Mekanik: Hareket, Kuvvetler, Enerji, Momentum ve Kütleçekim

Cebir ve kalkülüs kullanan 32 mekanik tekrar kartı: hareket, kuvvetler, iş ve enerji, çarpışmalar, kütleçekim ve deneysel grafikler. Cebir, trigonometri, vektörler ve temel türev-integral bilgisi gerektirir.

Category
Physics
Level
intermediate
Languages
tr → tr
Cards
32
Markdown
Mekanik: Hareket, Kuvvetler, Enerji, Momentum ve Kütleçekim (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Kepler yörüngesi neden eşit zamanlarda eşit alanlar tarar?Sabit merkezî kütleye yönelen çekim kuvvetinin merkeze göre torku sıfırdır, dolayısıyla yörüngesel açısal momentum L korunur. Alan tarama hızı, L'nin büyüklüğü kullanılarak dA/dt = L/(2m) olur. Eliptik yörüngede sürat enberi noktasında en büyük, enöte noktasında en küçüktür; bu noktalarda hız yarıçapa diktir, yani rp vp = ra va.
2Enerji bilançosu seçimi yerçekimi, yaylar ve sürtünmenin ele alınışını nasıl etkiler?Yalnız parçacığı içeren model, ağırlık ve yay kuvvetlerini iş olarak sayabilir: Wg + Ws + W_other = ΔK. Alternatif olarak bu işler U içindeki etkileşim enerjileriyle temsil edilir ve kuvvetler iki kez sayılmadan Δ(K + U) = W_other yazılır. Sürtünme seçilen sistem içindeki cisimleri ısıtıyorsa iç enerji de alınır: yalıtılmış sistem için ΔK + ΔU + ΔE_internal = 0.
3Homojen dolu bir kürenin içindeki ve dışındaki kütleçekim alanı nasıldır?M kütlesi, R yarıçapı ve merkezden r uzaklığı için alan r > 0 iken içeri yönelir. Büyüklüğü r ≥ R için g(r) = GM/r², 0 ≤ r < R için g(r) = GMr/R³'tür. İçeride M_enclosed = M(r/R)³ ve r > 0 için g = GM_enclosed/r²; g(0) = 0. Küresel simetrili içi boş bir kabuğun boş iç bölgesindeki kendi alanı sıfırdır; ancak kabuk diğer kütlelerin alanlarını perdelemez.
4Merkezcil ivme nedir ve sabitlenmemiş bir parçacığın iç çemberin tepesinde teması koruması için hangi sürat gerekir?İçe yönlü radyal ivme ac = v²/r = ω²r'dir. “Merkezcil kuvvet” merkeze doğru net kuvvetin adıdır, ek bir etkileşim değildir. R yarıçaplı çembersel yolun iç yüzeyinin tepesinde N + mg = mv²/R olur. N ≥ 0 koşulu v_min = √(gR) verir. Ağırlık ile yolun normal kuvvetinin tek radyal kuvvetler olduğu varsayılır.
5İdeal balistik sarkaç problemi iki aşamada nasıl çözülür?Yatay giden m kütleli mermi, başlangıçta durgun M sarkaç kütlesine saplanır. Dış yatay itme ihmal edilebilirse mv0 = (m + M)v_after. Birleşik kütleyi düzgün yerçekimi g altında parçacık olarak modelleyip salınım kayıplarını ihmal edersek ½(m + M)v_after² = (m + M)gh; h yükselmedir. Böylece v0 = ((m + M)/m)√(2gh). Saplanma sırasında kinetik enerji korunmaz.
6Asansörde tartı göstergesi düşey ivmeye nasıl bağlıdır?Yukarı pozitif seçilsin. Asansörle aynı ay ivmesine sahip, yalnızca ağırlık ve tartı kuvveti altındaki yolcu için N = m(g + ay) olur. Böylece ay = 0 iken N = mg; ay > 0 iken N > mg; −g < ay < 0 iken N < mg. Serbest düşmede N = 0. Temas modeli N ≥ 0 gerektirir; negatif normal kuvvet öngöremez.
7Sabit, pürüzlü bir eğik düzlemde aşağı kayan bloğa hangi kuvvetler ve ivme uygulanır?Yatayla θ açısı için ağırlığın bileşenleri eğim boyunca aşağı mg sinθ ve düzlemin içine doğru mg cosθ'dır. Başka uygulanan kuvvet ve normal ivme yoksa N = mg cosθ olur. Kinetik sürtünme modelinde fk = μkN eğim boyunca yukarı yönlüdür. Aşağı yön pozitif alınırsa blok aşağı kayarken a = g(sinθ − μk cosθ); a negatif olabilir.
