jakich struktur wewnątrzsercowych odnoszą się rdzenie sept/o, chord/o, papill/o oraz sin/o? | sept/o = przegroda / ściana działowa (przegroda międzyprzedsionkowa lub międzykomorowa); chord/o = struna (struny ścięgniste / chordae tendineae mocujące zastawki przedsionkowo-komorowe); papill/o = brodawkowata wyniosłość (mięśnie brodawkowate komór); sin/o = zatoka / węzeł (węzeł zatokowo-przedsionkowy, zatoka wieńcowa). |  |  |
| 15 | Co oznaczają rdzenie kardiologiczne cardi/o (coron/o), atri/o, ventricul/o oraz valv/o (valvul/o) i jak nazywają się trzy warstwy ściany serca? | cardi/o = serce, coron/o = wieniec/tętnice serca (wieńcowe); atri/o = jama górna (przedsionek); ventricul/o = jama dolna (komora); valv/o i valvul/o = zastawka serca (walwuloplastyka); trzy warstwy od wewnątrz na zewnątrz to Wsierdzie / Endokardium (wewnętrzna wyściółka śródbłonkowa), Śródsierdzie / Miokardium (środkowa warstwa mięśnia sercowego) oraz Nasierdzie / Epikardium, czyli blaszka trzewna osierdzia (zewnętrzna warstwa surowicza). |  |  |
| 16 | Rozróżnij terminy określające tor oddychania: Eupnoe, Tachypnoe, Bradypnoe, Apnoe, Orthopnoe, Platypnoe oraz Trepopnoe. | Eupnoe = prawidłowy, spokojny oddech; Tachypnoe = szybki, płytki oddech; Bradypnoe = nieprawidłowo wolny oddech; Apnoe (bezdech) = zatrzymanie oddychania; Orthopnoe (orth/o = prosty/pionowy) = duszność w pozycji leżącej ustępująca po przyjęciu pozycji siedzącej lub stojącej (typowo w lewokomorowej niewydolności serca); Platypnoe = duszność w pozycji pionowej ustępująca po położeniu się płasko (zespół wątrobowo-płucny); Trepopnoe = duszność występująca w ułożeniu na jednym z boków. |  |  |
| 17 | Co oznaczają terminy zabiegów naczyniowych Przezskórna śródnaczyniowa angioplastyka wieńcowa (PTCA), Endarterektomia oraz Flebotomia (Wenopunkcja)? | PTCA = małoinwazyjny zabieg cewnikowania wykonywany przez skórę (przezskórnie) i światło naczynia (śródnaczyniowo) w celu poszerzenia zwężonej tętnicy wieńcowej za pomocą balonu lub stentu (angioplastyka); Endarterektomia (udrożnienie tętnicy) = chirurgiczne wycięcie blaszki miażdżycowej wraz z pogrubiałą błoną wewnętrzną z wnętrza tętnicy (np. endarterektomia tętnicy szyjnej); Flebotomia = nacięcie lub nakłucie żyły igłą w celu pobrania lub upuszczenia krwi. |  |  |
| 18 | Rozróżnij wykwity krwotoczne skóry: Wybroczyny punktowe (Petechiae), Plamica (Purpura), Podbiegnięcie krwawe (Ecchymosis) oraz Krwiak (Hematoma). | Petechiae (wybroczyny punktowe) = drobne (< 2 mm), nieblednące pod uciskiem wylewy krwawe w skórze lub błonach śluzowych, typowe dla małopłytkowości lub dysfunkcji płytek; Purpura (plamica) = pośredniej wielkości (2–10 mm) nieblednące fioletowe plamki lub grudki; Ecchymosis (podbiegnięcie krwawe / siniak) = większe (> 1 cm) płaskie wynaczynienie krwi do tkanki podskórnej; Hematoma (krwiak) = ograniczone, wyczuwalne palpacyjnie trójwymiarowe nagromadzenie skrzepłej krwi w tkance. |  |  |
| 19 | Rozróżnij terminy Arterioskleroza, Ateroskleroza oraz Arterioloskleroza na podstawie ich rdzeni słowotwórczych. | Arterioskleroza (arteri/o + -sclerosis) to ogólny termin oznaczający pogrubienie i utratę elastyczności (stwardnienie) ścian tętnic; Ateroskleroza (ather/o = żółtawa kaszowata blaszka tłuszczowa + -sclerosis, czyli miażdżyca) to odkładanie się bogatych w lipidy blaszek w błonie wewnętrznej dużych i średnich tętnic; Arterioloskleroza to szkliste lub rozrostowe pogrubienie ścian małych tętniczek (np. w przebiegu nadciśnienia tętniczego lub cukrzycy). |  |  |
