Sufiksy Diagnostyczne, Patologiczne i Chirurgiczne (-ektomia, -otomia, -ostomia, -plastyka, -itis, -oza)
32 fiszki powtórkowe o sufiksach chirurgicznych (wycięcie, nacięcie, stomia, plastyka), sufiksach diagnostycznych i endoskopowych, sufiksach patologicznych i nowotworowych, sufiksach hematologicznych i neurologicznych, przyrostkach przymiotnikowych oraz regułach liczby mnogiej wyrazów grecko-łacińskich.
- Category
- Medical Terminology: Prefixes, Suffixes & Roots
- Level
- basic
- Languages
- pl → pl
- Cards
- 32
- Markdown
- Sufiksy Diagnostyczne, Patologiczne i Chirurgiczne (-ektomia, -otomia, -ostomia, -plastyka, -itis, -oza) (.md)
Flashcards (32)
| # | Front (Term / Question) | Back (Definition / Answer) | Example | Multiple-Choice Options |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Rozróżnij przyrostki oddechowe i dotyczące mowy: -pnoe (-pnea), -kapnia (-capnia), -oksja (-oxia) oraz -fazja (-phasia / -phonia). | -pnoe (-pnea) = oddychanie (duszność / dyspnoe, ortopnoe, bezdech / apnoe); -kapnia (-capnia) = prężność dwutlenku węgla we krwi (hiperkapnia, hipokapnia); -oksja (-oxia) = poziom tlenu w tkankach (hipoksja tkankowa vs. hipoksemia we krwi); -fazja (-phasia) = rozumienie i tworzenie mowy (afazja, dysfazja), natomiast -fonia (-phonia) = wytwarzanie głosu przez krtań (dysfonia = chrypka, afonia = bezgłos). | ||
| 2 | Rozróżnij przyrostki określające pochodzenie i tworzenie: -geneza (-genesis), -genny (-genic), -poeza (-poiesis) oraz -oidalny (-oid). | -geneza (-genesis) = powstawanie, pochodzenie lub rozwój (patogeneza, glukoneogeneza, karcynogeneza); -genny (-genic) = wywołujący, pochodzący z lub spowodowany przez (jatrogenny = wywołany leczeniem medycznym, kardiogenny, neurogenny); -poeza (-poiesis) = tworzenie, zwłaszcza krwinek (hematopoeza, erytropoeza); -oidalny / -oid = podobny do lub przypominający (śluzowaty / mukoidalny, lipoidalny, reumatoidalny). | ||
| 3 | Rozróżnij cztery patologiczne przyrostki z podwójnym R: -rhea (-rrhea), -ragia (-rrhage/-rrhagia), -reksja (-rrhexis) oraz -rafia (-rrhaphy). | -rhea (-rrhea) = obfity wypływ lub wydzielanie płynu bądź śluzu (biegunka/diarrhea, wodnisty wyciek z nosa/rhinorrhea, brak miesiączki/amenorrhea); -ragia (-rrhage / -rrhagia) = nadmierny lub nieprawidłowy wypływ krwi (krwotok/hemorrhage, krwotoczne miesiączki/menorrhagia); -reksja (-rrhexis) = pęknięcie narządu, naczynia lub tkanki (pęknięcie macicy/hysterorrhexis, karioreksja); -rafia (-rrhaphy) = chirurgiczne zszycie. | ||
| 4 | Porównaj przyrostki określające światło przewodu lub narządu: -stenoza (-stenosis / -arctation) oraz -ektazja (-ectasis/-ectasia). | -stenoza (-stenosis) = nieprawidłowe zwężenie przewodu, kanału lub zastawki (zwężenie odźwiernika / stenoza odźwiernikowa, stenoza aortalna, stenoza kanału kręgowego); -ektazja (-ectasis / -ectasia) = nieprawidłowe poszerzenie, rozdęcie lub rozstrzeń struktury jamistej (rozstrzenie oskrzeli / bronchiectasis = trwałe poszerzenie oskrzeli; teleangiektazja; niedodma / atelectasis = niepełne rozprężenie lub zapadnięcie płuca). | ||
| 5 | Co oznaczają przyrostki: -fil / -filia (-phil / -philia), -fobia (-phobia), -mania oraz -tymia (-thymia)? | -fil / -filia (-phil / -philia) = powinowactwo, przyciąganie lub nieprawidłowa skłonność (eozynofil, hemofilia, trombofilia = nadkrzepliwość); -fobia (-phobia) = patologiczny lęk lub nietolerancja (światłowstręt / fotofobia, wodowstręt / hydrofobia, agorafobia); -mania = nadmierne zaabsorbowanie lub podwyższony nastrój (kleptomania, hipomania); -tymia (-thymia) = stan umysłu lub nastroju (dystymia, eutymia, cyklotymia). | ||
