Skróty Kliniczne, Kody Recepturowe, Akronimy Medyczne i Objawy Eponimiczne
32 fiszki powtórkowe o łacińskich skrótach recepturowych, zasadach bezpieczeństwa farmakoterapii (TJC/ISMP), dokumentacji klinicznej SOAP/SBAR, akronimach badania fizykalnego i OIT oraz klasycznych objawach i triadach eponimicznych.
- Category
- Medical Terminology: Prefixes, Suffixes & Roots
- Level
- advanced
- Languages
- pl → pl
- Cards
- 32
- Markdown
- Skróty Kliniczne, Kody Recepturowe, Akronimy Medyczne i Objawy Eponimiczne (.md)
Flashcards (32)
| # | Front (Term / Question) | Back (Definition / Answer) | Example | Multiple-Choice Options |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Których dodatkowych skrótów wysokiego ryzyka odradza stosować Instytut Bezpiecznych Praktyk Lekowych (ISMP), np. µg, cc, TIW, HS/qhs, SC/SQ, D/C? | µg (mylone z mg = 1000-krotne przedawkowanie -> należy pisać mcg lub mikrogramy); cc (mylone z U [jednostkami] -> należy pisać mL); TIW (trzy razy w tygodniu, mylone z TID lub dwa razy w tygodniu -> należy pisać 3 razy w tygodniu); HS (half-strength [połowa stężenia] mylone z hora somni [przed snem] -> należy pisać pełnymi słowami); SQ / SC (mylone z SL -> należy pisać SubQ lub podskórnie); D/C (interpretowane zarówno jako discontinue [odstawić], jak i discharge [wypisać ze szpitala] -> należy zapisać pełne słowo). | ||
| 2 | Czym różni się objaw Trousseau w tężyczce utajonej od zespołu Trousseau w chorobie nowotworowej (Trousseau Sign of Malignancy)? | Objaw Trousseau w tężyczce utajonej to skurcz mięśni ręki (ręka położnika) po zaciśnięciu tętnicy ramiennej u pacjenta z hipokalcemią; zespół Trousseau w chorobie nowotworowej to wędrujące zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych będące paranowotworowym zespołem nadkrzepliwości wywołanym przez gruczolakoraki narządów wewnętrznych produkujące mucynę (szczególnie raka trzustki, żołądka lub płuca). | ||
| 3 | Jakie skróty znajdują się na oficjalnej liście zakazanych skrótów Joint Commission (TJC Do Not Use List) i dlaczego każdy z nich jest zabroniony w zleceniach lekarskich? | 1) U lub u (mylone z 0, 4 lub cc -> należy pisać unit / jednostka); 2) IU (mylone z IV lub 10 -> należy pisać International Unit / jednostka międzynarodowa); 3) QD, Q.D., qd, q.d. oraz QOD, Q.O.D., qod, q.o.d. (mylone ze sobą lub z QID -> należy pisać daily / codziennie oraz every other day / co drugi dzień); 4) Końcowe zero po przecinku X.0 mg (przeoczenie kropki dziesiętnej grozi 10-krotnym przedawkowaniem -> należy pisać X mg) oraz brak zera wiodącego .X mg (przeoczenie kropki -> należy pisać 0.X mg); 5) MS, MSO4 oraz MgSO4 (siarczan morfiny i siarczan magnezu są ze sobą mylone -> należy pisać pełne nazwy leków). | ||
| 4 | Jak wywołuje się i interpretuje objaw Babińskiego (Babinski Sign), objaw Hoffmanna (Hoffmann Sign) oraz próbę Romberga (Romberg Sign) w badaniu neurologicznym? | Objaw Babińskiego: grzbietowe zgięcie (uniesienie) palucha z wachlarzowatym odwiedzeniem pozostałych palców podczas drażnienia bocznej krawędzi podeszwy stopy, co u osób powyżej 1. roku życia świadczy o uszkodzeniu górnego neuronu ruchowego (drogi korowo-rdzeniowej / piramidowej); objaw Hoffmanna: odruchowe zgięcie kciuka i palca wskazującego po prztyknięciu (uciśnięciu) płytki paznokciowej palca środkowego (uszkodzenie drogi piramidowej w odcinku szyjnym); próba Romberga: utrata równowagi i chwianie się pacjenta stojącego ze złączonymi stopami po ZAMKNIĘCIU oczu (przy zachowanej równowadze z oczami otwartymi), co wskazuje na zaburzenia czucia głębokiego / propriocepcji (sznury tylne rdzenia) lub uszkodzenie układu przedsionkowego (ataksja czuciowa). | ||
