Skróty Kliniczne, Kody Recepturowe, Akronimy Medyczne i Objawy Eponimiczne

32 fiszki powtórkowe o łacińskich skrótach recepturowych, zasadach bezpieczeństwa farmakoterapii (TJC/ISMP), dokumentacji klinicznej SOAP/SBAR, akronimach badania fizykalnego i OIT oraz klasycznych objawach i triadach eponimicznych.

Category
Medical Terminology: Prefixes, Suffixes & Roots
Level
advanced
Languages
pl → pl
Cards
32
Markdown
Skróty Kliniczne, Kody Recepturowe, Akronimy Medyczne i Objawy Eponimiczne (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Których dodatkowych skrótów wysokiego ryzyka odradza stosować Instytut Bezpiecznych Praktyk Lekowych (ISMP), np. µg, cc, TIW, HS/qhs, SC/SQ, D/C?µg (mylone z mg = 1000-krotne przedawkowanie -> należy pisać mcg lub mikrogramy); cc (mylone z U [jednostkami] -> należy pisać mL); TIW (trzy razy w tygodniu, mylone z TID lub dwa razy w tygodniu -> należy pisać 3 razy w tygodniu); HS (half-strength [połowa stężenia] mylone z hora somni [przed snem] -> należy pisać pełnymi słowami); SQ / SC (mylone z SL -> należy pisać SubQ lub podskórnie); D/C (interpretowane zarówno jako discontinue [odstawić], jak i discharge [wypisać ze szpitala] -> należy zapisać pełne słowo).
2Czym różni się objaw Trousseau w tężyczce utajonej od zespołu Trousseau w chorobie nowotworowej (Trousseau Sign of Malignancy)?Objaw Trousseau w tężyczce utajonej to skurcz mięśni ręki (ręka położnika) po zaciśnięciu tętnicy ramiennej u pacjenta z hipokalcemią; zespół Trousseau w chorobie nowotworowej to wędrujące zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych będące paranowotworowym zespołem nadkrzepliwości wywołanym przez gruczolakoraki narządów wewnętrznych produkujące mucynę (szczególnie raka trzustki, żołądka lub płuca).
3Jakie skróty znajdują się na oficjalnej liście zakazanych skrótów Joint Commission (TJC Do Not Use List) i dlaczego każdy z nich jest zabroniony w zleceniach lekarskich?1) U lub u (mylone z 0, 4 lub cc -> należy pisać unit / jednostka); 2) IU (mylone z IV lub 10 -> należy pisać International Unit / jednostka międzynarodowa); 3) QD, Q.D., qd, q.d. oraz QOD, Q.O.D., qod, q.o.d. (mylone ze sobą lub z QID -> należy pisać daily / codziennie oraz every other day / co drugi dzień); 4) Końcowe zero po przecinku X.0 mg (przeoczenie kropki dziesiętnej grozi 10-krotnym przedawkowaniem -> należy pisać X mg) oraz brak zera wiodącego .X mg (przeoczenie kropki -> należy pisać 0.X mg); 5) MS, MSO4 oraz MgSO4 (siarczan morfiny i siarczan magnezu są ze sobą mylone -> należy pisać pełne nazwy leków).
4Jak wywołuje się i interpretuje objaw Babińskiego (Babinski Sign), objaw Hoffmanna (Hoffmann Sign) oraz próbę Romberga (Romberg Sign) w badaniu neurologicznym?Objaw Babińskiego: grzbietowe zgięcie (uniesienie) palucha z wachlarzowatym odwiedzeniem pozostałych palców podczas drażnienia bocznej krawędzi podeszwy stopy, co u osób powyżej 1. roku życia świadczy o uszkodzeniu górnego neuronu ruchowego (drogi korowo-rdzeniowej / piramidowej); objaw Hoffmanna: odruchowe zgięcie kciuka i palca wskazującego po prztyknięciu (uciśnięciu) płytki paznokciowej palca środkowego (uszkodzenie drogi piramidowej w odcinku szyjnym); próba Romberga: utrata równowagi i chwianie się pacjenta stojącego ze złączonymi stopami po ZAMKNIĘCIU oczu (przy zachowanej równowadze z oczami otwartymi), co wskazuje na zaburzenia czucia głębokiego / propriocepcji (sznury tylne rdzenia) lub uszkodzenie układu przedsionkowego (ataksja czuciowa).