| 6 | Co oznaczają przyrostki chirurgiczne i zabiegowe: -centeza (-centesis), -klazja (-clasis), -trypsja (-tripsy) oraz -liza (-lysis)? | -centeza (-centesis) = nakłucie chirurgiczne w celu aspiracji płynu (paracenteza, torakocenteza, amniopunkcja/amniocenteza); -klazja (-clasis) = celowe chirurgiczne złamanie kości w celu korekcji zniekształcenia (osteoklazja); -trypsja (-tripsy) = chirurgiczne skruszenie lub rozbicie (litotrypsja = kruszenie kamieni nerkowych lub żółciowych); -liza (-lysis) = zniszczenie, rozpuszczenie lub uwolnienie ze zrostów (tromboliza, neuroliza). | ||
| 7 | Porównaj przyrostki hematologiczne i komórkowe: -penia oraz -cytoza (-cytosis / -philia). | -penia = niedobór lub nieprawidłowe zmniejszenie liczby komórek bądź masy tkankowej (leukopenia, małopłytkowość / trombocytopenia, pancytopenia, osteopenia); -cytoza (-cytosis) lub -filia (-philia) = nieprawidłowe zwiększenie lub namnożenie liczby komórek (leukocytoza, nadpłytkowość / trombocytoza, eozynofilia, neutrofilia). | ||
| 8 | Co oznaczają przyrostki: -ptoza (-ptosis), -ptysis, -ptychia oraz -ektopia (-ectopy)? | -ptoza (-ptosis) = opadnięcie lub obniżenie narządu bądź powieki (blefaroptoza = opadnięcie powieki, nefroptoza = nerka wędrująca); -ptysis = odkrztuszanie lub wypluwanie (krwioplucie / hemoptysis = odkrztuszanie krwi z dolnych dróg oddechowych); -ptychia = chirurgiczne sfałdowanie lub plikacja ściany tkankowej; -ektopia (-ectopy) = przemieszczenie poza prawidłowe położenie anatomiczne (ciąża ektopowa/pozamaciczna, ektopia komorowa). | ||
| 9 | Jakie cztery ważne wyjątki kończą się na -oma (bez członu sarcoma lub carcinoma w nazwie), a mimo to są nowotworami złośliwymi? | Czerniak (melanoma – nowotwór złośliwy z melanocytów), chłoniak (lymphoma – złośliwy nowotwór układu chłonnego), szpiczak mnogi (multiple myeloma – złośliwy nowotwór plazmocytowy) oraz nasieniak (seminoma) / rozrodczak (dysgerminoma) / wątrobiak zarodkowy (hepatoblastoma) / glejak wielopostaciowy (glioblastoma) / międzybłoniak (mesothelioma). | ||
| 10 | Rozróżnij neurologiczne przyrostki ruchowe: -plegia oraz -pareza (-paresis). | -plegia = całkowite porażenie (paraliż) lub pełna utrata czynności ruchowej (hemiplegia = porażenie połowicze, paraplegia, tetraplegia/kwadriplegia, oftalmoplegia); -pareza (-paresis) = częściowe lub niepełne porażenie / niedowład mięśniowy (hemipareza = niedowład połowiczy, gastropareza = opóźnione opróżnianie żołądka). | ||
| 11 | Rozróżnij rekonstrukcyjne i naprawcze przyrostki chirurgiczne: -plastyka (-plasty), -peksja (-pexy), -rafia (-rrhaphy) oraz -deza (-desis). | -plastyka (-plasty) = chirurgiczna naprawa lub rekonstrukcja plastyczna (rynoplastyka, angioplastyka); -peksja (-pexy) = chirurgiczne umocowanie lub podwieszenie narządu we właściwym położeniu (orchiopeksja w wnętrostwie, nefropeksja); -rafia (-rrhaphy) = chirurgiczne zszycie (herniorafia, neurorafia); -deza (-desis) = chirurgiczne usztywnienie, zespolenie lub zarośnięcie (artrodeza = usztywnienie stawu, pleurodeza). | ||
