Rotatie, trillingen, elektrostatica en gelijkstroomkringen

32 herhalingskaarten over rotatie van starre lichamen, harmonische oscillatoren, elektrische velden en potentialen, condensatoren en gelijkstroom- en RC-kringen. Vereist algebra, vectoren en basiskennis van differentiaal- en integraalrekening; legt nadruk op modelaannamen en afgeleide verbanden.

Category
Physics
Level
advanced
Languages
nl → nl
Cards
32
Markdown
Rotatie, trillingen, elektrostatica en gelijkstroomkringen (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Wat is een krachtmoment en welke voorwaarden houden een aanvankelijk stilstaand star lichaam in statisch evenwicht?Het krachtmoment is het vectorproduct τ = r × F. De grootte is rF sin φ = Fℓ, met ℓ de loodrechte arm in meters; de eenheid is N·m. Zowel de resulterende uitwendige kracht als het resulterende uitwendige moment moet nul zijn. Bij krachtenevenwicht geldt momentenevenwicht ten opzichte van elk vast referentiepunt.
2Waarom begint een homogene massieve bol die zonder draaiing met snelheid v₀ > 0 over een ruw horizontaal oppervlak wordt gelanceerd, bij 5v₀/7 zonder slip te rollen?Bij constante kinetische wrijvingscoëfficiënt μₖ > 0 en I = 2MR²/5 verlaagt wrijving v = v₀ − μₖgt en vergroot zij de hoeksnelheid in rolrichting: ω = 5μₖgt/(2R). De voorwaarde v = Rω geeft t = 2v₀/(7μₖg) en v = 5v₀/7. In dit ideale model, zonder andere horizontale kracht of rolweerstand, is de wrijving nul zodra het slippen eindigt. Echte bowlingballen hoeven dit traagheidsmoment niet te hebben.
3Welke statische wrijving en minimale coëfficiënt laten een homogene massieve cilinder zonder slip van een stilstaande helling met hoek θ rollen?Bij ideaal rollen alleen door zwaartekracht, met 0 < θ < π/2, geldt a = (2/3)g sin θ. Statische wrijving werkt hellingopwaarts met grootte fₛ = Mg sin θ/3. Omdat N = Mg cos θ en fₛ ≤ μₛN, is de minimale coëfficiënt μₛ = (tan θ)/3. Rolweerstand wordt verwaarloosd.
4Een ideale bron ε voedt R₁ en daarna twee parallelle takken: R₂ alleen en R₃ in serie met een aanvankelijk ongeladen condensator C. Wat zijn de begin- en eindstroom van de bron en de uiteindelijke condensatorlading?Voor positieve weerstanden en een ideale condensator geldt bij t = 0⁺: VC = 0, dus I₀ = ε/[R₁ + R₂R₃/(R₂ + R₃)]. In de stationaire gelijkstroomtoestand voert de R₃–C-tak geen stroom, zodat I∞ = ε/(R₁ + R₂). Zonder spanningsval over R₃ is VC = εR₂/(R₁ + R₂), dus Qf = CεR₂/(R₁ + R₂).
5Wat zijn de laad- en ontlaadvergelijkingen voor één ideale RC-serieschakeling?Neem R > 0, C > 0 en τ = RC. Laden vanaf nul via R bij constante elektromotorische kracht ε: Q = Cε(1 − e^(−t/τ)), VC = Q/C en I = (ε/R)e^(−t/τ). Aanvankelijk is VC = 0; op lange termijn I → 0 en VC → ε. Na verwijderen van de bron geeft ontladen vanaf Q₀: Q = Q₀e^(−t/τ) en I = dQ/dt = −[Q₀/(RC)]e^(−t/τ). Het minteken gebruikt de laadstroomrichting als referentie.
