Stúdentspróf í stærðfræði og náttúruvísindum — Diffrun, heildun, líkindareikningur, jarðfræði Íslands og eldvirkni
Stærðfræði og náttúruvísindi á stúdentsprófi: annars stigs jöfnur, logra- og veldisföll, hornaföll, diffrun, heildun, vigrar, fléttufræði, líkindareikningur og normaldreifing ásamt eðlis-, efna-, líf- og jarðfræði Íslands (flekaskil, möttulstrókur, basalt/rýólít, móberg, jökulhlaup og jarðhiti).
- Level
- advanced
- Languages
- is → is
- Cards
- 32
- Markdown
- Stúdentspróf í stærðfræði og náttúruvísindum — Diffrun, heildun, líkindareikningur, jarðfræði Íslands og eldvirkni (.md)
Flashcards (32)
| # | Front (Term / Question) | Back (Definition / Answer) | Example | Multiple-Choice Options |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Hver er jarðfræðileg sérstaða Íslands með tilliti til flekakenningarinnar og möttulstróks? | Ísland liggur bæði á gliðnunarbelti Mið-Atlantshafshryggjarins — þar sem Norður-Ameríkuflekinn og Evrasíuflekinn reka í sundur um 2 sm á ári — og beint yfir heitum reit (möttulstrók undir Mið-Íslandi / Vatnajökli), sem skýrir mikla eldvirkni og hæð landsins yfir sjávarmáli. | Samspil gliðnunar á Mið-Atlantshafshryggnum og möttulstróksins undir Vatnajökli gerir Ísland að eina stóra landsvæðinu á jörðinni þar sem úthafshryggur rís upp úr sjó. |
|
| 2 | Hvað segir regla Bayes um skilyrtar líkur P(A | B) og hvenær eru tveir atburðir A og B óháðir? | Skilyrtar líkur eru P(A | B) = P(A ∩ B) / P(B) = P(B | A)·P(A) / P(B) (þar sem P(B) > 0); tveir atburðir A og B eru óháðir þá og því aðeins að P(A ∩ B) = P(A)·P(B), sem jafngildir P(A | B) = P(A). | Algeng gildra á stúdentsprófi er að rugla saman óháðum atburðum (P(A ∩ B) = P(A)P(B)) og sundurlægum atburðum (sem geta ekki gerst samtímis, P(A ∩ B) = 0). |
|
| 3 | Hvernig skiptist berggrunnur Íslands í fjóra aldursflokka frá elsta bergi á Vestfjörðum og Austfjörðum inn að núvirkum gosbeltum? | Berggrunnurinn eldist samhverft út frá gosbeltunum: (1) Nútímaberg (yngra en 11.700 ára, í gosbeltunum), (2) Síðkvartert móbergsbelti (0,8–3,3 milljón ára, grágrýti og móberg), (3) Árkvartert / plíósen berg (0,8–3,3 milljón ára) og (4) Tertíert blágrýtismyndun (3,3–16 milljón ára á Vestfjörðum og Austfjörðum). | Vegna landreksins (um 1 sm á ári til hvorrar áttar) rekur storknað hraun smám saman út frá gosbeltunum til vesturs og austurs; elsta berg á Íslandi er um 15–16 milljón ára gamalt (á Vestfjörðum og Austfjörðum). |
|
| 4 | Hvað segja fyrsta og annað lögmál Mendels í erfðafræði og hvaða arfgerðar- og svipgerðarhlutföll fást í einblendingskynblöndun Aa × Aa? | 1. lögmál (aðskilnaðarlögmálið): genasamsætur skiljast að við myndun kynfrumna; í kynblöndun tveggja arfblendinga Aa × Aa er arfgerðarhlutfallið 1 AA : 2 Aa : 1 aa (25% : 50% : 25%) og svipgerðarhlutfallið 3 : 1 (75% ríkjandi svipgerð : 25% víkjandi svipgerð). | Í tvíblendingskynblöndun AaBb × AaBb (þar sem genin tvö erfast óháð hvort öðru samkvæmt 2. lögmáli Mendels) er svipgerðarhlutfallið 9 : 3 : 3 : 1. |
