Gốc từ Tim phổi, Mạch máu và Huyết học (cardi/o, angi/o, pulmon/o, hem/o)

32 thẻ ôn tập về các gốc từ Hy Lạp/Latinh hệ tim mạch, mạch máu, hô hấp, màng phổi, huyết học và bạch huyết, kèm thuật ngữ lâm sàng về rối loạn nhịp tim, bệnh van tim, tràn dịch màng phổi, bệnh bụi phổi, hình thái hồng cầu và xuất huyết.

Category
Medical Terminology: Prefixes, Suffixes & Roots
Level
intermediate
Languages
vi → vi
Cards
32
Markdown
Gốc từ Tim phổi, Mạch máu và Huyết học (cardi/o, angi/o, pulmon/o, hem/o) (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Phân biệt giữa Huyết khối (Thrombosis), Thuyên tắc (Embolism) và Viêm tĩnh mạch huyết khối (Thrombophlebitis).Huyết khối (Thrombosis: thromb/o = cục máu đông + -osis) là sự hình thành cục máu đông cố định bám vào thành trong của mạch máu hoặc buồng tim; Thuyên tắc (Embolism) là sự di chuyển và mắc kẹt của một cục máu đông, mỡ, khí hoặc nước ối bong ra tại một mạch máu ở xa; Viêm tĩnh mạch huyết khối (Thrombophlebitis) là tình trạng viêm tĩnh mạch kèm theo sự hình thành huyết khối.
2Phân biệt giữa Phù bạch huyết (Lymphedema), Bệnh lý hạch bạch huyết (Lymphadenopathy) và U lympho (Lymphoma).Phù bạch huyết (Lymphedema) = sưng mô kẽ do tắc nghẽn hoặc suy giảm dẫn lưu của các mạch bạch huyết (ví dụ: sưng cánh tay sau nạo vét hạch nách); Bệnh lý hạch bạch huyết (Lymphadenopathy) = tình trạng phì đại hoặc bệnh lý của các hạch bạch huyết; U lympho (Lymphoma) = tân sinh ác tính của các tế bào lympho bắt nguồn từ mô bạch huyết (u lympho Hodgkin hoặc không Hodgkin).
3Các thuật ngữ thủ thuật mạch máu Tạo hình mạch vành qua da xuyên lòng mạch (PTCA), Phẫu thuật bóc nội mạc động mạch (Endarterectomy) và Chích/Lấy máu tĩnh mạch (Phlebotomy / Venipuncture) có nghĩa là gì?PTCA = thủ thuật ống thông xâm lấn tối thiểu đưa qua da (percutaneous) và qua lòng mạch (transluminal) để nong rộng động mạch vành bị hẹp bằng bóng hoặc stent (angioplasty); Endarterectomy = phẫu thuật cắt bỏ mảng xơ vữa và lớp nội mạc dày lên từ bên trong động mạch (ví dụ: bóc nội mạc động mạch cảnh); Phlebotomy = rạch hoặc đâm kim vào tĩnh mạch để lấy máu.
4Các dạng kết hợp mạch máu aort/o, aneurysm/o, varic/o và embol/o có nghĩa là gì?aort/o = động mạch chủ (động mạch hệ thống chính); aneurysm/o = phình mạch, tức sự giãn rộng/phồng khu trú của thành mạch máu bị suy yếu (phẫu thuật cắt túi phình mạch aneurysmectomy); varic/o = tĩnh mạch bị giãn, ngoằn ngoèo, xoắn vặn (suy giãn tĩnh mạch, giãn tĩnh mạch thực quản, giãn tĩnh mạch thừng tinh varicocele); embol/o = cục tắc (thuyên tắc), tức khối nội mạch bong ra trôi theo dòng máu đến làm tắc mạch máu ở xa (huyết khối tắc mạch thromboembolism).