| 5 | Czym są objaw Cullena (Cullen Sign) oraz objaw Greya Turnera (Grey Turner Sign) i na jakie stany zagrożenia życia wskazują? | Objaw Cullena to sinofioletowe podbiegnięcie krwawe wokół pępka, natomiast objaw Greya Turnera to obustronne podbiegnięcia krwawe w okolicach lędźwiowych (na bocznych ścianach brzucha); oba świadczą o krwotoku zaotrzewnowym szerzącym się wzdłuż przestrzeni powięziowych, klasycznie w przebiegu ciężkiego krwotocznego martwiczego zapalenia trzustki, pękniętej ciąży pozamacicznej lub pękniętego tętniaka aorty brzusznej. | ||
| 6 | Co oznaczają skróty dotyczące dostępów naczyniowych: PIV, PICC, CVC, IJ, SCV, AVF oraz IO? | PIV = obwodowy cewnik dożylny / wenflon (Peripheral Intravenous catheter); PICC = cewnik centralny wprowadzany z dostępu obwodowego (Peripherally Inserted Central Catheter); CVC = cewnik w żyle centralnej / wkłucie centralne (Central Venous Catheter); IJ = żyła szyjna wewnętrzna (Internal Jugular vein); SCV = żyła podobojczykowa (Subclavian Vein); AVF = przetoka tętniczo-żylna do hemodializy (Arteriovenous Fistula); IO = dostęp doszpikowy (Intraosseous access – ratunkowy wlew do jamy szpikowej, np. bliższej nasady kości piszczelowej). | ||
| 7 | Czym są plamki Koplika (Koplik Spots), objaw Nikolskiego (Nikolsky Sign), objaw Auspitza (Auspitz Sign) oraz blaszka macierzysta (Herald Patch) w diagnostyce dermatologicznej? | Plamki Koplika: drobne, białe lub szaroniebieskie grudki przypominające ziarna soli na zaczerwienionej błonie śluzowej policzków na wysokości zębów trzonowych, patognomoniczne dla okresu zwiastunowego odry; objaw Nikolskiego: spełzanie (oddzielanie się) powierzchownej warstwy naskórka przy delikatnym potarciu pozornie zdrowej skóry (dodatni w pęcherzycy zwykłej, zespole Stevensa-Johnsona / TEN oraz gronkowcowym zespole oparzonej skóry [SSSS], ujemny w pemfigoidzie pęcherzowym); objaw Auspitza (objaw krwawej rosy): punktowe krwawienie po zdrapaniu srebrzystych łusek z blaszki łuszczycowej; blaszka macierzysta: pojedyncza, owalna plama barwy łososiowej z delikatnym złuszczaniem obwodowym, poprzedzająca wysiew wykwitów układających się w kształt choinki w łupieżu różowym Giberta. | ||
| 8 | Czym są objaw Homansa, objaw Kussmaula, tętno paradoksalne (Pulsus Paradoxus) oraz tętno Corrigana (tętno młota wodnego)? | Objaw Homansa: ból łydki przy biernym zgięciu grzbietowym stopy (historycznie wiązany z zakrzepicą żył głębokich, niska czułość i swoistość); objaw Kussmaula: paradoksalny wzrost (lub brak spadku) ciśnienia w żyłach szyjnych podczas wdechu (występuje w zaciskającym zapaleniu osierdzia, kardiomiopatii restrykcyjnej lub zawale prawej komory, a NIE w tamponadzie serca); tętno paradoksalne: nadmierny spadek skurczowego ciśnienia tętniczego > 10 mmHg podczas wdechu (tamponada serca, ciężki napad astmy lub zaostrzenie POChP); tętno Corrigana (celer et altus): wysokie, chybkie, szybko narastające i zapadające się tętno tętnicze w przewlekłej niedomykalności zastawki aortalnej. | ||
