Oligopol piyasası modellerinden 'Cournot', 'Bertrand' ve 'Stackelberg' modelleri stratejik değişken ve denge çıktısı bakımından birbirinden nasıl ayrılır?

Cournot modelinde firmalar eşanlı olarak 'miktar' belirler; Bertrand modelinde firmalar eşanlı olarak 'fiyat' belirler ve homojen mal varsayımı altında fiyat marjinal maliyete ($P = MC$, tam rekabet düzeyine) iner; Stackelberg modelinde ise lider firma önce miktarı belirler, takipçi firma liderin çıktısını veri alarak tepki verir (sıralı miktar oyunu) — Klasik düopol modellerinde toplam endüstri çıktısı küçükten büyüğe doğru: $\text{Monopol (Kartel)} < \text{Cournot} < \text{Stackelberg} < \text{Bertrand (Tam Rekabet)}$ sıralamasını izler; piyasa fiyatı ise tam tersi sıralamaya sahiptir.

Para teorisinde nakit tercih oranı $c = 0{,}20$, zorunlu karşılık oranı $r_d = 0{,}10$ ve serbest (atıl) rezerv oranı $e = 0{,}10$ iken 'Para Çarpanı ($m$)' kaçtır ve Merkez Bankasının parasal tabanı ($MB$) $100$ birim artırması para arzını ($M$) ne kadar artırır?

$m = 3{,}0$ ve para arzı $300$ birim artar — Geniş para çarpanı formülü $m = \frac{1 + c}{r_d + e + c}dir. Veriler yerine konulduğunda $m = \frac{1 + 0{,}20}{0{,}10 + 0{,}10 + 0{,}20} = \frac{1{,}20}{0{,}40} = 3{,}0$ bulunur. Parasal tabandaki $100$ birimlik artış para arzını $\Delta M = m \cdot \Delta MB = 3 \times 100 = 300$ birim artırır.

Devlet borçlanmasında olağanüstü borç yönetim işlemlerinden 'Konsolidasyon (Tahkim)' ile 'Konversiyon (Değiştirme)' arasındaki fark nedir?

Konsolidasyon (Tahkim), vadesi gelmiş veya yaklaşmış kısa vadeli (dalgalı) devlet borçlarının daha uzun vadeli (konsolide) borçlara dönüştürülmesidir (vade uzatımı); Konversiyon (Değiştirme) ise yüksek faizli mevcut bir devlet borcunun piyasa faizlerinin düşmesi üzerine daha düşük faizli yeni bir borçla değiştirilmesidir (faiz yükünü azaltma) — Kamu borç yönetiminde Konsolidasyon (tahkim) vade yapısını uzatmak için kısa vadeli borcun uzun vadeliye çevrilmesi; Konversiyon ise faiz yükünü hafifletmek için yüksek faizli tahvilin düşük faizli tahville değiştirilmesidir. Devletin ödeme güçlüğü nedeniyle borç servisini geçici olarak durduracağını ilan etmesi ise 'Moratoryum'dur.

Monopol piyasasında tek satıcının tekel gücünü ölçen 'Lerner Endeksi ($L$)' nasıl hesaplanır ve monopolcünün üçüncü derece fiyat farklılaştırması yaparken iki alt piyasada uyguladığı fiyatlar ile talep esneklikleri arasındaki ilişki nedir?

$L = \frac{P - MC}{P} = \frac{1}{|e_d|}$ ($0 \le L \le 1$); üçüncü derece fiyat farklılaştırmasında monopolcü $MR_1 = MR_2 = MC$ koşuluna göre talebin fiyat esnekliğinin düşük (inelastik) olduğu piyasada daha yüksek fiyat, esnekliğin yüksek olduğu piyasada ise daha düşük fiyat uygular — Monopolde arz eğrisi yoktur ve denge her zaman talebin esnek olduğu ($|e_d| > 1$) bölgede oluşur. Lerner endeksi $L = \frac{P - MC}{P} = \frac{1}{|e_d|}$ olup esneklik düştükçe monopol gücü artar. 1. derece (tam) fiyat farklılaştırmasında ise monopolcü tüketici rantının tamamına el koyar ve refah kaybı (darası) sıfırlanır.

Makro iktisatta dışa açık ve devletin bulunduğu bir Keynesyen gelir-harcama modelinde marjinal tüketim eğilimi $c = 0{,}8$, gelir vergisi oranı $t = 0{,}25$ ve marjinal ithalat eğilimi $m = 0{,}10$ ise, 'Otonom Harcama Çarpanı ($k$)' kaçtır?

$k = 2{,}0$ — Dışa açık ekonomide harcama çarpanı formülü $k = \frac{1}{1 - c(1 - t) + m}dir. Veriler yerine konulduğunda $k = \frac{1}{1 - 0{,}8(1 - 0{,}25) + 0{,}10} = \frac{1}{1 - 0{,}60 + 0{,}10} = \frac{1}{0{,}50} = 2{,}0$ bulunur.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'na (KDVK) göre Türkiye'de KDV'nin konusunu oluşturan işlemler nelerdir ve bir vergilendirme döneminde 'İndirilecek KDV'nin 'Hesaplanan KDV'den fazla olması halinde aradaki fark nasıl işlem görür?

Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetler ile her türlü mal ve hizmet ithalatı KDV'ye tabidir; bir vergilendirme döneminde indirilecek KDV toplamı mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV toplamından fazla olduğu takdirde, aradaki fark kural olarak mükellefe nakden iade edilmez ve sonraki dönemlere 'Devreden KDV (190)' olarak aktarılır (tam istisna ve indirimli orana tabi işlemler hariç - KDVK m. 29) — 3065 sayılı KDVK m. 1 ve m. 29 uyarınca KDV yayılı, genel ve indirim mekanizmasına dayalı bir harcama vergisidir; ihracat teslimleri (m. 11) tam istisna kapsamında olduğundan yüklenilen KDV iade edilirken, olağan yurt içi işlemlerde indirilemeyen KDV izleyen dönemlere devreder.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre 'Analitik Bütçe Sınıflandırması (ABS)' hangi dört temel kodlama düzeyinden oluşur ve 'Bütçe İlkeleri' arasında yer alan 'Genellik İlkesi' ile 'Adem-i Tahsis (Belirli Gelirlerin Belirli Giderlere Tahsis Edilmemesi) İlkesi' neyi ifade eder?

Kurumsal Sınıflandırma, Fonksiyonel Sınıflandırma, Finansman Tipi Sınıflandırma ve Ekonomik Sınıflandırma; Genellik ilkesi tüm gelir ve giderlerin gayrisafi (brüt) olarak bütçede gösterilmesini, Adem-i tahsis ilkesi ise belirli gelirlerin belirli giderlere karşılık olarak ayrılmamasını (hazine birliğini) ifade eder — 5018 sayılı Kanun m. 13 uyarınca bütçe ilkeleri arasında Genellik (gayrisafi usul) ve Adem-i tahsis (belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesi) esastır. Analitik Bütçe Sınıflandırması ise Kurumsal (4 düzey), Fonksiyonel (3 düzey), Finansman Tipi (1 düzey) ve Ekonomik (4 düzey — 01 Personel, 02 SGK prim, 03 Mal ve hizmet alım, 04 Faiz, 05 Cari transfer, 06 Sermaye gideri, 07 Sermaye transferi, 08 Borç verme, 09 Yedek ödenek) kodlarından oluşur.

Vergi teorisinde bir mal üzerine konulan birim (miktar) veya değer esaslı verginin alıcı (tüketici) ve satıcı (üretici) arasında nasıl paylaşılacağını belirleyen 'Kanuni ve Fiili Vergi Yansıması Esneklik Kuralı' nedir?

Vergi yükünün dağılımı arz ve talep esnekliklerine bağlıdır: $\frac{\text{Alıcının Vergi Yükü}}{\text{Satıcının Vergi Yükü}} = \frac{e_s}{|e_d|}$; hangi tarafın fiyat esnekliği daha düşük (inelastik) ise vergi yükünün büyük kısmı o tarafın üzerinde kalır (örneğin talep tam inelastik $e_d = 0$ ise verginin %100'ü tüketiciye ileriye yansır) — Dalton Yasası olarak da bilinen esneklik kuralına göre vergi, piyasadan kaçma imkânı (esnekliği) az olan tarafın üzerinde kalır: $\frac{\text{Tüketici Yükü}}{\text{Üretici Yükü}} = \frac{e_s}{|e_d|}$. Buna dayanarak optimal vergilemede 'Ramsey Kuralı', aşırı vergi yükünü (refah kaybını) minimize etmek için talep esnekliği düşük olan malların daha yüksek oranda vergilendirilmesini (ters esneklik kuralı) önerir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na (VUK) göre Türk Vergi Sisteminde uygulanan dört 'Tarh Yöntemi' nelerdir ve 'İkmalen Vergi Tarhı (VUK m. 29)' ile 'Re'sen Vergi Tarhı (VUK m. 30)' arasındaki fark nedir?

