Dağıtık Sistemler: API'ler, Veri, Güvenilirlik ve Dağıtım
API'ler, önbellekleme, çoğaltma, mesajlaşma, depolama, gözlemlenebilirlik, dağıtım ve dağıtık servis örüntüleri hakkında ileri düzey sistem tasarımı tekrarı için 32 kart. Uygulamalı programlama, veritabanı bilgisi ve temel ağ bilgisi gerektirir.
- Category
- Computer Science
- Level
- advanced
- Languages
- tr → tr
- Cards
- 32
- Markdown
- Dağıtık Sistemler: API'ler, Veri, Güvenilirlik ve Dağıtım (.md)
Flashcards (32)
| # | Front (Term / Question) | Back (Definition / Answer) | Example | Multiple-Choice Options |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Yalnızca ekleme yapan standart bir Bloom filtresi üyelik hakkında ne söyleyebilir? | Aynı karma yöntemi ve bozulmamış durumla, eklenen öğe asla yok diye bildirilmez; fakat olmayan öğe var olabilir diye bildirilebilir. Bellek, karma sayısı ve eklenen öğe sayısı yanlış pozitifleri etkiler. Depolama motoru negatif sonuçla SSTable aramasını atlayabilir; pozitif sonuç yine doğrulanmalıdır. | ||
| 2 | Kendi yazdıklarını okuma tutarlılığı nedir ve sabit süreyle lidere yönlendirmek neden tek başına yetmez? | İstemci oturumundaki sonraki okumalar, onaylanmış kendi yazılarını veya sonraki güncellemeleri yansıtmalıdır. Okumalar yeterince güncel bir lidere yönlendirilmeli ya da kopyanın kaydedilen sürüme veya günlük konumuna ulaşması beklenmelidir. Çoğaltma gecikmesi sınırsızsa tek bir sabit zaman aşımı bunu garanti edemez. | ||
| 3 | B-ağacı ve LSM tabanlı depolama tasarımları nasıl ayrılır ve neden kesin performans sıralamalarından kaçınılır? | B-ağacı tasarımları sıralı sayfaları güncelleme, bölme ve dengelemeyle korur. LSM genellikle yazıları bellekte tamponlar, kurtarma için günlüğe yazar, sıralı tabloları kalıcı depoya aktarır ve birleştirir. Okuma, yazma ve alan büyütmesi iş yüküne ve uygulamaya bağlıdır; hiçbiri her koşulda diğerinden daha hızlı değildir ve her B-ağacı yerinde güncelleme kullanmaz. | ||
| 4 | Geri basınç nedir ve sınırsız tamponlama neden aşırı yükün çözümü değildir? | Geri basınç, aşağı akış kapasitesi veya talebinin yukarı akış üretimini ya da gönderimini sınırlamasını sağlar. Reactive Streams sınırlı asenkron işleme için talep sinyalleri kullanır. Sınırsız tamponlama yalnızca aşırı yükü bellek büyümesine dönüştürür; yavaşlatılamayan kaynaklar için açık bir sınırlı tampon, düşürme veya hata politikası gerekir. | ||
| 5 | Mavi–yeşil ve kanarya dağıtımları nasıl ayrılır? | Mavi–yeşil ayrı aday ortamı hazırlayıp trafiği mevcut ortamdan ona geçirir. Kanarya, gözlenen sonuçlara göre yaygınlaştırmadan önce yeni sürümü sınırlı trafik veya kullanıcı alt kümesine açar. Veritabanı ve durum uyumluluğu yine planlanmalıdır; hiçbiri zahmetsiz geri dönüş garantisi vermez. | ||
| 6 | SLI, SLO ve SLA arasındaki fark nedir? | SLI, 200 ms içinde tamamlanan istek oranı gibi servis davranışını ölçer. SLO bu gösterge için hedef ve ölçüm penceresi belirler. SLA servis taahhütlerini ve karşılanmamasının sonuçlarını belirleyen anlaşmadır; yalnızca başka bir metrik değildir ve iç SLO ile aynı olmak zorunda değildir. | ||
| 7 | Kafka'nın hangi tasarım tercihleri aktarım kapasitesini ve paralel tüketimi destekler? | Bölümlenmiş eklemeli günlükler, toplu işleme, sıralı G/Ç ve işletim sistemi sayfa önbelleği aktarım kapasitesini destekler. Bölümler paralellik sağlar; tüm bölümün atandığı modelde bir bölümün her grupta aynı anda en fazla bir etkin tüketicisi olur. Sıfır kopyalı aktarım desteklendiği yerde bir optimizasyondur; özellikle TLS ile evrensel bir yol değildir. | ||
