Sinh học Phân tử, Di truyền Biểu sinh, Điều hòa Gen và Công nghệ Sinh học
32 thẻ ôn tập về phiên mã, xử lý RNA, dịch mã, điều hòa gene và phương pháp phòng thí nghiệm phân tử. Cần kiến thức nhập môn sinh học tế bào và di truyền học.
- Category
- Biology
- Level
- advanced
- Languages
- vi → vi
- Cards
- 32
- Markdown
- Sinh học Phân tử, Di truyền Biểu sinh, Điều hòa Gen và Công nghệ Sinh học (.md)
Flashcards (32)
| # | Front (Term / Question) | Back (Definition / Answer) | Example | Multiple-Choice Options |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Vì sao Taq polymerase dùng được qua nhiều chu kỳ nhiệt PCR? | Độ bền nhiệt giúp enzyme giữ đủ hoạt tính sau nhiều bước biến tính ngắn ở nhiệt độ cao, tránh phải thay enzyme mỗi chu kỳ. Tuy nhiên, enzyme vẫn có thể bị bất hoạt do nhiệt. | ||
| 2 | Vì sao ddNTP chấm dứt tổng hợp DNA trong giải trình tự Sanger? | Chúng thiếu nhóm 3′-OH cần để thêm nucleotide tiếp theo. Nucleotide DNA bình thường vốn không có 2′-OH, nên thiếu nhóm này không phải nguyên nhân kết thúc chuỗi. | ||
| 3 | Vì sao DNA di chuyển về anode trong gel agarose, và các đoạn thẳng được phân tách thế nào? | Khung phosphate của DNA mang điện âm. Trong điều kiện thông thường, các đoạn DNA thẳng có thể so sánh với nhau sẽ di chuyển nhanh hơn nếu nhỏ hơn; cấu dạng và điều kiện gel cũng ảnh hưởng đến sự di chuyển. | ||
| 4 | Thành phần nào của RNA polymerase nhận biết các yếu tố promoter −10 và −35 thông thường ở E. coli? | Yếu tố sigma σ⁷⁰, giúp holoenzyme RNA polymerase của vi khuẩn nhận biết các promoter này. | ||
| 5 | PAM kinh điển của SpCas9 thường dùng là gì, và nó có vai trò gì? | Mô típ DNA 5′-NGG-3′, với N là base bất kỳ, nằm cạnh đích phù hợp với RNA dẫn đường. Nhận biết PAM giúp SpCas9 gắn và cắt DNA; yêu cầu PAM khác nhau giữa các protein Cas và biến thể. | ||
| 6 | Trong con đường miRNA kinh điển ở động vật, enzyme nào xử lý pre-miRNA sau khi được xuất ra tế bào chất? | Dicer cắt tiền chất kẹp tóc thành RNA sợi đôi ngắn, thường khoảng 21–23 nucleotide mỗi sợi. Can thiệp RNA dùng RNA dẫn đường nhỏ để giảm biểu hiện gene; không phải mọi miRNA đều theo con đường này. | ||
| 7 | Thành phần nào xúc tác hình thành liên kết peptide trong ribosome? | Trung tâm peptidyl transferase của tiểu đơn vị lớn là chất xúc tác dựa trên RNA: rRNA 23S ở vi khuẩn và rRNA 28S ở ribosome tế bào chất người tạo lõi xúc tác. | ||
| 8 | Ba quá trình nào thường làm trưởng thành pre-mRNA nhân thực có intron? | Gắn mũ 7-methylguanosine ở đầu 5′, loại intron và nối exon, rồi cắt đầu 3′ và thêm đuôi poly(A). Đây là các con đường phổ biến, không phải yêu cầu cho mọi bản phiên mã. | ||
| 9 | Nhãn protein nào có thể đưa một protein đến proteasome 26S? | Ubiquitin, được gắn qua con đường E1–E2–E3. Các chuỗi polyubiquitin thích hợp có thể báo hiệu phân hủy qua proteasome; ubiquitin hóa còn có chức năng không liên quan đến phân hủy. | ||