8Bağıl hızlar nasıl toplanır ve ideal bir nehir teknesinin geçiş süresini ne belirler?Klasik mekanikte ortak dönmeyen eksenlerle vektörel v_A/C = v_A/B + v_B/C olur. Tekne suya göre v_bw süratini koruyup paralel kıyılara dik yönelirken düzgün akıntı v_wg kıyılar boyunca akıyorsa W genişliği t = W/v_bw süresinde geçilir. Akıntı yönünde sürüklenme Δx = v_wg t; t'nin akıntıdan bağımsızlığı yalnızca bu koşullarda geçerlidir.
9İdeal Atwood düzeneğinde m2 > m1 > 0 için ivme ve ip gerilmesi nedir?Kütlesiz uzamayan ip, kütlesiz sürtünmesiz makara ve düzgün yerçekimi alanında a = (m2 − m1)g/(m1 + m2): m2 aşağı, m1 yukarı ivmelenir. Gerilme T = 2m1m2g/(m1 + m2), dolayısıyla m1g < T < m2g olur.
10Sabit ivmeli bir boyutlu hareketi hangi dört denklem açıklar?Geçen süre t, işaretli yer değiştirme Δx, ilk hız v0 ve sabit ivme a için: v = v0 + at; Δx = v0t + ½at²; v² = v0² + 2aΔx; Δx = ½(v0 + v)t. Bu denklemlerde sırasıyla Δx, v, t ve a bulunmaz.
11Düşen bir bloğun ideal düşey yayı sıkıştırırken sürati nerede en büyüktür?m kütlesi, deforme olmamış kütlesiz ve k yay sabitli yayın h ≥ 0 kadar üstünden durgun bırakılır; direnç ve enerji kaybı ihmal edilir. Aşağı yönlü sıkışma y için a = g − ky/m, dolayısıyla en büyük sürat y = mg/k'dedir. mg(h + y) = ½mv² + ½ky² bağıntısından v_max = √(2gh + mg²/k) çıkar. Maksimum ilk temastan sonra, yayın doğrusal aralığında oluşur.
12Momentum ve itme nedir; çarpışmada ortalama ve tepe kuvvetleri neden ayrılmalıdır?Sabit kütlede p = mv ve J = ∫F_net dt = Δp = F_avg Δt vektörel bağıntılardır. İtmenin bir bileşeni ilgili kuvvet-zaman grafiğinin işaretli alanına eşittir. Sabit Δp için çarpışma süresini uzatmak ortalama net kuvvetin büyüklüğünü azaltır. Tepe kuvveti zaman profiline de bağlıdır; yalnızca ortalamayla belirlenmez.
13Sürtünmesiz masada itilen yan yana iki blok arasındaki temas kuvveti nedir?m1 soldaki, m2 sağdaki blok olsun ve F > 0, m1'i sağa itsin. İkisi de a = F/(m1 + m2) ile ivmelenir. m2 üzerindeki tek yatay kuvvet temastır, dolayısıyla F_1on2 = m2F/(m1 + m2), sağa doğrudur. m2'nin m1'e kuvveti eşit ve zıttır. Diğer taraftan itildiğinde kütle çarpanı yer değiştirir.
14Doğrusallaştırma, uyum doğrusunun eğiminden fiziksel bir sabiti nasıl verir?Küçük açılı basit sarkaç için T² = (4π²/g)L. T², L'ye karşı çizildiğinde ideal eğim S, g = 4π²/S verir. S bir uyumla tahmin edilir; grafikte uyum doğrusu üzerinde birbirinden uzak noktalar kullanılır. İdeal kesişim sıfırdır, fakat ölçümler gerekçesiz olarak orijinden geçmeye zorlanmamalıdır. Durgunluktan sabit ivmeli harekette v²'nin Δx'e karşı eğimi 2a'dır.
15Sürtünmeyle sınırlı düz viraj ve sürtünmesiz eğimli viraj için ideal süratler nelerdir?R yarıçaplı düzgün çembersel harekette, başka yatay kuvvetler olmadan noktasal kütle olarak modellenen araç için düz yolda v_max = √(μs gR). Yatayla θ eğimli sürtünmesiz yolda N sinθ = mv²/R ve N cosθ = mg olduğundan v = √(gR tanθ). Bunlar ideal lastik temas modelleridir, evrensel yol hız sınırları değildir.
