Sinh học tiến hóa và sinh thái học: từ quần thể đến hệ sinh thái

32 thẻ ôn tập khái niệm về tiến hóa, động thái quần thể, tương tác sinh thái, dòng năng lượng và chu trình dinh dưỡng. Cần kiến thức di truyền học cơ bản và đại số đơn giản.

Category
Biology
Level
intermediate
Languages
vi → vi
Cards
32
Markdown
Sinh học tiến hóa và sinh thái học: từ quần thể đến hệ sinh thái (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Khung r/K cổ điển đối chiếu điều gì và có hạn chế nào?Nó đối chiếu sinh sản sớm hơn, nhiều con và ít đầu tư cho mỗi con với sinh sản muộn hơn, ít con và đầu tư nhiều hơn. Đây là các xu hướng giản lược, không phải hai nhóm cứng nhắc bao quát mọi loài.
2Ở một locus lưỡng bội có hai alen và cân bằng Hardy–Weinberg, tần số các kiểu gen là bao nhiêu?Nếu alen A có tần số p và alen a có tần số q, với p + q = 1, thì AA = p², Aa = 2pq và aa = q². Các công thức này không đòi hỏi quan hệ trội lặn.
3Quy tắc gần đúng 10% trong chuỗi thức ăn mô tả điều gì?Khoảng 10% sản lượng của một bậc dinh dưỡng trở thành sản lượng của bậc tiếp theo, nhưng hiệu suất thay đổi. Hô hấp giải phóng nhiệt; vật chất không được ăn và chất thải có thể đi vào lưới thức ăn dựa trên mùn bã hữu cơ.
4Hình thành loài khác khu vực và cùng khu vực khác nhau thế nào?Hình thành loài khác khu vực có sự chia cách địa lý giữa các quần thể. Hình thành loài cùng khu vực diễn ra không có sự chia cách đó, chẳng hạn qua đa bội hóa ở thực vật.
5Vì sao chu trình phospho không có kho dự trữ khí lớn?Các dạng chính là phosphat trong đá, đất, nước và sinh vật, không dễ chuyển thành khí. Phospho trong khí quyển chủ yếu được vận chuyển trong các hạt như bụi.
6Phản nitrat hóa là gì và được thúc đẩy trong điều kiện nào?Vi sinh vật khử nitrat qua các chất trung gian là oxit nitơ, cuối cùng thành N₂. Quá trình thường được thúc đẩy khi thiếu oxy.
7Hiệu ứng sáng lập là gì?Khi một nhóm nhỏ lập nên quần thể, tần số alen của nó có thể ngẫu nhiên khác với quần thể nguồn. Đây là một dạng phiêu bạt di truyền.
8Năm giả định chuẩn của cân bằng Hardy–Weinberg là gì?Giao phối ngẫu nhiên; không có đột biến, di cư hay chọn lọc tự nhiên; và quần thể được xem là vô hạn nên không có phiêu bạt di truyền.
9Những chuyển hóa nào xảy ra trong quá trình nitrat hóa?Amoniac/amoni bị oxy hóa thành nitrit, rồi thành nitrat. Vi khuẩn hoặc cổ khuẩn oxy hóa amoniac có thể thực hiện bước đầu; vi khuẩn oxy hóa nitrit thực hiện bước sau. Một số Nitrospira thực hiện cả hai.
10Bắt chước Bates khác bắt chước Müller thế nào?Trong bắt chước Bates, loài tương đối thiếu khả năng tự vệ giống một loài có khả năng tự vệ. Trong bắt chước Müller, hai hay nhiều loài có khả năng tự vệ cùng có tín hiệu cảnh báo tương tự.
11K có nghĩa gì trong mô hình logistic dN/dt = rN(1 − N/K)?K là sức chứa của môi trường: kích thước quần thể tại đó tăng trưởng ròng bằng không trong mô hình này. Trong tự nhiên, nó có thể thay đổi theo tài nguyên và điều kiện môi trường.
12Rào cản sinh sản trước hợp tử và sau hợp tử khác nhau thế nào?Rào cản trước hợp tử ngăn thụ tinh, chẳng hạn do khác thời điểm sinh sản hoặc tập tính giao phối. Rào cản sau hợp tử làm giảm khả năng sống hay sinh sản của con lai, chẳng hạn con lai không sống được hoặc bất thụ.
13Yếu tố phụ thuộc mật độ và không phụ thuộc mật độ khác nhau thế nào?Tác động tính trên mỗi cá thể của yếu tố phụ thuộc thay đổi theo mật độ quần thể; tác động của yếu tố không phụ thuộc thì không, trong điều kiện đang xét. Sự phụ thuộc không nhất thiết tỷ lệ thuận hay tuyến tính.
14Cấu trúc tương đồng và tương tự khác nhau thế nào?Cấu trúc tương đồng có chung nguồn gốc tổ tiên nhưng có thể khác chức năng, như tay người và chi trước của dơi. Cấu trúc tương tự tiến hóa độc lập để thực hiện chức năng giống nhau, như cánh chim và cánh côn trùng.
15Thác dinh dưỡng là gì?Thay đổi ở một bậc dinh dưỡng ảnh hưởng gián tiếp đến các bậc khác. Chẳng hạn, động vật săn mồi có thể giảm sự ăn thực vật và tăng sinh khối thực vật; kết quả phụ thuộc bối cảnh hệ sinh thái.
