Vlaamse Toelatingsproef Arts, Tandarts en Dierenarts (AHOVOKS — KIW en Generieke Competenties)

Volledige examenvoorbereiding voor het Vlaamse toelatingsexamen arts, tandarts en dierenarts (georganiseerd door de Vlaamse Examencommissie / AHOVOKS): structuur, cesuur en startquota, Deel 1 Kennis en Inzicht in de Wetenschappen (KIW: Wiskunde, Fysica, Chemie, Biologie) en Deel 2 Generieke Competenties (GC: kritische informatieverwerking en empathisch handelen).

Category
Examens en Certificeringen in Nederland en Vlaanderen — Wft-examens (CDFD), CBR Theorie-examen Auto & Klein Vaarbewijs, BIG-registratie Geneeskunde en Vlaamse Toelatingsproef
Level
intermediate
Languages
nl → nl
Cards
32
Markdown
Vlaamse Toelatingsproef Arts, Tandarts en Dierenarts (AHOVOKS — KIW en Generieke Competenties) (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Hoe worden voorwaardelijke kansen, de regel van Bayes en de binomiale kansverdeling berekend in het onderdeel Wiskunde en Kritische Informatieverwerking?De voorwaardelijke kans bedraagt P(A|B) = P(A∩B)/P(B); bij een binomiale verdeling met n onafhankelijke pogingen en succeskans p geldt P(X=k) = C(n,k)·pᵏ·(1−p)ⁿ⁻ᵏ.Bij een medische diagnostische test met een sensitiviteit P(T⁺|Z⁺) en een specificiteit P(T⁻|Z⁻) berekent men via de stelling van Bayes de positief voorspellende waarde P(Z⁺|T⁺) aan de hand van de prevalentie.
  • P(A|B) = P(A ∩ B) / P(B), onafhankelijkheid als P(A ∩ B) = P(A)·P(B), en verwachtingswaarde binomiaal E(X) = n·p
  • De voorwaardelijke kans bedraagt P(A|B) = P(A∩B)/P(B); bij een binomiale verdeling met n onafhankelijke pogingen en succeskans p geldt P(X=k) = C(n,k)·pᵏ·(1−p)ⁿ⁻ᵏ.
  • Stelling van Bayes koppelt sensitiviteit, specificiteit en prevalentie aan de achterafkans op ziekte
2Hoe worden opwaartse stuwkracht (wet van Archimedes) en hydrostatische druk (wet van Pascal en Stevin) berekend in een stilstaande vloeistof?De hydrostatische druk op diepte h bedraagt p = p₀+ρ·g·h; de opwaartse archimedeskracht is gelijk aan het gewicht van de verplaatste vloeistof: FA = ρ_vloeistof·V_onder·g.Drijft een ijsblok met dichtheid 900 kg/m³ in zuiver water met dichtheid 1.000 kg/m³, dan bevindt zich exact 900 / 1.000 = 90% van het volume van het ijsblok onder het wateroppervlak.
  • Hydrostatische druk p = p_atm + ρ·g·h en opwaartse kracht F_A = ρ_vl · g · V_verplaatst
  • Bij een drijvend voorwerp geldt F_z = F_A en dus V_onder / V_totaal = ρ_voorwerp / ρ_vloeistof
  • De hydrostatische druk op diepte h bedraagt p = p₀+ρ·g·h; de opwaartse archimedeskracht is gelijk aan het gewicht van de verplaatste vloeistof: FA = ρ_vloeistof·V_onder·g.
3Hoe luidt de algemene gaswet voor ideale gassen en welk molair gasvolume geldt bij normomstandigheden (0 °C en 1013 hPa)?De ideale gaswet luidt p·V=n·R·T (met druk p in Pa, volume V in m³ en temperatuur T in kelvin); bij normomstandigheden is Vm=22,4 L/mol.Verdubbelt men de absolute temperatuur T in kelvin bij constante druk (isobare toestandsverandering), dan verdubbelt volgens de wet van Gay-Lussac ook het gasvolume V.
  • De ideale gaswet luidt p·V=n·R·T (met druk p in Pa, volume V in m³ en temperatuur T in kelvin); bij normomstandigheden is Vm=22,4 L/mol.