16Bir boyutlu potansiyel enerji eğrisi kuvveti, dengeyi ve dönüş noktalarını nasıl açıklar?Fx = −dU/dx ve ΔU = −∫Fx dx. Denge için U′ = 0 gerekir. Bu noktada U″ > 0 kararlı, U″ < 0 kararsız denge verir; U″ = 0 tek başına yeterli değildir. Yerel olarak sabit potansiyel kayıtsız denge verir. Dönüş noktasında K = 0 ve E = U olur, fakat her E = U noktası mutlaka hareketin tersine döndüğü bir nokta değildir.
17Statik ve kinetik sürtünme nasıl farklıdır ve ideal sınır eğim açısı nedir?Basit modelde kayma yokken 0 ≤ fs ≤ μsN; kayarken fk = μkN bağıl harekete karşı koyar. μk çoğunlukla μs'den küçüktür, fakat bu evrensel bir özdeşlik değildir; N değişirse fk de sabit kalmaz. Eğik düzlemde yalnızca ağırlık, normal kuvvet ve sürtünme altındaki blok için kayma sınırı tanθ_max = μs verir.
18Ortalama ve anlık mekanik güç nedir?Δt süresindeki W işi için ortalama güç P_avg = W/Δt'dir. Anlık güç P = dW/dt olur. v hızlı parçacığa etkiyen kuvvet için P = F·v = Fv cosθ. Güç, iş yoluyla enerji aktarım hızıdır; 1 W = 1 J/s.
19Çembersel yörüngedeki uydunun enerjileri nelerdir ve çembersel yörüngeler arasında nasıl değişir?Sabit küresel simetrili merkezî cismin dışında m ≪ M ve U(∞) = 0 için U = −GMm/r, K = GMm/(2r), E = −GMm/(2r). Çembersel yörüngeler karşılaştırıldığında büyük r, daha büyük U ve E fakat daha küçük K ve sürat verir. Son çembersel yörüngeyi yükseltmek net enerji girdisi gerektirir; bu karşılaştırma manevranın her anındaki sürat değişimini anlatmaz.
20İş nasıl tanımlanır ve iş-enerji teoremi ne söyler?Sabit kuvvet için W = F·Δr = Fd cosθ. Genel olarak yol boyunca W = ∫F·dr; bir boyutta ∫Fx dx, kuvvet-konum grafiğinin işaretli alanıdır. Sabit kütleli Newtoncu parçacık için W_net = ΔK = ½m(vf² − vi²). İş joule ile ölçülür: 1 J = 1 N·m.
21Konum, hız ve ivme türev, integral ve hareket grafikleriyle nasıl ilişkilidir?Bir boyutta v = dx/dt ve a = dv/dt olur. Zaman aralığındaki işaretli alanlar Δx = ∫v dt ve Δv = ∫a dt verir. v ≠ 0 iken va > 0 ise sürat artar, va < 0 ise azalır; yalnızca ivmenin işareti süratin artıp artmadığını belirlemez.
22Durgun hedefle bir boyutlu esnek çarpışmada ne olur?Dış itme ihmal edilebilir ve m1'in ilk hızı v0 > 0 ise v1f = ((m1 − m2)/(m1 + m2))v0 ve v2f = (2m1/(m1 + m2))v0. Eşit kütleler hızlarını değiş tokuş eder. m1 ≪ m2 için v1f ≈ −v0 ve v2f ≈ 0; m1 ≫ m2 için v1f ≈ v0 ve v2f ≈ 2v0.
23İki boyutlu eğik çarpışmada momentum korunumu bileşenlere nasıl ayrılır?m1 başlangıçta +x yönünde v1i süratiyle hareket etsin, m2 durgun ve dış itme ihmal edilebilir olsun. Son süratler v1f ve v2f, +x'in üstünde θ1 ve altında θ2 açıları yapıyorsa m1v1i = m1v1f cosθ1 + m2v2f cosθ2 ve 0 = m1v1f sinθ1 − m2v2f sinθ2. Bu momentum denklemleri esnek çarpışma gerektirmez.
24Momentumun korunumu ile çarpışma türleri nasıl ilişkilidir?Net dış kuvvet sıfırsa toplam momentum sabittir; kısa bir çarpışmada dış itmenin ihmal edilebilmesi yeterlidir. Esnek çarpışmalar kinetik enerjiyi korur. Enerji kaybettiren esnek olmayan çarpışmalar onu azaltır; süperesnek çarpışmalar iç enerji açığa çıkararak artırır. Noktasal kütle modelinde tam esnek olmayan çarpışmadan sonra cisimler ortak son hıza sahiptir; verilen toplam momentum ve kütleler için son öteleme kinetik enerjisi en küçüktür.
