İdari işlemin 5 temel unsuru nelerdir ve «Yetki / Şekil / Sebep / Konu / Maksat» unsurlarındaki sakatlıkların yaptırımı nedir?

Unsurları: **Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat (Amaç)**'tır. Yetki gaspı, fonksiyon gaspı, ağır ve bariz yetki tecavüzü ile fiili/hukuki imkânsızlık hallerinde yaptırım **Yokluk**; diğer yetki, şekil, sebep, konu ve maksat sakatlıklarında ise kural olarak **İptal Edilebilirlik**'tir.

1982 Anayasası'na göre Anayasa değişikliği teklifi, kabul çoğunlukları ve halkoylaması (referandum) usulü nasıldır?

Teklif en az üçte bir (**200 milletvekili**) ile yazılı yapılır ve iki defa görüşülür. Kabul için en az beşte üç (**360**) gizli oy gerekir: **360–399** arası kabulde Cumhurbaşkanı geri göndermezse zorunlu halkoylamasına sunulur; üçte iki (**400+**) kabulde ise Cumhurbaşkanı onaylayabilir veya ihtiyari halkoylamasına sunabilir.

CMK m. 223'e göre Hüküm (Son Karar) çeşitleri nelerdir?

CMK m. 223'te sınırlı sayıda sayılan hükümler: **1) Beraat, 2) Ceza verilmesine yer olmadığı (CVYO), 3) Mahkûmiyet, 4) Güvenlik tedbirine hükmedilmesi, 5) Davanın reddi** (aynı fiilden dolayı önceden verilmiş hüküm veya açılmış dava varsa), **6) Düşme** (zamanaşımı, ölüm, genel af, şikayetten vazgeçme). (**Durma** kararı hüküm değildir!).

TCK Ceza Özel Hukukunda Yağma, Dolandırıcılık, Zimmet, İrtikap ve Rüşvet suçlarını ayıran temel kriterler nelerdir?

**Yağma**: Cebir veya tehditle malı alma; **Dolandırıcılık**: Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp yarar sağlama; **Zimmet**: Kamu görevlisinin görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilen malı mal edinmesi; **İrtikap**: Kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak icbar/ikna/hatadan yararlanma yoluyla yarar sağlaması; **Rüşvet**: Görevinin gereklerine aykırı bir işi yapması/yapmaması için anlaşma (**iki taraflı suç**).

AYM'de Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) açmaya kimler yetkilidir ve dava açma süreleri kaç gündür?

Şekil bakımından (sadece Kanunlar ve CBK için): **Cumhurbaşkanı** veya **TBMM üyelerinin beşte biri (120 MV)** tarafından Resmi Gazete'de yayımından itibaren **10 gün** içinde; Esas bakımından: **Cumhurbaşkanı**, **TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu** ve **120 milletvekili** tarafından **60 gün** içinde açılır.

İYUK m. 10, 11 ve 13 uyarınca İdari Makamların Sükutu (Zımni Ret) süresi ve Üst Makama Başvuru kuralı nedir?

İlgililerin başvurusu üzerine idare **30 gün** içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır (zımni ret). İdareye üst makama başvuru (m. 11) dava açma süresini **durdurur**, 30 gün içinde cevap verilmezse kalan süre işlemeye başlar. Tam yargı davalarında eylemi öğrenmeden itibaren **1 yıl** ve her halde **5 yıl** içinde ön karar başvurusu zorunludur.

CMK m. 90-91'e göre Yakalama ve Gözaltı süreleri (Bireysel ve Toplu Suçlarda) kaç saattir?

Gözaltı süresi yakalama yerine en yakın hakim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre (**en çok 12 saat**) hariç, yakalama anından itibaren **24 saati** geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda (3 veya daha fazla kişi) Cumhuriyet savcısı gözaltı süresini her defasında 1 günü geçmemek üzere **3 gün** uzatabilir (toplam **4 gün**).

İYUK m. 27'ye göre Yürütmenin Durdurulması (YD) kararı verilebilmesi için aranan iki şart nedir?

