Reolojide (Akış Bilimi) Newtoniyen Olmayan Akış tipleri: «Plastik (Bingham)», «Psödoplastik», «Dilatant» ve «Tiksotropi» nedir?

**Plastik (Bingham)**: Akışın başlaması için bir eşik kayma gerilimi (*yield value*) gerekir (floküle süspansiyonlar). **Psödoplastik (Kaymayla incelen)**: Çalkalandıkça/karıştırıldıkça viskozitesi düşer (polimer çözeltileri, kitre, CMC). **Dilatant (Kaymayla kalınlaşan)**: Karıştırıldıkça viskozitesi artar (%50+ konsantre defloküle nişasta süspansiyonları). **Tiksotropi**: İzotermik jel–sol–jel dönüşümüdür (süspansiyon ve parenteral depo ilaçlarda istenir).

Tablet üretiminde kullanılan yardımcı maddeler (Dilüent, Bağlayıcı, Dağıtıcı/Süperdağıtıcı, Kaydırıcı/Lubrikant) ve Tablet Kusurları (Capping, Lamination, Picking, Sticking) nelerdir?

**Süperdağıtıcılar**: Kroskarmeloz sodyum, Sodyum nişasta glikolat, Krospovidon. **Lubrikant**: Magnezyum stearat (fazla kullanılırsa tablet sertliğini düşürür ve çözünmeyi geciktirir!). **Capping (Şapkalanma)**: Tabletin üst/alt kısmının yatay ayrılması (hava hapsolması veya aşırı kuru granül); **Lamination**: Katmanlara ayrılma; **Sticking/Picking**: Zımbaya yapışma (aşırı nem).

Vergi Hukukunda «Uzlaşma», «Cezalarda İndirim (VUK m. 376)», «Pişmanlık ve Islah (VUK m. 371)» ile Vergi Davası açma süresi nedir?

**Vergi Ziyaı Cezası** (1 kat, kaçakçılıkta 3 kat) ve usulsüzlük cezalarında tebliğden itibaren **30 gün** içinde Vergi Mahkemesinde dava açılabilir veya **Uzlaşma** ya da **Cezada İndirim (m. 376)** talep edilebilir. **Pişmanlık ve Islah**: İdarece tespit edilmeden önce kendiliğinden haber verilip **15 gün** içinde vergi + pişmanlık zammı ödenirse vergi ziyaı cezası kesilmez.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na (GVK) göre Gelirin Unsurları (7 Unsur) nelerdir ve hangilerinde «Tahakkuk Esası», hangilerinde «Tahsil Esası» geçerlidir?

Gelirin 7 unsuru: **1) Ticari kazanç, 2) Zirai kazanç, 3) Ücret, 4) Serbest meslek kazancı, 5) Gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ), 6) Menkul sermaye iradı (MSİ), 7) Diğer kazanç ve iratlar**. Ticari ve zirai kazançlarda **Tahakkuk esası**, Serbest meslek kazancı ve GMSİ'de ise **Tahsil esası** geçerlidir.

Beta-laktam antibiyotiklerde (Penisilinler, Sefalosporinler, Karbapenemler, Monobaktamlar) yapı-etki ilişkisi (SAR) ve Beta-laktamaz direnci nasıl sağlanır?

Penisilin çekirdeği (**6-APA**) *tiyazolidin* halkası + *beta-laktam* halkasından; Sefalosporin çekirdeği (**7-ACA**) ise *dihidrotiyazin* + *beta-laktam* halkasından oluşur. Yan zincirdeki açil grubuna hacimli gruplar eklenmesi (sterik engel: **Metisilin, Nafsilin, Oksasilin**) beta-laktamaz direnci kazandırır; **Aztreonam** ise tek halkalı *monobaktam* olup sadece aerobik Gram-negatif bakterilere etkilidir ve penisilin alerjisinde güvenlidir.

Parenteral çözeltilerde «İzotonisite Hesaplamaları» (Sodyum Klorür Eşdeğeri $E$ Değeri ve Donma Noktası Alçalması $\Delta T_f$) nasıl yapılır?

Kan plazması ve gözyaşı **$%0.9\;\text{NaCl}$** ile izotoniktir ve donma noktası **$-0.52^\circ\text{C}$**'dir. **Sprowls / $E$ değeri yönteminde**: $1\text{ g}$ etkin maddenin osmotik olarak kaç gram $\text{NaCl}ye eşdeğer olduğu ($E$) bulunur; $100\text{ mL}$ çözeltiyi izotonik yapmak için eklenecek $\text{NaCl}$ miktarı $= 0.9 - (\text{İlaç gramı} \times E)$ formülüyle hesaplanır.

Maddi Duran Varlıklarda «Normal Amortisman», «Azalan Bakiyeler (Hızlandırılmış) Amortisman» ve «Yenileme Fonu (549)» kuralları nelerdir?

**Azalan bakiyeler yönteminde** sadece **bilanço esasına** göre defter tutanlar yararlanabilir; amortisman oranı normal oranın **iki katıdır** ancak **%50'yi geçemez**, son yılda kalan bakiye tamamen itfa edilir. Duran varlığın yenilenmesi zorunluysa satıştan doğan kâr **en fazla 3 yıl** süreyle **549 Özel Fonlar (Yenileme Fonu)** hesabında tutulup yeni alınan varlığın amortismanından mahsup edilebilir.

Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (129) ayrılabilmesinin VUK'a göre şartları ve «Konusu Kalmayan Karşılıklar (644)» kaydı nasıldır?

Ticari ve zirai kazancın elde edilmesiyle ilgili olmak, **bilanço esasına** göre defter tutmak, alacağın **teminatsız** olması ve **dava veya icra safhasında** bulunması (veya yapılan protestoya/yazıya rağmen ödenmemiş küçük alacak olması) gerekir. Karşılık ayrılırken `654 Karşılık Giderleri (B) / 129 Şüpheli Tic. Alacaklar Karş. (A)`; sonradan tahsil edilirse **644 Konusu Kalmayan Karşılıklar** alacaklandırılır.