Beyana Dayanan Tarh, İkmalen Tarh, Re'sen Tarh ve İdarece Tarh; İkmalen tarh, daha önce bir vergi tarh edildikten sonra bu vergiyle ilgili olarak ortaya çıkan defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak ek vergi tarh edilmesidir; Re'sen tarh ise vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkân bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından veya vergi inceleme raporlarıyla takdir edilen matrah üzerinden vergi tarh edilmesidir — Türk vergi sisteminde temel ilke 'Beyana Dayanan Tarh'tır. Önceden bir tarhiyat yapılmış olup sonradan defter/belge/kanuni ölçülerle matrah farkı bulunursa İkmalen Tarh (m. 29); beyanname hiç verilmemişse, defterler tutulmamış/ibraz edilmemiş veya gerçeği yansıtmıyorsa takdir yoluyla Re'sen Tarh (m. 30) uygulanır.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre 'Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdareleri' hangi üç ana bileşenden oluşur ve 'Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'na ekli I, II ve III sayılı cetvellerde hangi idareler yer alır?

Merkezi Yönetim Kapsamındaki Kamu İdareleri (I sayılı cetvel: Genel Bütçeli İdareler, II sayılı cetvel: Özel Bütçeli İdareler, III sayılı cetvel: Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar), Sosyal Güvenlik Kurumları (IV sayılı cetvel) ve Mahallî İdareler — 5018 sayılı Kanun m. 3 uyarınca Genel Yönetim = Merkezi Yönetim (I: Genel Bütçe - devlet tüzel kişiliğine dahil bakanlıklar vb., II: Özel Bütçe - YÖK, üniversiteler, TÜBİTAK, KGM vb., III: DDK - BDDK, SPK, EPDK, RTÜK, Rekabet Kurumu vb.) + Sosyal Güvenlik Kurumları (SGK ve İŞKUR) + Mahallî İdareler (belediyeler, il özel idareleri). KİT'ler ve Merkez Bankası 5018 sayılı Kanun kapsamında değildir.

Tam sermaye hareketliliğinin ($BP$ eğrisinin yatay) geçerli olduğu küçük açık bir ekonomiyi inceleyen 'Mundell-Fleming Modeli'ne göre 'Sabit Kur Rejimi' ve 'Esnek Kur Rejimi'nde para ve maliye politikalarının etkinliği nasıldır?

Tam sermaye hareketliliğinde Sabit Kur Rejiminde maliye politikası tam etkin, para politikası tamamen etkisizdir; Esnek (Dalgalı) Kur Rejiminde ise para politikası tam etkin, maliye politikası ise ulusal paranın değer kazanması ve net ihracatın düşmesi (tam dışlama) nedeniyle tamamen etkisizdir — Mundell-Fleming modeli ve 'İmkânsız Üçleme (Üçlü Açmaz)' uyarınca bir ülke aynı anda (1) Tam sermaye hareketliliği, (2) Sabit döviz kuru ve (3) Bağımsız para politikasına sahip olamaz. Tam sermaye hareketliliğinde sabit kurda maliye politikası, esnek kurda ise para politikası milli geliri etkilemede tam etkindir.

1982 Anayasası'nın 161. maddesi ve 5018 sayılı Kanun uyarınca 'Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi' ile 'Kesinhesap Kanunu Teklifi' kim tarafından ve hangi sürelerde TBMM'ye sunulur?

Cumhurbaşkanı tarafından Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu teklifi malî yılbaşından en az 75 gün önce (en geç 17 Ekim'de) TBMM'ye sunulur ve Bütçe Komisyonunda 55 gün, Genel Kurulda 20 gün görüşülür; Kesinhesap Kanunu teklifi ise ilgili olduğu malî yılın sonundan başlayarak en geç 6 ay içinde (haziran ayı sonuna kadar) Cumhurbaşkanı tarafından TBMM'ye sunulur ve Sayıştay Genel Uygunluk Bildirimini teklifin verilmesinden başlayarak en geç 75 gün içinde TBMM'ye sunar — Anayasa m. 161 ve 5018 sayılı Kanun uyarınca bütçe teklifini malî yılbaşından en az 75 gün önce, kesinhesap kanunu teklifini ise izleyen malî yılın Haziran ayı sonuna kadar (en geç 6 ay içinde) TBMM'ye sunma yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu 30 üyeden oluşur.

213 sayılı VUK'un 114. maddesinde düzenlenen 'Tarh (Tahakkuk) Zamanaşımı' ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 102. maddesinde düzenlenen 'Tahsil Zamanaşımı' süreleri ve başlangıç tarihleri nasıl ayrılır?

Tarh zamanaşımı, vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak 5 yıldır (bu sürede tarh ve tebliğ edilmeyen vergi zamanaşımına uğrar); Tahsil zamanaşımı ise amme alacağının vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıldır — VUK m. 114 uyarınca tarh zamanaşımı vergiyi doğuran olayı izleyen takvim yılı başından itibaren 5 yıldır (takdir komisyonuna sevk zamanaşımını en fazla 1 yıl durdurur). 6183 sayılı Kanun m. 102 uyarınca tahsil zamanaşımı ise vadenin rastladığı yılı izleyen takvim yılı başından itibaren 5 yıldır.

Üretim veya tüketim faaliyetleri sonucunda oluşan 'Negatif Dışsallıkların' içselleştirilmesinde 'Pigoucu Vergi' yaklaşımı ile 'Coase Teoremi' arasındaki çözüm farkı nedir?

Pigou yaklaşımı devletin marjinal dışsal zarara ($MEC$) eşit miktarda düzeltici birim vergi koymasını önerir; Coase Teoremi ise mülkiyet hakları açıkça tanımlanmış ve işlem maliyetleri sıfır (veya çok düşük) olduğunda, devlet müdahalesine gerek kalmaksızın tarafların kendi aralarında pazarlık yaparak Pareto etkin çıktı düzeyine ulaşacağını (ve mülkiyet hakkının kime verildiğinin kaynak tahsis etkinliğini değiştirmeyeceğini) savunur — Negatif dışsallıkta sosyal marjinal maliyet özel marjinal maliyetten büyüktür ($SMC = PMC + MEC$) ve piyasa sosyal optimumdan fazla üretir. Pigou, optimum çıktıdaki $MEC$ kadar vergi konulmasını; Coase ise işlem maliyetsiz ortamda mülkiyet haklarının tesisiyle özel pazarlığın etkinliği sağlayacağını göstermektedir.

Maliye teorisinde Paul Samuelson tarafından tanımlanan 'Tam Kamusal Mallar'ın iki temel özelliği nedir ve neden piyasa mekanizması bu malları etkin üretemez?

Tüketimde rekabetsizlik (bölünmezlik, ilave tüketicinin marjinal maliyetinin sıfır olması: $MC = 0$) ve Tüketimden dışlanamazlık (mahrum bırakılamazlık); bu özellikler nedeniyle bireyler tercihlerini gizleyerek 'Bedavacılık (Bedavacı Sorunu)' davranışına yönelir ve piyasa başarısızlığı oluşur — Tam kamusal mallarda (ör. milli savunma, diplomasi, sokak aydınlatması) bireysel talep eğrileri yatay değil 'dikey' olarak toplanır ($\sum MRS = MRT$). Dışlanamazlık nedeniyle fiyatlandırma yapılamaz ve bedavacılık sorunu ortaya çıktığından finansmanı zorunlu vergilerle sağlanır.

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın 'Kısa Dönem Arz Eğrisi' ve 'Kapanma Noktası' ile 'Uzun Dönem Endüstri Dengesi' koşulu nedir?

Kısa dönemde kapanma noktası fiyatın Ortalama Değişken Maliyetin minimumuna eşit olduğu ($P = AVC_{min}$) noktadır ve kısa dönem arz eğrisi Marjinal Maliyet ($MC$) eğrisinin $AVC_{min}$ üzerindeki artan kısmıdır; uzun dönem dengesinde ise ekonomik kâr sıfırdır ve $P = MR = SMC = LMC = SAC_{min} = LAC_{min}$ eşitliği sağlanır — Tam rekabetçi firma fiyat alıcıdır ($P = MR = AR$). Kısa dönemde fiyat $AVC_{min}in altına düşerse firma sabit maliyetlerin yanı sıra değişken maliyetlerin de bir kısmını karşılayamadığı için üretimi durdurur (kapanma noktası).

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na (GVK) göre gelir vergisine tabi '7 Kazanç ve İrat Unsuru' nelerdir ve bu unsurlardan hangilerinde gelirin elde edilmesinde 'Tahakkuk Esası', hangilerinde 'Tahsil Esası' geçerlidir?

1. Ticari Kazanç, 2. Zirai Kazanç, 3. Ücretler, 4. Serbest Meslek Kazançları, 5. Gayrimenkul Sermaye İradı (GMSİ), 6. Menkul Sermaye İradı (MSİ), 7. Diğer Kazanç ve İratlar; Ticari ve Zirai kazançlarda 'Tahakkuk Esası', Serbest Meslek Kazancı ve GMSİ'de 'Tahsil Esası', Ücret ve MSİ'de ise hukuki ve ekonomik tasarruf esası geçerlidir — GVK m. 2'de sayılan 7 gelir unsurundan Ticari ve Zirai Kazançta alacak doğduğunda (tahakkuk ettiğinde) gelir elde edilmiş sayılırken; Serbest Meslek Kazancı ve Gayrimenkul Sermaye İradında (kira gelirlerinde) gelirin fiilen tahsil edilmesi şarttır.