5Phân biệt các thuật ngữ mô tả xuất huyết dưới da: Chấm xuất huyết (Petechiae), Ban xuất huyết (Purpura), Mảng bầm máu (Ecchymosis) và Khối máu tụ (Hematoma).Petechiae = các chấm xuất huyết da-niêm mạc nhỏ như đầu đinh ghim (< 2 mm), ấn không mất màu, điển hình của giảm tiểu cầu hoặc rối loạn chức năng tiểu cầu; Purpura = các dát/sẩn màu tím kích thước trung gian (2–10 mm) ấn không mất màu; Ecchymosis = vùng thoát máu dưới da phẳng lớn hơn (> 1 cm, vết bầm tím); Hematoma = khối máu đông khu trú, có thể sờ thấy dạng 3 chiều nằm trong mô.
6Các dạng kết hợp hệ bạch huyết và miễn dịch lymphaden/o, lymphangi/o, splen/o (lien/o) và thym/o có nghĩa là gì?lymphaden/o = hạch bạch huyết (bệnh lý/sưng hạch bạch huyết lymphadenopathy, viêm hạch bạch huyết lymphadenitis); lymphangi/o = mạch bạch huyết (viêm mạch bạch huyết lymphangitis, u mạch bạch huyết lymphangioma); splen/o (gốc Hy Lạp) và lien/o (gốc Latinh) = lá lách/tỳ (lách to splenomegaly, cắt lách splenectomy); thym/o = tuyến ức (u tuyến ức thymoma, cắt tuyến ức thymectomy).
7Phân biệt giữa Xẹp phổi (Atelectasis) và Giãn phế quản (Bronchiectasis) dựa trên gốc từ Hy Lạp.Xẹp phổi (Atelectasis: atel/o = không hoàn toàn + -ectasis = giãn nở) có nghĩa là các phế nang bị xẹp hoặc không có khí (phổi nở không hoàn toàn); Giãn phế quản (Bronchiectasis: bronchi/o + -ectasis = giãn) là sự giãn nở và phá hủy mạn tính không hồi phục của thành phế quản do nhiễm trùng hoặc viêm tái phát (ví dụ: bệnh xơ nang).
8Các dạng kết hợp sept/o, chord/o, papill/o và sin/o dùng để chỉ cấu trúc nào bên trong tim?sept/o = vách ngăn (vách liên nhĩ hoặc vách liên thất); chord/o = dây/thừng (dây chằng van tim chordae tendineae neo giữ các van nhĩ-thất); papill/o = phần nhô hình núm vú (cơ nhú papillary muscles của tâm thất); sin/o = xoang (nút xoang nhĩ sinoatrial node, xoang vành coronary sinus).
9Sự khác biệt giữa Giảm ba dòng tế bào máu (Pancytopenia) và Thiếu máu bất sản (Aplastic Anemia) là gì?Giảm ba dòng tế bào máu (Pancytopenia: pan- = tất cả + cyt/o = tế bào + -penia = thiếu hụt) là dấu hiệu xét nghiệm giảm đồng thời cả ba dòng tế bào máu (thiếu máu + giảm bạch cầu + giảm tiểu cầu); Thiếu máu bất sản (Aplastic anemia: a- = không có + -plasia = sự tạo thành) là tình trạng suy tế bào gốc tạo máu trong tủy xương (tủy xương nghèo tế bào, hóa mỡ) gây ra giảm ba dòng tế bào máu.
10Các thuật ngữ tim mạch Máy đo huyết áp (Sphygmomanometer), Đau cách hồi (Claudication), Đánh trống ngực (Palpitation) và Ngất (Syncope) có nghĩa là gì?Sphygmomanometer (sphygm/o = mạch đập + man/o = áp suất + -meter) là vòng bít/đồng hồ đo huyết áp; Đau cách hồi (Claudication, gốc Latinh claudicare = đi khập khiễng) là cơn đau chuột rút ở chân xuất hiện khi gắng sức và giảm khi nghỉ ngơi do thiếu máu cục bộ động mạch ngoại biên; Đánh trống ngực (Palpitation) là cảm giác chủ quan khó chịu về nhịp đập của tim mình; Ngất (Syncope) là tình trạng mất ý thức và trương lực tư thế thoáng qua do giảm tưới máu não toàn bộ.