| 9 | Co oznaczają skróty chorób układu krążenia: HTN, HLD, CAD, ACS, STEMI, NSTEMI, CHF (HFrEF vs. HFpEF), AFib, DVT, PE oraz PAD? | HTN = nadciśnienie tętnicze (Hypertension); HLD = hiperlipidemia / dyslipidemia (Hyperlipidemia); CAD = choroba wieńcowa (Coronary Artery Disease); ACS = ostry zespół wieńcowy / OZW (Acute Coronary Syndrome); STEMI = zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (ST-Segment Elevation Myocardial Infarction); NSTEMI = zawał mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST (Non-ST-Segment Elevation Myocardial Infarction); CHF = zastoinowa niewydolność serca (Congestive Heart Failure: HFrEF = z obniżoną frakcją wyrzutową, HFpEF = z zachowaną frakcją wyrzutową); AFib = migotanie przedsionków (Atrial Fibrillation); DVT = zakrzepica żył głębokich / ZŻG (Deep Vein Thrombosis); PE = zatorowość płucna / ZP (Pulmonary Embolism); PAD = choroba tętnic obwodowych (Peripheral Artery Disease). | ||
| 10 | Jak wywołuje się i interpretuje bolesność w punkcie McBurneya, objaw Rovsinga, objaw mięśnia lędźwiowego (Psoas Sign) oraz objaw zasłaniacza (Obturator Sign) w ostrym zapaleniu wyrostka robaczkowego? | Punkt McBurneya: maksymalna bolesność uciskowa w 1/3 odległości na linii łączącej prawy kolec biodrowy przedni górny (ASIS) z pępkiem; objaw Rovsinga: ból w prawym dole biodrowym wywołany głębokim uciskiem lewego dołu biodrowego (przemieszczenie gazów w okrężnicy); objaw mięśnia biodrowo-lędźwiowego / Jaworskiego (położenie zakątnicze wyrostka): ból w prawym dole biodrowym przy biernym przeproście prawego stawu biodrowego lub czynnym zgięciu przeciw oporowi; objaw zasłaniacza (położenie miedniczne wyrostka): ból w prawym dole biodrowym podczas biernej rotacji wewnętrznej zgiętego prawego stawu biodrowego i kolanowego. | ||
| 11 | Co oznaczają skróty dróg podawania pozajelitowego i dojelitowego: IV, IVP, IVPB, IM, SubQ (SC), ID, SL, PR, NGT oraz PEG? | IV = dożylnie (intravenous); IVP = bezpośrednie wstrzyknięcie dożylne (bolus, intravenous push); IVPB = krótki wlew dożylny dołączany do linii głównej (intravenous piggyback); IM = domięśniowo (intramuscular); SubQ / SC = podskórnie (subcutaneous); ID = śródskórnie (intradermal); SL = podjęzykowo (sublingual); PR = doodbytniczo (per rectum); NGT = zgłębnik nosowo-żołądkowy (nasogastric tube); PEG = przezskórna endoskopowa gastrostomia (percutaneous endoscopic gastrostomy). | ||
| 12 | Co oznaczają akronimy z zakresu medycyny ratunkowej i resuscytacji: CPR, AED, BLS, ACLS, ROSC, DNR, DNI oraz AMA? | CPR = resuscytacja krążeniowo-oddechowa / RKO (Cardiopulmonary Resuscitation); AED = automatyczny defibrylator zewnętrzny (Automated External Defibrillator); BLS = podstawowe zabiegi resuscytacyjne (Basic Life Support); ACLS = zaawansowane zabiegi resuscytacyjne u dorosłych (Advanced Cardiovascular Life Support); ROSC = powrót spontanicznego krążenia (Return of Spontaneous Circulation); DNR = protokół niepodejmowania resuscytacji (Do Not Resuscitate); DNI = odstąpienie od intubacji dotchawiczej (Do Not Intubate); AMA = wypis na własne żądanie, wbrew zaleceniom lekarskim (Against Medical Advice). | ||