  • p · V = n · R · T met R = 8,314 J/(mol·K) en molair volume 22,4 L/mol bij 273,15 K en 101,3 kPa
  • p₁V₁ / T₁ = p₂V₂ / T₂ voor een afgesloten hoeveelheid ideaal gas
4Welke formules gelden voor de trillingstijd van een harmonisch massa-veersysteem en een mathematische slinger, en voor de voortplantingssnelheid van een golf?Voor een massa-veersysteem geldt T=2π·√(m/k), voor een slinger bij kleine uitwijking T=2π·√(l/g) en voor een lopende golf geldt v=λ·f=λ/T.Verplaatst een geluidsbron zich naar een stilstaande waarnemer toe, dan neemt door het dopplereffect de waargenomen golflengte af en de waargenomen frequentie toe.
  • Voor een massa-veersysteem geldt T=2π·√(m/k), voor een slinger bij kleine uitwijking T=2π·√(l/g) en voor een lopende golf geldt v=λ·f=λ/T.
  • T_veer = 2π√(m/k), T_slinger = 2π√(l/g), hoekfrequentie ω = 2πf en golfsnelheid v = λ·f
  • Maximale snelheid bij harmonische trilling is v_max = ω·A en maximale versnelling is a_max = ω²·A
5Hoe luiden de wet van Coulomb voor twee puntladingen en de wetten van Ohm en Kirchhoff voor elektrische gelijkstroomkringen?De coulombkracht bedraagt F = k·|q₁·q₂|/r²; voor ohmse weerstanden geldt U = I·R, bij serieschakeling Rv = ΣRi en bij parallelschakeling 1/Rv = Σ(1/Ri).Het elektrisch vermogen ontwikkeld in een ohmse weerstand bedraagt P = U·I = I²·R = U²/R; twee gelijke weerstanden van 10 Ω parallel geschakeld hebben een vervangingsweerstand van 5 Ω.
  • Wet van Coulomb F = k·|q₁q₂|/r²; Wet van Ohm U = I·R; vermogen P = U·I = I²·R = U²/R
  • Knooppuntwet van Kirchhoff (ΣI_in = ΣI_uit) en luswet van Kirchhoff (ΣU = 0)
  • De coulombkracht bedraagt F = k·|q₁·q₂|/r²; voor ohmse weerstanden geldt U = I·R, bij serieschakeling Rv = ΣRi en bij parallelschakeling 1/Rv = Σ(1/Ri).
6Welke hulpmiddelen zijn toegestaan tijdens het digitale Vlaamse toelatingsexamen (KIW) en welke hulpmiddelen zijn verboden?Een eigen rekenmachine is verboden; kandidaten gebruiken uitsluitend het ingebouwde digitale formularium met het periodiek systeem en rekenschema's plus kladpapier.Doordat alle numerieke berekeningen in Wiskunde, Fysica en Chemie zonder rekenmachine moeten worden opgelost, zijn machten van 10, goniometrische standaardhoeken en breukrekenen essentieel.
  • Geen zakrekenmachine toegestaan; alleen het officiële digitale formularium met periodiek systeem en uitgedeeld kladpapier
  • Een eigen rekenmachine is verboden; kandidaten gebruiken uitsluitend het ingebouwde digitale formularium met het periodiek systeem en rekenschema's plus kladpapier.
  • Hoofdrekenen en werken met wetenschappelijke notatie aan de hand van het digitale formularium
7Hoe luidt de lenzenformule (en spiegelformule) en de formule voor de lineaire vergroting in de geometrische optica?Het verband tussen brandpuntsafstand f, voorwerpsafstand v en beeldafstand b luidt 1/f = 1/v + 1/b, en de lineaire vergroting bedraagt N = |b|/v.Bij een convergerende (bolle) lens is de brandpuntsafstand f positief en de lenssterkte S = 1/f (in dioptrie, m⁻¹) positief; bij een divergerende (holle) lens zijn f en S negatief.
  • 1/f = 1/v + 1/b, lenssterkte S = 1/f (in dioptrie) en vergroting N = |b/v|
  • Reëel beeld heeft b > 0; virtueel beeld heeft b < 0
  • Het verband tussen brandpuntsafstand f, voorwerpsafstand v en beeldafstand b luidt 1/f = 1/v + 1/b, en de lineaire vergroting bedraagt N = |b|/v.
8Welke vormen van isomerie onderscheidt men in de organische chemie tussen structuurisomerie en stereo-isomerie (cis-trans en optische isomerie)?Structuurisomeren verschillen in atoomvolgorde; cis-trans-isomeren verschillen in ruimtelijke stand rond een dubbele binding of ring; enantiomeren zijn spiegelbeeldisomeren rond een chiraal koolstofatoom.Een asymmetrisch (chiraal) sp³-koolstofatoom draagt vier verschillende substituenten; heeft een molecuul n chirale centra zonder inwendig symmetrievlak, dan bestaan er maximaal 2ⁿ stereo-isomeren.