| 8 | Önbellek izdihamına ne yol açar ve hangi önlemler bunu azaltır? | Çok sayıda istek aynı popüler öğeyi veya süresi dolmuş bir grup kaydı aynı anda önbellekte bulamaz ve arka servisi aşırı yükler. İstek birleştirme ve kontrollü arka plan yenileme yinelenen işi azaltır. Son kullanma sürelerine rastgele sapma eklemek farklı kayıtların sürelerinin eşzamanlı dolmasını azaltır; tek başına bir popüler anahtar için koruma garantisi vermez. | ||
| 9 | Tek liderli ve çok liderli çoğaltma nasıl farklılaşır? | Çoğaltılmış bir veri kümesinde tek liderli yaklaşım yazıları bir liderden kabul edip takipçilere iletir. Çok liderli yaklaşım birden fazla liderde yazı kabul eder ve çelişen ya da farklı sıralanan güncellemeleri yönetmelidir. Çoğaltma eşzamanlı veya asenkron olabilir; asenkron takipçiler eski veri sunabilir. | ||
| 10 | Veritabanı parçalama nedir ve hangi tasarım güçlüklerini getirir? | Sharding, verileri genellikle bir parçalama anahtarıyla yatay olarak, birden fazla sunucuya yerleşebilen bağımsız yönetilen bölümlere ayırır. Anahtar seçimi sıcak noktaları, sorgu yerelliğini ve yeniden dengelemeyi etkiler. Parçalar arası sorgu, birleştirme ve işlemler ek koordinasyon ister; parçaların fiziksel sunucularla bire bir eşleşmesi gerekmez. | ||
| 11 | En fazla bir kez, en az bir kez ve tam bir kez işleme garantileri nasıl ayrılır? | En fazla bir kez, tekrar işlemeyi önler ama işi kaybedebilir; en az bir kez yaklaşımında yeniden denemeler işi tekrarlayabilir. Tam bir kez etkileri, çıktı ile tüketilen konumların atomik kesinleştirilmesi gibi tanımlı bir kapsamda koordinasyon veya tekilleştirme ister. Üretici işlemleri tek başına keyfî dış yan etkileri tam bir kez yapmaz. | ||
| 12 | Kaos mühendisliğini rastgele hata eklemek yerine kontrollü deney yapan nedir? | Kararlı durum hipotezi belirlenir, gerçekçi bir bozulma oluşturulur, sonuç gözlenir ve zararı sınırlayan önlemler kullanılır. Çalışan bir örneğin kaybı veya ağ gecikmesi buna örnektir. Deneyler testte ya da üretimde yapılabilir; üretim deneyleri bilinçli sınırlanmış etki alanı ve durdurma koşulları gerektirir. | ||
| 13 | Event sourcing ve CQRS nasıl ayrılır; birlikte kullanılmaları gerekir mi? | Event sourcing değişiklikleri, durumun yeniden kurulabildiği olay dizisi olarak kaydeder. CQRS komut/yazma ve sorgu/okuma modellerini ayırır. Birleştirilebilirler ama ayrı da kullanılabilirler; CQRS kendiliğinden ayrı veritabanları veya event sourcing gerektirmez. | ||
| 14 | Dikey ve yatay ölçekleme nasıl farklılaşır? | Dikey ölçekleme bir makineye veya örneğe kaynak ekler. Yatay ölçekleme örnek ya da düğüm ekleyip iş veya veriyi dağıtır. Durumsuz işçiler kullanışlıdır; ancak durum tutan sistemler de bölümlendirme, çoğaltma ve koordinasyonla yatay ölçeklenebilir. Hiçbiri tek başına erişilebilirlik veya doğrusal hızlanma garantisi vermez. | ||
| 15 | 12-Factor App metodolojisinin on iki ilkesi nedir? | Tek kod tabanı, açık bağımlılıklar, ortam tabanlı yapılandırma, bağlanan destek servisleri, ayrı derleme/yayımlama/çalıştırma aşamaları, durumsuz süreçler, port bağlama, süreç tabanlı eşzamanlılık, kolay başlatılıp sonlandırılabilme, geliştirme/üretim benzerliği, olay akışı olarak günlükler ve tek seferlik yönetim görevleri. Bunlar uygulama tasarım ilkeleridir; ölçeklenebilirlik veya güvenilirlik garantisi değildir. | ||