IS-LM modelinde 'Likidite Tuzağı (Keynesyen Bölge)' ve 'Klasik Bölge' durumlarında LM eğrisinin şekli ile para ve maliye politikalarının milli gelir üzerindeki etkinliği nasıldır?

Likidite tuzağında para talebinin faiz esnekliği sonsuzdur ($h \to \infty$), LM eğrisi yatay eksene paraleldir; bu bölgede maliye politikası tam etkindir (dışlama etkisi sıfırdır), para politikası ise tamamen etkisizdir. Klasik bölgede ise para talebinin faiz esnekliği sıfırdır ($h = 0$), LM eğrisi dikeydir; para politikası tam etkin, maliye politikası ise tam dışlama (dışlama etkisi) nedeniyle tamamen etkisizdir — Likidite tuzağında faiz oranı minimum seviyeye inmiştir, herkes tahvil fiyatlarının düşeceğini beklediği için ek para arzı tamamen atıl (spekülatif) para balanslarında tutulur; bu nedenle LM yataydır ve maliye politikası faizi artırmadan geliri çarpan kadar artırır. Klasik bölgede ($h = 0$) ise LM dikeydir ve sadece para politikası geliri artırabilir.

Kamu harcamalarının artışını açıklayan teorilerden 'Adolph Wagner'in Kamu Harcamalarının Sürekli Artışı Kanunu' ile 'Peacock ve Wiseman'ın Sıçrama Tezi' arasındaki temel fark nedir?

Wagner Kanunu sanayileşme, kentleşme ve gelir artışıyla birlikte kamu harcamalarının milli gelirden daha hızlı ve sürekli arttığını (gelir esnekliğinin 1'den büyük olduğunu) savunur; Peacock-Wiseman Sıçrama Tezi ise kamu harcamalarının olağan dönemlerde katlanılabilir vergi yükü sınırıyla kısıtlandığını, ancak savaş ve büyük kriz gibi sosyal altüst oluş dönemlerinde vatandaşların vergi toleransının yükselmesiyle kamu harcamalarının basamak (sıçrama) şeklinde kalıcı olarak yeni bir platoya çıktığını açıklar — Wagner Kanunu sürekli ve organik artışı açıklarken; Peacock ve Wiseman (1961) savaş/büyük bunalım gibi dönemlerde 'yer değiştirme (sıçrama) etkisi', 'inceleme etkisi' ve 'toplanma (temerküz) etkisi' ile kamu harcamalarının basamaklı biçimde kalıcı olarak yükseldiğini ortaya koymuştur.

Bir malın fiyatı düştüğünde ortaya çıkan 'Toplam Fiyat Etkisi'ni İkame Etkisi ve Gelir Etkisine ayrıştırırken 'Hicks Yaklaşımı' ile 'Slutsky Yaklaşımı' arasındaki temel fark nedir ve 'Giffen Malı' hangi koşulda ortaya çıkar?

Hicks yaklaşımında reel gelir 'başlangıçtaki fayda düzeyi (aynı farksızlık eğrisi)' sabit tutularak, Slutsky yaklaşımında ise 'başlangıçtaki satın alma gücü (tüketim sepeti)' sabit tutularak ikame etkisi ölçülür; Giffen malı, düşük (gerileyen) bir malda ters yönlü gelir etkisinin ikame etkisinden mutlak değerce büyük olması halinde ortaya çıkan ve talep eğrisi pozitif eğimli olan maldır — İkame etkisi her zaman fiyat değişimiyle ters yönlüdür (fiyat düşünce miktarı artırır). Düşük mallarda gelir etkisi ikame etkisiyle zıt yönlüdür; eğer negatif gelir etkisi ikame etkisine baskın gelirse toplam etki fiyatla aynı yönlü olur ve talep kanununun istisnası olan 'Giffen Malı' doğar.

Dış ödemeler bilançosu dengesizliğini gidermek amacıyla yapılan bir devalüasyonun (veya ulusal paranın reel değer kaybının) dış ticaret bilançosunu iyileştirebilmesi için gerekli 'Marshall-Lerner Koşulu' nedir ve 'J Eğrisi Etkisi' neyi ifade eder?

İhracatın ve ithalatın fiyat esneklikleri toplamının mutlak değerce 1'den büyük olması ($|e_x| + |e_m| > 1$) gerekir; J Eğrisi etkisi ise devalüasyondan hemen sonra kısa dönemde esnekliklerin düşük olması (fiyat etkisinin miktar etkisine baskın çıkması) nedeniyle dış ticaret açığının önce kötüleşip, orta-uzun dönemde esnekliklerin artmasıyla iyileşmesini gösterir — Marshall-Lerner koşulu $|e_x| + |e_m| > 1dir. Kısa dönemde sözleşmeler ve tüketim alışkanlıkları sabit olduğundan esneklikler düşüktür ve devalüasyon dış açığı büyütür; zamanla miktar etkisi fiyat etkisini aşarak dış ticaret dengesini iyileştirir (J Eğrisi).

Bir firmanın karşılaştığı talebin fiyat esnekliği ($e_d$), marjinal hasılat ($MR$) ve ürün fiyatı ($P$) arasındaki Amoroso-Robinson bağıntısı nedir ve talebin fiyat esnekliği mutlak değerce $|e_d| > 1$ (esnek talep) iken fiyat düşürüldüğünde Toplam Hasılat ($TR$) nasıl değişir?

$MR = P \left(1 - \frac{1}{|e_d|}\right)$; talep esnek ($|e_d| > 1$) olduğunda marjinal hasılat pozitiftir ($MR > 0$) ve fiyat düşürüldüğünde miktar artışı oransal olarak daha yüksek olduğu için Toplam Hasılat ($TR$) artar — Amoroso-Robinson formülüne göre $MR = P(1 + \frac{1}{e_d}) = P(1 - \frac{1}{|e_d|})dir. $|e_d| > 1$ iken $MR > 0$ olup fiyat indirimi toplam hasılatı artırır; $|e_d| = 1$ iken $MR = 0$ ve $TR$ maksimumdur; $|e_d| < 1$ (inelastik) iken $MR < 0$ olup fiyat artışı toplam hasılatı artırır.

Phillips Eğrisi analizinde Friedman ve Phelps tarafından geliştirilen 'Beklentilerle Genişletilmiş Phillips Eğrisi'ne göre kısa ve uzun dönem Phillips eğrilerinin eğimi ile 'Doğal İşsizlik Oranı (NAIRU)' ilişkisi nedir?

Kısa dönem Phillips eğrisi enflasyon beklentisi sabitken negatif eğimlidir (enflasyon ile işsizlik arasında ödünleme vardır); uzun dönemde ise beklenen enflasyon gerçekleşen enflasyona eşitlendiğinden ($\pi^e = \pi$) uzun dönem Phillips eğrisi Doğal İşsizlik Oranında ($u = u_n$) dikey eksene paraleldir ve enflasyon-işsizlik ödünlemesi ortadan kalkar — $\pi - \pi^e = -\alpha (u - u_n)$ denklemine göre uzun dönemde $\pi = \pi^e$ olduğunda $u = u_n$ (doğal işsizlik = friksiyonel + yapısal işsizlik, konjonktürel işsizlik sıfır) olur ve uzun dönem Phillips eğrisi dikey bir doğru halini alır.

Uluslararası İktisat teorisinde Heckscher-Ohlin (Faktör Donatımı) Modeline dayanan 'Stolper-Samuelson Teoremi' ve 'Rybczynski Teoremi' neyi açıklar?

Stolper-Samuelson Teoremi, serbest dış ticaretin ülkede bol bulunan üretim faktörünün reel gelirini artırırken kıt bulunan faktörün reel gelirini düşürdüğünü açıklar; Rybczynski Teoremi ise mal fiyatları sabitken bir üretim faktörünün arzı arttığında, o faktörü yoğun kullanan malın üretiminin mutlak olarak arttığını, diğer malın üretiminin ise mutlak olarak azaldığını ifade eder — Heckscher-Ohlin-Samuelson çerçevesinde: (1) Faktör Fiyatları Eşitliği Teoremi: Serbest ticaret ülkeler arasında faktör fiyatlarını eşitler, (2) Stolper-Samuelson Teoremi: Serbest ticaret bol faktörün reel getirisini yükseltir, (3) Rybczynski Teoremi: Sabit mal fiyatlarında artan faktörü yoğun kullanan sektör genişlerken diğer sektör daralır (Hollanda Hastalığının teorik temeli).

İktisadi büyüme modellerinden 'Solow Neoklasik Büyüme Modeli'nde durağan durum dengesi koşulu ile kişi başına tüketimi maksimize eden 'Altın Kural Sermaye Birikimi' koşulu nedir?