  • Structuurisomerie (keten-, plaats- en functie-isomerie) versus stereo-isomerie (cis-trans-isomerie en spiegelbeeldisomerie bij chirale C-atomen)
  • Maximaal 2^n optische isomeren bij n asymmetrische koolstofatomen
  • Structuurisomeren verschillen in atoomvolgorde; cis-trans-isomeren verschillen in ruimtelijke stand rond een dubbele binding of ring; enantiomeren zijn spiegelbeeldisomeren rond een chiraal koolstofatoom.
9Welke rekenregels gelden voor logaritmen met grondtal a (a > 0 en a ≠ 1) bij het oplossen van logaritmische en exponentiële vergelijkingen zonder rekenmachine?Voor logaritmen gelden log_a(x·y) = log_a(x)+log_a(y), log_a(x/y) = log_a(x)−log_a(y), log_a(xʳ) = r·log_a(x) en de grondtalwissel log_a(b) = log_c(b)/log_c(a).Omdat de decibel-schaal voor geluidsintensiteit en de pH-schaal in Chemie op de tiendelige logaritme berusten, betekent elke toename met 10 dB een vertienvoudiging van de geluidsintensiteit.
  • Voor logaritmen gelden log_a(x·y) = log_a(x)+log_a(y), log_a(x/y) = log_a(x)−log_a(y), log_a(xʳ) = r·log_a(x) en de grondtalwissel log_a(b) = log_c(b)/log_c(a).
  • Productregel log(xy) = log x + log y, quotiëntregel log(x/y) = log x − log y en machtsregel log(x^r) = r·log x
  • Definitie: y = log_a(x) ⇔ a^y = x (voor x > 0)
10Hoe luidt de wet van behoud van mechanische energie en het arbeid-energietheorema bij beweging in een conservatief zwaartekrachtveld?De totale arbeid van alle krachten is gelijk aan de verandering in kinetische energie (W=ΔEk=½mv₂²−½mv₁²); zonder wrijving blijft Ek+Ep = ½mv²+mgh+½kx² constant.Laat men een voorwerp zonder wrijving vanaf hoogte h vanuit rust naar beneden glijden, dan is de eindsnelheid onderaan v = √(2 · g · h), onafhankelijk van de massa en de hellingshoek.
  • W_totaal = ΔE_k en bij enkel conservatieve krachten geldt ½mv₁² + mgh₁ = ½mv₂² + mgh₂
  • Omzetting van potentiële energie (mgh of ½kx²) in kinetische energie (½mv²)
  • De totale arbeid van alle krachten is gelijk aan de verandering in kinetische energie (W=ΔEk=½mv₂²−½mv₁²); zonder wrijving blijft Ek+Ep = ½mv²+mgh+½kx² constant.
11Waar vinden de drie fasen van de aerobe celademhaling (glycolyse, citroenzuurcyclus en oxidatieve fosforylering) plaats en wat is hun functie?Glycolyse in het cytoplasma splitst glucose in pyruvaat; de citroenzuurcyclus in de mitochondriale matrix en oxidatieve fosforylering op het binnenmembraan leveren het meeste ATP.Zuurstof fungeert aan het einde van de elektronentransportketen als laatste elektronenacceptor waarbij water wordt gevormd; zonder zuurstof schakelt een spiercel over op melkzuurgisting in het cytoplasma.
  • Glycolyse in het cytoplasma splitst glucose in pyruvaat; de citroenzuurcyclus in de mitochondriale matrix en oxidatieve fosforylering op het binnenmembraan leveren het meeste ATP.
  • Glycolyse in cytosol (2 ATP netto), citroenzuurcyclus in mitochondriale matrix (NADH/FADH₂) en ademhalingsketen op binnenmembraan
  • Aerobe dissimilatie van 1 glucosemolecuul levert via oxidatieve fosforylering circa 30 tot 32 ATP-moleculen op
12Welke afgeleiden en onbepaalde integralen (primitieven) gelden voor exponentiële, logaritmische en goniometrische standaardfuncties in het onderdeel Wiskunde?De afgeleide van eˣ is eˣ, van ln(x) is 1/x, van sin(x) is cos(x) en van cos(x) is −sin(x); bij f(g(x)) geldt de kettingregel f'(g(x))·g'(x).De oppervlakte ingesloten tussen de grafiek van f(x) = sin(x) en de x-as op het interval [0, π] is gelijk aan de bepaalde integraal van 0 tot π, met uitkomst 1 + 1 = 2.