İdari işlemin uygulanması halinde **telafisi güç veya imkânsız zararların doğması** ve idari işlemin **açıkça hukuka aykırı olması** şartlarının **birlikte** gerçekleşmesi gerekir. YD kararlarına karşı tebliğden itibaren **7 gün** içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir.

CMK m. 45-48'e göre Tanıklıktan Çekinme hakkı olanlar ve Yemin Verilmeyen Tanıklar kimlerdir?

Şüpheli/sanığın nişanlısı, eşi (evlilik bağı kalmasa bile), kan hısımlığından veya kayın hısımlığından üstsoy ve altsoyu, **3. derece dahil** kan veya **2. derece dahil** kayın hısımları ile evlatlık bağı bulunanlar tanıklıktan çekinebilir. Soruşturma/kovuşturma konusu suçlara iştirakten sanık olanlara ve **15 yaşını doldurmamış** olanlara yemin verilmez.

TCK'da Suça Teşebbüs (m. 35) ve Gönüllü Vazgeçme (m. 36) ile Etkin Pişmanlık arasındaki fark nedir?

**Teşebbüs**: Elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamama. **Gönüllü Vazgeçme**: İcrayı kendi isteğiyle bırakma veya neticeyi önleme (teşebbüsten ceza verilmez, tamamlanan kısım suçsa sadece ondan ceza verilir). **Etkin Pişmanlık**: Suç **tamamlandıktan sonra** kanunda açıkça düzenlenen suçlarda cezayı kaldıran veya azaltan şahsi sebeptir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'na (TCK) göre Kast, Olası Kast, Bilinçli Taksir ve Taksir arasındaki fark nedir?

**Doğrudan Kast**: Suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi; **Olası Kast**: «Olursa olsun» diyerek öngörülen neticenin kabullenilmesi (cezadan indirim yapılır); **Bilinçli Taksir**: Öngörülen neticenin istenmemesi, «olmaz» diye yetenek/şansa güvenilmesi (taksirli ceza $\frac{1}{3}ten $\frac{1}{2}ye kadar artırılır); **Basit Taksir**: Neticenin öngörülmemesidir.

Kamulaştırma, İstimval, Geçici İşgal ve Devletleştirme kavramları arasındaki temel farklar nelerdir?

**Kamulaştırma**: Özel mülkiyetteki taşınmazın kamu yararıyla peşin bedelle alınması; **İstimval**: Olağanüstü hallerde taşınır malların mülkiyet veya kullanımının alınması; **Geçici İşgal**: Bayındırlık işleri için boş taşınmaza geçici el atılması; **Devletleştirme**: Kamu hizmeti niteliğindeki özel teşebbüsün **kanunla** kamuya geçirilmesidir.

CMK m. 250-251'e göre «Seri Muhakeme Usulü» ve «Basit Yargılama Usulü» arasındaki temel farklar nelerdir?

**Seri Muhakeme Usulü (m. 250)**: Soruşturma evresinde katalog suçlarda savcının teklifi, şüphelinin **müdafi huzurunda** kabulü ve mahkemenin denetimiyle uygulanır, cezada **yarı oranında ($\frac{1}{2}$)** indirim yapılır. **Basit Yargılama Usulü (m. 251)**: Kovuşturma evresinde üst sınırı **2 yıl veya daha az** süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda duruşmasız uygulanır, cezada **dörtte bir ($\frac{1}{4}$)** indirim yapılır.

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenemeyecek konular (yasak alan) ve kanunla çatışma kuralı nedir?

Yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılır. Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan **kişi hakları ile siyasi haklar ve ödevler** CBK ile düzenlenemez (sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir). Münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda ve kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz; çatışma halinde **kanun hükümleri** uygulanır (OHAL CBK'ları hariç).

TCK'da Kısa Süreli Hapis Cezası, Cezanın Ertelenmesi (m. 51) ve Tekerrür (m. 58) şartları nelerdir?