Durağan durumda kişi başına yatırım kişi başına aşınma/seyrelmeye eşittir: $s \cdot f(k^*) = (n + \delta + g) k^*$; Altın Kural sermaye düzeyinde ise sermayenin marjinal verimliliği ($MP_K = f'(k_{\text{altın}})$) nüfus artış hızı, aşınma oranı ve teknolojik gelişme hızının toplamına eşittir: $f'(k_{\text{altın}}) = n + \delta + g$ — Solow modelinde tasarruf oranındaki ($s$) artış geçiş sürecinde büyümeyi hızlandırır ve durağan durum kişi başına gelir düzeyini ($y^*$) yükseltir; ancak durağan durumda kişi başına büyüme hızını yalnızca dışsal teknolojik gelişme hızı ($g$) belirler.

Üretim teorisinde $Q = A \cdot L^{\alpha} \cdot K^{\beta}$ biçimindeki Cobb-Douglas üretim fonksiyonunda 'Ölçeğe Göre Getiri' derecesi ile 'Çıktının Emek ve Sermaye Esneklikleri' nasıl belirlenir?

$\alpha$ emeğin çıktı esnekliğini, $\beta$ sermayenin çıktı esnekliğini gösterir; $\alpha + \beta > 1$ ise ölçeğe göre artan getiri, $\alpha + \beta = 1$ ise ölçeğe göre sabit getiri, $\alpha + \beta < 1$ ise ölçeğe göre azalan getiri söz konusudur — Homojen bir üretim fonksiyonu olan Cobb-Douglas fonksiyonunda ikame esnekliği $\sigma = 1dir; üstlerin toplamı ($\alpha + \beta$) homojenlik derecesini ve ölçeğe göre getiri türünü verir. Euler Teoremi uyarınca $\alpha + \beta = 1$ iken faktörlere marjinal ürünleriyle ödeme yapıldığında toplam çıktı tam olarak tükenir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na (VUK) göre vergilendirme sürecinin dört temel aşaması ('4T Kuralı') doğru sırasıyla hangisidir ve bunlardan hangisi idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem 'değildir'?

Tarh — Tebliğ — Tahakkuk — Tahsil; bunlardan 'Tahakkuk' ayrı bir idari işlem olmayıp tarh ve tebliğ edilen verginin ödenecek aşamaya gelmesi (kesinleşmesi) olduğundan tek başına dava konusu yapılamaz — VUK m. 20-23 uyarınca: (1) Tarh: Vergi alacağının kanunlarda gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesince hesaplanarak miktar itibarıyla tespit eden idari işlemdir, (2) Tebliğ: Bilgilendirmedir, (3) Tahakkuk: Tarh ve tebliğ edilen verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesidir, (4) Tahsil: Kanuna uygun surette ödenmesidir. Kural olarak beyannameye dayanan tarhiyatta tahakkuk fişi kesilir ve (ihtirazi kayıtla beyan hariç) dava açılamaz.

Makro iktisat okullarından 'Yeni Klasik İktisat (Lucas, Sargent, Wallace)' ile 'Yeni Keynesyen İktisat (Mankiw, Romer, Blanchard)' yaklaşımlarının beklentiler ve fiyat/ücret yapışkanlıkları konusundaki temel farkı nedir?

Yeni Klasik İktisat rasyonel beklentiler ve piyasaların sürekli temizlenmesi (tam ücret/fiyat esnekliği) varsayımı altında 'Politika Etkisizliği Önermesi'ni savunur (yalnızca beklenmeyen/sürpriz politikalar kısa dönemde reel çıktıyı etkiler); Yeni Keynesyen İktisat ise rasyonel beklentileri kabul etmekle birlikte menü maliyetleri, etkin ücret, zımni sözleşmeler ve kademeli ücret/fiyat sözleşmeleri nedeniyle fiyat ve ücretlerin kısa dönemde yapışkan olduğunu, dolayısıyla beklenen politikaların da reel ekonomiyi etkilediğini savunur — Yeni Klasik okul (Rasyonel Beklentiler + Sürekli Piyasa Temizlenmesi) Lucas arz eğrisine dayanarak öngörülebilen para ve maliye politikalarının kısa dönemde dahi çıktıyı değiştiremeyeceğini savunur. Yeni Keynesyen okul ise rasyonel beklentileri mikro temelli ücret ve fiyat katılıklarıyla birleştirerek istikrar politikalarının etkinliğini kanıtlar.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre 'Kurumlar Vergisi Mükellefleri' kimlerdir ve 'Kanuni veya İş Merkezi' ölçütüne göre Tam Mükellefiyet ile Dar Mükellefiyet nasıl ayrılır?

Sermaye şirketleri (A.Ş., Ltd., Eshamlı Komandit), Kooperatifler, İktisadi Kamu Kuruluşları, Dernek veya Vakıflara ait İktisadi İşletmeler ve İş Ortaklıkları kurumlar vergisi mükellefidir; kanuni veya iş merkezlerinden her ikisi de Türkiye'de bulunmayanlar sadece Türkiye'de elde ettikleri kazançları üzerinden (Dar Mükellef), kanuni veya iş merkezlerinden en az biri Türkiye'de bulunanlar ise gerek Türkiye içinde gerekse Türkiye dışında elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden (Tam Mükellef) vergilendirilir — KVK m. 1 ve m. 3 uyarınca 5 grup kurumlar vergisi mükellefi vardır (dernek ve vakıfların kendileri değil, bunlara ait iktisadi işletmeler mükelleftir; kollektif ve adi komandit şirketlerin ortakları ise gelir vergisi mükellefidir). Kanuni veya iş merkezinden herhangi birinin Türkiye'de olması tam mükellefiyet için yeterlidir.

Mikro iktisatta ordinal fayda yaklaşımına göre tüketicinin bütçe kısıtı altında faydasını maksimize ettiği denge koşulu (Tüketici Dengesi) nasıl ifade edilir?

Farksızlık eğrisinin eğiminin bütçe doğrusunun eğimine eşit olduğu $\text{MRS}_{XY} = \frac{MU_X}{MU_Y} = \frac{P_X}{P_Y}$ (veya $\frac{MU_X}{P_X} = \frac{MU_Y}{P_Y}$) noktasıdır — Konveks farksızlık eğrileri altında iç çözümde tüketici dengesi, marjinal ikame haddinin ($\text{MRS}_{XY} = \frac{MU_X}{MU_Y}$) fiyatlar oranına ($\frac{P_X}{P_Y}$) eşitlendiği, yani harcanan son liranın her malda eşit marjinal fayda sağladığı ($\frac{MU_X}{P_X} = \frac{MU_Y}{P_Y}$) teğetlik noktasıdır.

213 sayılı VUK'un 371. maddesinde düzenlenen 'Pişmanlık ve Islah' kurumu hangi şartlarla uygulanır ve hangi vergi/cezalarda pişmanlık hükümlerinden yararlanılamaz?

Beyana dayanan vergilerde vergi ziyaı cezasını gerektiren fiilleri işleyen mükellefler, durumu ilgili makamlara kendiliğinden dilekçeyle haber verir ve haber verme tarihinden itibaren 15 gün içinde hiç verilmemiş beyannameleri verir ve ödenmemiş vergileri gecikme zammı oranında 'pişmanlık zammı' ile birlikte öderse vergi ziyaı cezası kesilmez (ve VUK m. 359 kaçakçılık suçlarından kovuşturma yapılmaz); Emlak Vergisi için pişmanlık hükümleri uygulanmaz — VUK m. 371 uyarınca muhbir ihbarı, vergi incelemesine başlama veya takdir komisyonuna sevk işlemlerinden 'önce' kendiliğinden bildirimde bulunan ve 15 gün içinde beyan ve ödemeyi (pişmanlık zammıyla) tamamlayan mükellefe vergi ziyaı cezası kesilmez. Beyana dayanmayan vergilerde ve Emlak Vergisinde pişmanlık uygulanmaz.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun (KVK) 12. maddesine göre 'Örtülü Sermaye' ne demektir ve örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz ve kur farklarının vergisel sonucu nedir?

Kurumların, ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun dönem başı öz sermayesinin 3 (üç) katını aşan kısmı ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılır; örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz, kur farkları ve benzeri giderler Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde 'Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG)' olarak dikkate alınır ve kar payı dağıtımı sayılarak düzeltmeye tabi tutulur — 5520 sayılı KVK m. 11/1-b ve m. 12 uyarınca ortak veya ortakla ilişkili kişilerden yapılan borçlanmaların dönem başı öz sermayenin 3 katını aşan kısmı örtülü sermayedir. Aşan kısma isabet eden faiz ve kur farkları gider yazılamaz (KKEG) ve hesap dönemi sonu itibarıyla dağıtılmış kâr payı sayılır.

KPSS A Grubu İktisat ve Maliye — Mikro/Makro İktisat (IS-LM, AD-AS), Para-Banka, Kamu Ekonomisi, 5018 Sayılı Kanun ve Türk Vergi Sistemi

ÖSYM KPSS A Grubu İktisat (Mikro İktisat, Makro İktisat IS-LM/AD-AS/Mundell-Fleming, Para-Banka, Uluslararası İktisat, Kalkınma-Büyüme) ve Maliye (Kamu Ekonomisi, Kamu Harcamaları, 5018 Sayılı Kanun, Devlet Borçlanması ve VUK/GVK/KVK/KDVK Türk Vergi Sistemi) üzerine 32 özgün soru.

