Telomerase là gì và kéo dài telomere như thế nào?

Đó là enzyme ribonucleoprotein. Thành phần RNA cung cấp khuôn, còn tiểu đơn vị phiên mã ngược TERT thêm các lần lặp DNA telomere vào đầu 3' của nhiễm sắc thể.

Vì sao nhân đôi DNA thông thường cần đoạn mồi trước khi DNA polymerase kéo dài mạch?

DNA polymerase thêm nucleotide vào nhóm 3'-OH sẵn có, chứ không khởi đầu chuỗi DNA từ đầu. Trong con đường nhân đôi thông thường, primase cung cấp đoạn mồi RNA.

Ở E. coli, enzyme nào loại đoạn mồi RNA và thay bằng DNA?

DNA polymerase I dùng hoạt tính exonuclease từ 5' đến 3' để loại mồi và hoạt tính polymerase để lấp các khoảng trống bằng DNA.

Trội không hoàn toàn và đồng trội khác nhau thế nào?

Trong trội không hoàn toàn, kiểu hình dị hợp nằm giữa hai kiểu hình đồng hợp. Trong đồng trội, có thể phát hiện sản phẩm hoặc tính trạng gắn với cả hai alen, như kháng nguyên A và B ở máu AB. Trong cả hai trường hợp, các alen vẫn riêng biệt.

Enzyme nào hàn các chỗ đứt còn lại giữa những đoạn Okazaki đã được xử lí?

DNA ligase tạo liên kết phosphodiester giữa các đầu 3'-OH và 5'-phosphate liền kề sau khi khoảng trống đã được lấp.

Vì sao nhiều bệnh lặn liên kết X phổ biến hơn ở người có bộ nhiễm sắc thể XY?

Họ thường chỉ có một bản sao của gen liên kết X liên quan, nên biến thể gây bệnh không có bản sao thứ hai trên X để có thể che lấp tác động. Mức độ nặng có thể khác nhau, và người có hai nhiễm sắc thể X cũng có thể mắc bệnh.

Trao đổi chéo xảy ra ở kì nào của giảm phân và giữa những chromatid nào?

Ở kì đầu I, giữa các chromatid không chị em của cặp nhiễm sắc thể tương đồng đã tiếp hợp. Nó trao đổi các đoạn DNA tương ứng và có thể tạo tổ hợp alen mới.

Enzyme nào tách hai mạch DNA tại chạc nhân đôi?

DNA helicase dùng năng lượng từ thủy phân ATP để tháo xoắn phân tử mạch kép và tách các mạch cho việc sao chép.

Kiểu gen và kiểu hình khác nhau thế nào?

Kiểu gen là cấu tạo di truyền của sinh vật, bao gồm các alen. Kiểu hình là những tính trạng quan sát được, có thể phản ánh cả kiểu gen lẫn tác động của môi trường.

Hoạt tính nào loại nucleotide cuối bắt cặp sai ở DNA polymerase có khả năng hiệu đính?

Hoạt tính exonuclease từ 3' đến 5' loại nucleotide sai khỏi đầu 3' của mạch đang dài ra trước khi tổng hợp tiếp. Không phải mọi DNA polymerase đều có hoạt tính này.

Thí nghiệm Meselson–Stahl ở E. coli ủng hộ mô hình nhân đôi nào?

Nhân đôi bán bảo tồn: mỗi phân tử DNA mạch kép con chứa một mạch của phân tử mẹ và một mạch mới tổng hợp.

Các cặp base Watson–Crick chuẩn A–T và G–C có bao nhiêu liên kết hydro?

A–T có 2 liên kết hydro; G–C có 3.

Liên kết di truyền là gì?

Các locus gần nhau trên cùng nhiễm sắc thể thường di truyền cùng nhau nhiều hơn dự đoán từ phân li độc lập. Trao đổi chéo có thể tách các alen của chúng; locus xa nhau hơn có thể biểu hiện như không liên kết.

Tính đa hiệu và di truyền đa gen khác nhau thế nào?

Đa hiệu nghĩa là một gen ảnh hưởng nhiều tính trạng. Trong di truyền đa gen, nhiều gen góp phần tạo nên một tính trạng, như chiều cao; các gen không nhất thiết độc lập và môi trường cũng có thể góp phần.

