Rdzenie Żołądkowo-Jelitowe, Wątrobowe, Nerkowe i Endokrynne (gastr/o, hepat/o, nefr/o)
32 fiszki powtórkowe o grecko-łacińskich rdzeniach żołądkowo-jelitowych, wątrobowo-żółciowych, trzustkowych, moczowych, ginekologiczno-położniczych, andrologicznych i endokrynnych, w tym patologiach dróg żółciowych i nerek, zapisie GTPAL oraz zespołach metabolicznych.
- Category
- Medical Terminology: Prefixes, Suffixes & Roots
- Level
- intermediate
- Languages
- pl → pl
- Cards
- 32
- Markdown
- Rdzenie Żołądkowo-Jelitowe, Wątrobowe, Nerkowe i Endokrynne (gastr/o, hepat/o, nefr/o) (.md)
Flashcards (32)
| # | Front (Term / Question) | Back (Definition / Answer) | Example | Multiple-Choice Options |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Rozróżnij pojęcia: wodonercze (Hydronephrosis), kamica nerkowa (Nephrolithiasis), kamica moczowodowa (Ureterolithiasis), odmiedniczkowe zapalenie nerek (Pyelonephritis) oraz zapalenie pęcherza moczowego (Cystitis). | Wodonercze (Hydronephrosis; hydr/o = woda/mocz) = rozdęcie i poszerzenie układu kielichowo-miedniczkowego nerki spowodowane utrudnieniem odpływu moczu; Nephrolithiasis = kamica nerkowa (złogi w nerce); Ureterolithiasis = kamień uwięźnięty w moczowodzie (kolka nerkowa); Pyelonephritis = wstępujące zakażenie bakteryjne miedniczki nerkowej i miąższu nerki; Cystitis = zapalenie/zakażenie pęcherza moczowego. | ||
| 2 | Rozróżnij terminologię zaburzeń miesiączkowania: menarche, menopauza, amenorrhea, dysmenorrhea, menorrhagia, metrorrhagia oraz menometrorrhagia. | Menarche (men/o = miesiąc/miesiączka + -arche = początek) = pierwsza miesiączka w okresie pokwitania; Menopauza = trwałe ustanie miesiączkowania (> 12 miesięcy); Amenorrhea = brak miesiączki; Dysmenorrhea = bolesne miesiączkowanie; Menorrhagia = nieprawidłowo obfite lub przedłużone krwawienia miesiączkowe występujące w REGULARNYCH odstępach; Metrorrhagia (metr/o = macica) = krwawienia z macicy w NIEREGULARNYCH odstępach między miesiączkami; Menometrorrhagia = obfite krwawienia występujące zarówno podczas miesiączki, jak i nieregularnie pomiędzy cyklami. | ||
| 3 | Rozróżnij męskie nieprawidłowości układu moczowo-płciowego: wnętrostwo (Cryptorchidism), skręt jądra, żylaki powrózka nasiennego (Varicocele), wodniak jądra (Hydrocele), spodziectwo (Hypospadias) a wierzchniactwo (Epispadias) oraz stulejka (Phimosis) a załupek (Paraphimosis). | Wnętrostwo (Cryptorchidism; crypt/o = ukryty) = niezstąpione jądro; Skręt jądra = skręcenie powrózka nasiennego odcinające dopływ krwi do jądra; Żylaki powrózka nasiennego (Varicocele) = poszerzone, kręte żyły splotu wiciowatego (w badaniu palpacyjnym przypominające worek z robakami); Wodniak jądra (Hydrocele) = gromadzenie się płynu surowiczego w osłonce pochwowej jądra; Spodziectwo (Hypospadias) = ujście cewki moczowej na brzusznej (dolnej) powierzchni prącia, natomiast wierzchniactwo (Epispadias) na powierzchni grzbietowej; Stulejka (Phimosis) = niemożność odprowadzenia zwężonego napletka za żołądź, natomiast załupek (Paraphimosis) = odprowadzony napletek uwięźnięty w rowku zażołędnym powodujący zadzierzgnięcie. | ||