5Czym są objaw Cullena (Cullen Sign) oraz objaw Greya Turnera (Grey Turner Sign) i na jakie stany zagrożenia życia wskazują?Objaw Cullena to sinofioletowe podbiegnięcie krwawe wokół pępka, natomiast objaw Greya Turnera to obustronne podbiegnięcia krwawe w okolicach lędźwiowych (na bocznych ścianach brzucha); oba świadczą o krwotoku zaotrzewnowym szerzącym się wzdłuż przestrzeni powięziowych, klasycznie w przebiegu ciężkiego krwotocznego martwiczego zapalenia trzustki, pękniętej ciąży pozamacicznej lub pękniętego tętniaka aorty brzusznej.
6Co oznaczają skróty dotyczące dostępów naczyniowych: PIV, PICC, CVC, IJ, SCV, AVF oraz IO?PIV = obwodowy cewnik dożylny / wenflon (Peripheral Intravenous catheter); PICC = cewnik centralny wprowadzany z dostępu obwodowego (Peripherally Inserted Central Catheter); CVC = cewnik w żyle centralnej / wkłucie centralne (Central Venous Catheter); IJ = żyła szyjna wewnętrzna (Internal Jugular vein); SCV = żyła podobojczykowa (Subclavian Vein); AVF = przetoka tętniczo-żylna do hemodializy (Arteriovenous Fistula); IO = dostęp doszpikowy (Intraosseous access – ratunkowy wlew do jamy szpikowej, np. bliższej nasady kości piszczelowej).
7Czym są plamki Koplika (Koplik Spots), objaw Nikolskiego (Nikolsky Sign), objaw Auspitza (Auspitz Sign) oraz blaszka macierzysta (Herald Patch) w diagnostyce dermatologicznej?Plamki Koplika: drobne, białe lub szaroniebieskie grudki przypominające ziarna soli na zaczerwienionej błonie śluzowej policzków na wysokości zębów trzonowych, patognomoniczne dla okresu zwiastunowego odry; objaw Nikolskiego: spełzanie (oddzielanie się) powierzchownej warstwy naskórka przy delikatnym potarciu pozornie zdrowej skóry (dodatni w pęcherzycy zwykłej, zespole Stevensa-Johnsona / TEN oraz gronkowcowym zespole oparzonej skóry [SSSS], ujemny w pemfigoidzie pęcherzowym); objaw Auspitza (objaw krwawej rosy): punktowe krwawienie po zdrapaniu srebrzystych łusek z blaszki łuszczycowej; blaszka macierzysta: pojedyncza, owalna plama barwy łososiowej z delikatnym złuszczaniem obwodowym, poprzedzająca wysiew wykwitów układających się w kształt choinki w łupieżu różowym Giberta.
8Czym są objaw Homansa, objaw Kussmaula, tętno paradoksalne (Pulsus Paradoxus) oraz tętno Corrigana (tętno młota wodnego)?Objaw Homansa: ból łydki przy biernym zgięciu grzbietowym stopy (historycznie wiązany z zakrzepicą żył głębokich, niska czułość i swoistość); objaw Kussmaula: paradoksalny wzrost (lub brak spadku) ciśnienia w żyłach szyjnych podczas wdechu (występuje w zaciskającym zapaleniu osierdzia, kardiomiopatii restrykcyjnej lub zawale prawej komory, a NIE w tamponadzie serca); tętno paradoksalne: nadmierny spadek skurczowego ciśnienia tętniczego > 10 mmHg podczas wdechu (tamponada serca, ciężki napad astmy lub zaostrzenie POChP); tętno Corrigana (celer et altus): wysokie, chybkie, szybko narastające i zapadające się tętno tętnicze w przewlekłej niedomykalności zastawki aortalnej.