Aa × Aa cho các tỉ lệ dự kiến nào khi có phân li Mendel, sức sống bằng nhau và trội hoàn toàn?

Kiểu gen: 1 AA : 2 Aa : 1 aa. Kiểu hình: 3 trội : 1 lặn. Đây là xác suất dự kiến, không phải số lượng được bảo đảm trong một gia đình ít con.

Cấu trúc vòng của purine và pyrimidine khác nhau thế nào?

Purine như adenine và guanine có hai vòng ngưng tụ gồm một vòng sáu nguyên tử và một vòng năm nguyên tử. Pyrimidine như cytosine, thymine và uracil có một vòng sáu nguyên tử.

Vì sao mạch chậm được tổng hợp thành các đoạn Okazaki?

Các mạch khuôn đối song song nhưng DNA polymerase chỉ kéo dài từ 5' đến 3'. Vì thế mạch chậm được tạo thành các đoạn ngắn phát triển theo chiều rời xa chạc đang tiến tới, rồi nối lại sau đó.

Vì sao loại đoạn mồi RNA cuối có thể để lại khoảng trống ở đầu nhiễm sắc thể thẳng?

Trong mô hình mạch chậm thông thường, loại mồi tận cùng để lại khoảng trống ở đầu 5', không có nhóm 3'-OH phía trước để DNA polymerase kéo dài từ đó. Nhiễm sắc thể vòng không có đầu tự do tương đương.

Hai mạch DNA đối song song nghĩa là gì?

Khung đường–phosphate của chúng chạy ngược chiều: một mạch từ 5' đến 3', mạch kia từ 3' đến 5'. Kí hiệu mô tả chiều của khung, không bắt buộc mọi đầu DNA phải có các nhóm tự do cụ thể.

Centimorgan liên hệ với tần số tái tổ hợp giữa các locus gần nhau thế nào?

Với khoảng cách ngắn, 1 centimorgan (cM) tương ứng xấp xỉ 1% giao tử tái tổ hợp. Nhiều lần trao đổi chéo có thể khiến tần số tái tổ hợp quan sát được đánh giá thấp khoảng cách trên bản đồ di truyền ở những đoạn dài hơn.

Telomere là gì và DNA telomere người chứa trình tự lặp nào?

Telomere là cấu trúc DNA–protein bảo vệ đầu nhiễm sắc thể thẳng. Mạch telomere giàu G của người thường chứa các lần lặp nối tiếp 5'-TTAGGG-3'.

Mạch dẫn đầu được tổng hợp như thế nào so với chuyển động của chạc nhân đôi?

Thường liên tục theo chiều 5' đến 3', cùng chiều tổng thể với chạc đang tiến tới.

Khi nào AaBb × AaBb cho tỉ lệ kiểu hình dự kiến 9:3:3:1?

Khi có phân li Mendel, phân li độc lập, trội hoàn toàn ở mỗi locus, không có tương tác át chế giữa các gen và sức sống bằng nhau: 9 trội ở cả hai locus, 3 chỉ trội ở A, 3 chỉ trội ở B và 1 lặn ở cả hai.

Định luật phân li của Mendel nói gì về hai alen tại một locus lưỡng bội?

Khi hình thành giao tử, hai alen phân li để mỗi giao tử nhận một alen. Trong sự phân li Mendel thông thường, hai alen có xác suất đi vào giao tử như nhau.

DNA polymerase tham gia nhân đôi kéo dài mạch mới theo chiều nào?

Chúng tổng hợp từ 5' đến 3', thêm vào đầu 3' của mạch đang dài ra đồng thời đọc khuôn từ 3' đến 5'.

Nhóm enzyme nào giảm ứng suất xoắn phía trước chạc nhân đôi DNA?

Topoisomerase tạm thời cắt rồi nối lại DNA để thay đổi cấu trúc tôpô. DNA gyrase của vi khuẩn là một ví dụ có thể loại bỏ siêu xoắn dương phía trước chạc.

Không phân li trong giảm phân là gì?

Là việc các nhiễm sắc thể tương đồng hoặc các chromatid chị em không tách nhau đúng cách. Nó có thể tạo giao tử thừa hoặc thiếu một nhiễm sắc thể; sau thụ tinh có thể gây lệch bội, như thể ba nhiễm 21.