Muhasebede «Alınan Çekler (101)» ile «Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (103 — - )» hesaplarının işleyişi ve envanter değerlemesi nasıldır?

Müşteriden çek alındığında **101 Alınan Çekler** borçlandırılır; işletme kendi çekini keşide ettiğinde ise aktif düzenleyici (pasif karakterli) **103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)** hesabı **alacaklandırılır**. VUK'a göre çekler (ileri tarihli/vadeli çekler dahil) dönem sonunda **mukayyet (yazılı) değeri** ile değerlenir, reeskonta tabi tutulmaz (TMS/TFRS'de ise reeskont ayrılır).

Finansal Muhasebede (Tekdüzen Hesap Planı — THP) Bilanço Eşitliği ve Hesap Sınıflarının (1'den 7'ye) kod yapısı nasıldır?

Temel bilanço eşitliği: **$\text{Varlıklar (Aktif)} = \text{Yabancı Kaynaklar (Borçlar)} + \text{Özkaynaklar}$**. Hesap sınıfları: **1) Dönen Varlıklar**, **2) Duran Varlıklar**, **3) Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar**, **4) Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar**, **5) Özkaynaklar**, **6) Gelir Tablosu Hesapları**, **7) Maliyet Hesapları**. Aktif ve gider hesapları **borç** kalanı, pasif ve gelir hesapları **alacak** kalanı verir.

Biyotransformasyonda «Faz I» ve «Faz II» reaksiyonları nelerdir, genetik polimorfizm gösteren N-Asetiltransferaz (NAT2) hangi ilaçların yan etkisini artırır?

**Faz I**: Oksidasyon ($CYP450$), redüksiyon ve hidroliz (polar fonksiyonel grup ekler/açar). **Faz II**: Konjugasyon (**Glukuronidasyon — yaşlılarda bozulmayan tek faz!**; sülfasyon, asetilasyon, glutatyon ve metilasyon). **Yavaş asetilleyicilerde (NAT2 eksikliği)** **İzoniazid, Hidralazin, Prokainamid ve Dapson** ile *lupus-benzeri sendrom* ve nöropati riski artar.

Farmakognozide «Kardiyotonik Glikozitler» (Digitalis), «Antrakinon Glikozitler» (Senna) ve «Alkaloid» teşhis reaksiyonları hangileridir?

**Kardiyotonik glikozitler** (*Digitalis lanata/purpurea* — Digoksin): Dezoksi şekerler için **Keller-Kiliani**, lakton halkası için **Kedde, Baljet, Legal** testleri. **Antrakinon glikozitler** (*Cassia/Senna*, *Rhamnus* — laksatif): **Bornträger reaksiyonu** (amonyakla pembe-kırmızı renk). **Genel Alkaloid çöktürücüleri**: **Mayer, Dragendorff (turuncu-kırmızı), Wagner, Bouchardat**; Tropan alkaloidleri (*Atropa belladonna*): **Vitali-Morin**; Pürin alkaloidleri: **Mureksid**.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na (VUK) göre «Tahakkuk Zamanaşımı» ile 6183 sayılı Kanun'a göre «Tahsil Zamanaşımı» süresi ve başlangıcı nedir?

**Tahakkuk (Tarh) Zamanaşımı (VUK m. 114)**: Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak **5 yıl** içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar. **Tahsil Zamanaşımı (6183 s. Kanun m. 102)**: Amme alacağı, **vadesinin** rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren **5 yıl** içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar.

SMMM Staja Giriş (SGS) ve Kamu Sınavları

Vergilendirme süreci sırasıyla **4T** aşamasından oluşur: **1) Tarh** (vergi matrahına oranın uygulanarak miktarın hesaplanması

Finansal Tablolar Analizinde «Cari Oran», «Asit-Test (Likidite) Oranı», «Nakit Oranı» ve «Net İşletme Sermayesi» nasıl hesaplanır?

$\text{Net İşletme Sermayesi} = \text{Dönen Varlıklar} - \text{Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK)}$; $\text{Cari Oran} = \dfrac{\text{Dönen Varlıklar}}{\text{KVYK}}$ (genel kabul ~1.5–2); $\text{Asit-Test Oranı} = \dfrac{\text{Dönen Varlıklar} - \text{Stoklar}}{\text{KVYK}}$ (~1); $\text{Nakit Oranı} = \dfrac{\text{Hazır Değerler} + \text{Menkul Kıymetler}}{\text{KVYK}}$ (~0.20).

Stok değerleme yöntemleri (FIFO — İlk Giren İlk Çıkar, Ortalama Maliyet) enflasyonist (fiyatların sürekli arttığı) bir dönemde Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) ve Dönem Kârını nasıl etkiler?

Fiyatların sürekli arttığı (enflasyonist) ortamda **FIFO (İlk Giren İlk Çıkar)** yönteminde üretime/satışa ilk alınan ucuz mallar verildiği için **STMM en düşük**, dönem sonu stok değeri ve **Brüt Satış Kârı en yüksek** çıkar.

Non-steroid Antiinflamatuvar İlaçlarda (NSAİİ) kimyasal sınıflandırma (Salisilatlar, Arilasetik, Arilpropiyonik, Oksikamlar, Koksibler) ve optik izomeri kuralı nedir?

**Arilpropiyonik asit türevleri** (**İbuprofen, Naproksen, Ketoprofen, Flurbiprofen**) kiral merkez içerir ve antiinflamatuvar/analjezik etki **$(+)$-S-enantiomerlerinden** kaynaklanır (Naproksen ve Deksketoprofen doğrudan saf S-izomer olarak sunulur). **Koksibler (Selekoksib, Etorikoksib)** sülfonamid/sülfon grubuyla büyük hidrofobik yan cebe bağlanarak seçici **COX-2** inhibisyonu yapar.