16Chọn lọc định hướng, ổn định và phân hóa khác nhau thế nào?Chọn lọc định hướng ưu tiên một cực kiểu hình; chọn lọc ổn định ưu tiên kiểu hình trung gian; chọn lọc phân hóa ưu tiên cả hai cực hơn các dạng trung gian.
17Điều gì có thể giới hạn năng suất sơ cấp ở vùng biển khơi?Nguồn cung chất dinh dưỡng, gồm nitơ, phospho hoặc sắt, và ánh sáng sẵn có đều có thể giới hạn nó. Yếu tố giới hạn chính thay đổi theo vùng, mùa và sự xáo trộn nước.
18Vì sao DDT và methyl thủy ngân có thể bị khuếch đại sinh học ở động vật săn mồi?Động vật săn mồi nhận chất ô nhiễm từ con mồi và có thể đào thải chúng chậm, làm nồng độ tăng dọc chuỗi thức ăn. DDT tích lũy trong mỡ; methyl thủy ngân chủ yếu liên kết với protein.
19Ba điều kiện nào cho phép chọn lọc tự nhiên làm thay đổi quần thể qua các thế hệ?Các cá thể có biến dị; một phần biến dị có thể di truyền; và các tính trạng di truyền gắn với khác biệt về thành công sinh sản trong một môi trường cụ thể.
20Diễn thế nguyên sinh khác diễn thế thứ sinh thế nào?Diễn thế nguyên sinh bắt đầu trên nền có ít hoặc chưa có đất phát triển. Diễn thế thứ sinh diễn ra sau nhiễu động ở nơi vẫn còn đất và một số di sản sinh học.
21Dòng chảy mang dư nitơ và phospho có thể làm cạn oxy trong nước như thế nào?Sự gia tăng chất dinh dưỡng có thể thúc đẩy tảo phát triển. Sau đó hô hấp và phân hủy tiêu thụ oxy hòa tan, có thể gây thiếu oxy và cá chết. Đây là hậu quả có thể xảy ra của phú dưỡng do hoạt động con người.
22Quan hệ sinh thái nào có tác động +/0 lên hai loài?Hội sinh: một loài hưởng lợi, còn loài kia không được lợi cũng không bị hại.
23Điều gì khiến một loài trở thành loài chủ chốt?Ảnh hưởng của nó lên cấu trúc quần xã lớn không tương xứng với số lượng hoặc sinh khối của nó.
24Nguyên lý loại trừ cạnh tranh dự đoán điều gì?Trong điều kiện ổn định, các loài cạnh tranh cùng nguồn tài nguyên giới hạn mà không khác biệt về ổ sinh thái không thể cùng tồn tại mãi. Phân chia tài nguyên có thể cho phép cùng tồn tại.
25Khái niệm loài sinh học định nghĩa loài như thế nào?Các quần thể tự nhiên thực sự hoặc có khả năng giao phối với nhau và cách ly sinh sản với các nhóm tương tự khác. Khái niệm này khó áp dụng cho hóa thạch và không phù hợp với sinh vật sinh sản vô tính.
26Nhóm đơn ngành, hay nhánh tiến hóa, là gì?Một nhóm gồm tổ tiên chung và tất cả hậu duệ của tổ tiên đó.
27Ổ sinh thái cơ bản khác ổ sinh thái thực tế thế nào?Ổ cơ bản mô tả điều kiện và tài nguyên loài có thể sử dụng khi không có tương tác với loài khác. Ổ thực tế mô tả việc sử dụng thực sự, chịu ảnh hưởng của những tương tác ấy và các hạn chế như khả năng phát tán.
28Nhóm cận ngành và đa ngành khác nhau thế nào?Nhóm cận ngành gồm tổ tiên chung nhưng bỏ sót một số hậu duệ. Nhóm đa ngành gộp các dòng tiến hóa riêng biệt nhưng loại trừ tổ tiên chung gần nhất của chúng.
29Bức xạ thích nghi là gì và điều gì có thể thúc đẩy nó?Một dòng tiến hóa đa dạng hóa tương đối nhanh thành các loài có vai trò sinh thái khác nhau. Cơ hội sinh thái mới hoặc tính trạng giúp tiếp cận nguồn tài nguyên mới có thể thúc đẩy quá trình này.
30Khu sinh học nào lạnh, hầu như không có cây gỗ, có mùa sinh trưởng ngắn, cây thấp và đất đóng băng vĩnh cửu phổ biến?Đài nguyên Bắc Cực. Thảm thực vật và điều kiện đất thay đổi theo địa phương.
31Phiêu bạt di truyền khác chọn lọc tự nhiên thế nào?Phiêu bạt làm thay đổi tần số alen do lấy mẫu ngẫu nhiên và tác động mạnh hơn ở quần thể nhỏ. Chọn lọc phản ánh khác biệt về thành công sinh sản gắn với tính trạng di truyền.
32Cố định nitơ sinh học là gì?Nitrogenase chuyển N₂ khí quyển thành amoniac (NH₃), chất có thể tạo amoni (NH₄⁺) trong nước. Nhờ đó nitơ trở nên sẵn có để được đưa vào các phân tử sinh học.