| 4 | Rozróżnij pojęcia: eutyreoza, nadczynność tarczycy (Hyperthyroidism) a tyreotoksykoza (Thyrotoxicosis), obrzęk śluzowaty (Myxedema), kretynizm (wrodzona niedoczynność tarczycy) oraz wytrzeszcz (Exophthalmos / Proptosis). | Eutyreoza = prawidłowa czynność gruczołu tarczowego; Nadczynność tarczycy (Hyperthyroidism) = nadmierna synteza hormonów przez sam gruczoł tarczowy, natomiast tyreotoksykoza = zespół kliniczny wynikający z nadmiaru krążących hormonów tarczycy z dowolnego źródła; Obrzęk śluzowaty (Myxedema; myx/o = śluz + -edema) = ciężka niedoczynność tarczycy u dorosłych z twardym (niepozostawiającym dołka przy ucisku) nacieczeniem skóry przez mukopolisacharydy; Kretynizm = ciężka wrodzona niedoczynność tarczycy prowadząca do niepełnosprawności intelektualnej i zahamowania wzrostu; Wytrzeszcz (Exophthalmos; ex- = na zewnątrz + ophthalm/o = oko) = wysunięcie gałek ocznych ku przodowi (klasyczny objaw choroby Gravesa-Basedowa wskutek odkładania się glikozaminoglikanów w tkance pozagałkowej). | ||
| 5 | Porównaj cztery pojęcia kliniczne dotyczące dróg żółciowych: kamica pęcherzyka żółciowego (Cholelithiasis), zapalenie pęcherzyka żółciowego (Cholecystitis), kamica przewodowa (Choledocholithiasis) oraz zapalenie dróg żółciowych (Cholangitis). | Cholelithiasis (kamica żółciowa) = obecność złogów żółciowych w pęcherzyku żółciowym (kolka żółciowa); Cholecystitis = ostre zapalenie ściany pęcherzyka żółciowego (zwykle wskutek zatkania przewodu pęcherzykowego; dodatni objaw Murphy’ego); Choledocholithiasis = złóg żółciowy uwięźnięty w przewodzie żółciowym wspólnym (hiperbilirubinemia sprzężona); Ostre zapalenie dróg żółciowych (Cholangitis acuta) = zakażenie bakteryjne niedrożnego drzewa żółciowego (triada Charcota: gorączka, żółtaczka, ból w prawym podżebrzu). | ||
| 6 | Co oznaczają rdzenie metaboliczne i endokrynologiczne: crin/o, glyc/o (glucos/o), kal/i, natr/i, calc/i, ket/o (aceton/o) oraz toxic/o? | crin/o = wydzielać (endokrynologia); glyc/o / glucos/o = cukier/glukoza (glikogenoliza, glukoneogeneza, hipoglikemia); kal/i = potas (hiperkaliemia, hipokaliemia); natr/i = sód (hiponatremia, natriureza); calc/i = wapń (hiperkalcemia, hipokalcemia); ket/o i aceton/o = ciała ketonowe / aceton (kwasica ketonowa, acetonuria); toxic/o = trucizna (tyreotoksykoza = stan kliniczny nadmiaru krążących hormonów tarczycy). | ||
| 7 | Co oznaczają człony złożeniowe jelita grubego: col/o (colon/o), cec/o (typhl/o), appendic/o (append/o), sigmoid/o, rect/o oraz proct/o (an/o)? | col/o / colon/o = okrężnica / jelito grube (kolonoskopia, kolektomia); cec/o i typhl/o = kątnica (ślepo zakończony worek rozpoczynający jelito grube; typhlitis = neutropeniczne zapalenie kątnicy); appendic/o = wyrostek robaczkowy (appendix vermiformis); sigmoid/o = esowata okrężnica esowata (esica); rect/o = odbytnica; an/o = odbyt; proct/o = odbyt i odbytnica łącznie (proktoskopia, proktokolektomia). | ||