Level: intermediate
Languages: tr → tr
Cards: 32
Markdown: KPSS A Grubu İktisat ve Maliye — Mikro/Makro İktisat (IS-LM, AD-AS), Para-Banka, Kamu Ekonomisi, 5018 Sayılı Kanun ve Türk Vergi Sistemi (.md)

Flashcards (32)

#	Front (Term / Question)	Back (Definition / Answer)
1	Oligopol piyasası modellerinden 'Cournot', 'Bertrand' ve 'Stackelberg' modelleri stratejik değişken ve denge çıktısı bakımından birbirinden nasıl ayrılır?	Cournot modelinde firmalar eşanlı olarak 'miktar' belirler; Bertrand modelinde firmalar eşanlı olarak 'fiyat' belirler ve homojen mal varsayımı altında fiyat marjinal maliyete ($P = MC$, tam rekabet düzeyine) iner; Stackelberg modelinde ise lider firma önce miktarı belirler, takipçi firma liderin çıktısını veri alarak tepki verir (sıralı miktar oyunu) — Klasik düopol modellerinde toplam endüstri çıktısı küçükten büyüğe doğru: $\text{Monopol (Kartel)} < \text{Cournot} < \text{Stackelberg} < \text{Bertrand (Tam Rekabet)}$ sıralamasını izler; piyasa fiyatı ise tam tersi sıralamaya sahiptir.
2	Para teorisinde nakit tercih oranı $c = 0{,}20$, zorunlu karşılık oranı $r_d = 0{,}10$ ve serbest (atıl) rezerv oranı $e = 0{,}10$ iken 'Para Çarpanı ($m$)' kaçtır ve Merkez Bankasının parasal tabanı ($MB$) $100$ birim artırması para arzını ($M$) ne kadar artırır?	$m = 3{,}0$ ve para arzı $300$ birim artar — Geniş para çarpanı formülü $m = \frac{1 + c}{r_d + e + c}#39;dir. Veriler yerine konulduğunda $m = \frac{1 + 0{,}20}{0{,}10 + 0{,}10 + 0{,}20} = \frac{1{,}20}{0{,}40} = 3{,}0$ bulunur. Parasal tabandaki $100$ birimlik artış para arzını $\Delta M = m \cdot \Delta MB = 3 \times 100 = 300$ birim artırır.
3	Devlet borçlanmasında olağanüstü borç yönetim işlemlerinden 'Konsolidasyon (Tahkim)' ile 'Konversiyon (Değiştirme)' arasındaki fark nedir?	Konsolidasyon (Tahkim), vadesi gelmiş veya yaklaşmış kısa vadeli (dalgalı) devlet borçlarının daha uzun vadeli (konsolide) borçlara dönüştürülmesidir (vade uzatımı); Konversiyon (Değiştirme) ise yüksek faizli mevcut bir devlet borcunun piyasa faizlerinin düşmesi üzerine daha düşük faizli yeni bir borçla değiştirilmesidir (faiz yükünü azaltma) — Kamu borç yönetiminde Konsolidasyon (tahkim) vade yapısını uzatmak için kısa vadeli borcun uzun vadeliye çevrilmesi; Konversiyon ise faiz yükünü hafifletmek için yüksek faizli tahvilin düşük faizli tahville değiştirilmesidir. Devletin ödeme güçlüğü nedeniyle borç servisini geçici olarak durduracağını ilan etmesi ise 'Moratoryum'dur.
4	Monopol piyasasında tek satıcının tekel gücünü ölçen 'Lerner Endeksi ($L$)' nasıl hesaplanır ve monopolcünün üçüncü derece fiyat farklılaştırması yaparken iki alt piyasada uyguladığı fiyatlar ile talep esneklikleri arasındaki ilişki nedir?	$L = \frac{P - MC}{P} = \frac{1}{\|e_d\|}$ ($0 \le L \le 1$); üçüncü derece fiyat farklılaştırmasında monopolcü $MR_1 = MR_2 = MC$ koşuluna göre talebin fiyat esnekliğinin düşük (inelastik) olduğu piyasada daha yüksek fiyat, esnekliğin yüksek olduğu piyasada ise daha düşük fiyat uygular — Monopolde arz eğrisi yoktur ve denge her zaman talebin esnek olduğu ($\|e_d\| > 1$) bölgede oluşur. Lerner endeksi $L = \frac{P - MC}{P} = \frac{1}{\|e_d\|}$ olup esneklik düştükçe monopol gücü artar. 1. derece (tam) fiyat farklılaştırmasında ise monopolcü tüketici rantının tamamına el koyar ve refah kaybı (darası) sıfırlanır.
5	Makro iktisatta dışa açık ve devletin bulunduğu bir Keynesyen gelir-harcama modelinde marjinal tüketim eğilimi $c = 0{,}8$, gelir vergisi oranı $t = 0{,}25$ ve marjinal ithalat eğilimi $m = 0{,}10$ ise, 'Otonom Harcama Çarpanı ($k$)' kaçtır?	$k = 2{,}0$ — Dışa açık ekonomide harcama çarpanı formülü $k = \frac{1}{1 - c(1 - t) + m}#39;dir. Veriler yerine konulduğunda $k = \frac{1}{1 - 0{,}8(1 - 0{,}25) + 0{,}10} = \frac{1}{1 - 0{,}60 + 0{,}10} = \frac{1}{0{,}50} = 2{,}0$ bulunur.
6	3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'na (KDVK) göre Türkiye'de KDV'nin konusunu oluşturan işlemler nelerdir ve bir vergilendirme döneminde 'İndirilecek KDV'nin 'Hesaplanan KDV'den fazla olması halinde aradaki fark nasıl işlem görür?	Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetler ile her türlü mal ve hizmet ithalatı KDV'ye tabidir; bir vergilendirme döneminde indirilecek KDV toplamı mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV toplamından fazla olduğu takdirde, aradaki fark kural olarak mükellefe nakden iade edilmez ve sonraki dönemlere 'Devreden KDV (190)' olarak aktarılır (tam istisna ve indirimli orana tabi işlemler hariç - KDVK m. 29) — 3065 sayılı KDVK m. 1 ve m. 29 uyarınca KDV yayılı, genel ve indirim mekanizmasına dayalı bir harcama vergisidir; ihracat teslimleri (m. 11) tam istisna kapsamında olduğundan yüklenilen KDV iade edilirken, olağan yurt içi işlemlerde indirilemeyen KDV izleyen dönemlere devreder.
7	5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre 'Analitik Bütçe Sınıflandırması (ABS)' hangi dört temel kodlama düzeyinden oluşur ve 'Bütçe İlkeleri' arasında yer alan 'Genellik İlkesi' ile 'Adem-i Tahsis (Belirli Gelirlerin Belirli Giderlere Tahsis Edilmemesi) İlkesi' neyi ifade eder?	Kurumsal Sınıflandırma, Fonksiyonel Sınıflandırma, Finansman Tipi Sınıflandırma ve Ekonomik Sınıflandırma; Genellik ilkesi tüm gelir ve giderlerin gayrisafi (brüt) olarak bütçede gösterilmesini, Adem-i tahsis ilkesi ise belirli gelirlerin belirli giderlere karşılık olarak ayrılmamasını (hazine birliğini) ifade eder — 5018 sayılı Kanun m. 13 uyarınca bütçe ilkeleri arasında Genellik (gayrisafi usul) ve Adem-i tahsis (belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesi) esastır. Analitik Bütçe Sınıflandırması ise Kurumsal (4 düzey), Fonksiyonel (3 düzey), Finansman Tipi (1 düzey) ve Ekonomik (4 düzey — 01 Personel, 02 SGK prim, 03 Mal ve hizmet alım, 04 Faiz, 05 Cari transfer, 06 Sermaye gideri, 07 Sermaye transferi, 08 Borç verme, 09 Yedek ödenek) kodlarından oluşur.
8	Vergi teorisinde bir mal üzerine konulan birim (miktar) veya değer esaslı verginin alıcı (tüketici) ve satıcı (üretici) arasında nasıl paylaşılacağını belirleyen 'Kanuni ve Fiili Vergi Yansıması Esneklik Kuralı' nedir?	Vergi yükünün dağılımı arz ve talep esnekliklerine bağlıdır: $\frac{\text{Alıcının Vergi Yükü}}{\text{Satıcının Vergi Yükü}} = \frac{e_s}{\|e_d\|}$; hangi tarafın fiyat esnekliği daha düşük (inelastik) ise vergi yükünün büyük kısmı o tarafın üzerinde kalır (örneğin talep tam inelastik $e_d = 0$ ise verginin %100'ü tüketiciye ileriye yansır) — Dalton Yasası olarak da bilinen esneklik kuralına göre vergi, piyasadan kaçma imkânı (esnekliği) az olan tarafın üzerinde kalır: $\frac{\text{Tüketici Yükü}}{\text{Üretici Yükü}} = \frac{e_s}{\|e_d\|}$. Buna dayanarak optimal vergilemede 'Ramsey Kuralı', aşırı vergi yükünü (refah kaybını) minimize etmek için talep esnekliği düşük olan malların daha yüksek oranda vergilendirilmesini (ters esneklik kuralı) önerir.