25Atıldığı yüksekliğe dönen ideal bir eğik atışın tepe özellikleri, uçuş süresi, yüksekliği ve menzili nedir?Aşağı yönlü sabit g, hava direncinin yokluğu, ilk sürat v0 ve 0 < θ < 90° açısı için tepede vx = v0 cosθ, vy = 0, ax = 0 ve ay = −g olur. Başlangıç yüksekliğine dönüş T = 2v0 sinθ/g sürer. Başlangıçtan itibaren yükseklik H = v0² sin²θ/(2g), menzil R = v0² sin(2θ)/g olur. Sabit v0 için en büyük menzil 45°'dedir; tümler açılar eşit menzil verir.
26Bir parçacık iç düşey çemberi temas kaybetmeden kayarak tamamlamak için en az hangi yükseklikten bırakılmalıdır?R yarıçaplı sürtünmesiz çembersel yolda, tabandan h yüksekte durgunluktan bırakılan parçacık tepede v_top² ≥ gR koşuluna ihtiyaç duyar. Enerji mgh = mg(2R) + ½mv_top² verdiğinden h_min = 5R/2. Dönme kinetik enerjisi olmadan kayma, düzgün yerçekimi ve parçacığı yola çekebilen tutucu bir kısıtın bulunmaması varsayılır.
27Durgunluktan bırakılan bir cisim doğrusal direnç F_drag = −bv altında nasıl hareket eder?Aşağı yön pozitif, m, g ve b > 0 sabit, kaldırma kuvveti ihmal edilebilir olsun. O zaman m dv/dt = mg − bv. Limit hız vT = mg/b, zaman sabiti τ = m/b ve v(t) = vT(1 − e^(−t/τ)) olur. İvme a(t) = g e^(−t/τ)'dir. Doğrusal direnç rejimi varsayılır.
28Küresel simetrili merkezî bir cismin dışında kütleçekim, çembersel yörünge sürati, dönem ve kaçış sürati nasıl ilişkilidir?Yalıtılmış, küresel simetrili M kütlesinin dışındaki m ≪ M deneme kütlesi için F = GMm/r² ve g = GM/r². Çembersel yörüngelerde v_orb = √(GM/r) ve T² = 4π²r³/(GM). R yarıçapından yalnızca kütleçekim altında kaçış v_esc = √(2GM/R) gerektirir; bu, aynı yarıçaptaki çembersel süratin √2 katıdır. Atmosfer direnci ve kaynak cismin dönmesi ihmal edilir.
29Newton'un üç yasası eylemsiz referans sisteminde ne söyler ve etki-tepki çifti nedir?Net kuvvet sıfırsa hız sabittir. Sabit kütleli parçacık için vektörel olarak ΣF = dp/dt = ma olur. A ile B arasındaki bir etkileşim için F_AonB = −F_BonA geçerlidir. Bu eşit ve zıt kuvvetler farklı cisimlere etkir. Aynı kitaba etkiyen ağırlık ve normal kuvvet etki-tepki çifti değildir.
30Görelilik etkilerinin ihmal edildiği bir parçacıkta kinetik enerji momentum büyüklüğüyle nasıl ilişkilidir?m > 0 için K = p²/(2m) ve p = √(2mK); burada p momentum büyüklüğüdür. Eşit K'de 4m kütleli arabanın p'si, m kütlelinin iki katıdır. Eşit p'de m kütleli arabanın kinetik enerjisi, 4m kütlelinin dört katıdır.
31Hooke yasası, yay enerjisi ve ideal yay birleşimlerinin sertlikleri nelerdir?Deforme olmamış konumdan x yer değiştirmesi için Fs = −kx ve Us = ½kx², Us(0) = 0 olur. Us, Fs altındaki işaretli alan kadar değil, yaya karşı yapılan iş kadar artar. Kütlesiz doğrusal yaylarda paralel bağlantıdaki eşit uzamalar k_eq = k1 + k2; seri bağlantıdaki eşit kuvvetler 1/k_eq = 1/k1 + 1/k2 verir.
32Kütle merkezinin hareketi toplam momentumla nasıl ilişkilidir?Toplamı M olan sabit kütlelerden oluşan değişmeyen bir küme için vektörel olarak r_cm = Σmi ri/M ve v_cm = Σmi vi/M = P_total/M. İç kuvvetlerin birbirini götürdüğü Newton mekaniğinde F_ext,net = M a_cm. Net dış kuvvet sıfırsa iç çarpışmalar veya patlamalar sırasında bile v_cm sabit kalır; her dış kuvvetin ayrı ayrı yok olması gerekmez.