| 13 | Co oznaczają skróty neurologiczne, endokrynologiczne i ortopedyczno-reumatologiczne: CVA, TIA, ICP, MS, ALS, DM (DKA vs. HHS), SIADH, DI, OA, RA, SLE oraz ORIF? | CVA = udar mózgu (Cerebrovascular Accident); TIA = przemijający napad niedokrwienny (Transient Ischemic Attack); ICP = ciśnienie śródczaszkowe (Intracranial Pressure); MS = stwardnienie rozsiane / SM (Multiple Sclerosis); ALS = stwardnienie zanikowe boczne / SLA (Amyotrophic Lateral Sclerosis); DM = cukrzyca (Diabetes Mellitus: DKA = cukrzycowa kwasica ketonowa, HHS = stan hiperglikemiczno-hipermolalny); SIADH = zespół nieadekwatnego wydzielania wazopresyny / ADH (Syndrome of Inappropriate Antidiuretic Hormone Secretion); DI = moczówka prosta (Diabetes Insipidus); OA = choroba zwyrodnieniowa stawów / ChZS (Osteoarthritis); RA = reumatoidalne zapalenie stawów / RZS (Rheumatoid Arthritis); SLE = toczeń rumieniowaty układowy / TRU (Systemic Lupus Erythematosus); ORIF = otwarta repozycja i stabilizacja wewnętrzna złamania (Open Reduction and Internal Fixation). | ||
| 14 | Co oznaczają standardowe skróty z badania przedmiotowego (fizykalnego): HEENT, PERRLA, EOMI, JVD, RRR, CTA-B, NT/ND oraz A&Ox4? | HEENT = głowa, oczy, uszy, nos i gardło; PERRLA = źrenice równe, okrągłe, prawidłowo reagujące na światło i akomodację; EOMI = ruchomość gałek ocznych prawidłowa w pełnym zakresie; JVD = poszerzenie żył szyjnych; RRR = czynność serca miarowa, o prawidłowej częstości; CTA-B = obustronnie czysty szmer pęcherzykowy nad polami płucnymi; NT/ND = brzuch miękki, niebolesny, niepowiększony (bez wzdęcia); A&Ox4 = pacjent przytomny, w pełnym kontakcie, zorientowany co do własnej osoby, miejsca, czasu i sytuacji. | ||
| 15 | Jak wywołuje się i interpretuje objaw Chvostka (Chvostek Sign) oraz objaw Trousseau (Trousseau Sign) i jakie zaburzenie elektrolitowe one oznaczają? | Oba objawy wskazują na tężyczkę utajoną wywołaną HIPOKALCEMIĄ (lub hipomagnezemią / zasadowicą): objaw Chvostka to tożstronne skurcze mięśni twarzy po opukaniu pnia nerwu twarzowego (VII nerwu czaszkowego) do przodu od skrawka ucha; objaw Trousseau to skurcz karpopedalny (ręka położnika: zgięcie w nadgarstku i stawach śródręczno-paliczkowych z wyprostem w stawach międzypaliczkowych i przywiedzeniem kciuka) wywołany napompowaniem mankietu ciśnieniomierza na ramieniu o 20 mmHg powyżej ciśnienia skurczowego przez 3 minuty. | ||
| 16 | Jak wykonuje się i interpretuje próbę Phalena (Phalen Maneuver) i objaw Tinela (Tinel Sign) w okolicy nadgarstka oraz test Finkelsteina (Finkelstein Test) w obrębie kciuka? | Próba Phalena (utrzymanie nadgarstków w maksymalnym zgięciu dłoniowym przez 60 sekund) oraz objaw Tinela (opukiwanie nad troczkiem zginaczy po stronie dłoniowej nadgarstka) wywołują drętwienie i mrowienie kciuka, palca wskazującego, środkowego oraz połowy palca serdecznego w zespole cieśni nadgarstka (ucisk nerwu pośrodkowego); test Finkelsteina (zamknięcie kciuka w pięści wewnątrz pozostałych palców i bierne odchylenie nadgarstka w stronę łokciową) wywołuje ostry ból w okolicy wyrostka rylcowatego kości promieniowej w zapaleniu pochewek ścięgnistych de Quervaina (ścięgna mięśnia odwodziciela długiego kciuka i prostownika krótkiego kciuka). | ||
| 17 | Co oznaczają skróty recepturowe i apteczne: Rx, Sig, Disp, qs, NR, DAW oraz OTC? | Rx (recipe) = weź / recepta; Sig (signa) = oznacz / sposób dawkowania dla pacjenta na etykiecie; Disp (dispensa) = wydaj (ilość leku); qs (quantum sufficit) = w ilości wystarczającej; NR (no refills) = bez powtórzeń realizacji recepty; DAW (dispense as written) = wydać dokładnie według zapisu (zakaz zamiany na odpowiednik generyczny / nie zamieniać); OTC (over-the-counter) = lek wydawany bez recepty. | ||
