Fizjologia człowieka: homeostaza i układy narządów

32 fiszki o sprzężeniu zwrotnym, krążeniu, oddychaniu, trawieniu, nerkach, sygnalizacji hormonalnej, mięśniach szkieletowych i skórze. Powtórz mechanizmy i ważne rozróżnienia, korzystając z podstaw biologii.

Category
Biology
Level
intermediate
Languages
pl → pl
Cards
32
Markdown
Fizjologia człowieka: homeostaza i układy narządów (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Czym różnią się sygnalizacja endokrynna, parakrynna i autokrynna?Sygnały endokrynne docierają do komórek docelowych przez krążenie; parakrynne działają lokalnie na sąsiednie komórki; autokrynne na komórkę, która je uwolniła. Odpowiadająca komórka musi posiadać odpowiednie elementy odbioru i przekazywania sygnału.
2Prześledź przepływ krwi od żył głównych przez serce i płuca dorosłego do aorty.Żyły główne → prawy przedsionek → zastawka trójdzielna → prawa komora → zastawka pnia płucnego → pień i tętnice płucne → naczynia włosowate płuc → żyły płucne → lewy przedsionek → zastawka mitralna → lewa komora → zastawka aortalna → aorta.
3Co zwykle nadaje rytm sercu człowieka i gdzie się znajduje?Węzeł zatokowo-przedsionkowy, czyli grupa wyspecjalizowanych komórek serca w górnej części ściany prawego przedsionka, blisko żyły głównej górnej. Jego samoistna aktywność elektryczna zwykle rozpoczyna każde uderzenie serca.
4Jaka zmiana ciśnienia wciąga powietrze do płuc podczas spokojnego wdechu?Skurcz przepony i wdechowych mięśni międzyżebrowych rozszerza klatkę piersiową i płuca. Ciśnienie pęcherzykowe spada poniżej atmosferycznego, powodując napływ powietrza. Ciśnienie śródopłucnowe również staje się bardziej ujemne; przepływ napędza różnica ciśnienia między atmosferą a pęcherzykami.
5W jakiej postaci większość CO₂ jest przenoszona z tkanek do płuc?Jako jony wodorowęglanowe (HCO₃⁻), głównie w osoczu. W erytrocytach anhydraza węglanowa przyspiesza reakcję CO₂ z wodą; powstały kwas węglowy rozpada się na H⁺ i HCO₃⁻. Duża część wodorowęglanów przechodzi do osocza. W płucach reakcje zachodzą w odwrotnym kierunku.
6Które dwa hormony powstają w podwzgórzu, a są magazynowane i uwalniane przez tylny płat przysadki?Oksytocyna i hormon antydiuretyczny (ADH, wazopresyna). Są syntetyzowane w neuronach podwzgórza i transportowane aksonami do tylnego płata przysadki, skąd trafiają do krwi.
7Czym jest homeostaza i jak wspiera ją ujemne sprzężenie zwrotne?Homeostaza utrzymuje warunki wewnętrzne w regulowanych zakresach mimo zakłóceń. Ujemne sprzężenie wykrywa zmianę i uruchamia przeciwdziałającą jej odpowiedź. Regulowana wartość może się wahać, a jej poziom docelowy zmieniać; nie jest to niezmienna równowaga.
8Co przesuwa krzywą dysocjacji oksyhemoglobiny w prawo i które zmiany stanowią efekt Bohra?Więcej CO₂, niższe pH, wyższa temperatura i więcej 2,3-BPG sprzyjają oddawaniu tlenu przy danym ciśnieniu parcjalnym. Efekt Bohra dotyczy konkretnie spadku powinowactwa do tlenu związanego ze wzrostem CO₂ i kwasowości; temperatura oraz 2,3-BPG działają odrębnie.
9Jak różnią się role PTH i kalcytoniny w regulacji wapnia?PTH z przytarczyc zwiększa stężenie wapnia we krwi, działając na kości i nerki oraz wspierając powstawanie kalcytriolu. Kalcytonina z komórek C tarczycy hamuje resorpcję kości, ale ma znacznie mniejszą rolę w prawidłowej homeostazie dorosłych. PTH i kalcytriol to główne regulatory; PTH i kalcytonina nie są równie ważnymi przeciwstawnymi kontrolami.
10Jak działa surfaktant płucny i które komórki go wytwarzają?Wytwarzają go pneumocyty typu II. Obniża napięcie powierzchniowe na granicy powietrza i płynu w pęcherzykach, ułatwia ich rozprężanie i zmniejsza skłonność do zapadania się, szczególnie przy małej objętości płuc.