| 8 | Co oznaczają człony złożeniowe męskiego układu rozrodczego: orch/o (orchi/o, orchid/o, test/o), epididym/o, vas/o (deferent/o), vesicul/o, prostat/o, balan/o oraz scrot/o? | orch/o / orchi/o / orchid/o (z greki) i test/o (z łaciny) = jądro (zapalenie jądra – orchitis, orchiopeksja, orchiektomia); epididym/o = najądrze (zapalenie najądrza – epididymitis); vas/o i deferent/o = nasieniowód (ductus deferens; wazektomia, wazowazostomia); vesicul/o = pęcherzyk nasienny; prostat/o = gruczoł krokowy / stercz (przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego = TURP); balan/o = żołądź prącia (zapalenie żołędzi – balanitis, zapalenie żołędzi i napletka – balanoposthitis); scrot/o = moszna (mosznowy). | ||
| 9 | Rozróżnij pokrewne człony złożeniowe układu wątrobowo-żółciowego: hepat/o, chol/e (bil/i), cholecyst/o, cholangi/o oraz choledoch/o. | hepat/o = wątroba (zapalenie wątroby – hepatitis, wątrobiak – hepatoma); chol/e (z greki) i bil/i (z łaciny) = żółć (kamica żółciowa – cholelithiasis, żółciowy); cholecyst/o = pęcherzyk żółciowy (cholecystektomia); cholangi/o = drogi żółciowe ogólnie (cholangiografia, rak dróg żółciowych – cholangiocarcinoma, wstępujące zapalenie dróg żółciowych – cholangitis); choledoch/o = ściśle PRZEWÓD ŻÓŁCIOWY WSPÓLNY (kamica przewodu żółciowego wspólnego – choledocholithiasis). | ||
| 10 | Co oznaczają kliniczne terminy endokrynologiczne: polidypsja, polifagia, poliuria, hirsutyzm, wirylizacja, ginekomastia oraz mlekotok (Galactorrhea)? | Polidypsja (-dipsia = pragnienie) = nadmierne, wzmożone pragnienie; Polifagia = nadmierny głód / łaknienie; Poliuria = wielomocz (klasyczna triada objawów cukrzycy); Hirsutyzm = nadmierne owłosienie typu męskiego u kobiety spowodowane nadmiarem androgenów; Wirylizacja = rozwój męskich drugorzędowych cech płciowych u kobiety (obniżenie głosu, powiększenie łechtaczki – klitoromegalia); Ginekomastia (gynec/o = kobieta + mast/o = pierś) = łagodny rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzn; Mlekotok (Galactorrhea; galact/o = mleko) = nieprawidłowe wydzielanie mleka z piersi niezwiązane z karmieniem piersią (np. w guzie prolaktynowym – prolactinoma). | ||
| 11 | Co oznaczają człony złożeniowe sromu, krocza i gruczołu piersiowego: episi/o (vulv/o), perine/o, bartholin/o, mamm/o (mast/o) oraz thele- (papill/o)? | episi/o (z greki) i vulv/o (z łaciny) = srom (epizjotomia = chirurgiczne nacięcie krocza/ujścia pochwy podczas porodu, wulwektomia); perine/o = krocze (obszar między przedsionkiem pochwy lub moszną a odbytem); bartholin/o = gruczoł Bartholina (gruczoł przedsionkowy większy; bartholinitis); mamm/o (z łaciny) i mast/o (z greki) = pierś/sutek (mammografia, mastektomia, zapalenie sutka – mastitis, ginekomastia); thele- i papill/o = brodawka sutkowa (thelarche = początek rozwoju zawiązków piersi w okresie dojrzewania, brodawczak wewnątrzprzewodowy). | ||
| 12 | Co oznaczają terminy opisujące stolec i wypróżnienia: biegunka tłuszczowa (Steatorrhea), hematochezja (Hematochezia), smoliste stolce (Melena), stolce acholiczne oraz bolesne parcie (Tenesmus)? | Steatorrhea (steat/o = tłuszcz + -rrhea) = obfite, cuchnące, tłuste, unoszące się na wodzie stolce wynikające z zaburzeń wchłaniania tłuszczów; Hematochezia = wydalanie jasnoczerwonej krwi z odbytu (zwykle krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego); Melena = czarne, smoliste stolce z przetrawionej krwi z górnego odcinka przewodu pokarmowego; Stolce acholiczne (a- = bez + chol/e = żółć) = odbarwione, gliniaste stolce spowodowane niedrożnością dróg żółciowych; Tenesmus = bolesne, bezskuteczne, naglące parcie na stolec. | ||