6Hoe hangen rotatiearbeid, vermogen en verandering van kinetische energie samen voor een star lichaam dat om een vaste as draait?De nettoarbeid is Wnet = ∫τnet dθ = Δ(Iω²/2), met constante I. Alleen bij constant resulterend moment wordt dit Wnet = τnetΔθ. Het momentane vermogen is P = τω voor moment- en hoeksnelheidscomponenten langs dezelfde vaste as, met consistente tekens.
7Wat zijn het axiale veld en de potentiaal van een homogeen geladen dunne ring met straal R en totale lading Q > 0?In vacuüm bij axiale coördinaat z, met oorsprong in het midden: E_z = kQz/(R² + z²)^(3/2) en V = kQ/√(R² + z²), met V(∞) = 0. Dwarse veldcomponenten heffen elkaar op. Bij z = 0 is E = 0 maar V = kQ/R. Ver op de positieve as (z ≫ R) geldt E_z ≈ kQ/z².
8Een homogene horizontale balk met lengte L en massa M scharniert links en wordt rechts ondersteund door een kabel die onder hoek θ met de horizontaal naar linksboven trekt. Wat zijn de steunkrachten?Neem alleen balkgewicht, kabelspanning en scharnierkracht aan, met 0 < θ ≤ π/2. Momentenevenwicht geeft (T sin θ)L = MgL/2, dus T = Mg/(2 sin θ). De scharnierkracht heeft componenten Fx = Mg cot θ/2 naar rechts en Fy = Mg/2 omhoog.
9Hoe hangt de klemspanning van een batterij af van de stroom in het model met constante elektromotorische kracht en constante inwendige weerstand?Tijdens ontladen geldt Vₜ = ε − Ir. Een grafiek van Vₜ tegen I heeft asafsnede ε en helling −r. Het model houdt ε en r vast; echte batterijen kunnen veranderen met laadtoestand, temperatuur en stroom.
10Wanneer zijn potentiaal en elektrisch veld nul in het midden van een vierkant met twee ladingen +q en twee −q op de hoekpunten?Met q > 0 en potentiaal nul op oneindig liggen alle hoeken even ver weg, zodat V = kΣqᵢ/r = 0 voor elke rangschikking. Het vectorveld heft zichzelf op als gelijke ladingen tegenoverliggende hoeken bezetten. Liggen de positieve ladingen aan één zijde en de negatieve aan de overzijde, dan is het veld niet nul en wijst het naar de negatieve zijde. V = 0 betekent niet E = 0.
11Wat is de elektrostatische energie van drie puntladingen met onderlinge afstanden r₁₂, r₁₃ en r₂₃?Bij energie nul voor oneindige scheiding geldt U = k(q₁q₂/r₁₂ + q₁q₃/r₁₃ + q₂q₃/r₂₃). Tel elk afzonderlijk paar één keer en behoud de ladingstekens. Dit is de uitwendige arbeid voor quasistatisch samenbrengen zonder verliezen of verandering van kinetische energie; U kan negatief zijn.
12Hoe beïnvloeden constante veranderingen van de effectieve zwaartekracht een ideale veeroscillator en een slinger bij kleine hoeken?Een lineaire massa-veeroscillator met vaste ophanging behoudt T = 2π√(m/k); constante effectieve zwaartekracht verschuift het evenwicht. Voor de slinger geldt T ≈ 2π√(L/geff): een lift met constante opwaartse versnelling a geeft geff = g + a en een kortere periode. Bij maanzwaartekracht g/6 wordt de periode √6 keer zo lang. Bij geff = 0 ontbreekt het terugdrijvende zwaartekrachtsmoment in dit slingermodel.
13Wat zijn E(r) en V(r) voor een geïsoleerde geleidende bol met straal R en lading Q > 0 in elektrostatisch evenwicht?In vacuüm, zonder uitwendige velden en met V(∞) = 0: binnenin E = 0 en V = kQ/R; buiten (r > R) E = kQ/r² radiaal naar buiten en V = kQ/r. De potentiaal is continu bij r = R. Het veld springt daar: de limiet van binnenuit is nul en die van buitenaf kQ/R².