11Jakie są główne części nefronu?Ciałko nerkowe, obejmujące naczynia włosowate kłębuszka i torebkę Bowmana, oraz kanalik nerkowy z kanalikiem bliższym, pętlą Henlego i kanalikiem dalszym. Nefrony uchodzą do układu przewodów zbiorczych, który odbiera płyn z wielu nefronów.
12Jak różnią się typowe szlaki receptorowe hormonów steroidowych i peptydowych?Lipofilowe steroidy mogą przenikać przez błony i klasycznie wiążą receptory wewnątrzkomórkowe regulujące ekspresję genów. Hydrofilowe hormony peptydowe zwykle wiążą receptory powierzchniowe i uruchamiają szlaki wewnątrzkomórkowe. To typowe schematy, a nie twierdzenie, że każdy hormon działa tylko jednym mechanizmem.
13Jakie warstwy tworzą skórę w ścisłym znaczeniu i gdzie leży tkanka podskórna?Naskórek jest zewnętrzną warstwą nabłonkową, a skóra właściwa leżącą pod nim warstwą tkanki łącznej z naczyniami i nerwami. Tkanka podskórna leży poniżej skóry i zawiera zmienne ilości tłuszczu oraz luźnej tkanki łącznej.
14Jak różnią się typowe działania autonomicznych dróg współczulnych i przywspółczulnych?Układ współczulny mobilizuje zasoby, na przykład przyspieszając serce. Przywspółczulny często wspiera trawienie i zwalnia serce. Oba stale regulują narządy; efekty zależą od narządu i nie zawsze są przeciwne. Jelito regulują również obwody jelitowego układu nerwowego, które mogą działać lokalnie.
15Jak oksytocyna uczestniczy w dodatnim sprzężeniu zwrotnym podczas porodu?Rozciąganie szyjki macicy pobudza uwalnianie oksytocyny, która nasila skurcze macicy i dalsze rozciąganie. Urodzenie dziecka usuwa bodziec rozciągający i kończy tę wzmacniającą się pętlę.
16Jakie trzy główne sygnały pobudzają uwalnianie reniny z komórek przykłębuszkowych?Spadek ciśnienia perfuzji nerek, pobudzenie współczulne receptorów β₁ oraz mniejsze dostarczanie lub transport NaCl w plamce gęstej. Renina rozpoczyna kaskadę prowadzącą do powstania angiotensyny II.
17Jak insulina i glukagon trzustki wpływają na glikemię?Komórki beta uwalniają insulinę, która sprzyja pobieraniu glukozy zwłaszcza przez mięśnie szkieletowe i tkankę tłuszczową, jej magazynowaniu oraz zmniejsza produkcję glukozy w wątrobie. Komórki alfa wydzielają glukagon, zwiększający glikemię głównie przez wątrobową glikogenolizę i glukoneogenezę. Nie wszystkie tkanki wymagają insuliny do pobierania glukozy.
18Jakie trzy struktury powiększają powierzchnię wchłaniania jelita cienkiego?Fałdy okrężne, kosmki wystające z błony śluzowej oraz mikrokosmki na szczytowej powierzchni komórek chłonnych. Mikrokosmki tworzą rąbek szczoteczkowy; są to różne poziomy powiększania powierzchni.
19Dlaczego powolne przewodzenie przez węzeł przedsionkowo-komorowy jest użyteczne?Opóźnia pobudzenie komór, dzięki czemu skurcz przedsionków może wspomóc ich napełnianie przed skurczem komór. Opóźnienie często wynosi około 0,1 sekundy; nie oznacza całkowitego opróżnienia przedsionków.
20Jak aldosteron wpływa na nerkowy transport sodu, potasu i jonów wodorowych?W dalszej części nefronu zwiększa resorpcję sodu i sekrecję potasu przez działanie na komórki główne, między innymi na kanały ENaC i Na⁺/K⁺-ATPazę. Może też nasilać sekrecję H⁺ przez komórki wstawkowe typu A. Zatrzymanie sodu wspiera objętość płynu zewnątrzkomórkowego; towarzyszące zatrzymanie wody zależy od jej dostępności i przepuszczalności, w tym działania ADH.
21Jak wapń umożliwia cykl mostków poprzecznych w mięśniach szkieletowych?Ca²⁺ wiąże troponinę C, zmieniając kompleks troponinowy tak, że tropomiozyna odsłania miejsca wiązania miozyny na aktynie. Przy dostępnym ATP miozyna może tworzyć mostki poprzeczne.