|
| 5 | Hvernig leysist fyrsta stigs diffurjafna af gerðinni y' + k·y = 0 (þar sem k er fasti) og hvernig tengist hún helmingunartíma geislavirks efnis? | Almenn lausn jöfnunnar y' + k·y = 0 (eða dy/dt = −k·y) er veldisfallið y(t) = y₀ · e^(−k·t), þar sem y₀ = y(0) er upphafsmagn; helmingunartíminn T_½ (tíminn þar til y(t) = ½·y₀) er T_½ = ln(2) / k. | Veldisvöxtur (y' = k·y → y(t) = y₀·e^(kt)) og veldisrýrnun (geislavirk hrörnun, kæling samkvæmt lögmáli Newtons og niðurbrot lyfja í blóði) eru meðal mikilvægustu hagnýtinga stærðfræðigreiningar á stúdentsprófi. |
|
| 6 | Hverjar eru helstu reiknireglur logra (logarithma) fyrir margfeldi, kvóta og veldi þegar x, y > 0 og grunntalan a > 0, a ≠ 1? | log_a(x·y) = log_a(x) + log_a(y), log_a(x/y) = log_a(x) − log_a(y), log_a(x^r) = r·log_a(x) og grunntöluskiptareglan er log_a(x) = ln(x) / ln(a). | Náttúrulegi logrinn ln(x) hefur grunntöluna e ≈ 2,71828 (þar sem ln(1) = 0 og ln(e) = 1) og er andhverfa veldisfallsins f(x) = e^x. |
|
| 7 | Hverjar eru heildarjöfnur ljóstillífunar í grænukornum plantna og frumuöndunar í hvatberum? | Ljóstillífun: 6 CO₂ + 6 H₂O + ljósorka → C₆H₁₂O₆ (glúkósi) + 6 O₂; loftháð frumuöndun (í umfrymi og hvatberum): C₆H₁₂O₆ + 6 O₂ → 6 CO₂ + 6 H₂O + efnaorka í formi ATP (um 30–32 ATP á hverja glúkósameind). | Plöntufrumur stunda BÆÐI ljóstillífun (í grænukornum) og frumuöndun (í hvatberum), en dýra- og sveppafrumur stunda eingöngu frumuöndun. |
|
| 8 | Hvað segir almenna gaslögmálið (PV = nRT) og meginregla Le Chateliers um efnajafnvægi? | Í kjörgasi gildir P·V = n·R·T (þrýstingur · rúmmál = mólfjöldi · gasfasti · algildur hiti í kelvínum); samkvæmt reglu Le Chateliers bregst kerfi í efnajafnvægi við ytri röskun (breytingu á styrk, þrýstingi eða hita) með því að hliðra jafnvæginu í þá átt sem vinnur gegn röskuninni. | Efnahvati lækkar virkjunarorku (E_a) bæði fram- og bakhvarfs jafnmikið þannig að jafnvægi næst hraðar, en hann breytir EKKI jafnvægisfastanum K. |
|
| 9 | Hver er munurinn á háhitasvæðum og lághitasvæðum á Íslandi samkvæmt jarðhitafræðilegri skilgreiningu? | Á háhitasvæðum er hitastig jarðhitavatns á 1 km dýpi a.m.k. 200 °C (þau liggja öll innan virku gosbeltanna og tengjast kvikuhólfum, t.d. Hengill, Kröflu- og Reykjanessvæðið), en á lághitasvæðum er hitinn undir 150 °C á 1 km dýpi (liggja utan gosbeltanna, t.d. í Borgarfirði og á Suðurlandsundirlendi). | Lághitasvæði eru einkum nýtt beint til húshitunar (hitaveitu), sundlauga og gróðurhúsa, en háhitasvæði eru nýtt bæði til raforkuvinnslu með gufuhverflum og til hitaveitu (t.d. á Hellisheiði, Nesjavöllum, Svartsengi og í Kröflu). |
|
| 10 | Hvernig eru útgildi (staðbundið hágildi og lággildi) og beygjuskil falls f(x) fundin með fyrstu og annarri afleiðu? | Í innri útgildispunkti diffranlegs falls er f'(x₀) = 0; ef f''(x₀) > 0 er staðbundið lággildi í x₀ (fallið er kúpt), ef f''(x₀) < 0 er staðbundið hágildi í x₀ (fallið er hvelft), og beygjuskil verða þar sem f''(x) = 0 og f''(x) skiptir um formerki. | Á bili þar sem f'(x) > 0 er fallið strangt vaxandi og þar sem f'(x) < 0 er það strangt minnkandi; formerkjamynd af f'(x) og f''(x) gefur heildarmynd af lögun grafsins. |