11Các thuật ngữ nhịp tim Loạn nhịp tim (Arrhythmia / Dysrhythmia), Rung (Fibrillation), Cuồng (Flutter) và Vô tâm thu (Asystole) có nghĩa là gì?Arrhythmia / Dysrhythmia = bất kỳ sự bất thường nào về tần số, tính đều đặn hoặc vị trí phát nhịp của xung động tim; Fibrillation = sự rung giật nhanh, hỗn loạn, mất phối hợp của các sợi cơ tâm nhĩ hoặc tâm thất; Flutter = sự khử cực vòng vào lại lớn ở tâm nhĩ nhanh nhưng đều (~250–350 nhịp/phút); Asystole (a- = không + systole = co bóp) = sự mất hoàn toàn hoạt động điện và cơ học của tim (đường đẳng điện phẳng).
12Phân biệt Xơ cứng động mạch (Arteriosclerosis), Xơ vữa động mạch (Atherosclerosis) và Xơ cứng tiểu động mạch (Arteriolosclerosis) dựa trên gốc từ.Xơ cứng động mạch (Arteriosclerosis: arteri/o + -sclerosis) là thuật ngữ chung chỉ sự dày lên và mất tính đàn hồi của thành động mạch; Xơ vữa động mạch (Atherosclerosis: ather/o = mảng vữa mỡ màu vàng + -sclerosis) là sự tích tụ các mảng bám giàu lipid ở lớp nội mạc của các động mạch lớn và vừa; Xơ cứng tiểu động mạch (Arteriolosclerosis) là sự dày lên dạng kính hóa hoặc tăng sản của các tiểu động mạch nhỏ (ví dụ do tăng huyết áp hoặc đái tháo đường).
13Các dạng kết hợp đường hô hấp trên rhin/o (nas/o), sinus/o, pharyng/o, epiglott/o và laryng/o có nghĩa là gì?rhin/o (gốc Hy Lạp) và nas/o (gốc Latinh) = mũi (tạo hình mũi rhinoplasty, ống thông mũi-dạ dày nasogastric); sinus/o = xoang cạnh mũi hoặc hốc (viêm xoang sinusitis); pharyng/o = hầu/họng; epiglott/o = nắp thanh quản (vạt sụn đậy thanh môn khi nuốt); laryng/o = thanh quản (hộp âm thanh).
14Các thuật ngữ hình thái hồng cầu Đẳng bào / Hồng cầu nhỏ / Hồng cầu to (Normocytic / Microcytic / Macrocytic), Đẳng sắc / Nhược sắc (Normochromic / Hypochromic), Đa kích thước hồng cầu (Anisocytosis) và Đa hình thái hồng cầu (Poikilocytosis) có nghĩa là gì?Normocytic / Microcytic / Macrocytic chỉ thể tích hồng cầu (MCV) bình thường, nhỏ hoặc lớn; Normochromic / Hypochromic (chrom/o = màu sắc) chỉ nồng độ hemoglobin (MCHC) bình thường hoặc nhạt màu; Anisocytosis (anis/o = không đều) nghĩa là tăng sự biến thiên về KÍCH THƯỚC hồng cầu (RDW cao); Poikilocytosis (poikil/o = đa dạng/bất thường) nghĩa là sự biến đổi bất thường về HÌNH DẠNG hồng cầu (hồng cầu hình liềm, tế bào hình bia, mảnh vỡ hồng cầu).
15Các dạng kết hợp sider/o, ferr/o (ferrit/o), chrom/o và bilirubin/o có nghĩa là gì trong huyết học?sider/o (gốc Hy Lạp) và ferr/o (gốc Latinh) = sắt (thiếu máu nguyên bào sắt sideroblastic anemia với nguyên bào sắt vòng; nhiễm hemosiderin; ferritin và transferrin huyết thanh); chrom/o = màu/sắc tố (bệnh nhiễm sắc tố sắt mô hemochromatosis = quá tải sắt toàn thân); bilirubin/o = sắc tố mật màu vàng cam sinh ra từ quá trình dị hóa heme (tăng bilirubin máu hyperbilirubinemia).
