Elektrik, Manyetizma, Salınımlar, Ses ve Optik

Elektrostatik, devreler, manyetik kuvvetler, harmonik hareket, ses, geometrik optik ve dalga optiği üzerine üniversitenin başlangıç dersleri düzeyinde 32 fizik kartı. Cebir, trigonometri, vektörler ve temel diferansiyel ve integral hesap bilgisi gerektirir.

Category
Physics
Level
basic
Languages
tr → tr
Cards
32
Markdown
Elektrik, Manyetizma, Salınımlar, Ses ve Optik (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Sığa nedir ve C = κ ε0 A/d ne zaman geçerlidir?Sığa C = Q/V ile tanımlanır; Q her levhadaki yükün büyüklüğü, V potansiyel farkının büyüklüğüdür ve 1 F = 1 C/V olur. Alanı A, aralığı d olan paralel levhaların arası bağıl geçirgenliği κ olan doğrusal bir dielektrikle tamamen ve düzgün biçimde doldurulmuşsa, kenar etkileri ihmal edildiğinde C = κ ε0 A/d geçerlidir.
2İdeal çift yarık girişiminin koşulları nelerdir?İki dar yarık eşit, eşevreli ve aynı fazda, aynı kutuplanmaya sahip ışıkla aydınlatılırsa aydınlık saçaklar d sinθ = mλ, karanlık saçaklar d sinθ = (m + ½)λ koşulunu sağlar; m tam sayıdır. d yarık aralığı, λ dalga boyudur. L uzaklığındaki uzak ekran ve küçük açılar için komşu aydınlık saçak aralığı Δy ≈ λL/d olur.
3Elektrik alan nasıl tanımlanır ve noktasal yükün alan çizgileri hangi yöndedir?E = F/q0, küçük pozitif bir deneme yükü başına kuvvettir; birimi N/C veya V/m olup E ve F vektördür. Çizgiler pozitif noktasal yükten dışarı, negatif yüke doğru yönelir. Çizgilerin daha sık olması daha güçlü alanı gösterir.
4Hareketli noktasal yüke hangi manyetik kuvvet etkir ve bu kuvvet iş yapar mı?Vektörel kuvvet: F_B = q(v × B); büyüklüğü: |F_B| = |q|vB sinθ. Sağ el kuralı v × B yönünü verir; negatif q için yön tersine döner. F_B·v = 0 olduğundan manyetik kuvvet tek başına yük üzerinde iş yapmaz ve kinetik enerjisini değiştiremez.
5Gauss yasası elektrostatik dengedeki iletken ve boş kapalı oyuk için ne ifade eder?Kapalı bir yüzey için ∮E·dA = Q_enclosed/ε0 olur. Elektrostatik dengede iletken malzemenin içindeki alan sıfırdır; sıfırdan farklı alan serbest yükleri hareket ettirirdi. Eşpotansiyel bir iletkendeki boş kapalı oyuk da alansızdır. İçerilen net yükün sıfır olması yalnızca net akının sıfır olduğunu söyler; alanın her yerde sıfır olmasını gerektirmez.
6Sönüm, sürülen osilatörün yer değiştirme rezonansını nasıl etkiler?Sabit F0 ve pozitif sönüm β ile ẍ + 2βẋ + ω0²x = (F0/m)cos(ωt) için kararlı yer değiştirme genliği, 0 < β < ω0/√2 koşulunda ω = √(ω0² − 2β²) değerinde en büyüktür. Zayıf sönümde bu değer ω0’a yaklaşır. Daha güçlü sönüm bu pozitif frekanslı tepeyi kaldırır; en büyük soğurulan güç farklı bir ölçüttür.
7“Gerçek pozitiftir” işaret kuralında ince mercek denklemi nedir?İki yanında aynı çevre ortamı bulunan eksene yakın ışınlar için ince mercek modelinde 1/f = 1/d_o + 1/d_i olur. Gerçek cisim için d_o > 0, sanal cisim için d_o < 0; gerçek görüntü için d_i > 0, sanal görüntü için d_i < 0 olur. Yakınsak mercekte f > 0, ıraksak mercekte f < 0 olur.
8Küçük açılarda basit sarkacın periyodu nedir?Düzgün yerçekimi g altında, uzunluğu L olan kütlesiz ve uzamaz askıya bağlı noktasal kütle için T ≈ 2π√(L/g) olur. θ radyan cinsinden olmak üzere sinθ ≈ θ kullanılır. Periyot kütleden bağımsızdır; genlikten bağımsızlığı ise yalnızca küçük açılarda yaklaşık olarak geçerlidir.