Bitkisel kökenli önemli ilaç etken maddeleri ve elde edildikleri bitkiler (Vinka, Paklitaksel, Artemisinin, Kolşisin, Galantamin, Silimarin) nelerdir?

**Vinkristin/Vinblastin**: *Catharanthus roseus* (Cezayir menekşesi — mikrotübül polimerizasyon inhibitörü); **Paklitaksel (Taksol)**: *Taxus brevifolia* (Porsuk ağacı — mikrotübül stabilizatörü); **Artemisinin**: *Artemisia annua* (sıtma); **Kolşisin**: *Colchicum autumnale* (Acı Çiğdem — gut/AAA); **Galantamin**: *Galanthus* (Kardelen — Alzheimer); **Silimarin**: *Silybum marianum* (Devedikeni — hepatoprotektif ve *Amanita phalloides* antidotu).

EUS (Eczacılıkta Uzmanlık Sınavı) soru sayısı, süresi ve en yüksek ağırlığa sahip 5 ana eczacılık disiplini hangileridir?

EUS çoktan seçmeli **80 sorudan** oluşur ve **135 dakika** sürer. En yüksek soru ağırlığına sahip alanlar: **Farmasötik Teknoloji (%15)**, **Farmakoloji (%12)**, **Farmasötik Kimya (%12)**, **Farmakognozi/Fitoterapi (%10)**, **Klinik Eczacılık (%10)**, **Biyokimya (%8)**, **Analitik Kimya (%8)** ve **Farmasötik Toksikoloji (%7)**'dir.

Farmakodinamide «Potens ($EC_{50}$)» ile «Efikasite ($E_{\max}$)» farkı ve «Kompetitif vs Non-kompetitif Antagonist» eğrileri nasıl değişir?

**Potens**: İlacın belli bir etki oluşturması için gereken doz ($EC_{50}$ küçüldükçe potens artar). **Efikasite ($E_{\max}$)**: İlacın oluşturabileceği maksimum yanıttır (klinikte daha önemlidir). **Kompetitif antagonist** doz-yanıt eğrisini paralel olarak **sağa kaydırır** ($EC_{50}$ artar, $E_{\max}$ değişmez); **Non-kompetitif antagonist** ise **$E_{\max}ı düşürür** ($EC_{50}$ değişmez).

Yüzey aktif maddelerde «HLB (Hidrofil-Lipofil Denge)» skalası (Griffin yöntemi) hangi değerlerde hangi amaçla kullanılır?

**HLB $1\text{–}3$**: Köpük kırıcı (*antifoaming*); **HLB $3\text{–}6$**: **S/Y (W/O) emülsifiyeri** (**Span**'lar — sorbitan esterleri, lipofilik); **HLB $7\text{–}9$**: Islatıcı ajan; **HLB $8\text{–}18$**: **Y/S (O/W) emülsifiyeri** (**Tween / Polisorbat**'lar, hidrofilik); **HLB $13\text{–}15$**: Deterjan; **HLB $15\text{–}18$**: Çözündürücü (*solubilizer*).

Farmasötik Toksikolojide Ağır Metal Zehirlenmeleri (Kurşun, Cıva, Arsenik, Demir, Bakır) ve Spesifik Şelatör Antidotları nelerdir?

**Demir ($Fe$)**: **Deferoksamin** (parenteral) / Deferasiroks (oral). **Bakır ($Cu$ — Wilson hastalığı)**: **D-Penisilamin** ve Trientin. **Kurşun ($Pb$ — $\delta\text{-ALA}$ dehidrataz ve ferroşelataz inhibisyonu, bazofilik noktalanma)**: **Kalsiyum disodyum EDTA + Dimerkaprol (BAL)** veya oral **Succimer (DMSA)**. **Arsenik ve İnorganik Cıva**: **Dimerkaprol (BAL)** ve **DMSA/DMPS**.

Metanol ve Etilen Glikol zehirlenmelerinde toksik metabolitler, klinik tablo ve antidot tedavisi nedir?

**Metanol**, alkol dehidrogenaz ile **Formaldehit ve Formik aside** dönüşerek **optik nöropati (körlük)** ve yüksek anyon açıklı metabolik asidoz yapar; **Etilen glikol** ise **Oksalik aside** dönüşerek **akut böbrek yetmezliği** (kalsiyum oksalat kristalleri) yapar. Tedavide alkol dehidrogenazı yarışmalı inhibe eden **Fomepizol (4-metilpirazol)** veya **Etanol** + **Hemodiyaliz** uygulanır.

TMS 2 Stoklar ve TMS 16 Maddi Duran Varlıklar standartlarına göre «Vade Farkları (Finansman Giderleri)» ve «Net Gerçekleşebilir Değer» nasıl muhasebeleştirilir?

TMS 2'ye göre vadeli stok alımlarında oluşan **vade farkları** stok maliyetine eklenmez, vade süresince **faiz gideri** olarak muhasebeleştirilir. Stoklar dönem sonunda **Maliyet bedeli ile Net Gerçekleşebilir Değerden (Tahmini satış fiyatı $-$ Tamamlama ve satış giderleri) düşük olanıyla** değerlenir.

Farmasötik Kimyada «Lipinski'nin 5 Kuralı (Rule of Five)» oral biyoyararlanımı yüksek bir ilaç molekülü için hangi sınırları öngörür?

İyi oral absorbsiyon ve permeabilite için: 1) Molekül ağırlığı **$\le 500\text{ Da}$**, 2) Lipofiliklik katsayısı **$\log P \le 5$**, 3) Hidrojen bağı verici grup sayısı ($-\text{OH}, -\text{NH}$) **$\le 5$**, 4) Hidrojen bağı alıcı atom sayısı ($\text{O}, \text{N}$) **$\le 10$** olmalıdır.

Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisinde Kolinerjik Reseptör alt tipleri ($M_1, M_2, M_3$) ve Adrenerjik Reseptörler ($\alpha_1, \alpha_2, \beta_1, \beta_2, \beta_3$) hangi ikinci habercileri kullanır?