16Phân biệt các bệnh lý khoang màng phổi: Tràn khí màng phổi (Pneumothorax), Tràn máu màng phổi (Hemothorax), Tràn dịch màng phổi (Hydrothorax), Tràn dưỡng chấp màng phổi (Chylothorax) và Tràn mủ màng phổi (Pyothorax / Empyema).Pneumothorax = không khí trong khoang màng phổi gây xẹp phổi; Hemothorax = máu trong khoang màng phổi; Hydrothorax = dịch thanh mạc trong khoang màng phổi; Chylothorax = dịch bạch huyết màu trắng sữa (dưỡng chấp do tổn thương ống ngực) trong khoang màng phổi; Pyothorax / Empyema (py/o = mủ) = dịch tiết mủ trong khoang màng phổi.
17Phân biệt các thuật ngữ kiểu thở: Thở bình thường (Eupnea), Thở nhanh (Tachypnea), Thở chậm (Bradypnea), Ngưng thở (Apnea), Khó thở khi nằm (Orthopnea), Khó thở khi đứng (Platypnea) và Khó thở khi nằm nghiêng (Trepopnea).Eupnea = thở bình thường không gắng sức; Tachypnea = thở nhanh nông; Bradypnea = thở chậm bất thường; Apnea = ngưng thở; Orthopnea (orth/o = thẳng đứng) = khó thở khi nằm phẳng và giảm khi ngồi thẳng (điển hình trong suy tim trái); Platypnea = khó thở khi đứng thẳng và giảm khi nằm phẳng (hội chứng gan-phổi); Trepopnea = khó thở ở một tư thế nằm nghiêng.
18Các dạng kết hợp bạch cầu granul/o, neutr/o, eosin/o, bas/o, lymph/o và mon/o (phag/o) biểu thị điều gì?granul/o = các hạt trong bào tương (bạch cầu hạt granulocytes: trung tính, ái toan, ái kiềm; chứng mất bạch cầu hạt agranulocytosis); neutr/o = ái lực với thuốc nhuộm trung tính (bạch cầu trung tính neutrophil); eosin/o = ái lực với thuốc nhuộm axit màu hồng (bạch cầu ái toan eosinophil); bas/o = ái lực với thuốc nhuộm kiềm (bạch cầu ái kiềm basophil); lymph/o = bạch huyết/tế bào lympho; mon/o = một nhân lớn đơn độc (bạch cầu đơn nhân monocyte) và phag/o = ăn/thực bào (đại thực bào macrophage).
19Các thuật ngữ van tim Hẹp van (Valvular Stenosis), Hở van (Valvular Regurgitation / Insufficiency) và Sa van (Valvular Prolapse) có nghĩa là gì?Hẹp van (Stenosis) = van tim không mở ra hoàn toàn, làm cản trở dòng máu chảy về phía trước; Hở van (Regurgitation / Insufficiency) = van tim không đóng kín hoàn toàn, làm máu bị rò rỉ chảy ngược lại; Sa van (Prolapse) = lá van bị phồng hoặc lệch ngược vào trong tâm nhĩ trong kỳ tâm thu (ví dụ: sa van hai lá).
20Các dạng kết hợp đường hô hấp dưới trache/o, bronch/o (bronchi/o), bronchiol/o, alveol/o và pulmon/o (pneum/o, pneumon/o) có nghĩa là gì?trache/o = khí quản; bronch/o = phế quản; bronchiol/o = tiểu phế quản (đường dẫn khí nhỏ không có sụn); alveol/o = phế nang (túi khí để trao đổi khí); pulmon/o (gốc Latinh) và pneum/o hoặc pneumon/o (gốc Hy Lạp) = phổi hoặc không khí/khí (hô hấp học pulmonology, viêm phổi pneumonia, tràn khí màng phổi pneumothorax).
21Phân biệt các triệu chứng xuất huyết: Chảy máu mũi (Epistaxis), Ho ra máu (Hemoptysis), Nôn ra máu (Hematemesis) và Đi ngoài phân đen (Melena).Epistaxis = chảy máu cam (xuất huyết từ hốc mũi); Hemoptysis = ho/khạc ra máu đỏ tươi có bọt từ đường hô hấp dưới; Hematemesis = nôn ra máu từ đường tiêu hóa trên (máu đỏ tươi hoặc dịch nôn màu bã cà phê); Melena (melan/o = màu đen) = phân đen, sánh như hắc ín chứa máu đã tiêu hóa từ xuất huyết tiêu hóa trên.