1 yıl veya daha az süreli hapis cezası **kısa sürelidir** ve seçenek yaptırımlara çevrilebilir. İşlediği suçtan dolayı **2 yıl veya daha az** (18 yaş altı ve 65 yaş üstü için **3 yıl veya daha az**) hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir. Taksirli suçlarla kasıtlı suçlar arasında ve sırf askeri suçlarla diğer suçlar arasında **tekerrür** hükümleri uygulanmaz.

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) kaç üyeden oluşur, başkanı kimdir ve üyeleri kimler tarafından seçilir?

HSK **13 üyeden** oluşur ve **iki daire** halinde çalışır. Kurulun başkanı **Adalet Bakanı**'dır, **Adalet Bakanı Müsteşarı (Bakan Yardımcısı)** doğal üyedir; **4 üyeyi Cumhurbaşkanı**, **7 üyeyi TBMM** **4 yıl** için seçer (süresi bitenler bir kez daha seçilebilir).

CMK'da sadece Hâkim (veya gecikmesinde sakınca bulunan halde Savcı / Oybirliğiyle Mahkeme) kararıyla uygulanabilen Koruma Tedbirleri hangileridir?

**Tutuklama** ve **Adli Kontrol** sadece Hâkim/Mahkeme kararıyla verilir (Savcı tutuklama kararı veremez!). **Taşınmazlara, hak ve alacaklara el koyma (m. 128)**, **Şirket yönetimi için kayyım tayini (m. 133)** ve **Teknik araçlarla izleme (m. 140)** tedbirlerinde de savcının gecikmesinde sakınca bulunan halde karar verme yetkisi yoktur!

TCK m. 30'a göre Hata (Yanılma) halleri (Tipiklikte hata, Hukuka uygunluk nedenlerinde hata ve Haksızlık yanılgısı) nasıl sonuç doğurur?

Suçun maddi unsurlarında hata (**m. 30/1**) ve nitelikli hallerde hata (**m. 30/2**) **kastı** kaldırır (taksirli şekli varsa taksirden ceza verilir). Hukuka uygunluk nedenlerinin maddi şartlarında kaçınılmaz hata (**m. 30/3**) ve işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz hata (**m. 30/4**) ise **kusurluluğu** kaldırır.

CMK'da Olağan Kanun Yolları (İtiraz, İstinaf, Temyiz) başvuru süreleri (2024/7499 s. Kanun değişikliği sonrası) kaç gündür?

7499 sayılı Kanun (8. Yargı Paketi) değişikliği sonrasında: **İtiraz** süresi tefhim/tebliğden itibaren **2 hafta** (önceden 7 gündü); **İstinaf** başvuru süresi hükmün **tebliğinden** itibaren **2 hafta**; **Temyiz** başvuru süresi de hükmün **tebliğinden** itibaren **2 hafta** olarak yeknesaklaştırılmıştır.

CMK m. 170-174'e göre İddianamenin İadesi süresi kaç gündür ve hangi sebeplerle iddianame iade edilemez?

Mahkeme, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren **15 gün** içinde iddianameyi iade edebilir; 15 gün sonunda iade edilmeyen iddianame **kabul edilmiş sayılır**. **Suçun hukuki nitelendirilmesi** sebebiyle iddianame kesinlikle iade edilemez.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre memurlara uygulanan disiplin cezaları nelerdir ve hangilerine karşı yargı yolu/zamanaşımı nasıldır?

Disiplin cezaları: **1) Uyarma, 2) Kınama, 3) Aylıktan kesme, 4) Kademe ilerlemesinin durdurulması, 5) Devlet memurluğundan çıkarma** (Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla). Tüm disiplin cezalarına karşı yargı yolu açıktır. Soruşturmaya başlama zamanaşımı **1 ay** (çıkarma için **6 ay**), ceza verme zamanaşımı fiilin işlendiği tarihten itibaren **2 yıl**'dır.

İdare Hukukunda «Yetki Genişliği» ilkesi kime tanınmıştır ve «Merkezden Yönetim» ile «Yerinden Yönetim» arasındaki denetim farkı nedir?