**$G_q$ ($ ext{IP}_3/\text{DAG} \to Ca^{2+}\uparrow$)**: $M_1, M_3$ ve $\alpha_1$. **$G_i$ ($\text{cAMP}\downarrow$)**: $M_2$ (kalpte bradikardi) ve $\alpha_2$ (presinaptik otoreseptör — Klonidin, Alfa-metildopa). **$G_s$ ($\text{cAMP}\uparrow$)**: $\beta_1$ (kalpte inotropi/kronotropi ve böbrekte renin salınımı), $\beta_2$ (bronkodilatasyon, vazodilatasyon, tokoliz) ve $\beta_3$ (lipoliz ve mesane detrusor gevşemesi — Mirabegron).

Siyanür ($\text{CN}^-$) ve Karbonmonoksit ($\text{CO}$) zehirlenmelerinin etki mekanizması ve Siyanür Antidot Kiti içerikleri nelerdir?

**Siyanür**, mitokondride **Sitokrom c oksidaz ($Fe^{3+}$)** enzimine bağlanarak hücresel solunumu durdurur (venöz kan parlak kırmızıdır, acı badem kokusu). Antidotu: **Hidroksokobalamin** (siyanürle birleşip idrarla atılan *siyanokobalamin / Vitamin $B_{12}$* oluşturur — en güvenli ilk tercih) veya **Amil nitrit / Sodyum nitrit** (methemoglobin oluşturarak siyanürü çeker) + **Sodyum tiyosülfat** (*rodanaz* enzimiyle tiyosiyanata çevirir).

Analitik Kimya ve Enstrümantal Analizde «Beer-Lambert Yasası» ile HPLC, GC, UV-Vis, IR ve NMR spektroskopisinin kullanım amaçları nelerdir?

**Beer-Lambert Yasası**: Absorbans $A = \varepsilon \cdot b \cdot c$ ($\varepsilon$: molar absorptivite, $b$: ışık yolu, $c$: derişim). **UV-Vis**: Konjuge $\pi\text{-}\pi^*$ ve $n\text{-}\pi^*$ elektronik geçişleri; **IR**: Fonksiyonel grup titreşimleri ($1700\text{ cm}^{-1}$ karbonil $\text{C=O}$, $3200\text{–}3600\text{ cm}^{-1}$ $-\text{OH}/-\text{NH}$); **NMR**: Karbon-hidrojen iskeleti; **GC**: Uçucu ve ısıya dayanıklı maddeler; **Ters Faz HPLC**: Polar hareketli faz + apolar sabit faz ($C_{18}$ — önce polar maddeler çıkar!).

Farmasötik Teknolojide «Noyes-Whitney Denklemi» ve «Biyofarmasötik Sınıflandırma Sistemi (BCS Sınıf I, II, III, IV)» nedir?

**Noyes-Whitney**: Çözünme hızı $dC/dt = \dfrac{D \cdot A (C_s - C)}{h}$ (partikül boyutu küçültülüp yüzey alanı $A$ artırıldığında çözünme hızlanır). **BCS Sınıflaması**: **Sınıf I**: Yüksek çözünürlük – Yüksek permeabilite (Propranolol, Parasetamol); **Sınıf II**: Düşük çözünürlük – Yüksek permeabilite (hız kısıtlayıcı basamak **çözünmedir** — İbuprofen, Fenitoin); **Sınıf III**: Yüksek çözünürlük – Düşük permeabilite (Atenolol, Metformin); **Sınıf IV**: Düşük – Düşük (Furosemid).

Maliyet Muhasebesinde «Başabaş Noktası (BBN)», «Katkı Payı», «Katkı Oranı» ve «Güvenlik Marjı» formülleri nelerdir?

$\text{Birim Katkı Payı} = \text{Birim Satış Fiyatı} - \text{Birim Değişken Maliyet}$; $\text{BBN (Miktar)} = \dfrac{\text{Toplam Sabit Maliyet}}{\text{Birim Katkı Payı}}$; $\text{BBN (Tutar)} = \dfrac{\text{Toplam Sabit Maliyet}}{\text{Katkı Oranı}}$; $\text{Güvenlik Marjı} = \text{Fiili (veya Planlanan) Satışlar} - \text{Başabaş Satışları}$.

Farmakokinetikte Henderson-Hasselbalch denklemi uyarınca «Zayıf Asit» (Aspirin, Barbitürat) ve «Zayıf Baz» (Amfetamin, Morfin) ilaçların absorbsiyonu ve zehirlenmelerde idrar $\text{pH}$ modifikasyonu nasıl yapılır?

İlaçlar **non-iyonize (lipofilik)** formdayken membranlardan kolayca emilir, **iyonize (hidrofilik)** formdayken ise tübüllerden geri emilemez ve idrarla atılır (**İyon Tuzağı**). Bu nedenle **zayıf asit (salisilat/fenobarbital)** zehirlenmesinde idrar **sodyum bikarbonat ($\text{NaHCO}_3$) ile alkali** yapılır; **zayıf baz (amfetamin)** zehirlenmesinde ise idrar **asitleştirilir**.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nda Tam ve Dar Mükellefiyet ayrımı nedir?

**Kurumlar Vergisi mükellefleri**: Sermaye şirketleri, Kooperatifler, İktisadi kamu kuruluşları, Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler (**dernek ve vakıfların kendisi mükellef değildir!**) ve İş ortaklıklarıdır (**Adi ortaklıklar kurumlar vergisi mükellefi değildir!**). Kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunanlar **tam mükellef** (hem Türkiye içi hem dışı kazançlar üzerinden), bulunmayanlar **dar mükelleftir**.

EUS (Eczacılıkta Uzmanlık) ve SMMM Staja Giriş / Kamu Uzmanlık: Farmasötik Kimya, Farmakoloji, Farmasötik Teknoloji, Toksikoloji, Vergi Hukuku ve Muhasebe Standartları

ÖSYM EUS (Eczacılıkta Uzmanlık Sınavı) ile SMMM Staja Giriş (SGS) ve Kamu Kurum Sınavları için Farmakoloji, Farmasötik Kimya, Farmasötik Teknoloji, Farmakognozi, Toksikoloji, Vergi Hukuku ve Finansal Muhasebe.