14Hoe druk je stroom, draadweerstand, de wet van Ohm en het vermogen van een weerstand uit?I = dQ/dt; bij een uniforme stroom van ladingsdragers is de grootte n|q|v_dA, met dragerdichtheid n en driftsnelheid v_d. Een uniforme draad heeft R = ρL/A. Een ohmse weerstand voldoet aan V = IR bij vaste fysische omstandigheden. Het opgenomen vermogen is P = IV = I²R = V²/R. Deze vergelijkingen gebruiken de werkelijke bedrijfsweerstand; lamphelderheid volgt geen universele regel met vaste weerstand.
15Wat zegt de wet van Gauss en welke veldgroottes volgen voor ideale bol-, lijn- en vlakladingen in vacuüm?∮E·dA = Qenc/ε₀. Geïsoleerde geleidende bol in elektrostatisch evenwicht: E = 0 voor r < R en k|Q|/r² voor r > R. Homogeen geladen isolerende massieve bol: binnenin E = k|Q|r/R³. Oneindige homogene lijnlading: E = |λ|/(2πε₀r). Oneindig vlak met homogene lading: E = |σ|/(2ε₀) aan elke kant. Twee oneindige evenwijdige vlakken met tegengestelde ladingsdichtheden ±σ geven daartussen E = |σ|/ε₀. Richtingen volgen uit ladingstekens en symmetrie.
16Wat zijn de wetten van Kirchhoff, de regels voor weerstanden en de aansluitingen van ideale meters in gewone gelijkstroomkringen met geconcentreerde componenten?Bij een knooppunt is de totale instromende stroom gelijk aan de totale uitstromende stroom. Rond een lus is de som van de potentiaalveranderingen met teken nul. In serie geldt Req = ΣRᵢ; parallel 1/Req = Σ(1/Rᵢ). Toevoegen van een positieve parallelweerstand verlaagt Req en verhoogt de stroom als de voedingsspanning vast is. Een ideale ampèremeter heeft nul weerstand en wordt in serie aangesloten; een ideale voltmeter heeft oneindige weerstand en wordt parallel aangesloten.
17Hoe onderscheiden de formules van een vlakke-platencondensator veranderingen bij vaste spanning en vaste lading?Zonder randeffecten, met een homogeen lineair diëlektricum dat de spleet vult: C = κε₀A/d, Q = CV, E = |V|/d en U = CV²/2 = Q²/(2C). Een aangesloten ideale batterij houdt V vast; Q en U variëren evenredig met C. Een geïsoleerde condensator houdt Q vast; V en U variëren als 1/C. Bij vaste geometrie vergroot vervanging van vacuüm door een diëlektricum met κ > 1 de capaciteit C met factor κ; E blijft gelijk met de batterij aangesloten en wordt door κ gedeeld bij isolatie. Bij vaste κ en A verlaagt een grotere d de capaciteit C.
18Wat definieert een harmonische trilling en wat zijn de ideale perioden van veren en slingers?De beweging voldoet aan d²x/dt² = −ω²x, met T = 2π/ω en f = 1/T. Ideale massaloze lineaire veer: T = 2π√(m/k). Mathematische slinger bij kleine hoeken: T ≈ 2π√(L/g). Fysische slinger bij kleine hoeken: T ≈ 2π√[I/(mgd)], waarbij I ten opzichte van het draaipunt is en d de afstand tot het massamiddelpunt. Lineaire torsieslinger: T = 2π√(I/κ), met terugdrijvend moment −κθ. Demping wordt verwaarloosd.