| 10 | SpCas9 được RNA dẫn đường tạo đứt gãy DNA hai sợi như thế nào? | RNA dẫn đường định vị Cas9. Miền HNH cắt sợi bổ sung với RNA dẫn đường, còn miền RuvC cắt sợi kia, thường gần vị trí khoảng ba cặp base về phía thượng nguồn của PAM. | ||
| 11 | Histone acetyltransferase và deacetylase tác động đến chromatin ra sao? | HAT thêm nhóm acetyl vào lysine, trung hòa điện tích dương và thường tăng khả năng tiếp cận. HDAC loại các nhóm này và thường thúc đẩy ức chế. Không biến đổi nào bảo đảm trạng thái hoạt động của một gene cụ thể. | ||
| 12 | Phiên mã ngược có trái với luận thuyết trung tâm ban đầu của Crick không? | Không. Con đường biểu hiện thường gặp là DNA → RNA → protein, còn enzyme phiên mã ngược sao chép RNA thành DNA. Luận thuyết của Crick loại trừ việc truyền thông tin trình tự từ protein trở lại acid nucleic hoặc sang trình tự của một protein khác. | ||
| 13 | Một tín hiệu kết thúc phiên mã nội tại điển hình ở vi khuẩn hoạt động thế nào? | Cấu trúc kẹp tóc RNA giàu GC theo sau bởi đoạn giàu U thúc đẩy tạm dừng và làm phức hợp phiên mã mất ổn định, cho phép giải phóng RNA mà không cần yếu tố Rho. | ||
| 14 | RNA polymerase nhân I, II và III chủ yếu phiên mã những gì trong tế bào người? | I: tiền chất của rRNA 18S, 5.8S và 28S. II: pre-mRNA mã hóa protein và nhiều snRNA. III: tRNA, rRNA 5S và một số RNA nhỏ khác. | ||
| 15 | TBP nhận biết gì ở promoter RNA polymerase II có chứa hộp TATA? | Hộp TATA, thường nằm khoảng 25–30 cặp base về phía thượng nguồn của vị trí khởi đầu. TBP là thành phần của TFIID; không phải mọi promoter của polymerase II đều có hộp TATA. | ||
| 16 | Các codon kết thúc nào của mã chuẩn gây giải phóng polypeptide, và thành phần nào nhận biết chúng? | UAA, UAG và UGA được các yếu tố giải phóng có bản chất protein nhận biết tại vị trí A của ribosome. Chúng thúc đẩy thủy phân liên kết giữa polypeptide và tRNA của nó. | ||
| 17 | Tryptophan làm giảm khởi đầu phiên mã operon trp ở E. coli như thế nào? | Nó đóng vai trò đồng ức chế: gắn TrpR, giúp protein ức chế gắn vùng vận hành và giảm khởi đầu phiên mã. | ||
| 18 | Euchromatin và heterochromatin khác nhau thế nào? | Euchromatin thường ít đóng chặt và dễ tiếp cận hơn; heterochromatin đóng chặt hơn và thường có tính ức chế. Khả năng tiếp cận cho phép phiên mã nhưng không đồng nghĩa mọi gene đều hoạt động. | ||
| 19 | Yếu tố gắn ribosome phổ biến nào ở vi khuẩn giúp định vị codon khởi đầu? | Trình tự Shine–Dalgarno, thường được biểu diễn bằng trình tự đồng thuận AGGAGG, bắt cặp với đầu 3′ của rRNA 16S. Không phải mọi mRNA vi khuẩn đều dùng yếu tố này. | ||
| 20 | Chất ức chế và chất cảm ứng sinh lý của operon lac ở E. coli là gì? | LacI là protein ức chế gắn vào vùng vận hành. Allolactose được β-galactosidase tạo từ lactose sẽ gắn LacI và làm giảm sự gắn của nó với vùng vận hành. | ||
| 21 | Một enhancer ở sinh vật nhân thực có thể tăng phiên mã từ promoter ở xa bằng cách nào? | Protein hoạt hóa gắn vào đoạn DNA điều hòa cis này. Sự gấp cuộn chromatin có thể đưa protein liên kết với enhancer lại gần promoter; các đồng yếu tố như Mediator hỗ trợ điều hòa. Cơ chế tùy thuộc bối cảnh. | ||