| 16 | Devre kesici servis arızalarını sınırlamaya nasıl yardım eder? | Kapalı: çağrılar geçer, hatalar izlenir. Açık: arızalı bağımlılığa ulaşmadan çağrılar reddedilir veya yönlendirilir. Yarı açık: sınırlı denemeler toparlanmayı sınar. Eşikler ve toparlanma kuralları geçişleri belirler; örüntü zincirleme aşırı yükü azaltır ama bağımlılığı kendisi onarmaz. | ||
| 17 | CDN uç önbelleklemesi ve anycast içerik dağıtımına ayrı ayrı ne katar? | Uç önbellekler uygun içeriği kullanıcıya yakın sunar; kaynak sunucu işini ve çoğu zaman gecikmeyi azaltır. Anycast aynı adresi birçok konumdan duyurur; hedefi yönlendirme politikası ve ağ topolojisi seçer, mutlaka coğrafi olarak en yakın yer seçilmez. Anycast DNS, DNS sorgularını ad sunucularına yönlendirir; içerik seçimi veya önbelleklemesinden ayrıdır. | ||
| 18 | p99 gecikmesi ne anlama gelir ve neden ortalamayla birlikte incelenir? | Ölçülen istek kümesi için p99, gözlemlerin yaklaşık %99'unun aşmadığı gecikme eşiğidir. En yüksek gecikme veya en yavaş %1'in ortalaması değildir. Kuyruk yüzdelikleri, özellikle dallanan isteklerde ortalamanın gizlediği gecikmeleri gösterir; ölçüm penceresi ve istek kümesi belirtilmelidir. | ||
| 19 | Üç yaygın gözlemlenebilirlik sinyali nedir ve liste kapsamlı mıdır? | Metrikler sayısal ölçümleri özetler, günlükler olayları kaydeder, dağıtık izler bileşenler arasındaki iş parçalarını bağlar. Bunları ilişkilendirmek sistem davranışını açıklamaya yardım eder. Bunlar yaygın sinyallerdir, gözlemlenebilirliğin eksiksiz tanımı değildir; profiller ve başka telemetri de önem taşıyabilir. | ||
| 20 | Kubernetes'te Pod, Deployment ve Service hangi rolleri oynar? | Pod, birlikte zamanlanan bir veya daha fazla konteyneri ortak ağ ve belirlenmiş ortak kaynaklarla gruplar. Deployment, ReplicaSets ve güncellemeler üzerinden istenen Pod kopyalarını yönetir. Service genellikle seçilmiş Pod'lar olan uç noktalara ağ erişimi sunar; headless Service sanal küme IP'si ayırmaz. | ||
| 21 | Transactional outbox hangi sorunu çözer ve hangi sınırlama kalır? | Servis, iş değişikliğini ve gönderilecek olay kaydını tek bir yerel veritabanı işleminde yazar. Aktarıcı kesinleştirilmiş kayıtları sonradan yayımlar; böylece veritabanına ve mesaj sistemine güvensiz ayrı yazım önlenir. Yeniden denemeler yinelenen kayıtlar üretebilir; tüketiciler veya sonraki etkiler uygun tekilleştirme ya da idempotentlik gerektirir. | ||
| 22 | API yaklaşımı olarak GraphQL ve gRPC, REST'ten nasıl ayrılır? | GraphQL, istemcilerin türlenmiş bir şemadan alan seçmesini sağlar. gRPC uzak servis yöntemleri tanımlar, tekli ve akışlı çağrıları destekler; genellikle HTTP/2 ve varsayılan olarak Protocol Buffers kullanır. REST etkileşimleri kaynaklar ve tekbiçimli arayüz çevresinde düzenler. Bu yaklaşımları uç nokta sayısı veya her koşulda gecikme üstünlüğü tanımlamaz. | ||
| 23 | Token bucket, leaky-bucket kuyruğu ve iki sayaçlı kayan pencere sınırlayıcıları nasıl ayrılır? | Token bucket belirli hızda jeton doldurur ve kapasitesi kadar ani yüke izin verir. Leaky-bucket kuyruğu işleri kontrollü hızla çıkarır ve taşmayı sınırlar. İki sayaçlı pencere önceki aralığı ağırlıklandırıp mevcut sayıyı ekleyerek kayan pencereye yaklaşır; kesin zaman damgası günlüğü değildir. | ||
| 24 | Halka tabanlı tutarlı karma, düğümler değiştiğinde yeniden atamayı nasıl azaltır? | Anahtarlar karma halkasındaki ardıl konumlara eşlenir; düğüm eklemek veya kaldırmak yalnızca etkilenen aralıkları değiştirir. K anahtarın N düğüme dengeli dağıldığı durumda tek düğüm değişikliği genellikle K/N mertebesinde anahtarı taşır; bu koşulsuz bir en kötü durum garantisi değildir. Sanal düğümler dengeyi iyileştirebilir. | ||