22Tại sao bạn phải xem xét kỹ bối cảnh lâm sàng khi giải thích dạng kết hợp myel/o?Bởi vì myel/o có HAI ý nghĩa giải phẫu khác biệt: 1) Tủy xương (ví dụ: hội chứng loạn sản tủy xương myelodysplastic syndrome, đa u tủy xương multiple myeloma, xơ tủy myelofibrosis, bệnh bạch cầu dòng tủy myeloid leukemia) VÀ 2) Tủy sống (ví dụ: bệnh lý tủy sống myelopathy, bệnh bại liệt poliomyelitis, bệnh rỗng tủy sống syringomyelia, chụp tủy sống cản quang myelogram).
23Các thuật ngữ màng ngoài tim Viêm màng ngoài tim (Pericarditis), Tràn dịch màng ngoài tim (Pericardial Effusion), Chèn ép tim cấp (Cardiac Tamponade) và Chọc dò màng ngoài tim (Pericardiocentesis) có nghĩa là gì?Pericarditis = viêm túi màng ngoài tim; Pericardial effusion = sự tích tụ dịch bất thường trong khoang màng ngoài tim; Cardiac tamponade = sự chèn ép đe dọa tính mạng lên các buồng tim do dịch màng ngoài tim áp lực cao làm cản trở quá trình đổ đầy tâm trương của tâm thất; Pericardiocentesis = thủ thuật dùng kim hút dịch từ túi màng ngoài tim.
24Phân biệt giữa Bệnh bạch cầu (Leukemia), Tăng bạch cầu (Leukocytosis) và Giảm bạch cầu (Leukopenia).Bệnh bạch cầu (Leukemia: leuk/o + -emia = máu trắng) là sự tăng sinh dòng vô tính ác tính của các tế bào tiền thân tạo máu trong tủy xương và máu ngoại vi; Tăng bạch cầu (Leukocytosis) là sự gia tăng số lượng bạch cầu toàn phần do phản ứng hoặc tân sinh (> 11.000/mm³); Giảm bạch cầu (Leukopenia) là số lượng bạch cầu toàn phần thấp bất thường (< 4.000/mm³).
25Phân biệt giữa Tan máu (Hemolysis), Cầm máu (Hemostasis) và Cân bằng nội môi (Homeostasis).Tan máu (Hemolysis: hem/o + -lysis) = sự phá hủy hoặc vỡ sớm của các tế bào hồng cầu; Cầm máu (Hemostasis: hem/o + -stasis = dừng lại) = sự chặn đứng chảy máu thông qua co mạch, tạo nút tiểu cầu và dòng thác đông máu; Cân bằng nội môi (Homeostasis: home/o = giống nhau + -stasis) = sự duy trì môi trường sinh lý bên trong cơ thể ổn định.
26Phân biệt ba loại bệnh bụi phổi dựa trên gốc từ: Bệnh bụi phổi than (Anthracosis), Bệnh bụi phổi silic (Silicosis), Bệnh bụi phổi amiăng (Asbestosis), cùng với Bệnh bụi phổi bông (Byssinosis) và Bệnh nhiễm độc berylli (Berylliosis).Anthracosis (anthrac/o = than đá) = bệnh phổi đen của công nhân mỏ than; Silicosis = hít phải bụi tinh thể silica/thạch anh (vôi hóa hình vỏ trứng ở các hạch bạch huyết rốn phổi); Asbestosis = hít phải sợi amiăng (thể chứa sắt và mảng màng phổi vôi hóa); Byssinosis = hít phải bụi bông/dệt may; Berylliosis = phơi nhiễm berylli trong ngành hàng không vũ trụ hoặc hạt nhân.