9Co oznaczają skróty chorób układu krążenia: HTN, HLD, CAD, ACS, STEMI, NSTEMI, CHF (HFrEF vs. HFpEF), AFib, DVT, PE oraz PAD?HTN = nadciśnienie tętnicze (Hypertension); HLD = hiperlipidemia / dyslipidemia (Hyperlipidemia); CAD = choroba wieńcowa (Coronary Artery Disease); ACS = ostry zespół wieńcowy / OZW (Acute Coronary Syndrome); STEMI = zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (ST-Segment Elevation Myocardial Infarction); NSTEMI = zawał mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST (Non-ST-Segment Elevation Myocardial Infarction); CHF = zastoinowa niewydolność serca (Congestive Heart Failure: HFrEF = z obniżoną frakcją wyrzutową, HFpEF = z zachowaną frakcją wyrzutową); AFib = migotanie przedsionków (Atrial Fibrillation); DVT = zakrzepica żył głębokich / ZŻG (Deep Vein Thrombosis); PE = zatorowość płucna / ZP (Pulmonary Embolism); PAD = choroba tętnic obwodowych (Peripheral Artery Disease).
10Jak wywołuje się i interpretuje bolesność w punkcie McBurneya, objaw Rovsinga, objaw mięśnia lędźwiowego (Psoas Sign) oraz objaw zasłaniacza (Obturator Sign) w ostrym zapaleniu wyrostka robaczkowego?Punkt McBurneya: maksymalna bolesność uciskowa w 1/3 odległości na linii łączącej prawy kolec biodrowy przedni górny (ASIS) z pępkiem; objaw Rovsinga: ból w prawym dole biodrowym wywołany głębokim uciskiem lewego dołu biodrowego (przemieszczenie gazów w okrężnicy); objaw mięśnia biodrowo-lędźwiowego / Jaworskiego (położenie zakątnicze wyrostka): ból w prawym dole biodrowym przy biernym przeproście prawego stawu biodrowego lub czynnym zgięciu przeciw oporowi; objaw zasłaniacza (położenie miedniczne wyrostka): ból w prawym dole biodrowym podczas biernej rotacji wewnętrznej zgiętego prawego stawu biodrowego i kolanowego.
11Co oznaczają skróty dróg podawania pozajelitowego i dojelitowego: IV, IVP, IVPB, IM, SubQ (SC), ID, SL, PR, NGT oraz PEG?IV = dożylnie (intravenous); IVP = bezpośrednie wstrzyknięcie dożylne (bolus, intravenous push); IVPB = krótki wlew dożylny dołączany do linii głównej (intravenous piggyback); IM = domięśniowo (intramuscular); SubQ / SC = podskórnie (subcutaneous); ID = śródskórnie (intradermal); SL = podjęzykowo (sublingual); PR = doodbytniczo (per rectum); NGT = zgłębnik nosowo-żołądkowy (nasogastric tube); PEG = przezskórna endoskopowa gastrostomia (percutaneous endoscopic gastrostomy).
12Co oznaczają akronimy z zakresu medycyny ratunkowej i resuscytacji: CPR, AED, BLS, ACLS, ROSC, DNR, DNI oraz AMA?CPR = resuscytacja krążeniowo-oddechowa / RKO (Cardiopulmonary Resuscitation); AED = automatyczny defibrylator zewnętrzny (Automated External Defibrillator); BLS = podstawowe zabiegi resuscytacyjne (Basic Life Support); ACLS = zaawansowane zabiegi resuscytacyjne u dorosłych (Advanced Cardiovascular Life Support); ROSC = powrót spontanicznego krążenia (Return of Spontaneous Circulation); DNR = protokół niepodejmowania resuscytacji (Do Not Resuscitate); DNI = odstąpienie od intubacji dotchawiczej (Do Not Intubate); AMA = wypis na własne żądanie, wbrew zaleceniom lekarskim (Against Medical Advice).