| 13 | Co oznaczają terminy z badania ogólnego moczu: krwiomocz (Hematuria), ropomocz (Pyuria), bakteriomocz (Bacteriuria), białkomocz (Proteinuria / Albuminuria), cukromocz (Glycosuria) oraz ketonuria? | Krwiomocz (Hematuria) = obecność erytrocytów w moczu; Ropomocz (Pyuria; py/o = ropa) = obecność leukocytów (krwinek białych) w moczu; Bakteriomocz (Bacteriuria) = obecność bakterii w moczu; Białkomocz / Albuminuria = obecność białka/albuminy w moczu (uszkodzenie bariery kłębuszkowej); Glukozuria (cukromocz; glycos/o = cukier) = obecność glukozy w moczu; Ketonuria = obecność ciał ketonowych w moczu (głodzenie lub cukrzycowa kwasica ketonowa). | ||
| 14 | Co oznaczają człony złożeniowe jelita cienkiego: enter/o, duoden/o, jejun/o oraz ile/o w kolejności od części bliższej (proksymalnej) do dalszej (dystalnej)? | enter/o = jelito cienkie (lub jelito ogólnie; zapalenie jelita cienkiego – enteritis, zapalenie żołądka i jelit – gastroenteritis); duoden/o = dwunastnica (pierwsze ok. 25 cm / szerokość 12 palców jelita cienkiego); jejun/o = jelito czcze (środkowy odcinek jelita cienkiego; jejunostomia); ile/o = jelito kręte (dalszy odcinek jelita cienkiego kończący się na zastawce krętniczo-kątniczej). | ||
| 15 | Co oznacza skrót chirurgiczny TAH-BSO i jakie narządy są usuwane na podstawie tworzących go rdzeni słowotwórczych? | Całkowite brzuszne wycięcie macicy z obustronnym usunięciem przydatków (histerektomia całkowita drogą brzuszną z obustronną salpingooforektomią): chirurgiczne usunięcie całej macicy wraz z szyjką (histerektomia) z dostępu przez powłoki brzuszne, łącznie z oboma (obustronnie) jajowodami (salping/o) i oboma jajnikami (oophor/o). | ||
| 16 | Rozróżnij akromegalię i gigantyzm przysadkowy na podstawie ich rdzeni słowotwórczych oraz momentu zarośnięcia chrząstek nasadowych. | Oba stany są wywołane nadmiarem hormonu wzrostu (GH / somatotropiny) wydzielanego przez gruczolaka somatotropowego przysadki: Gigantyzm występuje u dzieci PRZED zarośnięciem chrząstek wzrostowych (nasadowych), powodując proporcjonalny, nadmierny wzrost liniowy ciała; Akromegalia (acr/o = kończyny/części odsiebne + -megaly = powiększenie) rozwija się u dorosłych PO zarośnięciu chrząstek nasadowych, prowadząc do powiększenia dłoni, stóp, żuchwy (prognatyzm), języka (makroglosja) oraz narządów wewnętrznych. | ||
| 17 | Co oznaczają terminy powikłań położniczych: łożysko przodujące (Placenta previa), przedwczesne oddzielenie łożyska (Abruptio placentae), łożysko przyrośnięte (Placenta accreta), stan przedrzucawkowy (Preeclampsia) oraz rzucawka (Eclampsia)? | Placenta previa (łożysko przodujące) = zagnieżdżenie łożyska w dolnym odcinku macicy pokrywające ujście wewnętrzne szyjki macicy (bezbolesne krwawienie w III trymestrze); Abruptio placentae = przedwczesne oddzielenie się prawidłowo usadowionego łożyska przed porodem (bolesne krwawienie i deskowato twarda macica); Placenta accreta (łożysko przyrośnięte) = nieprawidłowe wrastanie trofoblastu w myometrium z brakiem warstwy oddzielania w doczesnej podstawnej; Stan przedrzucawkowy (Preeclampsia) = nowo powstałe nadciśnienie tętnicze z białkomoczem lub dysfunkcją narządową po 20. tygodniu ciąży, które przechodzi w rzucawkę (Eclampsia) w momencie wystąpienia uogólnionych napadów drgawek toniczno-klonicznych. | ||