9	213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na (VUK) göre Türk Vergi Sisteminde uygulanan dört 'Tarh Yöntemi' nelerdir ve 'İkmalen Vergi Tarhı (VUK m. 29)' ile 'Re'sen Vergi Tarhı (VUK m. 30)' arasındaki fark nedir?	Beyana Dayanan Tarh, İkmalen Tarh, Re'sen Tarh ve İdarece Tarh; İkmalen tarh, daha önce bir vergi tarh edildikten sonra bu vergiyle ilgili olarak ortaya çıkan defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak ek vergi tarh edilmesidir; Re'sen tarh ise vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkân bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından veya vergi inceleme raporlarıyla takdir edilen matrah üzerinden vergi tarh edilmesidir — Türk vergi sisteminde temel ilke 'Beyana Dayanan Tarh'tır. Önceden bir tarhiyat yapılmış olup sonradan defter/belge/kanuni ölçülerle matrah farkı bulunursa İkmalen Tarh (m. 29); beyanname hiç verilmemişse, defterler tutulmamış/ibraz edilmemiş veya gerçeği yansıtmıyorsa takdir yoluyla Re'sen Tarh (m. 30) uygulanır.
10	5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre 'Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdareleri' hangi üç ana bileşenden oluşur ve 'Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'na ekli I, II ve III sayılı cetvellerde hangi idareler yer alır?	Merkezi Yönetim Kapsamındaki Kamu İdareleri (I sayılı cetvel: Genel Bütçeli İdareler, II sayılı cetvel: Özel Bütçeli İdareler, III sayılı cetvel: Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar), Sosyal Güvenlik Kurumları (IV sayılı cetvel) ve Mahallî İdareler — 5018 sayılı Kanun m. 3 uyarınca Genel Yönetim = Merkezi Yönetim (I: Genel Bütçe - devlet tüzel kişiliğine dahil bakanlıklar vb., II: Özel Bütçe - YÖK, üniversiteler, TÜBİTAK, KGM vb., III: DDK - BDDK, SPK, EPDK, RTÜK, Rekabet Kurumu vb.) + Sosyal Güvenlik Kurumları (SGK ve İŞKUR) + Mahallî İdareler (belediyeler, il özel idareleri). KİT'ler ve Merkez Bankası 5018 sayılı Kanun kapsamında değildir.
11	Tam sermaye hareketliliğinin ($BP$ eğrisinin yatay) geçerli olduğu küçük açık bir ekonomiyi inceleyen 'Mundell-Fleming Modeli'ne göre 'Sabit Kur Rejimi' ve 'Esnek Kur Rejimi'nde para ve maliye politikalarının etkinliği nasıldır?	Tam sermaye hareketliliğinde Sabit Kur Rejiminde maliye politikası tam etkin, para politikası tamamen etkisizdir; Esnek (Dalgalı) Kur Rejiminde ise para politikası tam etkin, maliye politikası ise ulusal paranın değer kazanması ve net ihracatın düşmesi (tam dışlama) nedeniyle tamamen etkisizdir — Mundell-Fleming modeli ve 'İmkânsız Üçleme (Üçlü Açmaz)' uyarınca bir ülke aynı anda (1) Tam sermaye hareketliliği, (2) Sabit döviz kuru ve (3) Bağımsız para politikasına sahip olamaz. Tam sermaye hareketliliğinde sabit kurda maliye politikası, esnek kurda ise para politikası milli geliri etkilemede tam etkindir.
12	1982 Anayasası'nın 161. maddesi ve 5018 sayılı Kanun uyarınca 'Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi' ile 'Kesinhesap Kanunu Teklifi' kim tarafından ve hangi sürelerde TBMM'ye sunulur?	Cumhurbaşkanı tarafından Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu teklifi malî yılbaşından en az 75 gün önce (en geç 17 Ekim'de) TBMM'ye sunulur ve Bütçe Komisyonunda 55 gün, Genel Kurulda 20 gün görüşülür; Kesinhesap Kanunu teklifi ise ilgili olduğu malî yılın sonundan başlayarak en geç 6 ay içinde (haziran ayı sonuna kadar) Cumhurbaşkanı tarafından TBMM'ye sunulur ve Sayıştay Genel Uygunluk Bildirimini teklifin verilmesinden başlayarak en geç 75 gün içinde TBMM'ye sunar — Anayasa m. 161 ve 5018 sayılı Kanun uyarınca bütçe teklifini malî yılbaşından en az 75 gün önce, kesinhesap kanunu teklifini ise izleyen malî yılın Haziran ayı sonuna kadar (en geç 6 ay içinde) TBMM'ye sunma yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu 30 üyeden oluşur.
13	213 sayılı VUK'un 114. maddesinde düzenlenen 'Tarh (Tahakkuk) Zamanaşımı' ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 102. maddesinde düzenlenen 'Tahsil Zamanaşımı' süreleri ve başlangıç tarihleri nasıl ayrılır?	Tarh zamanaşımı, vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak 5 yıldır (bu sürede tarh ve tebliğ edilmeyen vergi zamanaşımına uğrar); Tahsil zamanaşımı ise amme alacağının vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıldır — VUK m. 114 uyarınca tarh zamanaşımı vergiyi doğuran olayı izleyen takvim yılı başından itibaren 5 yıldır (takdir komisyonuna sevk zamanaşımını en fazla 1 yıl durdurur). 6183 sayılı Kanun m. 102 uyarınca tahsil zamanaşımı ise vadenin rastladığı yılı izleyen takvim yılı başından itibaren 5 yıldır.
14	Üretim veya tüketim faaliyetleri sonucunda oluşan 'Negatif Dışsallıkların' içselleştirilmesinde 'Pigoucu Vergi' yaklaşımı ile 'Coase Teoremi' arasındaki çözüm farkı nedir?	Pigou yaklaşımı devletin marjinal dışsal zarara ($MEC$) eşit miktarda düzeltici birim vergi koymasını önerir; Coase Teoremi ise mülkiyet hakları açıkça tanımlanmış ve işlem maliyetleri sıfır (veya çok düşük) olduğunda, devlet müdahalesine gerek kalmaksızın tarafların kendi aralarında pazarlık yaparak Pareto etkin çıktı düzeyine ulaşacağını (ve mülkiyet hakkının kime verildiğinin kaynak tahsis etkinliğini değiştirmeyeceğini) savunur — Negatif dışsallıkta sosyal marjinal maliyet özel marjinal maliyetten büyüktür ($SMC = PMC + MEC$) ve piyasa sosyal optimumdan fazla üretir. Pigou, optimum çıktıdaki $MEC$ kadar vergi konulmasını; Coase ise işlem maliyetsiz ortamda mülkiyet haklarının tesisiyle özel pazarlığın etkinliği sağlayacağını göstermektedir.
15	Maliye teorisinde Paul Samuelson tarafından tanımlanan 'Tam Kamusal Mallar'ın iki temel özelliği nedir ve neden piyasa mekanizması bu malları etkin üretemez?	Tüketimde rekabetsizlik (bölünmezlik, ilave tüketicinin marjinal maliyetinin sıfır olması: $MC = 0$) ve Tüketimden dışlanamazlık (mahrum bırakılamazlık); bu özellikler nedeniyle bireyler tercihlerini gizleyerek 'Bedavacılık (Bedavacı Sorunu)' davranışına yönelir ve piyasa başarısızlığı oluşur — Tam kamusal mallarda (ör. milli savunma, diplomasi, sokak aydınlatması) bireysel talep eğrileri yatay değil 'dikey' olarak toplanır ($\sum MRS = MRT$). Dışlanamazlık nedeniyle fiyatlandırma yapılamaz ve bedavacılık sorunu ortaya çıktığından finansmanı zorunlu vergilerle sağlanır.
16	Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın 'Kısa Dönem Arz Eğrisi' ve 'Kapanma Noktası' ile 'Uzun Dönem Endüstri Dengesi' koşulu nedir?	Kısa dönemde kapanma noktası fiyatın Ortalama Değişken Maliyetin minimumuna eşit olduğu ($P = AVC_{min}$) noktadır ve kısa dönem arz eğrisi Marjinal Maliyet ($MC$) eğrisinin $AVC_{min}$ üzerindeki artan kısmıdır; uzun dönem dengesinde ise ekonomik kâr sıfırdır ve $P = MR = SMC = LMC = SAC_{min} = LAC_{min}$ eşitliği sağlanır — Tam rekabetçi firma fiyat alıcıdır ($P = MR = AR$). Kısa dönemde fiyat $AVC_{min}#39;in altına düşerse firma sabit maliyetlerin yanı sıra değişken maliyetlerin de bir kısmını karşılayamadığı için üretimi durdurur (kapanma noktası).