  • De afgeleide van eˣ is eˣ, van ln(x) is 1/x, van sin(x) is cos(x) en van cos(x) is −sin(x); bij f(g(x)) geldt de kettingregel f'(g(x))·g'(x).
  • (e^(u))' = u'·e^u, (ln u)' = u'/u, (sin u)' = u'·cos u, (cos u)' = −u'·sin u en ∫x^n dx = x^(n+1)/(n+1) + C
  • Kettingregel, productregel (u·v)' = u'v + uv' en hoofdstelling van de integraalrekening ∫_a^b f(x)dx = F(b) − F(a)
13Welke fenotypische en genotypische splitsingsverhoudingen gelden bij een Mendeliaanse monohybride en dihybride kruising van heterozygoten (onafhankelijke overerving)?Bij een monohybride kruising (Aa×Aa) is de genotypeverhouding 1:2:1 en de fenotypeverhouding 3:1; bij een onafhankelijke dihybride kruising (AaBb×AaBb) is de fenotypeverhouding 9:3:3:1.Bij een terugkruising (testkruising) van een dihybride heterozygoot (AaBb) met een dubbel homozygoot recessief individu (aabb) ontstaat bij onafhankelijke overerving een nakomelingschap in de verhouding 1:1:1:1.
  • Monohybride F2: 3:1 fenotype (1:2:1 genotype); dihybride F2 bij ongekoppeld overerven: 9:3:3:1 fenotype
  • Wet van Mendel over onafhankelijke uitsplitsing levert 9:3:3:1 bij AaBb × AaBb
  • Bij een monohybride kruising (Aa×Aa) is de genotypeverhouding 1:2:1 en de fenotypeverhouding 3:1; bij een onafhankelijke dihybride kruising (AaBb×AaBb) is de fenotypeverhouding 9:3:3:1.
14Hoe werken actiepotentialen langs een axolemma en de signaaloverdracht over een chemische synaps in het menselijke zenuwstelsel?Depolarisatie boven de drempelwaarde opent spanningsafhankelijke Na⁺-kanalen (Na⁺-instroom tot circa +30 mV), gevolgd door repolarisatie via K⁺-uitstroom; synaptische Ca²⁺-instroom geeft neurotransmitter vrij.Rond gemyeliniseerde axonen met knopen van Ranvier verplaatst het actiepotentiaal zich sprongsgewijs (saltatoire geleiding), wat de geleidingssnelheid drastisch verhoogt en het energieverbruik van de Na⁺/K⁺-pomp verlaagt.
  • Depolarisatie boven de drempelwaarde opent spanningsafhankelijke Na⁺-kanalen (Na⁺-instroom tot circa +30 mV), gevolgd door repolarisatie via K⁺-uitstroom; synaptische Ca²⁺-instroom geeft neurotransmitter vrij.
  • Rustpotentiaal ca. −70 mV (3 Na⁺ uit / 2 K⁺ in); depolarisatie door Na⁺-instroom, repolarisatie door K⁺-uitstroom, synaptische exocytose door Ca²⁺
  • Alles-of-nietswet en saltatoire geleiding tussen de knopen van Ranvier
15Wat gebeurt er bij een elektrochemische cel (galvanische cel vs. elektrolysecel) aan de anode en aan de kathode?Zowel in een galvanische cel als bij elektrolyse vindt aan de anode altijd de oxidatie plaats (elektronenafgifte) en aan de kathode altijd de reductie (elektronenopname).Het ezelsbruggetje 'KRAO' (Kathode = Reductie, Anode = Oxidatie) geldt altijd; bij een spontane galvanische cel is de anode de negatieve pool, en de bronspanning is E°cel = E°(kathode) − E°(anode).
  • Anode = oxidatie (reductor staat elektronen af); kathode = reductie (oxidator neemt elektronen op)
  • Zowel in een galvanische cel als bij elektrolyse vindt aan de anode altijd de oxidatie plaats (elektronenafgifte) en aan de kathode altijd de reductie (elektronenopname).
  • E°cel = E°(reductie kathode) − E°(reductie anode)
16Hoe bepaalt men in de stoichiometrie (Chemie) het beperkende reagens en het procentuele reactierendement?Het beperkende reagens heeft de kleinste verhouding tussen aanwezige stofhoeveelheid n en stoichiometrische coëfficiënt; rendement is (werkelijke opbrengst / theoretische opbrengst)×100%.Reageren 3,0 mol waterstofgas en 2,0 mol zuurstofgas volgens 2 H₂ + O₂ → 2 H₂O, dan is H₂ het beperkende reagens (3/2 < 2/1) en ontstaat theoretisch 3,0 mol water.
