Menselijke fysiologie: homeostase en orgaanstelsels

32 leerkaarten over terugkoppeling, bloedsomloop, ademhaling, spijsvertering, nierfunctie, hormoonsignalen, skeletspieren en huid. Herhaal mechanismen en belangrijke verschillen met basiskennis van biologie.

Category
Biology
Level
intermediate
Languages
nl → nl
Cards
32
Markdown
Menselijke fysiologie: homeostase en orgaanstelsels (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Hoe helpen galzouten bij vetvertering en vetopname?Ze verdelen vet in kleine druppels en vergroten zo het voor lipase bereikbare oppervlak. Ook vormen ze gemengde micellen die vetafbraakproducten en vetoplosbare vitaminen naar het darmoppervlak brengen voor opname. Galzouten zijn geen spijsverteringsenzymen.
2Waardoor laat een gebonden myosinekop tijdens de dwarsbrugcyclus los van actine?Binding van een nieuw ATP-molecuul aan de myosinekop verlaagt de affiniteit voor actine en veroorzaakt loslating. De daaropvolgende ATP-hydrolyse bereidt de kop voor op een volgende cyclus.
3Hoe verhoogt ADH, of vasopressine, de waterresorptie in de verzamelbuizen?Het bevordert plaatsing van aquaporine-2-kanalen in het apicale membraan van hoofdcellen. Water volgt dan de osmotische gradiënt vanuit tubulusvloeistof naar interstitium en bloed. Dit vermindert wateruitscheiding en helpt urine concentreren.
4Hoe verschillen de typische effecten van sympathische en parasympathische autonome banen?Sympathische activiteit mobiliseert hulpbronnen, bijvoorbeeld door de hartslag te verhogen. Parasympathische activiteit ondersteunt vaak de spijsvertering en vertraagt het hart. Beide regelen organen voortdurend; effecten zijn orgaanspecifiek en niet altijd tegengesteld. Enterische circuits regelen ook de darm en kunnen lokaal functioneren.
5Wat doet longsurfactant en welke cellen maken het?Alveolaire type-II-cellen produceren surfactant. Het verlaagt de oppervlaktespanning aan het lucht-vloeistofgrensvlak in de longblaasjes, vergemakkelijkt hun ontplooiing en vermindert de neiging tot dichtvallen, vooral bij lage longvolumes.
6Welke drie structuren vergroten het opnameoppervlak van de dunne darm?Cirkelvormige plooien, darmvlokken die uit het slijmvlies steken en microvilli op de apicale oppervlakken van absorberende cellen. De microvilli vormen de borstelzoom; dit zijn verschillende niveaus van oppervlaktevergroting.
7Hoe verschillen de gebruikelijke receptorroutes van steroïd- en peptidehormonen?Vetoplosbare steroïdhormonen kunnen celmembranen passeren en binden klassiek intracellulaire receptoren die genexpressie regelen. Wateroplosbare peptidehormonen binden meestal receptoren aan het celoppervlak en activeren intracellulaire signaalroutes. Dit zijn gebruikelijke patronen, geen bewering dat ieder hormoon maar één mechanisme heeft.
8Hoe wordt pepsinogeen in de maag geactiveerd?Het zure milieu bevordert de verwijdering van het remmende segment, waardoor actief pepsine ontstaat. Pepsine activeert vervolgens meer pepsinogeen: een autokatalytisch proces. Verzuring en enzymatische activering moeten van elkaar worden onderscheiden.
9Wat verschuift de zuurstof-hemoglobinedissociatiecurve naar rechts en welke veranderingen vormen het Bohr-effect?Meer CO₂, lagere pH, hogere temperatuur en meer 2,3-BPG bevorderen zuurstofafgifte bij dezelfde zuurstofpartiële druk. Het Bohr-effect betreft specifiek de lagere zuurstofaffiniteit bij meer CO₂ en grotere zuurgraad; temperatuur en 2,3-BPG zijn afzonderlijke invloeden.
10Hoe verschillen de rollen van PTH en calcitonine bij calciumregulatie?PTH uit de bijschildklieren verhoogt bloedcalcium door effecten op bot en nieren en door calcitriolisynthese te bevorderen. Calcitonine uit C-cellen van de schildklier remt botresorptie, maar speelt een veel kleinere rol bij normale volwassenen. PTH en calcitriol zijn belangrijke regulatoren; PTH en calcitonine zijn geen even belangrijke tegengestelde regelingen.