| 18 | Co oznaczają łacińskie skróty częstości dawkowania leków: QD (daily), BID, TID, QID, Q4H, Q6H oraz Q8H? | QD (quaque die, obecnie zaleca się pełny zapis daily) = raz na dobę; BID (bis in die) = dwa razy na dobę; TID (ter in die) = trzy razy na dobę; QID (quater in die) = cztery razy na dobę; Q4H = co 4 godziny (6 razy na dobę); Q6H = co 6 godzin (4 razy na dobę); Q8H = co 8 godzin (3 razy na dobę). | ||
| 19 | Co oznaczają skróty określające porę i warunki podawania leków: PRN, STAT, AC, PC, HS, AM/PM oraz QOD (every other day)? | PRN (pro re nata) = doraźnie / w razie potrzeby; STAT (statim) = natychmiast / niezwłocznie; AC (ante cibum) = przed posiłkiem; PC (post cibum) = po posiłku; HS (hora somni) = przed snem; AM (ante meridiem) = rano / przed południem, a PM (post meridiem) = po południu / wieczorem; QOD (quaque altera die, obecnie zapisywane słownie jako every other day) = co drugi dzień. | ||
| 20 | Co oznaczają skróty okulistyczne i otologiczne: OD, OS, OU, AD, AS, AU oraz gtt, i dlaczego wiążą się z wysokim ryzykiem błędu? | Okulistyczne (oculus): OD (oculus dexter) = prawe oko, OS (oculus sinister) = lewe oko, OU (oculus uterque) = oboje oczu; Otologiczne (auris): AD (auris dextra) = prawe ucho, AS (auris sinistra) = lewe ucho, AU (auris utraque) = oboje uszu; gtt (guttae) = krople; skróty te są podatne na błędy, ponieważ OD/OS/OU są często mylone z AD/AS/AU, dlatego ISMP zaleca pełny zapis słowny (np. prawe oko, lewe ucho). | ||
| 21 | Co oznaczają skróty stosowane w tlenoterapii i intensywnej terapii oddechowej: RA, NC, NRB, BiPAP, CPAP, ETT, PEEP, FiO2 oraz SpO2? | RA (Room Air) = powietrze atmosferyczne (FiO2 21%); NC (Nasal Cannula) = cewnik donosowy (wąsy tlenowe); NRB (Non-Rebreather mask) = maska tlenowa z rezerwuarem (bezzwrotna); CPAP = stałe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych (Continuous Positive Airway Pressure); BiPAP = dwupoziomowe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych (Bilevel Positive Airway Pressure); ETT = rurka intubacyjna / dotchawicza (Endotracheal Tube); PEEP = dodatnie ciśnienie końcowowydechowe (Positive End-Expiratory Pressure); FiO2 = zawartość (ułamek objętościowy) tlenu w mieszaninie wdechowej (Fraction of Inspired Oxygen); SpO2 = wysycenie krwi tętniczej tlenem mierzone pulsoksymetrem (saturacja). | ||
| 22 | Co oznaczają popularne skróty badań diagnostycznych: CBC, BMP, CMP, ABG, UA, LP, CXR, CT, MRI, TTE oraz TEE? | CBC = morfologia krwi obwodowej (Complete Blood Count); BMP = podstawowy panel metaboliczny / biochemiczny (Basic Metabolic Panel); CMP = rozszerzony panel metaboliczny (Comprehensive Metabolic Panel); ABG = gazometria krwi tętniczej (Arterial Blood Gas); UA = badanie ogólne moczu (Urinalysis); LP = nakłucie lędźwiowe / punkcja lędźwiowa (Lumbar Puncture); CXR = zdjęcie rentgenowskie (RTG) klatki piersiowej (Chest X-Ray); CT = tomografia komputerowa / TK (Computed Tomography); MRI = obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego / RM (Magnetic Resonance Imaging); TTE = echokardiografia przezklatkowa (Transthoracic Echocardiogram); TEE = echokardiografia przezprzełykowa (Transesophageal Echocardiogram). | ||