  • Beperkend reagens = kleinste waarde van (n_begin / voorgetal); rendement η = (n_praktijk / n_theoretisch) × 100%
  • Stofhoeveelheid n = m / M = c · V bepaalt via de molverhouding de maximale theoretische opbrengst
  • Het beperkende reagens heeft de kleinste verhouding tussen aanwezige stofhoeveelheid n en stoichiometrische coëfficiënt; rendement is (werkelijke opbrengst / theoretische opbrengst)×100%.
17Hoe berekent men de pH van een sterke zuuroplossing en van een zwakke eenwaardige zuuroplossing met zuurconstante Kz en beginconcentratie c₀?Voor een sterk eenwaardig zuur geldt pH = −log₁₀(c₀); voor een zwak zuur geldt [H₃O⁺] ≈ √(Kz·c₀) en dus pH = ½·(pKz − log₁₀(c₀)).Heeft een zwak zuur een pKz van 5,0 en een concentratie van 0,10 mol/L (10⁻¹ mol/L), dan bedraagt de pH bij benadering ½ · (5,0 − (−1)) = 3,0.
  • Voor een sterk eenwaardig zuur geldt pH = −log₁₀(c₀); voor een zwak zuur geldt [H₃O⁺] ≈ √(Kz·c₀) en dus pH = ½·(pKz − log₁₀(c₀)).
  • Sterk zuur: pH = −log(c₀); zwak zuur: pH = ½(pKz − log c₀)
  • [H₃O⁺] = c₀ bij volledig aflopende ionisatie en [H₃O⁺] ≈ √(Kz · c₀) bij zwakke zuren
18Welke goniometrische grondformules en verdubbelingsformules moeten uit het hoofd worden toegepast bij het Vlaamse toelatingsexamen Wiskunde?De grondidentiteit luidt sin²(α)+cos²(α)=1; de verdubbelingsformules luiden sin(2α)=2·sin(α)·cos(α) en cos(2α)=cos²(α)−sin²(α)=2cos²(α)−1=1−2sin²(α).Voor de bijzondere hoeken 0, π/6 (30°), π/4 (45°), π/3 (60°) en π/2 (90°) zijn de sinuswaarden respectievelijk √0/2 = 0, √1/2 = ½, √2/2, √3/2 en √4/2 = 1.
  • De grondidentiteit luidt sin²(α)+cos²(α)=1; de verdubbelingsformules luiden sin(2α)=2·sin(α)·cos(α) en cos(2α)=cos²(α)−sin²(α)=2cos²(α)−1=1−2sin²(α).
  • sin²(x) + cos²(x) = 1, 1 + tan²(x) = 1/cos²(x), sin(2x) = 2sin(x)cos(x) en cos(2x) = cos²(x) − sin²(x)
  • Sinusregel a/sin(A) = b/sin(B) = 2R en cosinusregel a² = b² + c² − 2bc·cos(A)
19Hoe luidt de wet van Hardy-Weinberg voor de allelfrequenties (p en q) en genotypefrequenties in een ideale populatie in genetisch evenwicht?De som van de allelfrequenties is p+q=1 en de som van de genotypefrequenties is p²+2pq+q²=1 (waarbij p² homozygoot dominant, 2pq heterozygoot en q² recessief is).Komt een autosomaal recessieve aandoening voor bij 1 op de 10.000 pasgeborenen (q² = 10⁻⁴), dan is de allelfrequentie q = 0,01 en de dragerschapsfrequentie 2pq ≈ 1 op 50.
  • p + q = 1 en p² + 2pq + q² = 1 (bij afwezigheid van selectie, mutatie, migratie en genetische drift)
  • Frequentie recessief fenotype = q²; frequentie heterozygote dragers = 2pq
  • De som van de allelfrequenties is p+q=1 en de som van de genotypefrequenties is p²+2pq+q²=1 (waarbij p² homozygoot dominant, 2pq heterozygoot en q² recessief is).
20Uit welke twee hoofdonderdelen bestaat het Vlaamse toelatingsexamen voor arts, tandarts en dierenarts (AHOVOKS) en hoeveel tijd en vragen omvat elk deel?Voormiddag: Kennis en Inzicht in de Wetenschappen (KIW: 40 vragen over vier wetenschapsvakken in 180 minuten); namiddag: Generieke Competenties (40 vragen in 150 minuten).In het onderdeel KIW krijgt de kandidaat exact 10 meerkeuzevragen per wetenschapsvak (Wiskunde, Fysica, Chemie en Biologie), afgenomen op een digitale toetscomputer zonder giscorrectie sinds 2023.