17	193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na (GVK) göre gelir vergisine tabi '7 Kazanç ve İrat Unsuru' nelerdir ve bu unsurlardan hangilerinde gelirin elde edilmesinde 'Tahakkuk Esası', hangilerinde 'Tahsil Esası' geçerlidir?	1. Ticari Kazanç, 2. Zirai Kazanç, 3. Ücretler, 4. Serbest Meslek Kazançları, 5. Gayrimenkul Sermaye İradı (GMSİ), 6. Menkul Sermaye İradı (MSİ), 7. Diğer Kazanç ve İratlar; Ticari ve Zirai kazançlarda 'Tahakkuk Esası', Serbest Meslek Kazancı ve GMSİ'de 'Tahsil Esası', Ücret ve MSİ'de ise hukuki ve ekonomik tasarruf esası geçerlidir — GVK m. 2'de sayılan 7 gelir unsurundan Ticari ve Zirai Kazançta alacak doğduğunda (tahakkuk ettiğinde) gelir elde edilmiş sayılırken; Serbest Meslek Kazancı ve Gayrimenkul Sermaye İradında (kira gelirlerinde) gelirin fiilen tahsil edilmesi şarttır.
18	IS-LM modelinde 'Likidite Tuzağı (Keynesyen Bölge)' ve 'Klasik Bölge' durumlarında LM eğrisinin şekli ile para ve maliye politikalarının milli gelir üzerindeki etkinliği nasıldır?	Likidite tuzağında para talebinin faiz esnekliği sonsuzdur ($h \to \infty$), LM eğrisi yatay eksene paraleldir; bu bölgede maliye politikası tam etkindir (dışlama etkisi sıfırdır), para politikası ise tamamen etkisizdir. Klasik bölgede ise para talebinin faiz esnekliği sıfırdır ($h = 0$), LM eğrisi dikeydir; para politikası tam etkin, maliye politikası ise tam dışlama (dışlama etkisi) nedeniyle tamamen etkisizdir — Likidite tuzağında faiz oranı minimum seviyeye inmiştir, herkes tahvil fiyatlarının düşeceğini beklediği için ek para arzı tamamen atıl (spekülatif) para balanslarında tutulur; bu nedenle LM yataydır ve maliye politikası faizi artırmadan geliri çarpan kadar artırır. Klasik bölgede ($h = 0$) ise LM dikeydir ve sadece para politikası geliri artırabilir.
19	Kamu harcamalarının artışını açıklayan teorilerden 'Adolph Wagner'in Kamu Harcamalarının Sürekli Artışı Kanunu' ile 'Peacock ve Wiseman'ın Sıçrama Tezi' arasındaki temel fark nedir?	Wagner Kanunu sanayileşme, kentleşme ve gelir artışıyla birlikte kamu harcamalarının milli gelirden daha hızlı ve sürekli arttığını (gelir esnekliğinin 1'den büyük olduğunu) savunur; Peacock-Wiseman Sıçrama Tezi ise kamu harcamalarının olağan dönemlerde katlanılabilir vergi yükü sınırıyla kısıtlandığını, ancak savaş ve büyük kriz gibi sosyal altüst oluş dönemlerinde vatandaşların vergi toleransının yükselmesiyle kamu harcamalarının basamak (sıçrama) şeklinde kalıcı olarak yeni bir platoya çıktığını açıklar — Wagner Kanunu sürekli ve organik artışı açıklarken; Peacock ve Wiseman (1961) savaş/büyük bunalım gibi dönemlerde 'yer değiştirme (sıçrama) etkisi', 'inceleme etkisi' ve 'toplanma (temerküz) etkisi' ile kamu harcamalarının basamaklı biçimde kalıcı olarak yükseldiğini ortaya koymuştur.
20	Bir malın fiyatı düştüğünde ortaya çıkan 'Toplam Fiyat Etkisi'ni İkame Etkisi ve Gelir Etkisine ayrıştırırken 'Hicks Yaklaşımı' ile 'Slutsky Yaklaşımı' arasındaki temel fark nedir ve 'Giffen Malı' hangi koşulda ortaya çıkar?	Hicks yaklaşımında reel gelir 'başlangıçtaki fayda düzeyi (aynı farksızlık eğrisi)' sabit tutularak, Slutsky yaklaşımında ise 'başlangıçtaki satın alma gücü (tüketim sepeti)' sabit tutularak ikame etkisi ölçülür; Giffen malı, düşük (gerileyen) bir malda ters yönlü gelir etkisinin ikame etkisinden mutlak değerce büyük olması halinde ortaya çıkan ve talep eğrisi pozitif eğimli olan maldır — İkame etkisi her zaman fiyat değişimiyle ters yönlüdür (fiyat düşünce miktarı artırır). Düşük mallarda gelir etkisi ikame etkisiyle zıt yönlüdür; eğer negatif gelir etkisi ikame etkisine baskın gelirse toplam etki fiyatla aynı yönlü olur ve talep kanununun istisnası olan 'Giffen Malı' doğar.
21	Dış ödemeler bilançosu dengesizliğini gidermek amacıyla yapılan bir devalüasyonun (veya ulusal paranın reel değer kaybının) dış ticaret bilançosunu iyileştirebilmesi için gerekli 'Marshall-Lerner Koşulu' nedir ve 'J Eğrisi Etkisi' neyi ifade eder?	İhracatın ve ithalatın fiyat esneklikleri toplamının mutlak değerce 1'den büyük olması ($\|e_x\| + \|e_m\| > 1$) gerekir; J Eğrisi etkisi ise devalüasyondan hemen sonra kısa dönemde esnekliklerin düşük olması (fiyat etkisinin miktar etkisine baskın çıkması) nedeniyle dış ticaret açığının önce kötüleşip, orta-uzun dönemde esnekliklerin artmasıyla iyileşmesini gösterir — Marshall-Lerner koşulu $\|e_x\| + \|e_m\| > 1#39;dir. Kısa dönemde sözleşmeler ve tüketim alışkanlıkları sabit olduğundan esneklikler düşüktür ve devalüasyon dış açığı büyütür; zamanla miktar etkisi fiyat etkisini aşarak dış ticaret dengesini iyileştirir (J Eğrisi).
22	Bir firmanın karşılaştığı talebin fiyat esnekliği ($e_d$), marjinal hasılat ($MR$) ve ürün fiyatı ($P$) arasındaki Amoroso-Robinson bağıntısı nedir ve talebin fiyat esnekliği mutlak değerce $\|e_d\| > 1$ (esnek talep) iken fiyat düşürüldüğünde Toplam Hasılat ($TR$) nasıl değişir?	$MR = P \left(1 - \frac{1}{\|e_d\|}\right)$; talep esnek ($\|e_d\| > 1$) olduğunda marjinal hasılat pozitiftir ($MR > 0$) ve fiyat düşürüldüğünde miktar artışı oransal olarak daha yüksek olduğu için Toplam Hasılat ($TR$) artar — Amoroso-Robinson formülüne göre $MR = P(1 + \frac{1}{e_d}) = P(1 - \frac{1}{\|e_d\|})#39;dir. $\|e_d\| > 1$ iken $MR > 0$ olup fiyat indirimi toplam hasılatı artırır; $\|e_d\| = 1$ iken $MR = 0$ ve $TR$ maksimumdur; $\|e_d\| < 1$ (inelastik) iken $MR < 0$ olup fiyat artışı toplam hasılatı artırır.
23	Phillips Eğrisi analizinde Friedman ve Phelps tarafından geliştirilen 'Beklentilerle Genişletilmiş Phillips Eğrisi'ne göre kısa ve uzun dönem Phillips eğrilerinin eğimi ile 'Doğal İşsizlik Oranı (NAIRU)' ilişkisi nedir?	Kısa dönem Phillips eğrisi enflasyon beklentisi sabitken negatif eğimlidir (enflasyon ile işsizlik arasında ödünleme vardır); uzun dönemde ise beklenen enflasyon gerçekleşen enflasyona eşitlendiğinden ($\pi^e = \pi$) uzun dönem Phillips eğrisi Doğal İşsizlik Oranında ($u = u_n$) dikey eksene paraleldir ve enflasyon-işsizlik ödünlemesi ortadan kalkar — $\pi - \pi^e = -\alpha (u - u_n)$ denklemine göre uzun dönemde $\pi = \pi^e$ olduğunda $u = u_n$ (doğal işsizlik = friksiyonel + yapısal işsizlik, konjonktürel işsizlik sıfır) olur ve uzun dönem Phillips eğrisi dikey bir doğru halini alır.
24	Uluslararası İktisat teorisinde Heckscher-Ohlin (Faktör Donatımı) Modeline dayanan 'Stolper-Samuelson Teoremi' ve 'Rybczynski Teoremi' neyi açıklar?	Stolper-Samuelson Teoremi, serbest dış ticaretin ülkede bol bulunan üretim faktörünün reel gelirini artırırken kıt bulunan faktörün reel gelirini düşürdüğünü açıklar; Rybczynski Teoremi ise mal fiyatları sabitken bir üretim faktörünün arzı arttığında, o faktörü yoğun kullanan malın üretiminin mutlak olarak arttığını, diğer malın üretiminin ise mutlak olarak azaldığını ifade eder — Heckscher-Ohlin-Samuelson çerçevesinde: (1) Faktör Fiyatları Eşitliği Teoremi: Serbest ticaret ülkeler arasında faktör fiyatlarını eşitler, (2) Stolper-Samuelson Teoremi: Serbest ticaret bol faktörün reel getirisini yükseltir, (3) Rybczynski Teoremi: Sabit mal fiyatlarında artan faktörü yoğun kullanan sektör genişlerken diğer sektör daralır (Hollanda Hastalığının teorik temeli).