| 12 | Jakie są klasyczne greckie i łacińskie reguły tworzenia liczby mnogiej dla rzeczowników medycznych zakończonych na -a, -is, -um, -us, -ix/-ex, -on, -ma oraz -nx? | -a → -ae (vertebra → vertebrae); -is → -es (diagnosis → diagnoses; testis → testes); -um → -a (diverticulum → diverticula; bacterium → bacteria); -us → -i (bronchus → bronchi; calculus → calculi); -ix/-ex → -ices (appendix → appendices; cortex → cortices); -on → -a (ganglion → ganglia); -ma → -mata (carcinoma → carcinomata); -nx → -nges (phalanx → phalanges; larynx → larynges). | ||
| 13 | Rozróżnij trzy podstawowe przyrostki (sufiksy) chirurgiczne: -ektomia (-ectomy), -otomia (-otomy) oraz -ostomia (-ostomy). | -ektomia (-ectomy) oznacza chirurgiczne wycięcie lub usunięcie narządu bądź struktury (np. cholecystektomia); -otomia (-otomy) oznacza chirurgiczne nacięcie lub otwarcie struktury (np. kraniotomia, tracheotomia); -ostomia (-ostomy) oznacza chirurgiczne wytworzenie sztucznego otworu (przetoki/stomii) na powierzchni ciała lub zespolenia między dwoma narządami jamistymi (np. kolostomia, gastrojejunostomia). | ||
| 14 | Rozróżnij przyrostki układu pokarmowego: -emeza (-emesis), -pepsja (-pepsia), -fagia (-phagia) oraz -oreksja (-orexia). | -emeza (-emesis) = wymioty (krwawe wymioty / hematemesis, niepowściągliwe wymioty ciężarnych / hyperemesis gravidarum); -pepsja (-pepsia) = trawienie (dyspepsja = niestrawność); -fagia (-phagia) = jedzenie lub połykanie (dysfagia = utrudnione połykanie, odynofagia = bolesne połykanie, polifagia = nadmierne łaknienie); -oreksja (-orexia) = apetyt lub łaknienie (anoreksja = utrata łaknienia). | ||
| 15 | Rozróżnij przyrostki komórkowe: -blast, -cyt (-cyte) oraz -klast (-clast). | -blast = komórka niedojrzała, prekursorowa lub wytwarzająca macierz (erytroblast, osteoblast, fibroblast); -cyt (-cyte) = dojrzała, zróżnicowana komórka (erytrocyt, osteocyt, hepatocyt); -klast (-clast) = komórka niszcząca lub resorbująca tkankę bądź macierz (osteoklast = komórka kościogubna). | ||
| 16 | Jakie powszechne przyrostki przymiotnikowe oznaczają w terminologii medycznej odnoszący się do lub związany z? | -ac (cardiac / sercowy), -al (renal / nerkowy, neural / nerwowy), -ar (muscular / mięśniowy, vascular / naczyniowy), -ary (pulmonary / płucny, biliary / żółciowy), -ic (gastric / żołądkowy, hepatic / wątrobowy), -ine (uterine / maciczny), -ior (anterior / przedni, superior / górny), -ory (auditory / słuchowy, respiratory / oddechowy) oraz -ous (venous / żylny, mucous / śluzowy). | ||
| 17 | Rozróżnij przyrostki patologiczne: -itis, -oza (-osis), -patia (-pathy) oraz -iaza (-ia/-iasis). | -itis = zapalenie lub zakażenie (zapalenie wyrostka robaczkowego / appendicitis, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych / meningitis); -oza (-osis) = stan nieprawidłowy, zwyrodnienie lub zwiększenie liczby komórek (nefroza, choroba zwyrodnieniowa stawów / artroza, leukocytoza); -patia (-pathy) = choroba lub zaburzenie narządu bądź tkanki (neuropatia, kardiomiopatia); -iaza (-iasis) = stan chorobowy wywołany określonym czynnikiem, np. kamieniami lub pasożytami (kamica żółciowa / cholelithiasis, filarioza). | ||
| 18 | Porównaj przyrostki określające konsystencję tkanek: -malacja (-malacia) i -skleroza (-sclerosis) oraz podaj po dwa przykłady kliniczne. | -malacja (-malacia) = nieprawidłowe rozmiękanie tkanki (osteomalacja = rozmiękanie kości; chondromalacja = rozmiękanie chrząstki; tracheomalacja); -skleroza (-sclerosis) = nieprawidłowe stwardnienie lub włókniste stwardnienie tkanki (miażdżyca / atherosclerosis = stwardnienie tętnic; stwardnienie rozsiane; stwardnienie zanikowe boczne). | ||