13Co oznaczają skróty neurologiczne, endokrynologiczne i ortopedyczno-reumatologiczne: CVA, TIA, ICP, MS, ALS, DM (DKA vs. HHS), SIADH, DI, OA, RA, SLE oraz ORIF?CVA = udar mózgu (Cerebrovascular Accident); TIA = przemijający napad niedokrwienny (Transient Ischemic Attack); ICP = ciśnienie śródczaszkowe (Intracranial Pressure); MS = stwardnienie rozsiane / SM (Multiple Sclerosis); ALS = stwardnienie zanikowe boczne / SLA (Amyotrophic Lateral Sclerosis); DM = cukrzyca (Diabetes Mellitus: DKA = cukrzycowa kwasica ketonowa, HHS = stan hiperglikemiczno-hipermolalny); SIADH = zespół nieadekwatnego wydzielania wazopresyny / ADH (Syndrome of Inappropriate Antidiuretic Hormone Secretion); DI = moczówka prosta (Diabetes Insipidus); OA = choroba zwyrodnieniowa stawów / ChZS (Osteoarthritis); RA = reumatoidalne zapalenie stawów / RZS (Rheumatoid Arthritis); SLE = toczeń rumieniowaty układowy / TRU (Systemic Lupus Erythematosus); ORIF = otwarta repozycja i stabilizacja wewnętrzna złamania (Open Reduction and Internal Fixation).
14Co oznaczają standardowe skróty z badania przedmiotowego (fizykalnego): HEENT, PERRLA, EOMI, JVD, RRR, CTA-B, NT/ND oraz A&Ox4?HEENT = głowa, oczy, uszy, nos i gardło; PERRLA = źrenice równe, okrągłe, prawidłowo reagujące na światło i akomodację; EOMI = ruchomość gałek ocznych prawidłowa w pełnym zakresie; JVD = poszerzenie żył szyjnych; RRR = czynność serca miarowa, o prawidłowej częstości; CTA-B = obustronnie czysty szmer pęcherzykowy nad polami płucnymi; NT/ND = brzuch miękki, niebolesny, niepowiększony (bez wzdęcia); A&Ox4 = pacjent przytomny, w pełnym kontakcie, zorientowany co do własnej osoby, miejsca, czasu i sytuacji.
15Jak wywołuje się i interpretuje objaw Chvostka (Chvostek Sign) oraz objaw Trousseau (Trousseau Sign) i jakie zaburzenie elektrolitowe one oznaczają?Oba objawy wskazują na tężyczkę utajoną wywołaną HIPOKALCEMIĄ (lub hipomagnezemią / zasadowicą): objaw Chvostka to tożstronne skurcze mięśni twarzy po opukaniu pnia nerwu twarzowego (VII nerwu czaszkowego) do przodu od skrawka ucha; objaw Trousseau to skurcz karpopedalny (ręka położnika: zgięcie w nadgarstku i stawach śródręczno-paliczkowych z wyprostem w stawach międzypaliczkowych i przywiedzeniem kciuka) wywołany napompowaniem mankietu ciśnieniomierza na ramieniu o 20 mmHg powyżej ciśnienia skurczowego przez 3 minuty.
16Jak wykonuje się i interpretuje próbę Phalena (Phalen Maneuver) i objaw Tinela (Tinel Sign) w okolicy nadgarstka oraz test Finkelsteina (Finkelstein Test) w obrębie kciuka?Próba Phalena (utrzymanie nadgarstków w maksymalnym zgięciu dłoniowym przez 60 sekund) oraz objaw Tinela (opukiwanie nad troczkiem zginaczy po stronie dłoniowej nadgarstka) wywołują drętwienie i mrowienie kciuka, palca wskazującego, środkowego oraz połowy palca serdecznego w zespole cieśni nadgarstka (ucisk nerwu pośrodkowego); test Finkelsteina (zamknięcie kciuka w pięści wewnątrz pozostałych palców i bierne odchylenie nadgarstka w stronę łokciową) wywołuje ostry ból w okolicy wyrostka rylcowatego kości promieniowej w zapaleniu pochewek ścięgnistych de Quervaina (ścięgna mięśnia odwodziciela długiego kciuka i prostownika krótkiego kciuka).
17Co oznaczają skróty recepturowe i apteczne: Rx, Sig, Disp, qs, NR, DAW oraz OTC?Rx (recipe) = weź / recepta; Sig (signa) = oznacz / sposób dawkowania dla pacjenta na etykiecie; Disp (dispensa) = wydaj (ilość leku); qs (quantum sufficit) = w ilości wystarczającej; NR (no refills) = bez powtórzeń realizacji recepty; DAW (dispense as written) = wydać dokładnie według zapisu (zakaz zamiany na odpowiednik generyczny / nie zamieniać); OTC (over-the-counter) = lek wydawany bez recepty.