Level: advanced
Languages: tr → tr
Cards: 32
Markdown: EUS (Eczacılıkta Uzmanlık) ve SMMM Staja Giriş / Kamu Uzmanlık: Farmasötik Kimya, Farmakoloji, Farmasötik Teknoloji, Toksikoloji, Vergi Hukuku ve Muhasebe Standartları (.md)

Flashcards (32)

#	Front (Term / Question)	Back (Definition / Answer)	Example
1	Reolojide (Akış Bilimi) Newtoniyen Olmayan Akış tipleri: «Plastik (Bingham)», «Psödoplastik», «Dilatant» ve «Tiksotropi» nedir?	Plastik (Bingham): Akışın başlaması için bir eşik kayma gerilimi (yield value) gerekir (floküle süspansiyonlar). Psödoplastik (Kaymayla incelen): Çalkalandıkça/karıştırıldıkça viskozitesi düşer (polimer çözeltileri, kitre, CMC). Dilatant (Kaymayla kalınlaşan): Karıştırıldıkça viskozitesi artar (%50+ konsantre defloküle nişasta süspansiyonları). Tiksotropi: İzotermik jel–sol–jel dönüşümüdür (süspansiyon ve parenteral depo ilaçlarda istenir).
2	Tablet üretiminde kullanılan yardımcı maddeler (Dilüent, Bağlayıcı, Dağıtıcı/Süperdağıtıcı, Kaydırıcı/Lubrikant) ve Tablet Kusurları (Capping, Lamination, Picking, Sticking) nelerdir?	Süperdağıtıcılar: Kroskarmeloz sodyum, Sodyum nişasta glikolat, Krospovidon. Lubrikant: Magnezyum stearat (fazla kullanılırsa tablet sertliğini düşürür ve çözünmeyi geciktirir!). Capping (Şapkalanma): Tabletin üst/alt kısmının yatay ayrılması (hava hapsolması veya aşırı kuru granül); Lamination: Katmanlara ayrılma; Sticking/Picking: Zımbaya yapışma (aşırı nem).
3	Vergi Hukukunda «Uzlaşma», «Cezalarda İndirim (VUK m. 376)», «Pişmanlık ve Islah (VUK m. 371)» ile Vergi Davası açma süresi nedir?	Vergi Ziyaı Cezası (1 kat, kaçakçılıkta 3 kat) ve usulsüzlük cezalarında tebliğden itibaren 30 gün içinde Vergi Mahkemesinde dava açılabilir veya Uzlaşma ya da Cezada İndirim (m. 376) talep edilebilir. Pişmanlık ve Islah: İdarece tespit edilmeden önce kendiliğinden haber verilip 15 gün içinde vergi + pişmanlık zammı ödenirse vergi ziyaı cezası kesilmez.
4	193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na (GVK) göre Gelirin Unsurları (7 Unsur) nelerdir ve hangilerinde «Tahakkuk Esası», hangilerinde «Tahsil Esası» geçerlidir?	Gelirin 7 unsuru: 1) Ticari kazanç, 2) Zirai kazanç, 3) Ücret, 4) Serbest meslek kazancı, 5) Gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ), 6) Menkul sermaye iradı (MSİ), 7) Diğer kazanç ve iratlar. Ticari ve zirai kazançlarda Tahakkuk esası, Serbest meslek kazancı ve GMSİ'de ise Tahsil esası geçerlidir.
5	Beta-laktam antibiyotiklerde (Penisilinler, Sefalosporinler, Karbapenemler, Monobaktamlar) yapı-etki ilişkisi (SAR) ve Beta-laktamaz direnci nasıl sağlanır?	Penisilin çekirdeği (6-APA) tiyazolidin halkası + beta-laktam halkasından; Sefalosporin çekirdeği (7-ACA) ise dihidrotiyazin + beta-laktam halkasından oluşur. Yan zincirdeki açil grubuna hacimli gruplar eklenmesi (sterik engel: Metisilin, Nafsilin, Oksasilin) beta-laktamaz direnci kazandırır; Aztreonam ise tek halkalı monobaktam olup sadece aerobik Gram-negatif bakterilere etkilidir ve penisilin alerjisinde güvenlidir.
6	Parenteral çözeltilerde «İzotonisite Hesaplamaları» (Sodyum Klorür Eşdeğeri $E$ Değeri ve Donma Noktası Alçalması $\Delta T_f$) nasıl yapılır?	Kan plazması ve gözyaşı $%0.9\;\text{NaCl}$ ile izotoniktir ve donma noktası $-0.52^\circ\text{C}$'dir. Sprowls / $E$ değeri yönteminde: $1\text{ g}$ etkin maddenin osmotik olarak kaç gram $\text{NaCl}#39;ye eşdeğer olduğu ($E$) bulunur; $100\text{ mL}$ çözeltiyi izotonik yapmak için eklenecek $\text{NaCl}$ miktarı $= 0.9 - (\text{İlaç gramı} \times E)$ formülüyle hesaplanır.
7	Maddi Duran Varlıklarda «Normal Amortisman», «Azalan Bakiyeler (Hızlandırılmış) Amortisman» ve «Yenileme Fonu (549)» kuralları nelerdir?	Azalan bakiyeler yönteminde sadece bilanço esasına göre defter tutanlar yararlanabilir; amortisman oranı normal oranın iki katıdır ancak %50'yi geçemez, son yılda kalan bakiye tamamen itfa edilir. Duran varlığın yenilenmesi zorunluysa satıştan doğan kâr en fazla 3 yıl süreyle 549 Özel Fonlar (Yenileme Fonu) hesabında tutulup yeni alınan varlığın amortismanından mahsup edilebilir.