11Volg het bloed vanuit de holle aders door het volwassen hart en de longen naar de aorta.Holle aders → rechterboezem → tricuspidalisklep → rechterkamer → pulmonalisklep → longslagaderstam en longslagaders → longhaarvaten → longaders → linkerboezem → mitralisklep → linkerkamer → aortaklep → aorta.
12Wat zijn de hoofdonderdelen van een nefron?Een nierlichaampje met glomerulaire haarvaten en het kapsel van Bowman, en een niertubulus met proximale tubulus, lis van Henle en distale tubulus. Nefronen monden uit in het verzamelbuizensysteem, dat vloeistof van meerdere nefronen ontvangt.
13Hoe maakt calcium de dwarsbrugcyclus in skeletspieren mogelijk?Ca²⁺ bindt aan troponine C en verandert het troponinecomplex, zodat tropomyosine de myosinebindingsplaatsen op actine vrijmaakt. Als ATP beschikbaar is, kan myosine dwarsbruggen vormen.
14Hoe werkt oxytocine mee aan positieve terugkoppeling tijdens de bevalling?Rek van de baarmoederhals bevordert de afgifte van oxytocine, waardoor weeën sterker worden en meer rek ontstaat. De geboorte neemt de rekprikkel weg en beëindigt deze versterkende kringloop.
15Wat slaat het meeste calcium voor de excitatie-contractiekoppeling in skeletspieren op en geeft het vrij?Het sarcoplasmatisch reticulum, vooral de terminale cisternen. Ryanodinereceptorkanalen laten Ca²⁺ vrij in het cytoplasma; ATP-afhankelijke pompen brengen het tijdens ontspanning terug in het reticulum.
16Hoe helpen de benen van de lis van Henle de osmotische gradiënt in het niermerg op te bouwen?Water verlaat waterdoorlaatbare dalende delen door osmose. Stijgende delen resorberen NaCl maar zijn grotendeels ondoorlaatbaar voor water: passief in dunne en actief in dikke stijgende delen. Tegengestelde stroming ondersteunt de gradiënt, vooral in het buitenste merg. Ook ureumrecycling draagt bij; tegenstroomuitwisseling in de vasa recta beperkt uitspoeling.
17Wat is homeostase en hoe ondersteunt negatieve terugkoppeling dit?Homeostase houdt interne omstandigheden ondanks verstoringen binnen gereguleerde grenzen. Negatieve terugkoppeling detecteert een verandering en veroorzaakt een tegengestelde reactie. Een gereguleerde waarde kan schommelen en de streefwaarde kan veranderen; homeostase is geen onveranderlijk evenwicht.
18Hoe vervoeren rode bloedcellen het grootste deel van de zuurstof in het bloed?Hun hemoglobine heeft vier eiwitsubeenheden, elk met een ijzerhoudende heemgroep die omkeerbaar één O₂-molecuul kan binden. Eén hemoglobinemolecuul kan dus maximaal vier O₂-moleculen dragen. Een klein deel van de zuurstof is opgelost in plaats van aan hemoglobine gebonden.
19Welke lagen vormen de eigenlijke huid en waar ligt de hypodermis?De epidermis is de buitenste epitheellaag; de dermis is de onderliggende bindweefsellaag met bloedvaten en zenuwen. De hypodermis, of onderhuids weefsel, ligt onder de eigenlijke huid en bevat wisselende hoeveelheden vet en losmazig bindweefsel.
20Wat bepaalt normaal het tempo van de menselijke hartslag en waar ligt dit?De sinusknoop, een groep gespecialiseerde hartcellen boven in de wand van de rechterboezem, nabij de bovenste holle ader. De spontane elektrische activiteit ervan zet normaal iedere hartslag in gang.
21Welke drie belangrijke signalen stimuleren renineafgifte door juxtaglomerulaire cellen?Lagere nierperfusiedruk, sympathische stimulatie van β₁-receptoren en minder NaCl-aanvoer of NaCl-transport bij de macula densa. Renine start de cascade die angiotensine II vormt.