18Co oznaczają łacińskie skróty częstości dawkowania leków: QD (daily), BID, TID, QID, Q4H, Q6H oraz Q8H?QD (quaque die, obecnie zaleca się pełny zapis daily) = raz na dobę; BID (bis in die) = dwa razy na dobę; TID (ter in die) = trzy razy na dobę; QID (quater in die) = cztery razy na dobę; Q4H = co 4 godziny (6 razy na dobę); Q6H = co 6 godzin (4 razy na dobę); Q8H = co 8 godzin (3 razy na dobę).
19Co oznaczają skróty określające porę i warunki podawania leków: PRN, STAT, AC, PC, HS, AM/PM oraz QOD (every other day)?PRN (pro re nata) = doraźnie / w razie potrzeby; STAT (statim) = natychmiast / niezwłocznie; AC (ante cibum) = przed posiłkiem; PC (post cibum) = po posiłku; HS (hora somni) = przed snem; AM (ante meridiem) = rano / przed południem, a PM (post meridiem) = po południu / wieczorem; QOD (quaque altera die, obecnie zapisywane słownie jako every other day) = co drugi dzień.
20Co oznaczają skróty okulistyczne i otologiczne: OD, OS, OU, AD, AS, AU oraz gtt, i dlaczego wiążą się z wysokim ryzykiem błędu?Okulistyczne (oculus): OD (oculus dexter) = prawe oko, OS (oculus sinister) = lewe oko, OU (oculus uterque) = oboje oczu; Otologiczne (auris): AD (auris dextra) = prawe ucho, AS (auris sinistra) = lewe ucho, AU (auris utraque) = oboje uszu; gtt (guttae) = krople; skróty te są podatne na błędy, ponieważ OD/OS/OU są często mylone z AD/AS/AU, dlatego ISMP zaleca pełny zapis słowny (np. prawe oko, lewe ucho).
21Co oznaczają skróty stosowane w tlenoterapii i intensywnej terapii oddechowej: RA, NC, NRB, BiPAP, CPAP, ETT, PEEP, FiO2 oraz SpO2?RA (Room Air) = powietrze atmosferyczne (FiO2 21%); NC (Nasal Cannula) = cewnik donosowy (wąsy tlenowe); NRB (Non-Rebreather mask) = maska tlenowa z rezerwuarem (bezzwrotna); CPAP = stałe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych (Continuous Positive Airway Pressure); BiPAP = dwupoziomowe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych (Bilevel Positive Airway Pressure); ETT = rurka intubacyjna / dotchawicza (Endotracheal Tube); PEEP = dodatnie ciśnienie końcowowydechowe (Positive End-Expiratory Pressure); FiO2 = zawartość (ułamek objętościowy) tlenu w mieszaninie wdechowej (Fraction of Inspired Oxygen); SpO2 = wysycenie krwi tętniczej tlenem mierzone pulsoksymetrem (saturacja).
22Co oznaczają popularne skróty badań diagnostycznych: CBC, BMP, CMP, ABG, UA, LP, CXR, CT, MRI, TTE oraz TEE?CBC = morfologia krwi obwodowej (Complete Blood Count); BMP = podstawowy panel metaboliczny / biochemiczny (Basic Metabolic Panel); CMP = rozszerzony panel metaboliczny (Comprehensive Metabolic Panel); ABG = gazometria krwi tętniczej (Arterial Blood Gas); UA = badanie ogólne moczu (Urinalysis); LP = nakłucie lędźwiowe / punkcja lędźwiowa (Lumbar Puncture); CXR = zdjęcie rentgenowskie (RTG) klatki piersiowej (Chest X-Ray); CT = tomografia komputerowa / TK (Computed Tomography); MRI = obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego / RM (Magnetic Resonance Imaging); TTE = echokardiografia przezklatkowa (Transthoracic Echocardiogram); TEE = echokardiografia przezprzełykowa (Transesophageal Echocardiogram).