  • Deel 1 KIW (4 × 10 = 40 vragen in 180 min.) en Deel 2 Generieke Competenties (40 vragen in 150 min.)
  • Twee dagdelen van elk 40 digitale meerkeuzevragen: KIW (3 uur) en GC (2,5 uur)
  • Voormiddag: Kennis en Inzicht in de Wetenschappen (KIW: 40 vragen over vier wetenschapsvakken in 180 minuten); namiddag: Generieke Competenties (40 vragen in 150 minuten).
21Hoe verhouden het aantal chromosomen (n) en de hoeveelheid genetisch materiaal (c) zich tijdens de mitose en tijdens meiose I en meiose II?Mitose vormt uit een diploïde cel (2n,4c) twee identieke diploïde dochtercellen (2n,2c); meiose I reduceert naar haploïd (1n,2c) en meiose II vormt vier gameten (1n,1c).Bij de mens (2n = 46) bevat een cel in de G₂-fase 46 chromosomen bestaande uit 92 chromatiden (4c); na meiose I heeft elke dochtercel 23 chromosomen met elk twee chromatiden (1n, 2c).
  • Mitose: 2n (4c) → 2 × 2n (2c); Meiose I (reductiedeling): 2n (4c) → 2 × 1n (2c); Meiose II: → 4 × 1n (1c)
  • Mitose vormt uit een diploïde cel (2n,4c) twee identieke diploïde dochtercellen (2n,2c); meiose I reduceert naar haploïd (1n,2c) en meiose II vormt vier gameten (1n,1c).
  • Scheiding van homologe chromosomen in anafase I en scheiding van zusterchromatiden in anafase II
22Hoe luidt de vergelijking van Henderson-Hasselbalch voor het berekenen van de pH van een zure bufferoplossing in het onderdeel Chemie?pH = pKz + log₁₀([geconjugeerde base A⁻]/[zwak zuur HA]), waarbij bij gelijke concentraties van zuur en geconjugeerde base geldt dat pH = pKz.Bevat een acetaatbuffer 0,10 mol/L azijnzuur (pKz = 4,75) en 1,0 mol/L natriumacetaat, dan is de verhouding [A⁻]/[HA] = 10 en bedraagt de pH = 4,75 + log₁₀(10) = 5,75.
  • pH = pKz + log₁₀([geconjugeerde base A⁻]/[zwak zuur HA]), waarbij bij gelijke concentraties van zuur en geconjugeerde base geldt dat pH = pKz.
  • pH = pKz + log([A⁻]/[HA]); maximale buffercapaciteit ligt bij pH = pKz
  • Buffergelijking van Henderson-Hasselbalch voor een zwak zuur en zijn geconjugeerde base
23Wanneer is een kandidaat gunstig gerangschikt voor het Vlaamse toelatingsexamen arts, tandarts of dierenarts sinds de afschaffing van de giscorrectie?De kandidaat moet op zowel KIW als Generieke Competenties ten minste de wettelijke cesuur behalen én binnen het vastgestelde Vlaamse startquotum voor de opleiding eindigen.Sinds 2023 wordt op het Vlaamse toelatingsexamen geen puntenaftrek bij een fout antwoord (giscorrectie) meer toegepast, maar is de cesuur per deel verhoogd om voor de gokkans te corrigeren.
  • De kandidaat moet op zowel KIW als Generieke Competenties ten minste de wettelijke cesuur behalen én binnen het vastgestelde Vlaamse startquotum voor de opleiding eindigen.
  • Slagen voor beide examendelen (KIW en GC boven de cesuur) én een totaalscore binnen het vastgestelde startquotum (contingentering)
  • Dubbele voorwaarde: minimaal de cesuur op zowel KIW als GC én rangschikking binnen het quotum
24Welke richting en grootte heeft de lorentzkracht op een bewegend geladen deeltje of een stroomvoerende geleider in een homogeen magnetisch veld?Op een bewegende lading werkt FL=|q|·v·B·sin(α) en op een stroomdraad werkt FL=B·I·l·sin(α), telkens loodrecht op zowel de bewegingsrichting als het magneetveld.Schiet een deeltje met massa m en lading q loodrecht een homogeen magneetveld B binnen, dan levert de lorentzkracht de middelpuntzoekende kracht, zodat de cirkelstraal r = (m·v)/(|q|·B) bedraagt.