8	Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (129) ayrılabilmesinin VUK'a göre şartları ve «Konusu Kalmayan Karşılıklar (644)» kaydı nasıldır?	Ticari ve zirai kazancın elde edilmesiyle ilgili olmak, bilanço esasına göre defter tutmak, alacağın teminatsız olması ve dava veya icra safhasında bulunması (veya yapılan protestoya/yazıya rağmen ödenmemiş küçük alacak olması) gerekir. Karşılık ayrılırken `654 Karşılık Giderleri (B) / 129 Şüpheli Tic. Alacaklar Karş. (A)`; sonradan tahsil edilirse 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar alacaklandırılır.
9	Muhasebede «Alınan Çekler (101)» ile «Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (103 — - )» hesaplarının işleyişi ve envanter değerlemesi nasıldır?	Müşteriden çek alındığında 101 Alınan Çekler borçlandırılır; işletme kendi çekini keşide ettiğinde ise aktif düzenleyici (pasif karakterli) 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) hesabı alacaklandırılır. VUK'a göre çekler (ileri tarihli/vadeli çekler dahil) dönem sonunda mukayyet (yazılı) değeri ile değerlenir, reeskonta tabi tutulmaz (TMS/TFRS'de ise reeskont ayrılır).
10	Finansal Muhasebede (Tekdüzen Hesap Planı — THP) Bilanço Eşitliği ve Hesap Sınıflarının (1'den 7'ye) kod yapısı nasıldır?	Temel bilanço eşitliği: $\text{Varlıklar (Aktif)} = \text{Yabancı Kaynaklar (Borçlar)} + \text{Özkaynaklar}$. Hesap sınıfları: 1) Dönen Varlıklar, 2) Duran Varlıklar, 3) Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar, 4) Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar, 5) Özkaynaklar, 6) Gelir Tablosu Hesapları, 7) Maliyet Hesapları. Aktif ve gider hesapları borç kalanı, pasif ve gelir hesapları alacak kalanı verir.
11	Biyotransformasyonda «Faz I» ve «Faz II» reaksiyonları nelerdir, genetik polimorfizm gösteren N-Asetiltransferaz (NAT2) hangi ilaçların yan etkisini artırır?	Faz I: Oksidasyon ($CYP450$), redüksiyon ve hidroliz (polar fonksiyonel grup ekler/açar). Faz II: Konjugasyon (Glukuronidasyon — yaşlılarda bozulmayan tek faz!; sülfasyon, asetilasyon, glutatyon ve metilasyon). Yavaş asetilleyicilerde (NAT2 eksikliği) İzoniazid, Hidralazin, Prokainamid ve Dapson ile lupus-benzeri sendrom ve nöropati riski artar.
12	Farmakognozide «Kardiyotonik Glikozitler» (Digitalis), «Antrakinon Glikozitler» (Senna) ve «Alkaloid» teşhis reaksiyonları hangileridir?	Kardiyotonik glikozitler (Digitalis lanata/purpurea — Digoksin): Dezoksi şekerler için Keller-Kiliani, lakton halkası için Kedde, Baljet, Legal testleri. Antrakinon glikozitler (Cassia/Senna, Rhamnus — laksatif): Bornträger reaksiyonu (amonyakla pembe-kırmızı renk). Genel Alkaloid çöktürücüleri: Mayer, Dragendorff (turuncu-kırmızı), Wagner, Bouchardat; Tropan alkaloidleri (Atropa belladonna): Vitali-Morin; Pürin alkaloidleri: Mureksid.
13	213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na (VUK) göre «Tahakkuk Zamanaşımı» ile 6183 sayılı Kanun'a göre «Tahsil Zamanaşımı» süresi ve başlangıcı nedir?	Tahakkuk (Tarh) Zamanaşımı (VUK m. 114): Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak 5 yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar. Tahsil Zamanaşımı (6183 s. Kanun m. 102): Amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar.
14	SMMM Staja Giriş (SGS) ve Kamu Sınavları	Vergilendirme süreci sırasıyla 4T aşamasından oluşur: 1) Tarh (vergi matrahına oranın uygulanarak miktarın hesaplanması	Vergi Hukuku: Vergiyi Doğuran Olay ve Vergilendirmenin 4 Aşaması (4T) nedir? — kural olarak beyana dayalı tarh), 2) Tebliğ (mükellefe bildirilmesi), 3) Tahakkuk (verginin ödenmesi gereken aşamaya gelmesi — tahakkuk bir idari işlem değildir, tek başına dava konusu edilemez!), 4) Tahsil (verginin ödenmesi).
15	Finansal Tablolar Analizinde «Cari Oran», «Asit-Test (Likidite) Oranı», «Nakit Oranı» ve «Net İşletme Sermayesi» nasıl hesaplanır?	$\text{Net İşletme Sermayesi} = \text{Dönen Varlıklar} - \text{Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK)}$; $\text{Cari Oran} = \dfrac{\text{Dönen Varlıklar}}{\text{KVYK}}$ (genel kabul ~1.5–2); $\text{Asit-Test Oranı} = \dfrac{\text{Dönen Varlıklar} - \text{Stoklar}}{\text{KVYK}}$ (~1); $\text{Nakit Oranı} = \dfrac{\text{Hazır Değerler} + \text{Menkul Kıymetler}}{\text{KVYK}}$ (~0.20).
16	Stok değerleme yöntemleri (FIFO — İlk Giren İlk Çıkar, Ortalama Maliyet) enflasyonist (fiyatların sürekli arttığı) bir dönemde Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) ve Dönem Kârını nasıl etkiler?	Fiyatların sürekli arttığı (enflasyonist) ortamda FIFO (İlk Giren İlk Çıkar) yönteminde üretime/satışa ilk alınan ucuz mallar verildiği için STMM en düşük, dönem sonu stok değeri ve Brüt Satış Kârı en yüksek çıkar.