| 23 | Jak wywołuje się i interpretuje objaw Brudzińskiego (Brudzinski Sign) oraz objaw Kerniga (Kernig Sign) i na jaki stan kliniczny wskazują? | Oba są objawami oponowymi wskazującymi na podrażnienie opon mózgowo-rdzeniowych (np. w ostrym bakteryjnym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych lub krwotoku podpajęczynówkowym): górny objaw Brudzińskiego to mimowolne zgięcie kończyn dolnych w stawach biodrowych i kolanowych podczas biernego przyginania głowy pacjenta do klatki piersiowej; objaw Kerniga to silny opór mięśni kulszowo-goleniowych i ból przy próbie wyprostowania podudzia w stawie kolanowym powyżej 135 stopni przy stawie biodrowym zgiętym pod kątem 90 stopni. | ||
| 24 | Co oznaczają skróty chorób układu oddechowego, pokarmowego i moczowego: COPD, ARDS, OSA, GERD, PUD, IBD (UC vs. CD), GI, AKI, CKD, ESRD, BPH oraz UTI? | COPD = przewlekła obturacyjna choroba płuc / POChP (Chronic Obstructive Pulmonary Disease); ARDS = zespół ostrej niewydolności oddechowej (Acute Respiratory Distress Syndrome); OSA = obturacyjny bezdech senny / OBS (Obstructive Sleep Apnea); GERD = choroba refluksowa przełyku (Gastroesophageal Reflux Disease); PUD = choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (Peptic Ulcer Disease); IBD = nieswoiste zapalenia jelit / NZJ (Inflammatory Bowel Disease: UC = wrzodziejące zapalenie jelita grubego [Ulcerative Colitis], CD = choroba Leśniowskiego-Crohna [Crohn Disease]); GI = żołądkowo-jelitowy / układ pokarmowy (Gastrointestinal); AKI = ostre uszkodzenie nerek (Acute Kidney Injury); CKD = przewlekła choroba nerek / PChN (Chronic Kidney Disease); ESRD = schyłkowa niewydolność nerek (End-Stage Renal Disease); BPH = łagodny rozrost gruczołu krokowego (Benign Prostatic Hyperplasia); UTI = zakażenie układu moczowego / ZUM (Urinary Tract Infection). | ||
| 25 | Czym są objaw Janewaya (Janeway Lesions), guzki Oslera (Osler Nodes), plamki Rotha (Roth Spots) oraz krwawienia podpaznokciowe (Splinter Hemorrhages) i z jaką chorobą się wiążą? | Wszystkie cztery są klasycznymi objawami infekcyjnego zapalenia wsierdzia (IZW): objaw Janewaya to NIEBOLESNE plamy rumieniowo-krwotoczne na dłoniach i podeszwach stóp (septyczne mikrozatory); guzki Oslera to BOLESNE, sinoczerwone guzki na opuszkach palców rąk i stóp (odkładanie kompleksów immunologicznych); plamki Rotha to wybroczyny siatkówkowe z bladym, białawym środkiem widoczne w badaniu dna oka; krwawienia drzazgowate (podpaznokciowe) to linijne, czerwonobrązowe pasma pod płytką paznokciową. | ||
| 26 | Jak wywołuje się i interpretuje objaw Murphy-ego (Murphy Sign) oraz objaw Courvoisiera (Courvoisier Sign) w badaniu wątroby i dróg żółciowych? | Objaw Murphy-ego (ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego): nagłe zatrzymanie wdechu z powodu bólu podczas głębokiej palpacji w prawym podżebrzu, gdy zmieniony zapalnie pęcherzyk żółciowy obniża się przy wdechu i uderza w palce badającego; objaw Courvoisiera (nowotworowa niedrożność dróg żółciowych, np. rak głowy trzustki): wyczuwalny palpacyjnie, powiększony i niebolesny pęcherzyk żółciowy z towarzyszącą bezbolesną żółtaczką mechaniczną. | ||
| 27 | Co oznaczają skróty sekcji wywiadu lekarskiego: CC, HPI, PMH, PSH, FH, SH, ROS, NKDA oraz WNL? | CC (Chief Complaint) = główna dolegliwość; HPI (History of Present Illness) = wywiad dotyczący obecnej choroby (schemat OLDCARTS / OPQRST); PMH (Past Medical History) = przebyte choroby (wywiad chorobowy); PSH (Past Surgical History) = przebyte zabiegi operacyjne; FH (Family History) = wywiad rodzinny; SH (Social History) = wywiad społeczny i środowiskowy; ROS (Review of Systems) = przegląd układów i narządów; NKDA (No Known Drug Allergies) = brak znanych alergii lekowych; WNL (Within Normal Limits) = w granicach normy. | ||