| 18 | Rozróżnij cukrzycę (Diabetes mellitus) i moczówkę prostą (Diabetes insipidus) na podstawie greckiego i łacińskiego pochodzenia ich nazw. | Diabetes (z greki = syfon / lewar lub przepływać przez) odnosi się do wielomoczu i wzmożonego pragnienia występujących w obu jednostkach chorobowych; Mellitus (z łaciny = słodki jak miód) wskazuje na słodki mocz bogaty w glukozę wskutek niedoboru insuliny lub insulinooporności; Insipidus (z łaciny = bez smaku / pozbawiony smaku) oznacza rozcieńczony, bezsmakowy mocz hipotoniczny spowodowany niedoborem hormonu antydiuretycznego (ADH / wazopresyny – moczówka prosta ośrodkowa) lub opornością cewek nerkowych na działanie ADH (moczówka prosta nerkowa). | ||
| 19 | Co oznaczają położnicze człony złożeniowe: gravid/o (cyes/o), par/o (part/o, toc/o), nat/i, amni/o, chori/o oraz placent/o? | gravid/o i cyes/o = ciąża (pierwiastka – primigravida, ciąża urojona – pseudocyesis); par/o, part/o i toc/o = poród / czynność porodowa / rodzenie potomstwa (okres poporodowy – postpartum, dystocja = trudny poród, oksytocyna, tokolityki); nat/i = narodziny (noworodek – neonatus, prenatalny); amni/o = owodnia / worek owodniowy (amniopunkcja, zapalenie błon płodowych – chorioamnionitis); chori/o = kosmówka (zewnętrzna błona płodowa; rak kosmówki – choriocarcinoma); placent/o = łożysko (maciczno-łożyskowy, zapalenie łożyska). | ||
| 20 | Co oznaczają endokrynologiczne człony złożeniowe: aden/o, hypophys/o (pituitar/o), pineal/o, thyr/o (thyroid/o), parathyroid/o, adren/o (supraren/o) oraz gonad/o? | aden/o = gruczoł (gruczolak – adenoma); hypophys/o i pituitar/o = przysadka mózgowa (hipofizektomia, niedoczynność wielohormonalna przysadki – panhypopituitarism); pineal/o = szyszynka (wydziela melatoninę); thyr/o / thyroid/o = gruczoł tarczowy / tarczyca (w kształcie tarczy; powiększenie tarczycy/wole – thyromegalia, tyreoidektomia); parathyroid/o = przytarczyce; adren/o / supraren/o = nadnercza (adrenalektomia, adrenarche); gonad/o = gruczoły płciowe / gonady (jajniki i jądra). | ||
| 21 | Co oznaczają człony złożeniowe jamy ustnej: stomat/o (or/o), gloss/o (lingu/o), cheil/o (labi/o), gingiv/o, odont/o (dent/i) oraz sial/o (ptyal/o)? | stomat/o (z greki) i or/o (z łaciny) = jama ustna/usta (zapalenie jamy ustnej – stomatitis, doustny – oralis); gloss/o i lingu/o = język (zapalenie języka – glossitis, podjęzykowy – hypoglossus/sublingualis); cheil/o i labi/o = warga (cheiloza = pękanie kącików ust, wargowy – labialis); gingiv/o = dziąsła (zapalenie dziąseł – gingivitis); odont/o i dent/i = ząb; sial/o i ptyal/o = ślina lub ślinianka (ślinotok – ptyalismus, kamica ślinianki – sialolithiasis), a sialaden/o = gruczoł ślinowy. | ||