| 25 | Cache-aside, write-through ve write-back önbellekleme nasıl farklılaşır? | Cache-aside, önbellek kaçırmasında arka depodan yükler; önbelleği güncelleme veya geçersiz kılma işini uygulama yönetir. Write-through önbellek yazımıyla birlikte arka depoyu eşzamanlı günceller. Write-back, veriyi daha sonra asenkron kalıcılaştırmadan önce önbellek yazımını onaylar; henüz kalıcılaşmamış veri arızalara karşı korunmalıdır. | ||
| 26 | Geleneksel Linux konteynerleri donanım sanal makinelerinden nasıl ayrılır? | Donanım sanal makinesi bir hipervizör altında konuk işletim sistemi çekirdeğini çalıştırır. Linux konteynerleri genellikle ad alanları ve cgroups ile çekirdeği paylaşırken süreçleri yalıtır. Linux dışı masaüstlerinde bu ortak Linux çekirdeği bir sanal makinede çalışabilir. Konteyner tanım gereği ayrı çekirdeğe veya tam güvenlik sınırına eşdeğer değildir. | ||
| 27 | Hangi standart HTTP yöntemleri idempotenttir ve bu neyi garanti eder? | GET, HEAD, OPTIONS, TRACE, PUT ve DELETE, tanımlanmış anlamları gereği idempotenttir: isteği yinelemek sunucuda bir kez çalıştırmakla aynı amaçlanan etkiyi yaratır. Yanıtlar ve ek günlük kayıtları farklı olabilir. POST ve PATCH kendiliğinden idempotent değildir; ancak uygulama belirli işlemleri güvenle yeniden denenebilir tasarlayabilir. | ||
| 28 | Servisler arası işi koordine ederken iki aşamalı kesinleştirme ile saga nasıl ayrılır? | 2PC katılımcılardan hazırlanmalarını ister, ardından kesinleştirme veya iptal kararını bildirir; karar erişilemezken hazırlanmış katılımcılar bloklanabilir. Saga yerel işlemleri kesinleştirir ve gerekirse telafi eylemleri uygular. Telafi, iş düzeyinde toparlanmadır; otomatik küresel geri alma veya izolasyon değildir. Hiçbir yaklaşım her durumda üstün değildir. | ||
| 29 | Katman 4 yük dengeleme ile Katman 7 yük dengeleme arasındaki fark nedir? | L4, bağlantıları veya datagramları adres ve port gibi taşıma/ağ bilgileriyle dağıtır. L7, HTTP yolu, başlık veya çerez gibi uygulama bilgilerine göre yönlendirebilir. Şifreli HTTP içeriğini incelemek yolun bir yerinde TLS şifresinin çözülmesini gerektirir; her L7 kurulumu TLS'yi kendisi sonlandırmak zorunda değildir. | ||
| 30 | Kaynak URL'leri ve HTTP yöntem adlarının ötesinde REST'i hangi kısıtlar tanımlar? | İstemci–sunucu ayrımı, durumsuz istekler, önbellekleme kısıtları, tekbiçimli arayüz ve katmanlı sistem; isteğe bağlı kod aktarımı zorunlu değildir. Tekbiçimli arayüz kaynakların tanımlanmasını, temsiller üzerinden işlenmesini, kendini açıklayan iletileri ve hipermedya ile yönlendirilen uygulama durumunu içerir. REST yalnızca HTTP üzerinden CRUD değil, bir mimari üsluptur. | ||
| 31 | Alan odaklı tasarımda sınırlı bağlam nedir? | DDD, iş alanı çevresinde yazılım modelleri ve ortak söz varlığı geliştirir. Sınırlı bağlam, belirli model ve terimlerin tutarlı geçerli olduğu sınırı belirtir. Aynı terim başka bağlamda farklı anlama gelebilir; bağlamlar arası ilişkiler ve çeviriler açıkça tanımlanmalıdır. | ||
| 32 | WebSockets, sunucudan gönderilen olaylar ve long polling güncellemeleri nasıl destekler? | WebSockets uzun ömürlü bağlantıda çift yönlü iletiler sağlar. SSE, HTTP üzerinden sunucudan istemciye olay akışı gönderir. Long polling veri gelene veya süre dolana kadar isteği bekletir; ardından istemci yeni istek gönderir. Yönleri ile bağlantı ve istek davranışları farklıdır. |