  • Op een bewegende lading werkt FL=|q|·v·B·sin(α) en op een stroomdraad werkt FL=B·I·l·sin(α), telkens loodrecht op zowel de bewegingsrichting als het magneetveld.
  • F_L = |q|·v·B·sin(α) respectievelijk F_L = B·I·l·sin(α); cirkelbaanstraal r = mv / (|q|B)
  • Lorentzkracht staat altijd loodrecht op de snelheidsvector en verricht daardoor geen arbeid (kinetische energie blijft constant)
25Hoe regelen de hormonen LH, FSH, oestradiol en progesteron de vrouwelijke menstruele cyclus (folliculaire fase, ovulatie en luteale fase)?FSH stimuleert de follikelrijping die oestradiol vormt; een hoge oestradiolpiek wekt via positieve terugkoppeling de LH-piek en ovulatie op, waarna het gele lichaam progesteron afscheidt.Progesteron uit het gele lichaam (corpus luteum) houdt het baarmoederslijmvlies (endometrium) in stand en remt via negatieve terugkoppeling de afgifte van GnRH, LH en FSH.
  • FSH → follikelgroei → oestradiolpiek → positieve terugkoppeling → LH-piek → eisprong → geel lichaam maakt progesteron
  • LH-piek rond dag 14 veroorzaakt de ovulatie; progesteron domineert de luteale fase
  • FSH stimuleert de follikelrijping die oestradiol vormt; een hoge oestradiolpiek wekt via positieve terugkoppeling de LH-piek en ovulatie op, waarna het gele lichaam progesteron afscheidt.
26Welke factoren beïnvloeden de reactiesnelheid van een chemische reactie volgens de botsingstheorie en de wet van Guldberg en Waage?Hogere concentratie (of gasdruk), fijnere verdeling, hogere temperatuur en een katalysator verhogen de reactiesnelheid; de katalysator verlaagt de activeringsenergie Ea.Voor een elementaire reactie aA + bB → producten luidt de snelheidswet v = k·[A]ᵃ·[B]ᵇ, waarbij de reactiesnelheidsconstante k exponentieel stijgt met de temperatuur.
  • Hogere concentratie (of gasdruk), fijnere verdeling, hogere temperatuur en een katalysator verhogen de reactiesnelheid; de katalysator verlaagt de activeringsenergie Ea.
  • Concentratie, verdelingsgraad, temperatuur en katalysator (verlaagt Ea zonder zelf verbruikt te worden)
  • Effectieve botsingen vereisen de juiste ruimtelijke oriëntatie én kinetische energie >= activeringsenergie Ea
27Hoe verloopt de genexpressie van DNA via pre-mRNA naar een eiwit in eukaryote cellen (transcriptie, RNA-rijping en translatie)?RNA-polymerase leest de matrijsstreng van 3' naar 5' af en vormt pre-mRNA (5'→3'); na verwijdering van intronen vertaalt het ribosoom mRNA-codons via tRNA-anticodons naar aminozuren.Het startcodon op het mRNA is bijna altijd AUG (codeert voor methionine); de drie stopcodons UAA, UAG en UGA coderen niet voor een aminozuur maar beëindigen de translatie.
  • RNA-polymerase leest de matrijsstreng van 3' naar 5' af en vormt pre-mRNA (5'→3'); na verwijdering van intronen vertaalt het ribosoom mRNA-codons via tRNA-anticodons naar aminozuren.
  • Transcriptie in de celkern (matrijs 3'→5', mRNA-groei 5'→3'), verwijdering van intronen (splitsen) en translatie aan ribosomen
  • Genetische code van tripletten (codons op mRNA) gekoppeld aan tRNA-anticodons
28Wat is in het menselijke afweersysteem het verschil tussen humorale afweer (B-lymfocyten) en cellulaire specifieke afweer (T-lymfocyten)?Geactiveerde B-lymfocyten vormen plasmacellen die antistoffen tegen extracellulaire ziekteverwekkers afgeven; cytotoxische T-lymfocyten (CD8⁺) vernietigen geïnfecteerde of afwijkende lichaamseigen cellen.Thelpercellen (CD4⁺) herkennen antigenen gepresenteerd op MHC-II-moleculen van antigeenpresenterende cellen en activeren via cytokinen zowel de B-lymfocyten als de cytotoxische T-lymfocyten.
  • B-lymfocyten/plasmacellen verzorgen humorale immuniteit via antilichamen; T-lymfocyten (T-helper en cytotoxische T-cellen) verzorgen cellulaire immuniteit
  • Geactiveerde B-lymfocyten vormen plasmacellen die antistoffen tegen extracellulaire ziekteverwekkers afgeven; cytotoxische T-lymfocyten (CD8⁺) vernietigen geïnfecteerde of afwijkende lichaamseigen cellen.