| 28 | Co w zleceniach lekarskich i pielęgniarskich oznaczają skróty dotyczące diety, płynów i aktywności: NPO, PO, AD LIB, I&O, BM, BRP oraz OOB? | NPO (nil per os) = nic doustnie (ścisła dieta); PO (per os) = doustnie; AD LIB (ad libitum) = według uznania / bez ograniczeń; I&O (intake and output) = ścisły bilans płynów (podaż i wydalanie); BM (bowel movement) = wypróżnienie (stolec); BRP (bathroom privileges) = zgoda na samodzielne korzystanie z toalety; OOB (out of bed) = przebywanie poza łóżkiem (uruchomienie pacjenta). | ||
| 29 | Co oznaczają akronimy ustrukturyzowanej dokumentacji klinicznej SOAP oraz SBAR? | SOAP (format obserwacji lekarskiej): Subjective (badanie podmiotowe: główna dolegliwość, wywiad obecnej choroby, objawy zgłaszane przez pacjenta), Objective (badanie przedmiotowe: parametry życiowe, wynik badania fizykalnego, wyniki badań laboratoryjnych i obrazowych), Assessment (ocena kliniczna i rozpoznanie różnicowe) oraz Plan (plan diagnostyki, leczenia i dalszego postępowania); SBAR (komunikacja przy przekazywaniu pacjenta): Situation (sytuacja), Background (tło kliniczne), Assessment (ocena stanu), Recommendation (zalecenia). | ||
| 30 | Jak wykonuje się i interpretuje test Lachmana i objaw szuflady przedniej (Anterior Drawer Sign), test McMurraya oraz test Thompsona w badaniu ortopedycznym kończyny dolnej? | Test Lachmana (pociągnięcie piszczeli ku przodowi przy kolanie zgiętym pod kątem 20–30°, najbardziej czuły) oraz test szuflady przedniej (przy zgięciu 90°) wykrywają zerwanie więzadła krzyżowego przedniego (ACL); test McMurraya (zginanie i prostowanie kolana z obciążeniem szpotawiącym/koślawiącym oraz rotacją wewnętrzną/zewnętrzną podudzia) wywołuje bolesny trzask lub przeskakiwanie przy uszkodzeniu łąkotki; test Thompsona (brak biernego zgięcia podeszwowego stopy po ściśnięciu mięśni łydki u pacjenta leżącego na brzuchu ze stopami zwisającymi poza kozetkę) potwierdza całkowite zerwanie ścięgna Achillesa. | ||
| 31 | Czym są triada Becka, triada Virchowa, triada Charcota (żółciowa vs. neurologiczna) oraz pentada Reynoldsa? | Triada Becka (tamponada serca): hipotensja, poszerzenie żył szyjnych (JVD) oraz głuche (ciche) tony serca; triada Virchowa (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa): uszkodzenie śródbłonka naczyniowego, zwolnienie przepływu (zastój) krwi żylnej oraz nadkrzepliwość; żółciowa triada Charcota (ostre zapalenie dróg żółciowych): gorączka z dreszczami, żółtaczka oraz ból w prawym podżebrzu (dodanie wstrząsu / hipotensji i zaburzeń świadomości tworzy pentadę Reynoldsa); neurologiczna triada Charcota (stwardnienie rozsiane): oczopląs (lub porażenie międzyjądrowe), drżenie zamiarowe oraz mowa skandowana. | ||
| 32 | Czym są triada Whipple-a w endokrynologii oraz triada Waddella w traumatologii dziecięcej? | Triada Whipple-a (wyspiak trzustki / insulinoma i prawdziwa hipoglikemia): 1) objawy kliniczne hipoglikemii (neuroglikopeniczne i autonomiczne), 2) udokumentowane niskie stężenie glukozy w osoczu (< 55 mg/dL) w momencie wystąpienia objawów oraz 3) szybkie ustąpienie objawów po podaniu glukozy; triada Waddella (dziecko pieszy potrącone przez pojazd mechaniczny): 1) tożstronne złamanie trzonu kości udowej, 2) tożstronny uraz klatki piersiowej lub narządów jamy brzusznej (śledziona/wątroba) oraz 3) przeciwstronny uraz głowy. |