25	İktisadi büyüme modellerinden 'Solow Neoklasik Büyüme Modeli'nde durağan durum dengesi koşulu ile kişi başına tüketimi maksimize eden 'Altın Kural Sermaye Birikimi' koşulu nedir?	Durağan durumda kişi başına yatırım kişi başına aşınma/seyrelmeye eşittir: $s \cdot f(k^) = (n + \delta + g) k^$; Altın Kural sermaye düzeyinde ise sermayenin marjinal verimliliği ($MP_K = f'(k_{\text{altın}})$) nüfus artış hızı, aşınma oranı ve teknolojik gelişme hızının toplamına eşittir: $f'(k_{\text{altın}}) = n + \delta + g$ — Solow modelinde tasarruf oranındaki ($s$) artış geçiş sürecinde büyümeyi hızlandırır ve durağan durum kişi başına gelir düzeyini ($y^*$) yükseltir; ancak durağan durumda kişi başına büyüme hızını yalnızca dışsal teknolojik gelişme hızı ($g$) belirler.
26	Üretim teorisinde $Q = A \cdot L^{\alpha} \cdot K^{\beta}$ biçimindeki Cobb-Douglas üretim fonksiyonunda 'Ölçeğe Göre Getiri' derecesi ile 'Çıktının Emek ve Sermaye Esneklikleri' nasıl belirlenir?	$\alpha$ emeğin çıktı esnekliğini, $\beta$ sermayenin çıktı esnekliğini gösterir; $\alpha + \beta > 1$ ise ölçeğe göre artan getiri, $\alpha + \beta = 1$ ise ölçeğe göre sabit getiri, $\alpha + \beta < 1$ ise ölçeğe göre azalan getiri söz konusudur — Homojen bir üretim fonksiyonu olan Cobb-Douglas fonksiyonunda ikame esnekliği $\sigma = 1#39;dir; üstlerin toplamı ($\alpha + \beta$) homojenlik derecesini ve ölçeğe göre getiri türünü verir. Euler Teoremi uyarınca $\alpha + \beta = 1$ iken faktörlere marjinal ürünleriyle ödeme yapıldığında toplam çıktı tam olarak tükenir.
27	213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na (VUK) göre vergilendirme sürecinin dört temel aşaması ('4T Kuralı') doğru sırasıyla hangisidir ve bunlardan hangisi idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem 'değildir'?	Tarh — Tebliğ — Tahakkuk — Tahsil; bunlardan 'Tahakkuk' ayrı bir idari işlem olmayıp tarh ve tebliğ edilen verginin ödenecek aşamaya gelmesi (kesinleşmesi) olduğundan tek başına dava konusu yapılamaz — VUK m. 20-23 uyarınca: (1) Tarh: Vergi alacağının kanunlarda gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesince hesaplanarak miktar itibarıyla tespit eden idari işlemdir, (2) Tebliğ: Bilgilendirmedir, (3) Tahakkuk: Tarh ve tebliğ edilen verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesidir, (4) Tahsil: Kanuna uygun surette ödenmesidir. Kural olarak beyannameye dayanan tarhiyatta tahakkuk fişi kesilir ve (ihtirazi kayıtla beyan hariç) dava açılamaz.
28	Makro iktisat okullarından 'Yeni Klasik İktisat (Lucas, Sargent, Wallace)' ile 'Yeni Keynesyen İktisat (Mankiw, Romer, Blanchard)' yaklaşımlarının beklentiler ve fiyat/ücret yapışkanlıkları konusundaki temel farkı nedir?	Yeni Klasik İktisat rasyonel beklentiler ve piyasaların sürekli temizlenmesi (tam ücret/fiyat esnekliği) varsayımı altında 'Politika Etkisizliği Önermesi'ni savunur (yalnızca beklenmeyen/sürpriz politikalar kısa dönemde reel çıktıyı etkiler); Yeni Keynesyen İktisat ise rasyonel beklentileri kabul etmekle birlikte menü maliyetleri, etkin ücret, zımni sözleşmeler ve kademeli ücret/fiyat sözleşmeleri nedeniyle fiyat ve ücretlerin kısa dönemde yapışkan olduğunu, dolayısıyla beklenen politikaların da reel ekonomiyi etkilediğini savunur — Yeni Klasik okul (Rasyonel Beklentiler + Sürekli Piyasa Temizlenmesi) Lucas arz eğrisine dayanarak öngörülebilen para ve maliye politikalarının kısa dönemde dahi çıktıyı değiştiremeyeceğini savunur. Yeni Keynesyen okul ise rasyonel beklentileri mikro temelli ücret ve fiyat katılıklarıyla birleştirerek istikrar politikalarının etkinliğini kanıtlar.
29	5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre 'Kurumlar Vergisi Mükellefleri' kimlerdir ve 'Kanuni veya İş Merkezi' ölçütüne göre Tam Mükellefiyet ile Dar Mükellefiyet nasıl ayrılır?	Sermaye şirketleri (A.Ş., Ltd., Eshamlı Komandit), Kooperatifler, İktisadi Kamu Kuruluşları, Dernek veya Vakıflara ait İktisadi İşletmeler ve İş Ortaklıkları kurumlar vergisi mükellefidir; kanuni veya iş merkezlerinden her ikisi de Türkiye'de bulunmayanlar sadece Türkiye'de elde ettikleri kazançları üzerinden (Dar Mükellef), kanuni veya iş merkezlerinden en az biri Türkiye'de bulunanlar ise gerek Türkiye içinde gerekse Türkiye dışında elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden (Tam Mükellef) vergilendirilir — KVK m. 1 ve m. 3 uyarınca 5 grup kurumlar vergisi mükellefi vardır (dernek ve vakıfların kendileri değil, bunlara ait iktisadi işletmeler mükelleftir; kollektif ve adi komandit şirketlerin ortakları ise gelir vergisi mükellefidir). Kanuni veya iş merkezinden herhangi birinin Türkiye'de olması tam mükellefiyet için yeterlidir.
30	Mikro iktisatta ordinal fayda yaklaşımına göre tüketicinin bütçe kısıtı altında faydasını maksimize ettiği denge koşulu (Tüketici Dengesi) nasıl ifade edilir?	Farksızlık eğrisinin eğiminin bütçe doğrusunun eğimine eşit olduğu $\text{MRS}_{XY} = \frac{MU_X}{MU_Y} = \frac{P_X}{P_Y}$ (veya $\frac{MU_X}{P_X} = \frac{MU_Y}{P_Y}$) noktasıdır — Konveks farksızlık eğrileri altında iç çözümde tüketici dengesi, marjinal ikame haddinin ($\text{MRS}_{XY} = \frac{MU_X}{MU_Y}$) fiyatlar oranına ($\frac{P_X}{P_Y}$) eşitlendiği, yani harcanan son liranın her malda eşit marjinal fayda sağladığı ($\frac{MU_X}{P_X} = \frac{MU_Y}{P_Y}$) teğetlik noktasıdır.
31	213 sayılı VUK'un 371. maddesinde düzenlenen 'Pişmanlık ve Islah' kurumu hangi şartlarla uygulanır ve hangi vergi/cezalarda pişmanlık hükümlerinden yararlanılamaz?	Beyana dayanan vergilerde vergi ziyaı cezasını gerektiren fiilleri işleyen mükellefler, durumu ilgili makamlara kendiliğinden dilekçeyle haber verir ve haber verme tarihinden itibaren 15 gün içinde hiç verilmemiş beyannameleri verir ve ödenmemiş vergileri gecikme zammı oranında 'pişmanlık zammı' ile birlikte öderse vergi ziyaı cezası kesilmez (ve VUK m. 359 kaçakçılık suçlarından kovuşturma yapılmaz); Emlak Vergisi için pişmanlık hükümleri uygulanmaz — VUK m. 371 uyarınca muhbir ihbarı, vergi incelemesine başlama veya takdir komisyonuna sevk işlemlerinden 'önce' kendiliğinden bildirimde bulunan ve 15 gün içinde beyan ve ödemeyi (pişmanlık zammıyla) tamamlayan mükellefe vergi ziyaı cezası kesilmez. Beyana dayanmayan vergilerde ve Emlak Vergisinde pişmanlık uygulanmaz.
32	5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun (KVK) 12. maddesine göre 'Örtülü Sermaye' ne demektir ve örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz ve kur farklarının vergisel sonucu nedir?	Kurumların, ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun dönem başı öz sermayesinin 3 (üç) katını aşan kısmı ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılır; örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz, kur farkları ve benzeri giderler Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde 'Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG)' olarak dikkate alınır ve kar payı dağıtımı sayılarak düzeltmeye tabi tutulur — 5520 sayılı KVK m. 11/1-b ve m. 12 uyarınca ortak veya ortakla ilişkili kişilerden yapılan borçlanmaların dönem başı öz sermayenin 3 katını aşan kısmı örtülü sermayedir. Aşan kısma isabet eden faiz ve kur farkları gider yazılamaz (KKEG) ve hesap dönemi sonu itibarıyla dağıtılmış kâr payı sayılır.