9Ampère yasası ideal olarak uzun düz telin dışındaki alanı nasıl verir?Boşluktaki kararlı akımlar için ∮B·dl = μ0 I_enclosed olur. Silindirik simetri, tel dışında B = μ0 I/(2πr) verir; r eksenden uzaklık, I akımın büyüklüğüdür ve yön sağ el kuralıyla bulunur. μ0 ≈ 4π × 10⁻⁷ T·m/A değeri yeniden tanımlanan SI’da yaklaşık olup tam değildir.
10İdeal, sürülmeyen ve sönümsüz kütle–yay osilatöründe enerji nasıl paylaşılır?Dengede potansiyel enerji sıfır alınırsa E = ½mv² + ½kx² = ½kA² sabit kalır. x = ±A konumlarında hız sıfırdır ve enerji potansiyeldir. x = 0 konumunda potansiyel enerji sıfır, kinetik enerji en büyüktür.
11İdeal analizör için Malus yasası nedir?Şiddeti I0 olan, doğrusal kutuplanmış gelen ışık için iletilen şiddet I = I0 cos²θ olur. θ, gelen elektrik alanın kutuplanma doğrultusu ile analizörün geçirme ekseni arasındaki açıdır. θ = 90° olduğunda ideal iletim sıfırdır.
12Elektrostatik potansiyel farkı, enerji değişimi ve iş nasıl ilişkilidir?q yükü için ΔU = qΔV ve elektrik alanın yaptığı iş W_field = −qΔV olur. Kinetik enerji değişmiyorsa ve yalnızca elektrik kuvveti ile dış etken iş yapıyorsa W_ext = qΔV olur. Potansiyel, birim yük başına enerjidir: 1 V = 1 J/C.
13Tam iç yansıma ne zaman oluşur ve kritik açı nedir?Saydam ortamlar arasındaki ideal arayüzde n1 > n2 iken ortam 1’den gelen ışık, θ > θ_c koşulunda tam iç yansıma yapar; sinθ_c = n2/n1 ve açılar normalden ölçülür. İlerleyen bir kırılmış ışın yoktur, ancak sönümlenen bir evanesan alan ortam 2’ye uzanır.
14Olağan saydam bir arayüzde yansıma ve kırılma yasaları nedir?Açılar yüzey normalinden ölçülür. Yansıma: θ_reflected = θ_incident. Kırılma: n1 sinθ1 = n2 sinθ2. Daha yüksek indisli ortama (n2 > n1) dik olmayan gelişte, iletilen ışın normale yaklaşır ve hızı azalır; çünkü v = c/n olur.
15Akışkandaki ses ne tür bir dalgadır ve hızını ne belirler?Akışkandaki küçük adyabatik bozunumlar için ses, hızı v = √(B_s/ρ) olan boyuna basınç ve yoğunluk dalgasıdır; B_s izentropik hacim modülü, ρ denge yoğunluğudur. Maddesel ortam gerekir. Katılar kayma dalgaları da taşıyabildiğinden bu bağıntı katılar için evrensel değildir.
16İdeal sönümsüz kütle–yay osilatörünün frekansı ve periyodu nedir?Kütlesi m olan cisim ve yay sabiti k olan kütlesiz doğrusal yay için ω = √(k/m), T = 2π√(m/k) ve f = 1/T olur. Bu ideal doğrusal modelde periyot genlikten bağımsızdır.
17İdeal sığalar seri ve paralel bağlandığında nasıl birleşir?Paralel: C_eq = ΣC_i; her kondansatörde aynı gerilim vardır. Seri: 1/C_eq = Σ(1/C_i). Başlangıçta yüksüz olan olağan seri zincirde kondansatörlerde eşit büyüklükte yükler birikir ve potansiyel farkları toplanır.
18Merceğin enine büyütmesinin işareti ve mutlak değeri neyi gösterir?İnce mercekte “gerçek pozitiftir” kuralıyla m = h_i/h_o = −d_i/d_o olur. Pozitif m, cisme göre düz; negatif m, ters görüntü demektir. |m| > 1 büyümeyi, |m| < 1 küçülmeyi gösterir. Gerçeklik veya sanallık yalnız m’den değil, ışınların yakınsamasından ve d_i işaretinden belirlenir.
19Optik dağılma nedir ve sıradan cam prizma beyaz ışığı neden ayırır?Dağılma, kırılma indisinin ışık frekansına bağlı olmasıdır. Sıradan camın görünür ışık için normal dağılma bölgesinde morun kırılma indisi kırmızıdan yüksektir ve prizma moru daha çok saptırır. Böylece farklı renkler farklı yönlerde çıkar.
20Kirchhoff’un düğüm ve çevre kuralları neyi ifade eder?Yük birikmeyen bir düğümde yükün korunumu gereği ΣI_in = ΣI_out olur. Çevre denklemi, enerji korunumu ile tutarlı olarak gerilim değişimlerini ve kaynak elektromotor kuvvetlerini dengeler. Çevreden geçen manyetik akı değişiyorsa indüklenen emk −dΦ_B/dt hesaba katılmalıdır; bu durumda ∮E·dl genel olarak sıfır değildir.