|
| 11 | Hver er munurinn á oxun og afoxun í oxunar-afoxunarhvörfum (rafeindaflutningshvörfum) og hvað gerist við rafgreiningu súráls (Al₂O₃) í íslenskum álverum? | Oxun er rafeindatap (oxunartala hækkar) en afoxun er rafeindaupptaka (oxunartala lækkar); við Hall-Héroult rafgreiningu súráls í bráðnu krýólíti við ~960 °C afoxast áljónir við bakskaut (Al³⁺ + 3e⁻ → Al) en kolefnisskaut oxast við forskaut. | Orkufrekur iðnaður á Íslandi (álver í Straumsvík, á Grundartanga og í Reyðarfirði) nýtir innlenda vatns- og jarðvarmaorku til rafgreiningar súráls. |
|
| 12 | Hvað er jökulhlaup á Íslandi (t.d. úr Grímsvötnum eða Kötlu á Skeiðarársand og Mýrdalssand) og hvað veldur því? | Jökulhlaup er skyndilegt stórflóð undan jökli sem stafar annaðhvort af eldgosi undir jökli (t.d. í Kötlu undir Mýrdalsjökli eða Gjálp í Vatnajökli) eða af stöðugum jarðhita sem safnar bræðsluvatni í jökulkatli (eins og í Grímsvötnum eða Skaftárkötlum) uns ísstíflan lyftist. | Í Grímsvatnagosi og Gjálpargosi 1996 fór hámarksrennsli Skeiðarárhlaupisins upp í um 45.000–50.000 m³/s og í Kötluhlaupinu 1918 í allt að 300.000 m³/s. |
|
| 13 | Hvernig er innfeldi (depilfeldi) tveggja vigra a = (a₁, a₂) og b = (b₁, b₂) skilgreint og hvaða skilyrði gildir um hornrétta vigra? | a · b = a₁b₁ + a₂b₂ = |a|·|b|·cos(θ), þar sem θ er hornið á milli vigranna; tveir vigrar (sem eru ekki núllvigrar) eru hornréttir hvor á annan þá og því aðeins að innfeldi þeirra sé núll (a · b = 0). | Úr formúlunni cos(θ) = (a · b) / (|a|·|b|) fæst hornið milli vigranna, þar sem lengd vigursins a er |a| = √(a₁² + a₂²). |
|
| 14 | Hver er skilgreiningin á afleiðu falls f'(x) í punktinum x með markgildi (diffurkvóta) og hver er rúmfræðileg merking hennar? | f'(x) = lim_{h→0} (f(x + h) − f(x)) / h; rúmfræðilega er f'(x₀) hallatala snertils við graf fallsins y = f(x) í punktinum (x₀, f(x₀)), og jafna snertilsins er y − f(x₀) = f'(x₀)·(x − x₀). | Ef fall er diffranlegt í punkti x₀ þá er það einnig samfellt í x₀ (en samfelldni ein og sér tryggir ekki diffranleika, sbr. f(x) = |x| í x = 0). |
|
| 15 | Hvernig hafa loftslagsbreytingar áhrif á íslenska jökla (t.d. Vatnajökul, Langjökul, Hofsjökul og Ok) og landris á Íslandi? | Hækkandi lofthiti veldur hraðri hopun og rýrnun allra íslenskra jökla (Ok missti stöðu sína sem jökull árið 2014); þegar farg jöklanna léttist á jarðskorpunni rís landið hratt (fargléttingarlandris, allt að 3–4 sm á ári við Vatnajökul) sem jafnframt getur aukið kvikumyndun í möttlinum. | Vatnajökull er stærsti jökull Evrópu að rúmmáli (~7.700 km²), en rannsóknir Jarðvísindastofnunar HÍ og Veðurstofunnar sýna að farglétting vegna bráðnunar hans veldur mælanlegu landrisi og breytir spennusviði jarðskorpunnar. |
|