| 19 | Czym w patologii różnią się pojęcia nowotworowe: łagodny (benign) vs. złośliwy (malignant) oraz rak (carcinoma) vs. mięsak (sarcoma)? | Nowotwory łagodne (często rdzeń + -oma, np. gruczolak / adenoma, mięśniak gładkokomórkowy / leiomyoma, tłuszczak / lipoma) są dobrze zróżnicowane i nie dają przerzutów; nowotwory złośliwe naciekają miejscowo i tworzą przerzuty: raki (carcinomas, np. gruczolakorak, rak płaskonabłonkowy) wywodzą się z tkanek nabłonkowych (ektodermy/endodermy), natomiast mięsaki (sarcomas, np. kostniakomięsak, mięśniakomięsak gładkokomórkowy, tłuszczakomięsak) wywodzą się z tkanek mezenchymalnych lub łącznych (mezodermy). | ||
| 20 | Co oznaczają przyrostki nefrologiczno-urologiczne: -uria, -ureza (-uresis) oraz -kontynencja (-continence)? | -uria = stan moczu lub oddawania moczu (krwiomocz / hematuria, białkomocz / proteinuria, ropomocz / pyuria, dyzuria, nokturia/nykturia, bezmocz / anuria); -ureza (-uresis) = wydalanie moczu (diureza, natriureza = wydalanie sodu z moczem, enureza = mimowolne moczenie nocne); -kontynencja (-continence) = zdolność świadomego utrzymywania moczu lub stolca. | ||
| 21 | Rozróżnij przyrostki: -cele, -oma, -onkus (-oncus) oraz -cysta (-cyst). | -cele = przepuklina, uwypuklenie lub obrzmienie przez ubytek ściany (meningocele = przepuklina oponowa, wodniak jądra / hydrocele, żylaki powrózka nasiennego / varicocele, rektocele); -oma = guz, nowotwór lub ograniczone nagromadzenie/masa (np. rak / carcinoma, mięsak / sarcoma, krwiak / hematoma, ziarniniak / granuloma); -onkus (-oncus) = guz lub masa nowotworowa (onkologia); -cysta (-cyst) = zamknięta jama wypełniona płynem (torbiel). | ||
| 22 | Rozróżnij przyrostki określające stany krwi: -emia oraz -ischemia. | -emia = stan krwi lub obecność określonej substancji w krwiobiegu (hipoksemia, bakteriemia, mocznica / uremia, hiperkaliemia, białaczka / leukemia); ischemia (niedokrwienie, z gr. isch/o = powstrzymywać + -emia) = niedobór dopływu krwi tętniczej do narządu lub tkanki wskutek niedrożności bądź skurczu naczynia (niedokrwienie mięśnia sercowego). | ||
| 23 | Co oznaczają przyrostki: -lit (-lith), -litiaza (-lithiasis), -poetyna (-poietin) oraz -krynowy (-crine)? | -lit (-lith) = kamień lub złóg (kamień kałowy / fekalit, flebolit = kamień żylny); -litiaza (-lithiasis) = kamica, czyli nieprawidłowa obecność lub tworzenie się złogów (kamica nerkowa / nephrolithiasis, kamica przewodowa / choledocholithiasis); -poetyna (-poietin) = substancja pobudzająca wytwarzanie komórek (erytropoetyna, trombopoetyna); -krynowy (-crine) = wydzielać (endokrynowy = wydzielanie wewnętrzne do krwi, egzokrynowy = wydzielanie zewnętrzne przez przewody, parakrynowy). | ||
| 24 | Rozróżnij dwa przyrostki endoskopowe: -skop (-scope) i -skopia (-scopy) oraz podaj trzy przykłady kliniczne. | -skop (-scope) = oświetlony przyrząd optyczny służący do wzrokowego badania wnętrza ciała (bronchoskop, laparoskop, cystoskop); -skopia (-scopy) = procedura diagnostyczna polegająca na wzrokowej ocenie jamy ciała lub narządu wewnętrznego (bronchoskopia, laparoskopia, cystoskopia). | ||
| 25 | Rozróżnij trzy przyrostki dotyczące rejestracji i obrazowania diagnostycznego: -graf (-graph), -gram oraz -grafia (-graphy). | -graf (-graph) = urządzenie lub aparat służący do rejestracji danych (elektrokardiograf); -gram = uzyskany zapis, obraz lub wykres (elektrokardiogram, mammogram, angiogram); -grafia (-graphy) = proces lub badanie polegające na rejestracji bądź obrazowaniu (elektrokardiografia, angiografia). | ||