22Waarom ontstaat lijkstijfheid na overlijden en waarom is die tijdelijk?ATP-uitputting verhindert normale loslating van myosine en verstoort calciumpompen, waardoor actine en myosine verbonden blijven. De stijfheid verdwijnt uiteindelijk wanneer spiereiwitten afbreken; het is geen blijvende contractie door voortdurende zenuwactiviteit.
23Welke maagcellen maken zoutzuur, intrinsieke factor en pepsinogeen?Pariëtale cellen maken zoutzuur en intrinsieke factor, die de opname van vitamine B₁₂ mogelijk maakt. Hoofdcellen maken pepsinogeen, de inactieve voorloper van het eiwitafbrekende enzym pepsine.
24Welke drukverandering laat lucht tijdens rustige inademing de longen instromen?Het middenrif en de inspiratoire tussenribspieren trekken samen en vergroten borstkas en longen. De alveolaire druk daalt onder de atmosferische druk, waardoor lucht instroomt. Ook de intrapleurale druk wordt negatiever; het verschil tussen atmosferische en alveolaire druk drijft de luchtstroom aan.
25Hoe verschillen slagaders en aders doorgaans in bouw en functie?Slagaders voeren bloed van het hart weg en hebben meestal dikkere spier- en elastische wanden om hogere druk te weerstaan. Aders voeren bloed bij lagere druk terug en hebben doorgaans dunnere wanden en een wijder lumen. Veel aders, vooral in de ledematen, hebben kleppen tegen terugstroming, maar niet alle.
26Hoe dragen filtratie, terugresorptie en secretie bij aan urinevorming?Filtratie verplaatst water en kleine opgeloste stoffen uit het glomerulaire bloed naar de ruimte van Bowman. Terugresorptie brengt stoffen uit tubulusvloeistof terug naar het bloed; secretie brengt ze van bloed naar tubulusvloeistof. Beide laatste processen vinden langs de tubulus plaats en zijn geen twee afzonderlijke opeenvolgende fasen.
27Welke twee hormonen worden in de hypothalamus gemaakt en door de achterkwab van de hypofyse opgeslagen en afgegeven?Oxytocine en antidiuretisch hormoon (ADH, of vasopressine). Ze worden in hypothalamische neuronen gemaakt en langs axonen naar de hypofyseachterkwab vervoerd voor afgifte aan het bloed.
28Hoe verschillen endocriene, paracriene en autocriene signalering?Endocriene signalen bereiken doelcellen via de bloedsomloop; paracriene werken plaatselijk op naburige cellen; autocriene werken op de cel die ze heeft afgegeven. Een reagerende cel moet de passende moleculaire onderdelen voor signaalverwerking hebben.
29Hoe beïnvloeden insuline en glucagon uit de alvleesklier de bloedglucose?Bètacellen geven insuline af. Dit bevordert glucoseopname vooral in skeletspieren en vetweefsel, stimuleert opslag en vermindert glucoseproductie door de lever. Alfacellen geven glucagon af, dat bloedglucose vooral verhoogt door glycogeenafbraak en gluconeogenese in de lever. Niet alle weefsels hebben insuline nodig voor glucoseopname.
30In welke vorm gaat het meeste koolstofdioxide van de weefsels naar de longen?Als bicarbonaationen (HCO₃⁻), vooral in het plasma. In rode bloedcellen versnelt koolzuuranhydrase de reactie van CO₂ met water; het gevormde koolzuur valt uiteen in H⁺ en HCO₃⁻. Veel bicarbonaat verlaat daarna de cel naar het plasma. In de longen verlopen deze reacties omgekeerd.
31Hoe beïnvloedt aldosteron de verwerking van natrium, kalium en waterstofionen door de nier?In het distale nefron verhoogt het natriumresorptie en kaliumsecretie via hoofdcellen, onder andere door ENaC en Na⁺/K⁺-ATPase. Het kan ook H⁺-secretie door type-A-tussencellen bevorderen. Natriumretentie ondersteunt het extracellulaire vloeistofvolume; bijbehorende waterretentie hangt af van waterbeschikbaarheid en doorlaatbaarheid, waaronder de werking van ADH.
32Waarom is trage geleiding door de atrioventriculaire knoop nuttig?Die vertraagt de activering van de kamers, zodat boezemcontractie kan bijdragen aan hun vulling voordat de kamers samentrekken. De vertraging is vaak ongeveer 0,1 seconde; dit betekent niet dat de boezems volledig leeg raken.