27Các dạng kết hợp huyết học hem/o (hemat/o), erythr/o, leuk/o, thromb/o và reticul/o có nghĩa là gì?hem/o và hemat/o = máu (huyết học hematology, khối máu tụ hematoma); erythr/o = màu đỏ (erythrocyte = hồng cầu); leuk/o = màu trắng (leukocyte = bạch cầu); thromb/o = cục máu đông (thrombocyte = tiểu cầu); reticul/o = mạng lưới (reticulocyte = hồng cầu lưới, tức hồng cầu non không nhân còn chứa mạng lưới RNA ribosome tồn dư).
28Phân biệt các dạng kết hợp mạch máu angi/o (vas/o, vascul/o), arteri/o, arteriol/o, phleb/o (ven/o) và venul/o.angi/o, vas/o và vascul/o = mạch máu nói chung (chụp mạch angiogram, thuốc giãn mạch vasodilator, viêm mạch vasculitis); arteri/o = động mạch (xơ cứng động mạch arteriosclerosis); arteriol/o = tiểu động mạch (động mạch cản trở nhỏ); phleb/o (gốc Hy Lạp) và ven/o (gốc Latinh) = tĩnh mạch (viêm tĩnh mạch phlebitis, trích máu tĩnh mạch phlebotomy, chọc tĩnh mạch venipuncture); venul/o = tiểu tĩnh mạch.
29Phân biệt giữa Dịch thấm (Transudate), Dịch tiết (Exudate), Phù (Edema) và Phù toàn thân (Anasarca).Dịch thấm (Transudate) = dịch nghèo protein, ít tế bào bị đẩy ra khỏi mạch máu do áp lực thủy tĩnh cao hoặc áp lực keo thấp (ví dụ: suy tim sung huyết, xơ gan); Dịch tiết (Exudate) = dịch giàu protein, nhiều tế bào rò rỉ từ các mạch máu bị viêm tăng tính thấm (ví dụ: viêm phổi, bệnh ác tính); Phù (Edema) = sự tích tụ dịch dư thừa trong khoảng kẽ mô; Phù toàn thân (Anasarca) = tình trạng phù nề trầm trọng, lan tỏa khắp cơ thể.
30Các dạng kết hợp lồng ngực pleur/o, thorac/o (steth/o, pect/o), phren/o (diaphragmat/o) và mediastin/o có nghĩa là gì?pleur/o = màng phổi (màng thanh mạc bao quanh phổi; viêm màng phổi pleuritis); thorac/o, steth/o và pect/o = ngực/lồng ngực (chọc dò màng phổi thoracentesis, ống nghe stethoscope, đau thắt ngực angina pectoris); phren/o = cơ hoành HOẶC tâm trí (dây thần kinh hoành phrenic nerve chi phối cơ hoành; tâm thần phân liệt schizophrenia); mediastin/o = trung thất.
31Các dạng kết hợp ox/i (ox/o), capn/o, spir/o và coni/o có nghĩa là gì trong y học hô hấp?ox/i hoặc ox/o = oxy (giảm oxy máu hypoxemia, đo độ bão hòa oxy qua mạch đập); capn/o = carbon dioxide (tăng CO2 máu hypercapnia, đo thán đồ capnography); spir/o = hít thở (hô hấp ký spirometry); coni/o = bụi (bệnh bụi phổi pneumoconiosis = bệnh phổi nghề nghiệp do hít phải bụi khoáng chất như than đá, silica hoặc amiăng).
32Các dạng kết hợp tim cardi/o (coron/o), atri/o, ventricul/o và valv/o (valvul/o) có nghĩa là gì, và ba lớp của thành tim được đặt tên như thế nào?cardi/o = tim, coron/o = vương miện/động mạch vành (coronary); atri/o = buồng tim trên (tâm nhĩ - atrium); ventricul/o = buồng tim dưới (tâm thất - ventricle); valv/o và valvul/o = van tim (tạo hình van tim - valvuloplasty); ba lớp thành tim từ trong ra ngoài là Nội tâm mạc (Endocardium - lớp nội mô lót trong), Cơ tim (Myocardium - lớp cơ tim ở giữa) và Thượng tâm mạc / Ngoại tâm mạc tạng (Epicardium - lớp thanh mạc ngoài).