23Jak wywołuje się i interpretuje objaw Brudzińskiego (Brudzinski Sign) oraz objaw Kerniga (Kernig Sign) i na jaki stan kliniczny wskazują?Oba są objawami oponowymi wskazującymi na podrażnienie opon mózgowo-rdzeniowych (np. w ostrym bakteryjnym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych lub krwotoku podpajęczynówkowym): górny objaw Brudzińskiego to mimowolne zgięcie kończyn dolnych w stawach biodrowych i kolanowych podczas biernego przyginania głowy pacjenta do klatki piersiowej; objaw Kerniga to silny opór mięśni kulszowo-goleniowych i ból przy próbie wyprostowania podudzia w stawie kolanowym powyżej 135 stopni przy stawie biodrowym zgiętym pod kątem 90 stopni.
24Co oznaczają skróty chorób układu oddechowego, pokarmowego i moczowego: COPD, ARDS, OSA, GERD, PUD, IBD (UC vs. CD), GI, AKI, CKD, ESRD, BPH oraz UTI?COPD = przewlekła obturacyjna choroba płuc / POChP (Chronic Obstructive Pulmonary Disease); ARDS = zespół ostrej niewydolności oddechowej (Acute Respiratory Distress Syndrome); OSA = obturacyjny bezdech senny / OBS (Obstructive Sleep Apnea); GERD = choroba refluksowa przełyku (Gastroesophageal Reflux Disease); PUD = choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (Peptic Ulcer Disease); IBD = nieswoiste zapalenia jelit / NZJ (Inflammatory Bowel Disease: UC = wrzodziejące zapalenie jelita grubego [Ulcerative Colitis], CD = choroba Leśniowskiego-Crohna [Crohn Disease]); GI = żołądkowo-jelitowy / układ pokarmowy (Gastrointestinal); AKI = ostre uszkodzenie nerek (Acute Kidney Injury); CKD = przewlekła choroba nerek / PChN (Chronic Kidney Disease); ESRD = schyłkowa niewydolność nerek (End-Stage Renal Disease); BPH = łagodny rozrost gruczołu krokowego (Benign Prostatic Hyperplasia); UTI = zakażenie układu moczowego / ZUM (Urinary Tract Infection).
25Czym są objaw Janewaya (Janeway Lesions), guzki Oslera (Osler Nodes), plamki Rotha (Roth Spots) oraz krwawienia podpaznokciowe (Splinter Hemorrhages) i z jaką chorobą się wiążą?Wszystkie cztery są klasycznymi objawami infekcyjnego zapalenia wsierdzia (IZW): objaw Janewaya to NIEBOLESNE plamy rumieniowo-krwotoczne na dłoniach i podeszwach stóp (septyczne mikrozatory); guzki Oslera to BOLESNE, sinoczerwone guzki na opuszkach palców rąk i stóp (odkładanie kompleksów immunologicznych); plamki Rotha to wybroczyny siatkówkowe z bladym, białawym środkiem widoczne w badaniu dna oka; krwawienia drzazgowate (podpaznokciowe) to linijne, czerwonobrązowe pasma pod płytką paznokciową.
26Jak wywołuje się i interpretuje objaw Murphy-ego (Murphy Sign) oraz objaw Courvoisiera (Courvoisier Sign) w badaniu wątroby i dróg żółciowych?Objaw Murphy-ego (ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego): nagłe zatrzymanie wdechu z powodu bólu podczas głębokiej palpacji w prawym podżebrzu, gdy zmieniony zapalnie pęcherzyk żółciowy obniża się przy wdechu i uderza w palce badającego; objaw Courvoisiera (nowotworowa niedrożność dróg żółciowych, np. rak głowy trzustki): wyczuwalny palpacyjnie, powiększony i niebolesny pęcherzyk żółciowy z towarzyszącą bezbolesną żółtaczką mechaniczną.
27Co oznaczają skróty sekcji wywiadu lekarskiego: CC, HPI, PMH, PSH, FH, SH, ROS, NKDA oraz WNL?CC (Chief Complaint) = główna dolegliwość; HPI (History of Present Illness) = wywiad dotyczący obecnej choroby (schemat OLDCARTS / OPQRST); PMH (Past Medical History) = przebyte choroby (wywiad chorobowy); PSH (Past Surgical History) = przebyte zabiegi operacyjne; FH (Family History) = wywiad rodzinny; SH (Social History) = wywiad społeczny i środowiskowy; ROS (Review of Systems) = przegląd układów i narządów; NKDA (No Known Drug Allergies) = brak znanych alergii lekowych; WNL (Within Normal Limits) = w granicach normy.