| 22 | Co oznaczają terminy określające obniżenie narządów dna miednicy: cystocele, rectocele, enterocele oraz wypadanie macicy (prolapsus uteri)? | Cystocele = wpuklenie się pęcherza moczowego ku tyłowi w przednią ścianę pochwy; Rectocele = wpuklenie się odbytnicy ku przodowi w tylną ścianę pochwy; Enterocele = przepuklina pętli jelita cienkiego do górnego sklepienia pochwy (zatoka Douglasa); Wypadanie macicy (prolapsus uteri) = obniżenie się szyjki i trzonu macicy w dół do kanału pochwy lub poza szparę sromową. | ||
| 23 | Rozróżnij azotemię (Azotemia) i mocznicę (Uremia) w niewydolności nerek. | Azotemia (azot/o = azot + -emia) to nieprawidłowość biochemiczna polegająca na podwyższonym stężeniu azotu mocznika (BUN) i kreatyniny w surowicy krwi; Mocznica (Uremia; ur/o = mocz + -emia) to zespół kliniczny rozwijający się, gdy ciężka azotemia wywołuje objawy ogólnoustrojowe (encefalopatia mocznicowa, grubofaliste drżenie rąk – asterixis, zapalenie osierdzia, dysfunkcja płytek krwi, szron mocznicowy). | ||
| 24 | Jak definiuje się położniczy zapis TPAL (lub GTPAL) w dokumentacji klinicznej? | G (Gravida) = całkowita liczba ciąż niezależnie od ich zakończenia; T (Term – porody o czasie) = porody w >= 37. tygodniu ciąży; P (Preterm – porody przedwczesne) = porody między 20. tygodniem i 0 dni a 36. tygodniem i 6 dni ciąży; A (Abortions – poronienia/przerwania ciąży) = utraty ciąży (poronienia samoistne, ciąże pozamaciczne lub przerwania ciąży) przed 20. tygodniem; L (Living – żyjące dzieci) = liczba obecnie żyjących dzieci. | ||
| 25 | Co oznaczają terminy z badania nasienia (seminogramu): oligospermia, azoospermia, astenozoospermia, teratozoospermia oraz aspermia? | Oligospermia = nieprawidłowo niskie stężenie plemników w ejakulacie; Azoospermia (a- = bez + zo/o = zwierzę/życie + -spermia) = całkowity brak plemników w ejakulacie; Astenozoospermia (asthen/o = osłabienie) = obniżona ruchliwość plemników; Teratozoospermia (terat/o = potwór/wada rozwojowa) = wysoki odsetek plemników o nieprawidłowej budowie morfologicznej; Aspermia = całkowity brak wytrysku nasienia (np. przy wytrysku wstecznym). | ||
| 26 | Co oznaczają człony złożeniowe żeńskiego układu rozrodczego: hyster/o (metr/o, uter/o), cervic/o (trachel/o), salping/o, oophor/o (ovari/o) oraz colp/o (vagin/o)? | hyster/o, metr/o i uter/o = macica (histerektomia, endometrium, myometrium, metrorrhagia); cervic/o i trachel/o = szyjka macicy (zapalenie szyjki macicy – cervicitis, trachelektomia); salping/o = jajowód (salpingektomia, histerosalpingografia); oophor/o (z greki) i ovari/o (z łaciny) = jajnik (ooforektomia); colp/o (z greki) i vagin/o (z łaciny) = pochwa (kolposkopia, kolporafia). | ||
| 27 | Co oznaczają człony złożeniowe układu moczowego: nephr/o (ren/o), glomerul/o, pyel/o, calic/o (cali/o), ureter/o, cyst/o (vesic/o) oraz urethr/o? | nephr/o (z greki) i ren/o (z łaciny) = nerka (nefrologia, nerkowy – renalis); glomerul/o = kłębuszek nerkowy (filtrująca pętla naczyń włosowatych; kłębuszkowe zapalenie nerek); pyel/o = miedniczka nerkowa (lejkowaty zbiornik; odmiedniczkowe zapalenie nerek – pyelonephritis, pieloplastyka); calic/o = kielich nerkowy; ureter/o = moczowód (przewód łączący nerkę z pęcherzem); cyst/o i vesic/o = pęcherz moczowy (zapalenie pęcherza – cystitis, odpływ pęcherzowo-moczowodowy); urethr/o = cewka moczowa (przewód wyprowadzający mocz z pęcherza na zewnątrz). | ||