22Co odłącza głowę miozyny od aktyny podczas cyklu mostków poprzecznych?Przyłączenie nowej cząsteczki ATP do głowy miozyny obniża jej powinowactwo do aktyny i wywołuje odłączenie. Późniejsza hydroliza ATP przygotowuje głowę do następnego cyklu.
23Jak ramiona pętli Henlego pomagają wytworzyć gradient osmotyczny rdzenia nerki?Woda opuszcza przepuszczalne odcinki zstępujące przez osmozę. Odcinki wstępujące wchłaniają NaCl, lecz są w dużej mierze nieprzepuszczalne dla wody: cienkie transportują sól biernie, a grube aktywnie. Przeciwne kierunki przepływu wspierają gradient, zwłaszcza w zewnętrznym rdzeniu. Uczestniczy też recyrkulacja mocznika; wymiana przeciwprądowa w naczyniach prostych ogranicza wypłukiwanie gradientu.
24Które komórki żołądka wytwarzają kwas solny, czynnik wewnętrzny i pepsynogen?Komórki okładzinowe wytwarzają kwas solny oraz czynnik wewnętrzny umożliwiający wchłanianie witaminy B₁₂. Komórki główne wytwarzają pepsynogen, nieaktywny prekursor pepsyny, enzymu trawiącego białka.
25Jak sole żółciowe wspomagają trawienie i wchłanianie tłuszczów?Rozpraszają tłuszcz w drobne krople, zwiększając powierzchnię dostępną dla lipazy. Tworzą też mieszane micele, które przenoszą produkty trawienia lipidów i witaminy rozpuszczalne w tłuszczach ku powierzchni jelita do wchłonięcia. Nie są enzymami trawiennymi.
26Jak ADH, czyli wazopresyna, zwiększa wchłanianie wody w przewodach zbiorczych?Pobudza wbudowywanie akwaporyny 2 w błonę szczytową komórek głównych. Woda przemieszcza się zgodnie z gradientem osmotycznym z płynu kanalikowego do śródmiąższu i krwi, zmniejszając utratę wody i pomagając zagęszczać mocz.
27Jak filtracja, resorpcja i sekrecja uczestniczą w tworzeniu moczu?Filtracja przenosi wodę i małe substancje rozpuszczone z krwi kłębuszka do przestrzeni Bowmana. Resorpcja zwraca substancje z płynu kanalikowego do krwi; sekrecja przenosi je z krwi do kanalika. Oba ostatnie procesy zachodzą wzdłuż kanalika, a nie jako dwa oddzielne, kolejne etapy.
28Co magazynuje i uwalnia większość wapnia wykorzystywanego w sprzężeniu pobudzenie-skurcz mięśni szkieletowych?Siateczka sarkoplazmatyczna, zwłaszcza jej cysterny brzeżne. Kanały receptorów rianodynowych uwalniają Ca²⁺ do cytoplazmy; pompy zależne od ATP przenoszą wapń z powrotem podczas rozkurczu.
29Jak aktywowany jest pepsynogen w żołądku?Kwaśne środowisko sprzyja usunięciu jego odcinka hamującego i powstaniu aktywnej pepsyny. Pepsyna aktywuje następnie kolejne cząsteczki pepsynogenu w procesie autokatalitycznym. Zakwaszenie i aktywacja enzymatyczna to odrębne elementy procesu.
30Jak tętnice i żyły zwykle różnią się budową i funkcją?Tętnice odprowadzają krew od serca i zwykle mają grubsze, umięśnione i sprężyste ściany dostosowane do wyższego ciśnienia. Żyły prowadzą krew z powrotem przy niższym ciśnieniu i zwykle mają cieńsze ściany oraz większe światło. Wiele żył, zwłaszcza kończyn, ma zastawki ograniczające cofanie krwi, lecz nie wszystkie.
31Dlaczego po śmierci powstaje stężenie pośmiertne i dlaczego jest przejściowe?Wyczerpanie ATP uniemożliwia prawidłowe odłączanie miozyny i osłabia pompowanie wapnia, utrwalając połączenia aktyna-miozyna. Sztywność ustępuje z rozkładem białek mięśniowych; nie jest trwałym skurczem podtrzymywanym przez ciągłą aktywność nerwową.
32Jak erytrocyty przenoszą większość tlenu we krwi?Ich hemoglobina ma cztery podjednostki białkowe, każdą z hemem zawierającym żelazo, który odwracalnie wiąże jedną cząsteczkę O₂. Jedna hemoglobina może więc przenosić do czterech O₂. Niewielka część tlenu jest rozpuszczona, zamiast związana z hemoglobiną.