| 22 | Liên kết nào tạo cấu trúc thòng lọng khi spliceosome cắt nối RNA? | Đầu 5′ của intron nối với adenosine tại điểm phân nhánh bằng liên kết phosphodiester 2′–5′, tạo chất trung gian phân nhánh dạng thòng lọng. | ||
| 23 | Mọi enzyme cắt giới hạn loại II có nhận biết trình tự đối xứng đảo không? | Không. EcoRI nhận biết trình tự 5′-GAATTC-3′, đọc giống nhau theo chiều 5′→3′ trên cả hai sợi. Enzyme loại IIS thuộc loại II nhưng nhận biết trình tự bất đối xứng và cắt ở bên ngoài chúng. | ||
| 24 | Methyl hóa đảo CpG ở promoter động vật có vú có thể ức chế phiên mã bằng cách nào? | Nó có thể tuyển mộ protein ức chế gắn methyl-CpG và protein biến đổi chromatin, thường làm giảm khả năng tiếp cận promoter và phiên mã. Tác dụng tùy thuộc bối cảnh bộ gene và tế bào. | ||
| 25 | Nhiều tRNAᵀʳᵖ đã gắn tryptophan thúc đẩy sự suy giảm phiên mã operon trp ở E. coli như thế nào? | Ribosome dịch các codon Trp của vùng dẫn đầu mà không dừng lại. Điều này thuận lợi cho kẹp tóc kết thúc 3–4 thay vì cấu trúc chống kết thúc 2–3, khiến phiên mã kết thúc sớm. | ||
| 26 | Tính thoái hóa của mã di truyền chuẩn nghĩa là gì? | Các codon khác nhau có thể quy định cùng một amino acid; chẳng hạn sáu codon quy định leucine. Điều này không có nghĩa là mỗi codon thường quy định nhiều amino acid. | ||
| 27 | Khi nào CAP–cAMP hoạt hóa mạnh operon lac ở E. coli? | Ít glucose thường làm tăng cAMP, cho phép CAP/CRP–cAMP hỗ trợ tuyển mộ RNA polymerase. Phiên mã mạnh còn cần giải tỏa sự ức chế của LacI, thường nhờ allolactose; chỉ ít glucose là chưa đủ. | ||
| 28 | Bắt cặp linh hoạt trong dịch mã cho phép điều gì? | Sự bắt cặp linh hoạt giữa base thứ ba của codon và base thứ nhất (5′) của anticodon giúp một tRNA nhận biết nhiều codon đồng nghĩa. Inosine tại vị trí này có thể bắt cặp với U, C hoặc A. | ||
| 29 | Phức hợp nào dùng miRNA hoặc siRNA dẫn đường để làm im lặng mRNA đích? | RISC, phức hợp gây im lặng do RNA cảm ứng, chứa protein Argonaute gắn sợi dẫn đường. Sự im lặng có thể gồm cắt RNA, phân hủy hoặc ức chế dịch mã; không phải mọi Argonaute đều có hoạt tính cắt. | ||
| 30 | Bộ máy nào loại bỏ phần lớn intron của pre-mRNA trong nhân, và các dinucleotide ranh giới thường là gì? | Spliceosome chính dùng các snRNP U1, U2, U4, U5 và U6. Phần lớn intron do nó xử lý bắt đầu bằng 5′-GU và kết thúc bằng AG-3′; vẫn có ngoại lệ và spliceosome phụ. | ||
| 31 | Ba giai đoạn của một chu kỳ PCR điển hình dùng Taq là gì? | Biến tính DNA ở khoảng 94–96°C, gắn mồi thường khoảng 50–65°C và kéo dài khoảng 72°C. Nhiệt độ thực tế phụ thuộc mồi, enzyme và quy trình. | ||
| 32 | Cắt nối thay thế có thể tăng tính đa dạng protein từ một gene như thế nào? | Lựa chọn vị trí cắt nối và tổ hợp exon khác nhau có thể tạo mRNA và các dạng protein khác nhau. Không phải mọi sản phẩm cắt nối đều tạo protein ổn định, có chức năng. |