| 20 | Co oznaczają rdzenie górnych dróg oddechowych rhin/o (nas/o), sinus/o, pharyng/o, epiglott/o oraz laryng/o? | rhin/o (greckie) i nas/o (łacińskie) = nos (rynoplastyka, zgłębnik nosowo-żołądkowy); sinus/o = zatoka przynosowa lub jama (zapalenie zatok / sinusitis); pharyng/o = gardło; epiglott/o = nagłośnia (chrząstka zamykająca wejście do krtani podczas połykania); laryng/o = krtań. |  |  |
| 21 | Co oznaczają rdzenie ox/i (ox/o), capn/o, spir/o oraz coni/o w pulmonologii? | ox/i lub ox/o = tlen (hipoksemia, pulsoksymetria); capn/o = dwutlenek węgla (hiperkapnia, kapnografia); spir/o = oddychać (spirometria); coni/o = pył (pylica płuc / pneumokonioza = zawodowa choroba płuc wywołana wdychaniem pyłów mineralnych, np. węgla, krzemionki lub azbestu). |  |  |
| 22 | Co oznaczają rdzenie sider/o, ferr/o (ferrit/o), chrom/o oraz bilirubin/o w hematologii? | sider/o (greckie) i ferr/o (łacińskie) = żelazo (niedokrwistość syderoblastyczna = syderoblasty pierścieniowate przeładowane żelazem; hemosyderoza; ferrytyna w surowicy i transferryna); chrom/o = barwa/barwnik (hemochromatoza = ogólnoustrojowe przeładowanie żelazem); bilirubin/o = pomarańczowożółty barwnik żółciowy powstający z katabolizmu hemu (hiperbilirubinemia). |  |  |
| 23 | Co oznaczają rdzenie leukocytarne granul/o, neutr/o, eosin/o, bas/o, lymph/o oraz mon/o (phag/o)? | granul/o = ziarnistości cytoplazmatyczne (granulocyty: neutrofile, eozynofile, bazofile; agranulocytoza); neutr/o = powinowactwo do barwników obojętnych (neutrofil); eosin/o = powinowactwo do różowego barwnika kwaśnego / eozyny (eozynofil); bas/o = powinowactwo do barwników zasadowych (bazofil); lymph/o = chłonka/limfocyt; mon/o = pojedyncze duże jądro komórkowe (monocyt) oraz phag/o = pożerać/pochłaniać (makrofag). |  |  |
| 24 | Co oznaczają terminy osierdziowe Zapalenie osierdzia (Pericarditis), Wysięk osierdziowy, Tamponada serca oraz Perikardiocenteza? | Zapalenie osierdzia (Pericarditis) = stan zapalny worka osierdziowego; Wysięk osierdziowy = nieprawidłowe gromadzenie się płynu w jamie osierdzia; Tamponada serca = zagrażający życiu ucisk jam serca przez płyn w osierdziu znajdujący się pod wysokim ciśnieniem, co upośledza rozkurczowe napełnianie komór; Perikardiocenteza = nakłucie worka osierdziowego igłą i odbarczenie płynu. |  |  |
| 25 | Co oznaczają rdzenie naczyniowe aort/o, aneurysm/o, varic/o oraz embol/o? | aort/o = aorta (główna tętnica krążenia systemowego); aneurysm/o = miejscowe poszerzenie lub uwypuklenie osłabionej ściany naczynia krwionośnego (tętniak, aneuryzmektomia); varic/o = poszerzona, kręta żyła (żylaki kończyn dolnych, żylaki przełyku, żylaki powrózka nasiennego / varicocele); embol/o = czop lub oderwana masa wewnątrznaczyniowa niesiona z prądem krwi, która zamyka dalsze naczynie (zator, choroba zakrzepowo-zatorowa). |  |  |
| 26 | Co oznaczają terminy sercowo-naczyniowe Sfigmomanometr, Chromanie przestankowe (Claudicatio), Kołatanie serca (Palpitacje) oraz Omdlenie (Synkopa)? | Sfigmomanometr (sphygm/o = tętno + man/o = ciśnienie + -meter) to ciśnieniomierz z mankietem do pomiaru ciśnienia tętniczego; Chromanie (z łac. claudicare = kuleć) to kurczowy ból mięśni nóg wywoływany wysiłkiem i ustępujący w spoczynku wskutek niedokrwienia tętnic obwodowych; Kołatanie serca (palpitacja) to nieprzyjemne subiektywne odczuwanie bicia własnego serca; Omdlenie (synkopa) to przemijająca utrata przytomności i napięcia mięśniowego spowodowana uogólnioną hipoperfuzją mózgu. |  |  |