| 26 | Co oznaczają przyrostki nerwowo-mięśniowe: -spazm (-spasm), -klonus (-clonus), -kinezja (-kinesia/-kinesis) oraz -taksja (-taxia)? | -spazm (-spasm) = nagły, mimowolny skurcz mięśni (skurcz oskrzeli / bronchospazm, kurcz krtani / laryngospazm, skurcz naczyniowy / wazospazm); -klonus (-clonus) = szybkie, naprzemienne skurcze i rozkurcze mięśnia (mioklonie); -kinezja (-kinesia) = ruch lub motoryka (bradykinezja = spowolnienie ruchowe, dyskinezja, akinezja); -taksja (-taxia) = koordynacja ruchowa (ataksja = niezborność ruchowa). | ||
| 27 | Co oznaczają przyrostki patologiczne: -megalia (-megaly), -trofia (-trophy), -plazja (-plasia) oraz -plakia? | -megalia (-megaly) = nieprawidłowe powiększenie narządu (hepatosplenomegalia, kardiomegalia, akromegalia); -trofia (-trophy) = odżywianie, wzrost lub rozwój dotyczący wielkości komórek (hipertrofia = przerost wielkości komórek; atrofia = zanik); -plazja (-plasia) = tworzenie lub rozwój pod względem liczby komórek (hiperplazja = rozrost, dysplazja, aplazja); -plakia = płaska plama lub tarczka na powierzchni błony śluzowej (leukoplakia = rogowacenie białe). | ||
| 28 | Rozróżnij dwa przyrostki pomiarowe: -metr (-meter) i -metria (-metry) oraz podaj przykłady kliniczne. | -metr (-meter) = przyrząd służący do wykonywania pomiaru (spirometr, sfigmomanometr, pelwimetr); -metria (-metry) = proces lub metoda pomiaru (spirometria, pulsoksymetria, audiometria). | ||
| 29 | Co oznaczają przyrostki czuciowe i percepcyjne: -estezja (-esthesia), -algezja (-algesia), -osmia oraz -geuzja (-geusia)? | -estezja (-esthesia) = czucie, wrażenie zmysłowe lub percepcja (parestezja = mrowienie/drętwienie, anestezja = zniesienie czucia, dyzestezja); -algezja (-algesia) = wrażliwość na ból (analgezja = zniesienie bólu, hiperalgezja = przeczulica bólowa); -osmia = zmysł węchu (anosmia = utrata węchu, parosmia); -geuzja (-geusia) = zmysł smaku (ageuzja, dyzgeuzja). | ||
| 30 | Co oznaczają przyrostki okulistyczne: -opia (-opsia) oraz -koria (-coria)? | -opia lub -opsja (-opsia) = widzenie lub wada wzroku (diplopia = podwójne widzenie, prezbiopia = starczowzroczność, krótkowzroczność / miopia, nadwzroczność / hiperopia, niedowidzenie połowicze / hemianopsja); -koria (-coria) = stan źrenicy (anizokoria = nierówność źrenic, izokoria, leukokoria = biały odblask źreniczny). | ||
| 31 | Rozróżnij rzeczownik śluz (ang. mucus) od przymiotnika śluzowy (ang. mucous) oraz kość biodrową (ilium) od jelita krętego (ileum). | Mucus (rzeczownik zakończony na -us, śluz) oznacza samą lepką wydzielinę, natomiast mucous (przymiotnik zakończony na -ous, śluzowy) oznacza odnoszący się do śluzu lub wydzielający śluz (np. błona śluzowa – tunica mucosa – wydziela śluz); Ilium (kość biodrowa, pisane przez i) to górna, talerzowata część kości miednicznej, natomiast Ileum (jelito kręte, pisane przez e) to dalszy, trzeci odcinek jelita cienkiego. | ||
| 32 | Rozróżnij przyrostki oznaczające ból: -algia oraz -dynia i podaj przykłady kliniczne każdego z nich. | Oba oznaczają ból lub cierpienie i często są stosowane zamiennie: -algia pochodzi od greckiego algos (artralgia = ból stawów, mialgia = ból mięśni, neuralgia = nerwoból); -dynia pochodzi od greckiego odyne (allodynia, wulwodynia, pleurodynia, mastodynia = ból piersi). |