19Een ideale gelijkspanningsbron met constante spanning voedt R₁ in serie met R₂. Wat gebeurt er met de vermogens in R₁ en R₂ wanneer een positieve weerstand R₃ parallel aan R₂ wordt geschakeld?Bij vaste positieve weerstanden verlaagt de parallelschakeling de totale weerstand, zodat de stroom door R₁ en P₁ = I²R₁ toenemen. De grotere spanningsval over R₁ laat minder spanning over R₂, zodat P₂ = V₂²/R₂ afneemt. Dit vergelijkt weerstandsvermogens; een uitleg in termen van lamphelderheid vereist een passend lampmodel.
20Welke versnelling krijgt een hangende massa m waarvan het touw afrolt van een homogene massieve schijfkatrol met massa M en straal R?Neem een vaste wrijvingsloze as, een massaloos onrekbaar touw en geen slip aan. Bij rotatie om een vaste as geldt resulterend moment = Iα, met I = MR²/2. Naar beneden geldt mg − T = ma; voor de katrol TR = I(a/R). Dus a = mg/(m + M/2), naar beneden.
21Waar zijn kinetische en elastische potentiële energie gelijk in een ideale horizontale massa-veeroscillator met amplitude A > 0?Met uitwijking x vanaf het evenwicht is U = kx²/2 en de totale energie E = kA²/2. Uit U = K = E/2 volgt x = ±A/√2. Bij x = A/2 daarentegen geldt U = E/4 en K = 3E/4.
22Wat bepaalt de afdaling van een star lichaam met Icm = cMR² dat vanuit rust zonder slip van een helling rolt?Op een stilstaande helling met hoek θ geldt v = Rω en K = Mv²(1 + c)/2. Bij voldoende statische wrijving en verwaarloosbare rolweerstand geldt a = g sin θ/(1 + c); na een hoogteverlies h is v = √[2gh/(1 + c)]. Een kleinere c geeft een snellere afdaling: massieve bol, schijf, dunne bolschil en ring. Een wrijvingsloos glijdend blok is nog sneller. Ideale statische wrijving verricht geen arbeid aan het stilstaande contactpunt.
23Een puntvormig gemodelleerde kleimassa m beweegt horizontaal met v₀ en blijft aan het onderste uiteinde van een aanvankelijk stilstaande verticale homogene staaf met massa M en lengte L kleven. Wat is hun hoeksnelheid direct na de botsing om het vaste bovenste draaipunt?Bij een korte botsing met verwaarloosbare uitwendige momentimpuls om het draaipunt geldt mv₀L = (ML²/3 + mL²)ω. Dus ω = mv₀/[(M/3 + m)L]. De stoot van het draaipunt kan de totale lineaire impuls veranderen, maar levert geen moment om datzelfde punt. Bij het vastkleven blijft de kinetische energie niet behouden.
24Hoe zijn traagheidsmoment en de parallelle-assenstelling gedefinieerd, en hoe verhouden vier standaardvormen zich?I = Σmᵢrᵢ² = ∫r² dm, met r loodrecht gemeten vanaf de gekozen as. Voor een as evenwijdig aan een as door het massamiddelpunt, op afstand d, geldt I = Icm + Md². Voor homogene lichamen met dezelfde M en R: dunne ring MR² > dunne bolschil 2MR²/3 > massieve schijf/cilinder MR²/2 > massieve bol 2MR²/5. Gebruik voor ring en schijf de as door het midden loodrecht op hun vlak, voor de cilinder de centrale lengteas en voor de bollen diameters.
25Wat blijft over als een tot V₀ geladen condensator C₁ van zijn batterij wordt losgekoppeld en parallel aan een ongeladen C₂ wordt aangesloten?Na het uitdoven van overgangsverschijnselen geeft ladingsbehoud Vf = C₁V₀/(C₁ + C₂), Q₁ = C₁Vf en Q₂ = C₂Vf. De uiteindelijk opgeslagen energie is Uf = [C₁/(C₁ + C₂)]Ui. Het verschil wordt warmte en/of straling in een echte verbinding; totale energie blijft behouden. Een volkomen verliesvrij model hoeft deze statische eindtoestand niet te bereiken.