Phép lai phân tích giúp xác định kiểu gen chưa biết như thế nào?

Lai cá thể có kiểu hình trội với cá thể kiểm tra đồng hợp lặn. Trong di truyền Mendel đơn giản với trội hoàn toàn, con có kiểu hình lặn cho thấy cá thể được kiểm tra là dị hợp; không thấy con lặn trong mẫu hữu hạn không chứng minh đồng hợp.

Thể Barr là gì và XIST tham gia ra sao?

Đó là nhiễm sắc thể X ở trạng thái ngưng tụ và phần lớn bất hoạt. XIST là RNA dài không mã hóa phủ lên nhiễm sắc thể, giúp thiết lập sự im lặng của gen; một số gen thoát khỏi bất hoạt X.

Sự bắt cặp chuẩn trong DNA mạch kép dẫn đến quan hệ số lượng base nào?

A = T và G = C; vì vậy tổng purine (A + G) bằng tổng pyrimidine (T + C). Nhìn chung, các quan hệ này không áp dụng cho một mạch DNA xét riêng.

Protein liên kết DNA mạch đơn làm gì tại chạc nhân đôi?

Chúng phủ và ổn định DNA mạch đơn lộ ra, giúp ngăn bắt cặp trở lại và hình thành cấu trúc kẹp tóc cản trở quá trình nhân đôi.

Khi nào hai locus gen phân li độc lập?

Các locus trên những nhiễm sắc thể khác nhau thường phân li độc lập trong giảm phân bình thường. Hai locus cách xa nhau trên cùng nhiễm sắc thể có thể có tần số tái tổ hợp khoảng 50% và biểu hiện như không liên kết.

Di truyền, Giảm phân và Nhân đôi DNA

32 thẻ ôn tập về di truyền Mendel, tái tổ hợp trong giảm phân, cấu trúc và nhân đôi DNA, telomere và bất hoạt X. Cần kiến thức nhập môn sinh học tế bào.

Level: basic
Languages: vi → vi
Cards: 32
Markdown: Di truyền, Giảm phân và Nhân đôi DNA (.md)

Flashcards (32)