İllerin idaresi **yetki genişliği** esasına dayanır ve bu yetki sadece **Valiye** aittir (merkeze danışmadan karar alabilme). Merkezden yönetim kendi içinde **hiyerarşi** denetimine (hem hukukilik hem yerindelik), merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki denetimi ise kanuna dayanan **idari vesayet** denetimine tabidir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'na (CMK) göre Görev ve Yetki kuralları ile Olumlu/Olumsuz Görev Uyuşmazlığı nasıldır?

Madde itibarıyla görev (Asliye Ceza vs Ağır Ceza) kamu düzenindendir ve kovuşturmanın her aşamasında re'sen gözetilir; Ağır Ceza Mahkemesi yağma, irtikap, resmi belgede sahtecilik, nitelikli dolandırıcılık, hileli iflas ve **10 yıldan fazla** hapsi gerektiren suçlara bakar. Yetki itirazı ise esas mahkemesinde sanığın sorgusuna kadar yapılmalıdır.

İYUK'a (2577 s. Kanun) göre İdare Mahkemeleri, Vergi Mahkemeleri ve Danıştay'da genel dava açma süresi kaç gündür?

Özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde genel dava açma süresi; **Danıştay'da ve İdare Mahkemelerinde 60 gün**, **Vergi Mahkemelerinde 30 gün**'dür. İvedi yargılama usulünde dava açma süresi **30 gün**, merkezi ve ortak sınavlara ilişkin davalarda ise **10 gün**'dür.

TCK'da Hukuka Uygunluk Nedenleri ile Kusurluluğu Etkileyen (Kaldıran/Azaltan) Haller nasıl ayrılır?

**Hukuka Uygunluk Nedenleri** (fiili baştan hukuka uygun kılar, CMK 223/2-d **Beraat** verilir): Kanunun hükmünü yerine getirme, Meşru savunma, Hakkın kullanılması, İlgilinin rızası. **Kusurluluğu Kaldıran Haller** (fiil haksızlık kalır, CMK 223/3 **Ceza verilmesine yer olmadığı** kararı verilir): Hukuka aykırı bağlayıcı emir, Zorunluluk (ıztırar) hali, Cebir-şiddet-korkutma-tehdit, Haksız tahrik, Meşru savunmada sınırın heyecan/korku/telaşla aşılması, Yaş küçüklüğü, Akıl hastalığı.

TCK'da İçtima türleri: Bileşik Suç (m. 42), Zincirleme Suç (m. 43) ve Fikri İçtima (m. 44) kuralları nelerdir ve hangi suçlarda zincirleme suç uygulanmaz?

**Zincirleme Suç**: Bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda aynı kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi (tek ceza $\frac{1}{4}ten $\frac{3}{4}e kadar artırılır). **Fikri İçtima**: Tek fiille birden fazla farklı suçun oluşması (en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza verilir). **Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağma** suçlarında zincirleme suç hükümleri uygulanmaz!

TCK'da İştirak türleri (Müşterek Faillik, Dolaylı Faillik, Azmettirme ve Yardım Etme) nelerdir?

**Müşterek Faillik**: Fiil üzerinde ortak hakimiyet kurarak suçu birlikte işleme; **Dolaylı Faillik**: Suçta bir başkasını araç olarak kullanma; **Azmettirme** (Şerik): Suç işleme düşüncesi olmayan bir kişide suç kararı verdirtme (failin cezasıyla cezalandırılır); **Yardım Etme** (Şerik): Maddi veya manevi yardımda bulunma (cezada indirim yapılır).

İYUK'ta İstinaf (BİM) ve Temyiz (Danıştay) başvuru süreleri kaç gündür ve hangi kararlar kesindir?

İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı tebliğden itibaren **30 gün** içinde Bölge İdare Mahkemesine **istinaf**, BİM'in temyize açık kararlarına karşı da **30 gün** içinde Danıştay'a **temyiz** yoluna başvurulabilir (İvedi yargılamada istinaf yoktur, **15 gün** içinde doğrudan temyiz edilir; merkezi sınavlarda **5 gün**).