17	Non-steroid Antiinflamatuvar İlaçlarda (NSAİİ) kimyasal sınıflandırma (Salisilatlar, Arilasetik, Arilpropiyonik, Oksikamlar, Koksibler) ve optik izomeri kuralı nedir?	Arilpropiyonik asit türevleri (İbuprofen, Naproksen, Ketoprofen, Flurbiprofen) kiral merkez içerir ve antiinflamatuvar/analjezik etki $(+)$-S-enantiomerlerinden kaynaklanır (Naproksen ve Deksketoprofen doğrudan saf S-izomer olarak sunulur). Koksibler (Selekoksib, Etorikoksib) sülfonamid/sülfon grubuyla büyük hidrofobik yan cebe bağlanarak seçici COX-2 inhibisyonu yapar.
18	Bitkisel kökenli önemli ilaç etken maddeleri ve elde edildikleri bitkiler (Vinka, Paklitaksel, Artemisinin, Kolşisin, Galantamin, Silimarin) nelerdir?	Vinkristin/Vinblastin: Catharanthus roseus (Cezayir menekşesi — mikrotübül polimerizasyon inhibitörü); Paklitaksel (Taksol): Taxus brevifolia (Porsuk ağacı — mikrotübül stabilizatörü); Artemisinin: Artemisia annua (sıtma); Kolşisin: Colchicum autumnale (Acı Çiğdem — gut/AAA); Galantamin: Galanthus (Kardelen — Alzheimer); Silimarin: Silybum marianum (Devedikeni — hepatoprotektif ve Amanita phalloides antidotu).
19	EUS (Eczacılıkta Uzmanlık Sınavı) soru sayısı, süresi ve en yüksek ağırlığa sahip 5 ana eczacılık disiplini hangileridir?	EUS çoktan seçmeli 80 sorudan oluşur ve 135 dakika sürer. En yüksek soru ağırlığına sahip alanlar: Farmasötik Teknoloji (%15), Farmakoloji (%12), Farmasötik Kimya (%12), Farmakognozi/Fitoterapi (%10), Klinik Eczacılık (%10), Biyokimya (%8), Analitik Kimya (%8) ve Farmasötik Toksikoloji (%7)'dir.
20	Farmakodinamide «Potens ($EC_{50}$)» ile «Efikasite ($E_{\max}$)» farkı ve «Kompetitif vs Non-kompetitif Antagonist» eğrileri nasıl değişir?	Potens: İlacın belli bir etki oluşturması için gereken doz ($EC_{50}$ küçüldükçe potens artar). Efikasite ($E_{\max}$): İlacın oluşturabileceği maksimum yanıttır (klinikte daha önemlidir). Kompetitif antagonist doz-yanıt eğrisini paralel olarak sağa kaydırır ($EC_{50}$ artar, $E_{\max}$ değişmez); Non-kompetitif antagonist ise $E_{\max}#39;ı düşürür ($EC_{50}$ değişmez).
21	Yüzey aktif maddelerde «HLB (Hidrofil-Lipofil Denge)» skalası (Griffin yöntemi) hangi değerlerde hangi amaçla kullanılır?	HLB $1\text{–}3$: Köpük kırıcı (antifoaming); HLB $3\text{–}6$: S/Y (W/O) emülsifiyeri (Span'lar — sorbitan esterleri, lipofilik); HLB $7\text{–}9$: Islatıcı ajan; HLB $8\text{–}18$: Y/S (O/W) emülsifiyeri (Tween / Polisorbat'lar, hidrofilik); HLB $13\text{–}15$: Deterjan; HLB $15\text{–}18$: Çözündürücü (solubilizer).
22	Farmasötik Toksikolojide Ağır Metal Zehirlenmeleri (Kurşun, Cıva, Arsenik, Demir, Bakır) ve Spesifik Şelatör Antidotları nelerdir?	Demir ($Fe$): Deferoksamin (parenteral) / Deferasiroks (oral). Bakır ($Cu$ — Wilson hastalığı): D-Penisilamin ve Trientin. Kurşun ($Pb$ — $\delta\text{-ALA}$ dehidrataz ve ferroşelataz inhibisyonu, bazofilik noktalanma): Kalsiyum disodyum EDTA + Dimerkaprol (BAL) veya oral Succimer (DMSA). Arsenik ve İnorganik Cıva: Dimerkaprol (BAL) ve DMSA/DMPS.
23	Metanol ve Etilen Glikol zehirlenmelerinde toksik metabolitler, klinik tablo ve antidot tedavisi nedir?	Metanol, alkol dehidrogenaz ile Formaldehit ve Formik aside dönüşerek optik nöropati (körlük) ve yüksek anyon açıklı metabolik asidoz yapar; Etilen glikol ise Oksalik aside dönüşerek akut böbrek yetmezliği (kalsiyum oksalat kristalleri) yapar. Tedavide alkol dehidrogenazı yarışmalı inhibe eden Fomepizol (4-metilpirazol) veya Etanol + Hemodiyaliz uygulanır.
24	TMS 2 Stoklar ve TMS 16 Maddi Duran Varlıklar standartlarına göre «Vade Farkları (Finansman Giderleri)» ve «Net Gerçekleşebilir Değer» nasıl muhasebeleştirilir?	TMS 2'ye göre vadeli stok alımlarında oluşan vade farkları stok maliyetine eklenmez, vade süresince faiz gideri olarak muhasebeleştirilir. Stoklar dönem sonunda Maliyet bedeli ile Net Gerçekleşebilir Değerden (Tahmini satış fiyatı $-$ Tamamlama ve satış giderleri) düşük olanıyla değerlenir.