| 16 | Hver er hornafallareglan (Pýþagórasarregla hornafalla), tvöföldunarformúlur fyrir sin(2x) og cos(2x), og kósínusreglan í hvaða þríhyrningi sem er? | sin²(x) + cos²(x) = 1; sin(2x) = 2·sin(x)·cos(x) og cos(2x) = cos²(x) − sin²(x); kósínusreglan fyrir þríhyrning með hliðar a, b, c og hornið C á móti hlið c er c² = a² + b² − 2ab·cos(C). | Ásamt sínusreglunni (a/sin(A) = b/sin(B) = c/sin(C) = 2R) eru þessar reglur grunnstoð hornafræði og vigurreiknings á stúdentsprófi. |
|
| 17 | Hver er munurinn á umröðun (röðun) og samantekt (tvíliðustuðli) í fléttufræði, og hver er formúla tvíliðudreifingar? | Í umröðun skiptir röðin máli: P(n, k) = n! / (n − k)!; í samantekt skiptir röðin ekki máli: C(n, k) = (n yfir k) = n! / (k!·(n − k)!); í tvíliðudreifingu með n óháðum tilraunum og happalíkum p eru líkurnar á nákvæmlega k höppum P(X = k) = (n yfir k) · p^k · (1 − p)^(n−k). | Mundu að 0! = 1; í tvíliðudreifingu X ~ Bin(n, p) er væntigildið (meðaltalið) E(X) = n·p og dreifnin Var(X) = n·p·(1 − p). |
|
| 18 | Hverjar eru margföldunarreglan, deilingarreglan og keðjureglan við diffrun tveggja diffranlegra falla u(x) og v(x)? | Margföldunarregla: (u·v)' = u'·v + u·v'; deilingarregla: (u/v)' = (u'·v − u·v') / v²; keðjuregla fyrir samsett fall f(g(x)): (f(g(x)))' = f'(g(x))·g'(x). | Til dæmis gefur keðjureglan fyrir f(x) = e^(3x²) afleiðuna f'(x) = e^(3x²) · 6x, og fyrir h(x) = ln(g(x)) fæst h'(x) = g'(x) / g(x). |
|
| 19 | Hverjar eru þrjár aðalgerðir storkubergs á Íslandi (eftir kísilsýruinnihaldi SiO₂) og hverjar eru samsvarandi djúpbergsgerðir þeirra? | (1) Basalt (basískt gosberg, ~45–52% SiO₂, dökkt og þunnfljótandi) — djúpberg: gabbró; (2) Andesít / íslandít (milliberg, ~52–63% SiO₂); (3) Rýólít / líparít (súrt gosberg, >63% SiO₂, ljóst og seigfljótandi) — djúpberg: granófýr / granít. | Um 80–85% af gosbergi Íslands er basalt, um 10% er milliberg (íslandít, nefnt eftir Þorvaldi Thoroddsen og Jack Carmichael við Þingmúla) og um 10% er súrt rýólít (t.d. í Landmannalaugum). |
|
| 20 | Hvað segir lögmál Ohms (U = R·I) og formúlan fyrir rafafl (P = U·I) í jafnstraumsrás, og hvernig reiknast heildarviðnám í raðtengingu og hliðtengingu? | Spenna U = R·I og afl P = U·I = I²·R = U²/R; í raðtengingu er R_heild = R₁ + R₂ + … (sami straumur I fer um öll viðnám), en í hliðtengingu er 1/R_heild = 1/R₁ + 1/R₂ + … (sama spenna U er yfir öll viðnám). | Ef tvö 6 Ω viðnám eru raðtengd er R_heild = 12 Ω, en ef þau eru hliðtengd er 1/R_heild = 1/6 + 1/6 = 2/6, svo R_heild = 3 Ω. |
|
| 21 | Hvert er meginflæði erfðaupplýsinga í frumu (DNA → mRNA → prótein) og hver er munurinn á umritun og þýðingu? | Í umritun (í frumukjarna) les ensímið RNA-fjölliðasi DNA-sniðþráð og myndar mRNA (þar sem úrasíl U kemur í stað týmíns T); í þýðingu (á ríbósómum í umfrymi) lesa tRNA-sameindir þriggja basa táknraðir (tákna) á mRNA og tengja saman amínósýrur í fjölpeptíðkeðju. | Basapörun í DNA er A–T (tvö vetnistengi) og G–C (þrjú vetnistengi), en við umritun í RNA parast A á DNA við U (úrasíl) á RNA. |
|