| 27 | Co oznaczają terminy zaburzeń rytmu serca Arytmia (Dysrytmia), Migotanie (Fibrillation), Trzepotanie (Flutter) oraz Asystolia? | Arytmia / Dysrytmia = każda nieprawidłowość częstości, miarowości lub miejsca powstawania pobudzenia sercowego; Migotanie = szybkie, chaotyczne i nieskoordynowane drżenie włókien mięśniowych przedsionków lub komór; Trzepotanie = szybka, lecz miarowa depolaryzacja przedsionków w mechanizmie fali nawrotnej macro-reentry (~250–350/min); Asystolia (a- = brak + systole = skurcz) = całkowity brak elektrycznej i mechanicznej czynności serca (linia izoelektryczna). |  |  |
| 28 | Rozróżnij Obrzęk limfatyczny (Lymphedema), Limfadenopatię oraz Chłoniaka (Lymphoma). | Obrzęk limfatyczny (Lymphedema) = obrzęk śródmiąższowy tkanek wywołany niedrożnością lub upośledzonym odpływem chłonki przez naczynia limfatyczne (np. obrzęk kończyny górnej po limfadenektomii pachowej); Limfadenopatia = powiększenie lub choroba węzłów chłonnych; Chłoniak (Lymphoma) = nowotwór złośliwy wywodzący się z limfocytów w tkance chłonnej (chłoniak Hodgkina lub chłoniak nieziarniczy / non-Hodgkin). |  |  |
| 29 | Jaka jest różnica między Pancytopenią a Niedokrwistością aplastyczną? | Pancytopenia (pan- = wszystko + cyt/o = komórka + -penia = niedobór) to wynik laboratoryjny polegający na jednoczesnym obniżeniu liczby wszystkich trzech linii komórkowych krwi (niedokrwistość + leukopenia + małopłytkowość); Niedokrwistość aplastyczna (a- = bez + -plasia = tworzenie) to niewydolność krwiotwórczych komórek macierzystych w szpiku kostnym (ubogokomórkowy, stłuszczony szpik) prowadząca do pancytopenii. |  |  |
| 30 | Co oznaczają terminy morfologii erytrocytów: Normocytarny vs. Mikrocytarny vs. Makrocytarny, Normochromiczny vs. Hipochromiczny, Anizocytoza oraz Poikilocytoza? | Normocytarny / Mikrocytarny / Makrocytarny odnoszą się do prawidłowej, małej lub dużej objętości krwinki czerwonej (MCV); Normochromiczny / Hipochromiczny (chrom/o = barwa) odnoszą się do prawidłowego lub obniżonego stężenia hemoglobiny w krwince (MCHC); Anizocytoza (anis/o = nierówny) oznacza zwiększone zróżnicowanie WIELKOŚCI erytrocytów (wysokie RDW); Poikilocytoza (poikil/o = różnorodny/nieregularny) oznacza nieprawidłowe zróżnicowanie KSZTAŁTU erytrocytów (np. krwinki sierpowate, tarczowate, schistocyty). |  |  |
| 31 | Rozróżnij Zakrzepicę (Trombozę), Zatorowość (Embolię) oraz Zakrzepowe zapalenie żył (Tromboflebitis). | Zakrzepica / Tromboza (thromb/o = skrzeplina + -osis) to powstanie nieruchomego skrzepu krwi przytwierdzonego do wewnętrznej ściany naczynia krwionośnego lub jamy serca; Zatorowość / Embolia to przemieszczenie się i utknięcie oderwanego czopu (skrzepliny, tłuszczu, powietrza lub płynu owodniowego) w odległym naczyniu; Zakrzepowe zapalenie żył (Tromboflebitis) to stan zapalny żyły połączony z tworzeniem się zakrzepu. |  |  |
| 32 | Rozróżnij Przesięk (Transudat), Wysięk (Eksudat), Obrzęk (Edema) oraz Uogólniony obrzęk (Anasarca). | Przesięk (Transudat) = ubogobiałkowy i ubogokomórkowy płyn wypychany z naczyń wskutek podwyższonego ciśnienia hydrostatycznego lub obniżonego ciśnienia onkotycznego (np. w zastoinowej niewydolności serca, marskości wątroby); Wysięk (Eksudat) = bogatobiałkowy i bogatokomórkowy płyn przenikający przez nadmiernie przepuszczalne, objęte zapaleniem naczynia (np. w zapaleniu płuc, chorobie nowotworowej); Obrzęk (Edema) = nadmierne gromadzenie się płynu w przestrzeni śródmiąższowej tkanek; Anasarca = ciężki, uogólniony, masywny obrzęk całego ciała. |  |  |

---
Study this deck interactively with FSRS-6 spaced repetition, audio review, and multiple-choice mode at [Flashcards World](https://flashcards.world/flashcards/sets/f19df305-448c-49db-a26d-67eb12034852/).