25	Farmasötik Kimyada «Lipinski'nin 5 Kuralı (Rule of Five)» oral biyoyararlanımı yüksek bir ilaç molekülü için hangi sınırları öngörür?	İyi oral absorbsiyon ve permeabilite için: 1) Molekül ağırlığı $\le 500\text{ Da}$, 2) Lipofiliklik katsayısı $\log P \le 5$, 3) Hidrojen bağı verici grup sayısı ($-\text{OH}, -\text{NH}$) $\le 5$, 4) Hidrojen bağı alıcı atom sayısı ($\text{O}, \text{N}$) $\le 10$ olmalıdır.
26	Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisinde Kolinerjik Reseptör alt tipleri ($M_1, M_2, M_3$) ve Adrenerjik Reseptörler ($\alpha_1, \alpha_2, \beta_1, \beta_2, \beta_3$) hangi ikinci habercileri kullanır?	$G_q$ ($ ext{IP}_3/\text{DAG} \to Ca^{2+}\uparrow$): $M_1, M_3$ ve $\alpha_1$. $G_i$ ($\text{cAMP}\downarrow$): $M_2$ (kalpte bradikardi) ve $\alpha_2$ (presinaptik otoreseptör — Klonidin, Alfa-metildopa). $G_s$ ($\text{cAMP}\uparrow$): $\beta_1$ (kalpte inotropi/kronotropi ve böbrekte renin salınımı), $\beta_2$ (bronkodilatasyon, vazodilatasyon, tokoliz) ve $\beta_3$ (lipoliz ve mesane detrusor gevşemesi — Mirabegron).
27	Siyanür ($\text{CN}^-$) ve Karbonmonoksit ($\text{CO}$) zehirlenmelerinin etki mekanizması ve Siyanür Antidot Kiti içerikleri nelerdir?	Siyanür, mitokondride Sitokrom c oksidaz ($Fe^{3+}$) enzimine bağlanarak hücresel solunumu durdurur (venöz kan parlak kırmızıdır, acı badem kokusu). Antidotu: Hidroksokobalamin (siyanürle birleşip idrarla atılan siyanokobalamin / Vitamin $B_{12}$ oluşturur — en güvenli ilk tercih) veya Amil nitrit / Sodyum nitrit (methemoglobin oluşturarak siyanürü çeker) + Sodyum tiyosülfat (rodanaz enzimiyle tiyosiyanata çevirir).
28	Analitik Kimya ve Enstrümantal Analizde «Beer-Lambert Yasası» ile HPLC, GC, UV-Vis, IR ve NMR spektroskopisinin kullanım amaçları nelerdir?	Beer-Lambert Yasası: Absorbans $A = \varepsilon \cdot b \cdot c$ ($\varepsilon$: molar absorptivite, $b$: ışık yolu, $c$: derişim). UV-Vis: Konjuge $\pi\text{-}\pi^$ ve $n\text{-}\pi^$ elektronik geçişleri; IR: Fonksiyonel grup titreşimleri ($1700\text{ cm}^{-1}$ karbonil $\text{C=O}$, $3200\text{–}3600\text{ cm}^{-1}$ $-\text{OH}/-\text{NH}$); NMR: Karbon-hidrojen iskeleti; GC: Uçucu ve ısıya dayanıklı maddeler; Ters Faz HPLC: Polar hareketli faz + apolar sabit faz ($C_{18}$ — önce polar maddeler çıkar!).
29	Farmasötik Teknolojide «Noyes-Whitney Denklemi» ve «Biyofarmasötik Sınıflandırma Sistemi (BCS Sınıf I, II, III, IV)» nedir?	Noyes-Whitney: Çözünme hızı $dC/dt = \dfrac{D \cdot A (C_s - C)}{h}$ (partikül boyutu küçültülüp yüzey alanı $A$ artırıldığında çözünme hızlanır). BCS Sınıflaması: Sınıf I: Yüksek çözünürlük – Yüksek permeabilite (Propranolol, Parasetamol); Sınıf II: Düşük çözünürlük – Yüksek permeabilite (hız kısıtlayıcı basamak çözünmedir — İbuprofen, Fenitoin); Sınıf III: Yüksek çözünürlük – Düşük permeabilite (Atenolol, Metformin); Sınıf IV: Düşük – Düşük (Furosemid).
30	Maliyet Muhasebesinde «Başabaş Noktası (BBN)», «Katkı Payı», «Katkı Oranı» ve «Güvenlik Marjı» formülleri nelerdir?	$\text{Birim Katkı Payı} = \text{Birim Satış Fiyatı} - \text{Birim Değişken Maliyet}$; $\text{BBN (Miktar)} = \dfrac{\text{Toplam Sabit Maliyet}}{\text{Birim Katkı Payı}}$; $\text{BBN (Tutar)} = \dfrac{\text{Toplam Sabit Maliyet}}{\text{Katkı Oranı}}$; $\text{Güvenlik Marjı} = \text{Fiili (veya Planlanan) Satışlar} - \text{Başabaş Satışları}$.
31	Farmakokinetikte Henderson-Hasselbalch denklemi uyarınca «Zayıf Asit» (Aspirin, Barbitürat) ve «Zayıf Baz» (Amfetamin, Morfin) ilaçların absorbsiyonu ve zehirlenmelerde idrar $\text{pH}$ modifikasyonu nasıl yapılır?	İlaçlar non-iyonize (lipofilik) formdayken membranlardan kolayca emilir, iyonize (hidrofilik) formdayken ise tübüllerden geri emilemez ve idrarla atılır (İyon Tuzağı). Bu nedenle zayıf asit (salisilat/fenobarbital) zehirlenmesinde idrar sodyum bikarbonat ($\text{NaHCO}_3$) ile alkali yapılır; zayıf baz (amfetamin) zehirlenmesinde ise idrar asitleştirilir.
32	3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nda Tam ve Dar Mükellefiyet ayrımı nedir?	Kurumlar Vergisi mükellefleri: Sermaye şirketleri, Kooperatifler, İktisadi kamu kuruluşları, Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler (dernek ve vakıfların kendisi mükellef değildir!) ve İş ortaklıklarıdır (Adi ortaklıklar kurumlar vergisi mükellefi değildir!). Kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunanlar tam mükellef (hem Türkiye içi hem dışı kazançlar üzerinden), bulunmayanlar dar mükelleftir.