| 22 | Hvað einkennir normaldreifingu N(μ, σ²), hvernig er staðalnormalbreytan Z reiknuð og hvað segir 68–95–99,7% reglan? | Normaldreifing er samhverf bjöllulaga dreifing um meðaltalið μ með staðalfrávik σ; staðlaða breytan er Z = (X − μ) / σ ~ N(0, 1), og um 68,3% gilda lenda innan μ ± 1σ, um 95,4% innan μ ± 2σ og um 99,7% innan μ ± 3σ. | Í tölfræði á stúdentsprófi er Z-staðalnormaltafla notuð til að finna líkur og öryggisbil (t.d. 95% öryggisbil fyrir meðaltal: x̄ ± 1,96 · σ/√n). |
|
| 23 | Hvað er sýrustig (pH) vatnslausnar í efnafræði og hvaða efnahvörf valda súrnun sjávar í hafinu umhverfis Ísland? | pH = −log₁₀[H₃O⁺] (þar sem pH = 7 er hlutlaust við 25 °C, pH < 7 er súrt og pH > 7 er basískt); súrnun sjávar stafar af upptöku koldíoxíðs úr andrúmslofti: CO₂ + H₂O ⇌ H₂CO₃ ⇌ H⁺ + HCO₃⁻, sem fjölgar H⁺ jónum og dregur úr styrk karbónatjóna (CO₃²⁻) sem kalkmyndandi lífverur þurfa. | Þar sem pH-kvarðinn er lograkvarði með grunntölu 10 þýðir lækkun um 1 pH-einingu tíuföldun á styrk [H₃O⁺], og lækkun um 0,1 pH-einingu jafngildir um 26% aukningu á sýrustyrk. |
|
| 24 | Hvaða sérstöku áskorunum stendur íslenskt vistkerfi frammi fyrir varðandi jarðvegseyðingu, rof á eldfjallajarðvegi (sortujörð / andosol) og landgræðslu? | Íslenskur eldfjallajarðvegur (andosol) er afar frjósamur en laus í sér og viðkvæmur fyrir vatns- og vindrofi ef gróðurþekja rofnar (vegna skógareyðingar frá landnámi, ofbeitar og eldgosa); Landgræðslan og Skógræktin vinna gegn uppblæstri með melgresi, lúpínu, birki og endurheimt votlendis. | Við landnám var talið að um 25–40% Íslands hafi verið klætt birkiskógi og kjarri, en vegna skógarhöggs, beitar og kólnandi veðurfars rýrnaði skóglendið niður í um 1% á 20. öld. |
|
| 25 | Hver er lausnarformúla annars stigs jöfnu ax² + bx + c = 0 (þar sem a ≠ 0) og hvernig ræður aðgreinirinn D = b² − 4ac fjölda rauntölulausna? | Lausnarformúlan er x = (−b ± √(b² − 4ac)) / (2a); ef D > 0 eru tvær ólíkar rauntölulausnir, ef D = 0 er ein tvöföld rauntölulausn (x = −b/(2a)) og ef D < 0 er engin rauntölulausn (heldur tvær samoka tvinntölulausnir). | Aðgreinirinn D = b² − 4ac segir einnig til um skurðpunkta fleygbogans y = ax² + bx + c við x-ásinn í hnitakerfinu. |
|
| 26 | Hver eru þrjú lögmál Newtons í sígildri aflfræði og hvernig er varðveisla skriðþunga (p = m·v) leidd af þeim? | (1) Tregðulögmál (hlutur heldur jöfnum hraða í beinni línu ef heildarkraftur F_heild = 0), (2) F_heild = m·a = dp/dt, og (3) Víxlverkunarlögmál (átak er jafnt gagnátaki í gagnstæða átt, F_AB = −F_BA); í einangruðu kerfi án ytri krafta helst heildarskriðþungi p = Σ m_i·v_i óbreyttur. | Í öllum árekstrum í einangruðu kerfi varðveitist heildarskriðþungi, en hreyfiorka (E_k = ½mv²) varðveitist aðeins að fullu í fullkomlega fjaðrandi árekstri. |
|
| 27 | Hvernig er markgildi falls lim_{x→a} f(x) reiknað þegar bein innsetning gefur óákvarðaða stærð af gerðinni 0/0? | Með algebrulegri þáttun og styttingu (t.d. x² − a² = (x − a)(x + a)), með lengingu með samokastærð þegar kvaðratrætur koma fyrir, eða með reglu L'Hôpitals: lim_{x→a} f(x)/g(x) = lim_{x→a} f'(x)/g'(x). | Dæmi: lim_{x→3} (x² − 9)/(x − 3) = lim_{x→3} (x − 3)(x + 3)/(x − 3) = 3 + 3 = 6 (eða með reglu L'Hôpitals: lim_{x→3} (2x)/1 = 6). |