28Co w zleceniach lekarskich i pielęgniarskich oznaczają skróty dotyczące diety, płynów i aktywności: NPO, PO, AD LIB, I&O, BM, BRP oraz OOB?NPO (nil per os) = nic doustnie (ścisła dieta); PO (per os) = doustnie; AD LIB (ad libitum) = według uznania / bez ograniczeń; I&O (intake and output) = ścisły bilans płynów (podaż i wydalanie); BM (bowel movement) = wypróżnienie (stolec); BRP (bathroom privileges) = zgoda na samodzielne korzystanie z toalety; OOB (out of bed) = przebywanie poza łóżkiem (uruchomienie pacjenta).
29Co oznaczają akronimy ustrukturyzowanej dokumentacji klinicznej SOAP oraz SBAR?SOAP (format obserwacji lekarskiej): Subjective (badanie podmiotowe: główna dolegliwość, wywiad obecnej choroby, objawy zgłaszane przez pacjenta), Objective (badanie przedmiotowe: parametry życiowe, wynik badania fizykalnego, wyniki badań laboratoryjnych i obrazowych), Assessment (ocena kliniczna i rozpoznanie różnicowe) oraz Plan (plan diagnostyki, leczenia i dalszego postępowania); SBAR (komunikacja przy przekazywaniu pacjenta): Situation (sytuacja), Background (tło kliniczne), Assessment (ocena stanu), Recommendation (zalecenia).
30Jak wykonuje się i interpretuje test Lachmana i objaw szuflady przedniej (Anterior Drawer Sign), test McMurraya oraz test Thompsona w badaniu ortopedycznym kończyny dolnej?Test Lachmana (pociągnięcie piszczeli ku przodowi przy kolanie zgiętym pod kątem 20–30°, najbardziej czuły) oraz test szuflady przedniej (przy zgięciu 90°) wykrywają zerwanie więzadła krzyżowego przedniego (ACL); test McMurraya (zginanie i prostowanie kolana z obciążeniem szpotawiącym/koślawiącym oraz rotacją wewnętrzną/zewnętrzną podudzia) wywołuje bolesny trzask lub przeskakiwanie przy uszkodzeniu łąkotki; test Thompsona (brak biernego zgięcia podeszwowego stopy po ściśnięciu mięśni łydki u pacjenta leżącego na brzuchu ze stopami zwisającymi poza kozetkę) potwierdza całkowite zerwanie ścięgna Achillesa.
31Czym są triada Becka, triada Virchowa, triada Charcota (żółciowa vs. neurologiczna) oraz pentada Reynoldsa?Triada Becka (tamponada serca): hipotensja, poszerzenie żył szyjnych (JVD) oraz głuche (ciche) tony serca; triada Virchowa (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa): uszkodzenie śródbłonka naczyniowego, zwolnienie przepływu (zastój) krwi żylnej oraz nadkrzepliwość; żółciowa triada Charcota (ostre zapalenie dróg żółciowych): gorączka z dreszczami, żółtaczka oraz ból w prawym podżebrzu (dodanie wstrząsu / hipotensji i zaburzeń świadomości tworzy pentadę Reynoldsa); neurologiczna triada Charcota (stwardnienie rozsiane): oczopląs (lub porażenie międzyjądrowe), drżenie zamiarowe oraz mowa skandowana.
32Czym są triada Whipple-a w endokrynologii oraz triada Waddella w traumatologii dziecięcej?Triada Whipple-a (wyspiak trzustki / insulinoma i prawdziwa hipoglikemia): 1) objawy kliniczne hipoglikemii (neuroglikopeniczne i autonomiczne), 2) udokumentowane niskie stężenie glukozy w osoczu (< 55 mg/dL) w momencie wystąpienia objawów oraz 3) szybkie ustąpienie objawów po podaniu glukozy; triada Waddella (dziecko pieszy potrącone przez pojazd mechaniczny): 1) tożstronne złamanie trzonu kości udowej, 2) tożstronny uraz klatki piersiowej lub narządów jamy brzusznej (śledziona/wątroba) oraz 3) przeciwstronny uraz głowy.