  • Actieve immunisatie (vaccinatie) stimuleert de vorming van geheugen-B- en geheugen-T-cellen
29Welke twee deelgebieden worden getoetst in het namiddaggedeelte 'Generieke Competenties' (GC) van de Vlaamse toelatingsproef?Enerzijds kritische informatieverwerking en wetenschappelijk redeneren op basis van wetenschappelijke bronnen, en anderzijds communicatie, samenwerken, empathisch handelen en integriteit via casussen.Bij de casusvragen over empathisch en professioneel handelen beoordeelt de kandidaat hoe een arts of dierenarts in een lastig gesprek met een angstige patiënt of cliënt het best reageert.
  • Enerzijds kritische informatieverwerking en wetenschappelijk redeneren op basis van wetenschappelijke bronnen, en anderzijds communicatie, samenwerken, empathisch handelen en integriteit via casussen.
  • Kritische informatieverwerking (wetenschappelijke teksten en grafieken) en situatiebeoordeling rond communicatie en empathie
  • Informatieverwerking/data-analyse enerzijds en interpersoonlijke/communicatieve vaardigheden anderzijds
30Hoe berekent men de determinant en de inverse van een vierkante 2×2-matrix en het scalair product van twee vectoren in de Wiskunde?Voor een 2×2-matrix [[a,b],[c,d]] is de determinant det(A) = a·d−b·c (inverteerbaar als det(A)≠0); het scalair product van twee vectoren is u·v = |u|·|v|·cos(θ).Staan twee niet-nulvectoren in het vlak of de ruimte loodrecht (orthogonaal) op elkaar, dan is de ingesloten hoek θ = 90° en is hun inwendig (scalair) product exact gelijk aan nul.
  • det([[a,b],[c,d]]) = ad − bc; inverse A⁻¹ = (1/(ad−bc))·[[d,−b],[−c,a]]; orthogonaal als u·v = 0
  • Voor een 2×2-matrix [[a,b],[c,d]] is de determinant det(A) = a·d−b·c (inverteerbaar als det(A)≠0); het scalair product van twee vectoren is u·v = |u|·|v|·cos(θ).
  • Scalair product u·v = x₁x₂ + y₁y₂ + z₁z₂ = ||u||·||v||·cos(θ)
31Hoe luiden de bewegingsvergelijkingen voor een eenparig versnelde rechtlijnige beweging (EVRB) en de tweede wet van Newton in de Fysica?Voor een EVRB geldt v(t)=v₀+a·t, x(t)=x₀+v₀·t+½a·t² en v²−v₀²=2a·Δx; volgens de tweede wet van Newton is de resulterende kracht ΣF = m·a.Remt een voertuig vanaf een beginsnelheid van 20 m/s eenparig af met een vertraging van 4 m/s² tot stilstand, dan duurt het remmen 5 seconden en bedraagt de remweg 50 meter.
  • v = v₀ + a·t, Δx = v₀·t + ½·a·t², v² − v₀² = 2·a·Δx en F_res = m · a
  • Kinematische formules bij constante versnelling a en dynamische grondwet F = m · a
  • Voor een EVRB geldt v(t)=v₀+a·t, x(t)=x₀+v₀·t+½a·t² en v²−v₀²=2a·Δx; volgens de tweede wet van Newton is de resulterende kracht ΣF = m·a.
32Hoe voorspelt het principe van Le Chatelier de verschuiving van een chemisch evenwicht bij verandering van concentratie, druk (volume) of temperatuur?Een evenwichtsreactie verschuift in de richting die de opgelegde verstoring tegenwerkt: drukverhoging verschuift naar de kant met de minste gasdeeltjes; temperatuursverhoging naar de endotherme kant.Het toevoegen van een katalysator versnelt zowel de heen- als de terugreactie even sterk, waardoor het evenwicht sneller wordt bereikt maar de evenwichtsconstante K en de ligging niet veranderen.
  • Temperatuursverhoging begunstigt de endotherme reactie (ΔH > 0); volumeverkleining begunstigt de zijde met minder mol gas
  • Een evenwichtsreactie verschuift in de richting die de opgelegde verstoring tegenwerkt: drukverhoging verschuift naar de kant met de minste gasdeeltjes; temperatuursverhoging naar de endotherme kant.
  • Alleen een verandering van temperatuur wijzigt de numerieke waarde van de evenwichtsconstante K