|
| 28 | Hvað er móberg (palagónít) og stapafjall (stapi, t.d. Herðubreið og Eiríksjökull) og hvernig myndast þau? | Móberg myndast við gos undir jökli (eða í sjó) þegar bráðin basaltkvika snöggkólnar í vatni í gjósku og bólstraberg sem síðar ummyndast í móberg; ef gosið nær upp úr jökulvatninu leggst hraunhetta ofan á og myndar brattan stapa (eins og Herðubreið). | Munurinn á dyngju (t.d. Skjaldbreiður — flatt skjaldarlaga fjall úr þunnfljótandi basalthrauni á íslausu landi) og stapa (t.d. Herðubreið — gosi undir ísaldarjökli) er klassísk spurning í jarðfræði á stúdentsprófi. |
|
| 29 | Hver er munurinn á flæðigosi (hraungosi, t.d. við Fagradalsfjall og Sundhnúksgígaröðina á Reykjanesskaga) og þeytigosi (sprengigosi, t.d. í Eyjafjallajökli 2010 og Grímsvötnum 2011)? | Í flæðigosi kemur þunnfljótandi, gaslítil basaltkvika upp á þurru landi (oft á gossprungu) og myndar hraunstrauma með lítilli öskumyndun; í þeytigosi veldur annaðhvort samskipti kviku við vatn/jökulís eða gasrík seigfljótandi kvika sprengivirkni og háum gosmekki úr gjósku og ösku. | Eldgosin á Reykjanesskaga (Fagradalsfjall 2021–2023 og Sundhnúksgígaröðin 2023–2025) eru dæmigerð basaltflæðigos á sprungusveimum, ólíkt jökulgosunum í Eyjafjallajökli (2010) og Grímsvötnum (2011). |
|
| 30 | Hvað segir undirstöðusetning stærðfræðigreiningarinnar um tengslin milli diffrunar og ákveðins heildis, og hvert er óákveðið heildi ∫ x^n dx (n ≠ −1) og ∫ (1/x) dx? | Ef F(x) er stofnfall samfellds falls f(x) á [a, b] (þ.e. F'(x) = f(x)), þá er ∫_a^b f(x) dx = [F(x)]_a^b = F(b) − F(a); jafnframt er ∫ x^n dx = x^(n+1)/(n+1) + C (fyrir n ≠ −1) og ∫ (1/x) dx = ln|x| + C. | Undirstöðusetningin tengir saman hallatölu snertils (afleiðu) og flatarmál undir ferli (ákveðið heildi); þegar rúmmál snúðs um x-ás er reiknað gildir V = π · ∫_a^b (f(x))² dx. |
|
| 31 | Hver er meginmunurinn á mítósu (jafnskiptingu) og meiósu (rýrisskiptingu) í frumulíffræði og erfðafræði? | Mítósa skiptir tvílitna líkamsfrumu (2n) í tvær erfðafræðilega eins tvílitna dótturfrumur (2n) til vaxtar og viðhalds; meiósa skiptir kynmóðurfrumu (2n) í tveimur skiptingum í fjórar erfðafræðilega ólíkar einlitna kynfrumur (n) með víxlun (litningavíxl) og óháðri röðun litninga. | Hjá manninum er 2n = 46 (23 litningapör) í líkamsfrumum en n = 23 í kynfrumum (eggi og sáðfrumu) eftir meiósu. |
|
| 32 | Hvernig er raforka framleidd á Íslandi og hvaða tvær endurnýjanlegar orkulindir standa undir nær 100% raforkuframleiðslu landsins? | Vatnsorka (fallvötn í vatnsaflsvirkjunum, um 70% raforkunnar, t.d. Kárahnjúkavirkjun og Búrfellsvirkjun) og jarðvarmi (gufuaflsvirkjanir á háhitasvæðum, um 30% raforkunnar, t.d. Hellisheiðarvirkjun). | Í vatnsaflsvirkjun breytist stöðuorka vatns í hreyfiorku í fallpípum sem snýr hverfli og rafala (rafsegulspan), en í jarðhitavirkjun knýr háþrýstigufa hverfilinn. |
|