21Ohmik dirençte harcanan gücü hangi üç eşdeğer bağıntı verir?P = IV = I²R = V²/R; V, R direnci üzerindeki gerilim düşümü, I ise akımdır. Bunlar anlık bağıntılardır; kararlı doğru akımda sabit güç verirler. Güç watt (W) ile ölçülür.
22İdeal açık–açık ve açık–kapalı boruların modları nasıl farklıdır?Uç düzeltmeleri ihmal edilirse açık uç yer değiştirme karını ve basınç düğümüdür; kapalı uçta bunun tersi geçerlidir. Açık–açık: f_n = nv/(2L), n = 1, 2, 3, …. Açık–kapalı: f_m = mv/(4L), m = 1, 3, 5, …. L boru uzunluğu, v ses hızıdır.
23Düzgün manyetik alandaki akım taşıyan düz tele hangi kuvvet etkir?Vektörel kuvvet: F = I(L × B); L, geleneksel akım yönündedir ve büyüklüğü telin uzunluğudur. Kuvvetin büyüklüğü |F| = ILB sinθ olur; I akımın büyüklüğü, θ ise L ile B arasındaki açıdır.
24Boşlukta duran iki noktasal yük için Coulomb yasası nedir?Kuvvetin büyüklüğü F = k_e |q1 q2|/r² olur; r yükler arasındaki uzaklık, k_e = 1/(4π ε0) ≈ 8.988 × 10⁹ N·m²/C² değeridir. Kuvvet yükleri birleştiren doğru boyunca etkir: aynı işaretli yükler iter, zıt işaretli yükler çeker.
25İki ucu sabit ideal telde hangi normal mod frekanslarına izin verilir?Uzunluğu L, gerilmesi T ve birim uzunluk başına kütlesi μ olan düzgün telde v = √(T/μ) ve f_n = nv/(2L), n = 1, 2, 3, … olur. İki uç da yer değiştirme düğümüdür. Tüm tam sayı harmonikleri mümkündür; hangilerinin bulunduğunu uyarım belirler.
26Ohm yasası ve düzgün bir iletkenin direnç bağıntısı nedir?Sabit fiziksel koşullardaki ohmik iletken için V = IR olur. Uzunluk L, düzgün kesit alanı A ve her yerde aynı özdirenç ρ için R = ρL/A olur. Direnç Ω, özdirenç Ω·m ile ölçülür; sıcaklık değişimi ρ ve R’yi değiştirebilir.
27İdeal pozitif dirençler seri ve paralel bağlandığında nasıl birleşir?Seri: R_eq = ΣR_i; her dirençten aynı akım geçer. Paralel: 1/R_eq = Σ(1/R_i); her koldaki gerilim aynıdır. En az iki sonlu pozitif direnç paralel bağlıysa R_eq, en küçük tekil dirençten küçüktür.
28Düzgün manyetik alandaki düzlemsel bobine hangi tork etkir?Her biri A alanlı N özdeş sarımdan I akımı geçiyorsa manyetik moment vektörü μ = NIA n olur; n sağ el kuralıyla belirlenen birim normaldir. Tork vektörü τ = μ × B, büyüklüğü |τ| = NIAB sinθ olur; θ, μ ile B arasındaki açıdır.
29Ses şiddeti düzeyi desibel cinsinden nasıl ifade edilir?β = 10 log10(I/I0) dB; I, W/m² cinsinden şiddet, I0 = 10⁻¹² W/m² ise uzlaşımsal referanstır. 10 dB artış şiddetin on katına, 20 dB artış yüz katına çıkması demektir. Bu oranlar algılanan ses yüksekliğini doğrudan belirlemez.
30E ≠ 0 olan yerde elektrostatik alan neden eşpotansiyel yüzeye diktir?Yüzey boyunca her teğet yer değiştirme dl için dV = −E·dl = 0 olur. Dolayısıyla alanın teğetsel bileşeni yoktur ve yüzeye normaldir. E = 0 olan yerde alanın tanımlı bir yönü yoktur.
31Sönümsüz basit harmonik hareketi hangi denklem ve çözüm tanımlar?Denge konumundan yer değiştirme x ve sabit açısal frekans ω > 0 için ẍ + ω²x = 0 olur. Gerçek çözüm x(t) = A cos(ωt + φ) biçimindedir; A genlik, φ fazdır. İvme a = −ω²x dengeye doğrudur.
32Akustik vurular neden oluşur ve frekansları nedir?Frekansları yakın iki ses dalgası girişim yaparak genlikte ve ses yüksekliğinde periyodik değişimler oluşturur. Vuru frekansı f_beat = |f1 − f2| olur. Frekanslar yaklaştıkça vurular yavaşlar; eşit frekanslar bu vuruyu ortadan kaldırır.