| 28 | Co oznaczają człony złożeniowe trzustki i otrzewnej: pancreat/o, peritone/o, lapar/o (celi/o), oment/o (epiplo/o) oraz mesenter/o? | pancreat/o = trzustka (zapalenie trzustki – pancreatitis, pankreatoduodenektomia / operacja Whipple’a); peritone/o = otrzewna; lapar/o i celi/o = powłoki brzuszne / jama brzuszna (laparotomia = otwarte nacięcie jamy brzusznej, laparoskopia, trzewny/celiakia); oment/o i epiplo/o = sieć (fałd otrzewnej bogaty w tkankę tłuszczową zwisający z żołądka); mesenter/o = krezka zawieszająca pętle jelitowe. | ||
| 29 | Rozróżnij zapalenie błony śluzowej macicy (Endometritis), endometriozę (Endometriosis) oraz adenomiozę (Adenomyosis) na podstawie ich rdzeni słowotwórczych i patologii. | Endometritis = zakażenie/zapalenie błony śluzowej macicy (endometrium; często połogowe lub w przebiegu PID); Endometrioza (-osis = stan chorobowy) = obecność czynnych gruczołów i podścieliska endometrium POZA jamą macicy (np. torbiele czekoladowe jajników, otrzewna miednicy mniejszej); Adenomioza (aden/o = gruczoł + my/o = mięsień + -osis) = wrastanie tkanki endometrialnej bezpośrednio w głąb błony mięśniowej macicy (myometrium). | ||
| 30 | Co oznaczają gastroenterologiczne terminy patologiczne: uchyłkowatość (Diverticulosis) a zapalenie uchyłków (Diverticulitis), skręt jelita (Volvulus), wgłobienie (Intussusception) oraz niedrożność porażenna (Ileus)? | Diverticulosis (uchyłkowatość) = obecność uwypukleń błony śluzowej (uchyłków) w ścianie okrężnicy, natomiast Diverticulitis = zapalenie lub mikroperforacja uchyłka; Volvulus (łac. volvere = toczyć/skręcać) = skręt pętli jelitowej wokół osi jej krezki prowadzący do niedrożności i zadzierzgnięcia; Intussusception (wgłobienie) = teleskopowe wsunięcie się bliższego odcinka jelita do sąsiedniego odcinka dalszego (stolce o wyglądzie galaretki porzeczkowej); Niedrożność porażenna (Ileus paralyticus) = czynnościowe zahamowanie perystaltyki jelit bez przeszkody mechanicznej. | ||
| 31 | Co oznaczają człony złożeniowe górnego odcinka przewodu pokarmowego: esophag/o, gastr/o, pylor/o oraz vag/o? | esophag/o = przełyk (ezofagogastroduodenoskopia = EGD); gastr/o = żołądek (zapalenie błony śluzowej żołądka – gastritis, resekcja żołądka – gastrektomia); pylor/o = odźwiernik / zwieracz odźwiernika u wyjścia żołądka (pyloromiotomia w przerostowym zwężeniu odźwiernika); vag/o = nerw błędny (wagotomia). | ||
| 32 | Rozróżnij terminy dotyczące diurezy i oddawania moczu: wielomocz (Polyuria), skąpomocz (Oliguria), bezmocz (Anuria), nykturia (Nocturia), moczenie mimowolne (Enuresis) oraz zatrzymanie moczu a nietrzymanie moczu. | Wielomocz (Polyuria) = nadmierna objętość wydalanego moczu (> 3 l/dobę u dorosłych); Skąpomocz (Oliguria) = zmniejszone wydalanie moczu (< 400 ml/dobę lub < 0,5 ml/kg/godz.); Bezmocz (Anuria) = niemal całkowity brak wydalania moczu (< 50–100 ml/dobę); Nykturia (Nocturia) = wybudzanie się w nocy w celu oddania moczu; Enuresis = mimowolne moczenie nocne; Zatrzymanie moczu (retencja) = niemożność opróżnienia wypełnionego pęcherza, natomiast nietrzymanie moczu (inkontynencja) = mimowolny wyciek moczu. |