#	Front (Term / Question)	Back (Definition / Answer)
1	Telomerase là gì và kéo dài telomere như thế nào?	Đó là enzyme ribonucleoprotein. Thành phần RNA cung cấp khuôn, còn tiểu đơn vị phiên mã ngược TERT thêm các lần lặp DNA telomere vào đầu 3' của nhiễm sắc thể.
2	Vì sao nhân đôi DNA thông thường cần đoạn mồi trước khi DNA polymerase kéo dài mạch?	DNA polymerase thêm nucleotide vào nhóm 3'-OH sẵn có, chứ không khởi đầu chuỗi DNA từ đầu. Trong con đường nhân đôi thông thường, primase cung cấp đoạn mồi RNA.
3	Ở E. coli, enzyme nào loại đoạn mồi RNA và thay bằng DNA?	DNA polymerase I dùng hoạt tính exonuclease từ 5' đến 3' để loại mồi và hoạt tính polymerase để lấp các khoảng trống bằng DNA.
4	Trội không hoàn toàn và đồng trội khác nhau thế nào?	Trong trội không hoàn toàn, kiểu hình dị hợp nằm giữa hai kiểu hình đồng hợp. Trong đồng trội, có thể phát hiện sản phẩm hoặc tính trạng gắn với cả hai alen, như kháng nguyên A và B ở máu AB. Trong cả hai trường hợp, các alen vẫn riêng biệt.
5	Enzyme nào hàn các chỗ đứt còn lại giữa những đoạn Okazaki đã được xử lí?	DNA ligase tạo liên kết phosphodiester giữa các đầu 3'-OH và 5'-phosphate liền kề sau khi khoảng trống đã được lấp.
6	Vì sao nhiều bệnh lặn liên kết X phổ biến hơn ở người có bộ nhiễm sắc thể XY?	Họ thường chỉ có một bản sao của gen liên kết X liên quan, nên biến thể gây bệnh không có bản sao thứ hai trên X để có thể che lấp tác động. Mức độ nặng có thể khác nhau, và người có hai nhiễm sắc thể X cũng có thể mắc bệnh.
7	Trao đổi chéo xảy ra ở kì nào của giảm phân và giữa những chromatid nào?	Ở kì đầu I, giữa các chromatid không chị em của cặp nhiễm sắc thể tương đồng đã tiếp hợp. Nó trao đổi các đoạn DNA tương ứng và có thể tạo tổ hợp alen mới.
8	Enzyme nào tách hai mạch DNA tại chạc nhân đôi?	DNA helicase dùng năng lượng từ thủy phân ATP để tháo xoắn phân tử mạch kép và tách các mạch cho việc sao chép.
9	Kiểu gen và kiểu hình khác nhau thế nào?	Kiểu gen là cấu tạo di truyền của sinh vật, bao gồm các alen. Kiểu hình là những tính trạng quan sát được, có thể phản ánh cả kiểu gen lẫn tác động của môi trường.
10	Hoạt tính nào loại nucleotide cuối bắt cặp sai ở DNA polymerase có khả năng hiệu đính?	Hoạt tính exonuclease từ 3' đến 5' loại nucleotide sai khỏi đầu 3' của mạch đang dài ra trước khi tổng hợp tiếp. Không phải mọi DNA polymerase đều có hoạt tính này.
11	Thí nghiệm Meselson–Stahl ở E. coli ủng hộ mô hình nhân đôi nào?	Nhân đôi bán bảo tồn: mỗi phân tử DNA mạch kép con chứa một mạch của phân tử mẹ và một mạch mới tổng hợp.
12	Các cặp base Watson–Crick chuẩn A–T và G–C có bao nhiêu liên kết hydro?	A–T có 2 liên kết hydro; G–C có 3.
13	Liên kết di truyền là gì?	Các locus gần nhau trên cùng nhiễm sắc thể thường di truyền cùng nhau nhiều hơn dự đoán từ phân li độc lập. Trao đổi chéo có thể tách các alen của chúng; locus xa nhau hơn có thể biểu hiện như không liên kết.
14	Tính đa hiệu và di truyền đa gen khác nhau thế nào?	Đa hiệu nghĩa là một gen ảnh hưởng nhiều tính trạng. Trong di truyền đa gen, nhiều gen góp phần tạo nên một tính trạng, như chiều cao; các gen không nhất thiết độc lập và môi trường cũng có thể góp phần.
15	Aa × Aa cho các tỉ lệ dự kiến nào khi có phân li Mendel, sức sống bằng nhau và trội hoàn toàn?	Kiểu gen: 1 AA : 2 Aa : 1 aa. Kiểu hình: 3 trội : 1 lặn. Đây là xác suất dự kiến, không phải số lượng được bảo đảm trong một gia đình ít con.
16	Cấu trúc vòng của purine và pyrimidine khác nhau thế nào?	Purine như adenine và guanine có hai vòng ngưng tụ gồm một vòng sáu nguyên tử và một vòng năm nguyên tử. Pyrimidine như cytosine, thymine và uracil có một vòng sáu nguyên tử.