26Hoe is impulsmoment gedefinieerd en wanneer blijft het behouden?Voor een deeltje ten opzichte van een vaste oorsprong is L = r × p. Bij rotatie om een hoofdtraagheidsas is de axiale component L = Iω. Zonder resulterend uitwendig moment ten opzichte van een vaste inertiële oorsprong blijft het totale impulsmoment behouden. Constante rechtlijnige impuls kan een constante, niet-nulle L geven ten opzichte van een oorsprong buiten de baan. Bij vaste L ≠ 0 vergroot een kleinere I de hoeksnelheid in grootte |ω| en de rotatie-energie L²/(2I); inwendige arbeid kan die energie leveren.
27Wat zijn de wet van Coulomb en het elektrische veld van een stilstaande puntlading in vacuüm?De krachtgrootte is F = k|q₁q₂|/r² langs de verbindingslijn: gelijknamige ladingen stoten elkaar af, ongelijknamige trekken elkaar aan. Hier is k = 1/(4πε₀) ≈ 8,99 × 10⁹ N·m²/C². Elektrisch veld is kracht per proeflading, vectorieel E = F/q₀. Een bronlading Q geeft grootte k|Q|/r², naar buiten voor Q > 0 en naar binnen voor Q < 0; velden worden als vectoren opgeteld.
28Wat zijn de traagheidsmomenten van een homogene dunne staaf met massa M en lengte L om loodrechte assen door het midden en één uiteinde?Door het midden: Icm = ML²/12. Door een uiteinde: Iend = Icm + M(L/2)² = ML²/3. Beide assen staan loodrecht op de staaf; het resultaat hangt van die oriëntatie af.
29Hoe hangen hoekgrootheden en lineaire grootheden samen voor een punt dat op een vaste afstand r > 0 om een vaste as draait?Met hoeken in radialen geldt ω = dθ/dt en α = dω/dt. De boogverplaatsing met teken is Δs = rΔθ; de tangentiële snelheid is vₜ = rω en de grootte ervan r|ω|. De tangentiële versnelling is aₜ = rα; de naar binnen gerichte radiale versnelling heeft grootte aᵣ = rω². De totale versnelling heeft grootte √(aₜ² + aᵣ²).
30Hoe hangen elektrostatische potentiaal, potentiële energie, arbeid en elektrisch veld samen?Voor eindige puntladingssystemen met V = 0 op oneindig geldt V = Σkqᵢ/rᵢ; voor een paar U = kq₁q₂/r. Verplaatsing van q over ΔV verandert de energie met qΔV; de veldarbeid is dus −qΔV. E = −∇V, of Eₓ = −dV/dx in één dimensie. Waar E niet nul is, staat het loodrecht op equipotentiaalvlakken en wijst het naar lagere potentiaal.
31Hoe combineer je ideale capaciteiten parallel en in serie?Parallel: Ceq = ΣCᵢ; de spanningen zijn gelijk en de ladingen op overeenkomstige platen tellen op. In serie: 1/Ceq = Σ(1/Cᵢ); de spanningsvallen tellen op. Gelijke ladingsgroottes in serie veronderstellen dat elke geïsoleerde tussengeleider netto ongeladen is, zoals bij condensatoren die vóór aansluiting op de batterij ongeladen waren.
32Wat zijn x(t), v(t), a(t), de maxima en totale energie van een ideale ongedempte massa-veeroscillator?Gemeten vanaf het evenwicht: x = A cos(ωt + φ), v = −Aω sin(ωt + φ) en a = −ω²x, met ω² = k/m. De maximale snelheidsgrootte is Aω bij x = 0; de maximale versnellingsgrootte Aω² bij x = ±A. De energie is E = kA²/2 = kx²/2 + mv²/2. Loslaten vanuit rust bij x = A geeft φ = 0 modulo 2π. Verdubbeling van A verviervoudigt E, maar verandert de ideale periode niet.