17	Vì sao mạch chậm được tổng hợp thành các đoạn Okazaki?	Các mạch khuôn đối song song nhưng DNA polymerase chỉ kéo dài từ 5' đến 3'. Vì thế mạch chậm được tạo thành các đoạn ngắn phát triển theo chiều rời xa chạc đang tiến tới, rồi nối lại sau đó.
18	Vì sao loại đoạn mồi RNA cuối có thể để lại khoảng trống ở đầu nhiễm sắc thể thẳng?	Trong mô hình mạch chậm thông thường, loại mồi tận cùng để lại khoảng trống ở đầu 5', không có nhóm 3'-OH phía trước để DNA polymerase kéo dài từ đó. Nhiễm sắc thể vòng không có đầu tự do tương đương.
19	Hai mạch DNA đối song song nghĩa là gì?	Khung đường–phosphate của chúng chạy ngược chiều: một mạch từ 5' đến 3', mạch kia từ 3' đến 5'. Kí hiệu mô tả chiều của khung, không bắt buộc mọi đầu DNA phải có các nhóm tự do cụ thể.
20	Centimorgan liên hệ với tần số tái tổ hợp giữa các locus gần nhau thế nào?	Với khoảng cách ngắn, 1 centimorgan (cM) tương ứng xấp xỉ 1% giao tử tái tổ hợp. Nhiều lần trao đổi chéo có thể khiến tần số tái tổ hợp quan sát được đánh giá thấp khoảng cách trên bản đồ di truyền ở những đoạn dài hơn.
21	Telomere là gì và DNA telomere người chứa trình tự lặp nào?	Telomere là cấu trúc DNA–protein bảo vệ đầu nhiễm sắc thể thẳng. Mạch telomere giàu G của người thường chứa các lần lặp nối tiếp 5'-TTAGGG-3'.
22	Mạch dẫn đầu được tổng hợp như thế nào so với chuyển động của chạc nhân đôi?	Thường liên tục theo chiều 5' đến 3', cùng chiều tổng thể với chạc đang tiến tới.
23	Khi nào AaBb × AaBb cho tỉ lệ kiểu hình dự kiến 9:3:3:1?	Khi có phân li Mendel, phân li độc lập, trội hoàn toàn ở mỗi locus, không có tương tác át chế giữa các gen và sức sống bằng nhau: 9 trội ở cả hai locus, 3 chỉ trội ở A, 3 chỉ trội ở B và 1 lặn ở cả hai.
24	Định luật phân li của Mendel nói gì về hai alen tại một locus lưỡng bội?	Khi hình thành giao tử, hai alen phân li để mỗi giao tử nhận một alen. Trong sự phân li Mendel thông thường, hai alen có xác suất đi vào giao tử như nhau.
25	DNA polymerase tham gia nhân đôi kéo dài mạch mới theo chiều nào?	Chúng tổng hợp từ 5' đến 3', thêm vào đầu 3' của mạch đang dài ra đồng thời đọc khuôn từ 3' đến 5'.
26	Nhóm enzyme nào giảm ứng suất xoắn phía trước chạc nhân đôi DNA?	Topoisomerase tạm thời cắt rồi nối lại DNA để thay đổi cấu trúc tôpô. DNA gyrase của vi khuẩn là một ví dụ có thể loại bỏ siêu xoắn dương phía trước chạc.
27	Không phân li trong giảm phân là gì?	Là việc các nhiễm sắc thể tương đồng hoặc các chromatid chị em không tách nhau đúng cách. Nó có thể tạo giao tử thừa hoặc thiếu một nhiễm sắc thể; sau thụ tinh có thể gây lệch bội, như thể ba nhiễm 21.
28	Phép lai phân tích giúp xác định kiểu gen chưa biết như thế nào?	Lai cá thể có kiểu hình trội với cá thể kiểm tra đồng hợp lặn. Trong di truyền Mendel đơn giản với trội hoàn toàn, con có kiểu hình lặn cho thấy cá thể được kiểm tra là dị hợp; không thấy con lặn trong mẫu hữu hạn không chứng minh đồng hợp.
29	Thể Barr là gì và XIST tham gia ra sao?	Đó là nhiễm sắc thể X ở trạng thái ngưng tụ và phần lớn bất hoạt. XIST là RNA dài không mã hóa phủ lên nhiễm sắc thể, giúp thiết lập sự im lặng của gen; một số gen thoát khỏi bất hoạt X.
30	Sự bắt cặp chuẩn trong DNA mạch kép dẫn đến quan hệ số lượng base nào?	A = T và G = C; vì vậy tổng purine (A + G) bằng tổng pyrimidine (T + C). Nhìn chung, các quan hệ này không áp dụng cho một mạch DNA xét riêng.
31	Protein liên kết DNA mạch đơn làm gì tại chạc nhân đôi?	Chúng phủ và ổn định DNA mạch đơn lộ ra, giúp ngăn bắt cặp trở lại và hình thành cấu trúc kẹp tóc cản trở quá trình nhân đôi.
32	Khi nào hai locus gen phân li độc lập?	Các locus trên những nhiễm sắc thể khác nhau thường phân li độc lập trong giảm phân bình thường. Hai locus cách xa nhau trên cùng nhiễm sắc thể có thể có tần số tái tổ hợp khoảng 50% và biểu hiện như không liên kết.