1982 Anayasası'na göre TBMM'nin üye tam sayısı, seçim dönemi, toplantı yeter sayısı ve karar yeter sayısı kaçtır?

TBMM **600** milletvekilinden oluşur, seçimler **5 yılda bir** Cumhurbaşkanı seçimiyle aynı gün yapılır. Toplantı yeter sayısı üye tam sayısının üçte biri (**200**), karar yeter sayısı ise (Anayasa'da başkaca hüküm yoksa) toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (**151**) az olamaz.

Anayasa Mahkemesi (AYM) kaç üyeden oluşur, üyeleri kimler tarafından seçilir ve görev süreleri kaç yıldır?

AYM **15 üyeden** oluşur: **3 üyeyi TBMM** (2'sini Sayıştay, 1'ini baro başkanlarının gösterdiği adaylar arasından), **12 üyeyi Cumhurbaşkanı** seçer. Üyeler **12 yıl** için seçilir, bir kimse iki defa seçilemez ve **65 yaşını** doldurunca emekliye ayrılır.

HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı) kaç sorudan oluşur ve başarılı sayılmak için gereken baraj puanı kaçtır?

HMGS, ÖSYM tarafından çoktan seçmeli **120 soru** üzerinden yapılır ve sınavda başarılı sayılmak için **100 üzerinden en az 70 puan** (en az 84 doğru, yanlışlar doğruyu götürmez) almak zorunludur.

CMK m. 100-102'ye göre Tutuklama şartları ve Azami Tutukluluk Süreleri ne kadardır?

**Kuvvetli suç şüphesinin** varlığını gösteren somut deliller ve bir **tutuklama nedeni** (kaçma veya delilleri karartma şüphesi, yahut katalog suçlar) bulunmalıdır. Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi en çok **1 yıl** (+ zorunlu hallerde **6 ay**); ağır cezalık işlerde en çok **2 yıl** (+ zorunlu hallerde **3 yıl**, terör suçlarında **5 yıl**)'dır.

HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı) ve Hakimlik I (Kamu Hukuku): Anayasa Hukuku, İdare Hukuku, İdari Yargılama Usulü (İYUK), Ceza Genel/Özel ve CMK

HMGS ve Adli/İdari Yargı Hakimlik sınavları için 1982 Anayasası (2017 değişiklikleri dahil), İdare Hukuku, İYUK süre ve görev kuralları, TCK Ceza Genel-Özel ve CMK muhakeme kuralları.

Level: intermediate
Languages: tr → tr
Cards: 32
Markdown: HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı) ve Hakimlik I (Kamu Hukuku): Anayasa Hukuku, İdare Hukuku, İdari Yargılama Usulü (İYUK), Ceza Genel/Özel ve CMK (.md)

Flashcards (32)

#	Front (Term / Question)	Back (Definition / Answer)
1	İdari işlemin 5 temel unsuru nelerdir ve «Yetki / Şekil / Sebep / Konu / Maksat» unsurlarındaki sakatlıkların yaptırımı nedir?	Unsurları: Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat (Amaç)'tır. Yetki gaspı, fonksiyon gaspı, ağır ve bariz yetki tecavüzü ile fiili/hukuki imkânsızlık hallerinde yaptırım Yokluk; diğer yetki, şekil, sebep, konu ve maksat sakatlıklarında ise kural olarak İptal Edilebilirlik'tir.
2	1982 Anayasası'na göre Anayasa değişikliği teklifi, kabul çoğunlukları ve halkoylaması (referandum) usulü nasıldır?	Teklif en az üçte bir (200 milletvekili) ile yazılı yapılır ve iki defa görüşülür. Kabul için en az beşte üç (360) gizli oy gerekir: 360–399 arası kabulde Cumhurbaşkanı geri göndermezse zorunlu halkoylamasına sunulur; üçte iki (400+) kabulde ise Cumhurbaşkanı onaylayabilir veya ihtiyari halkoylamasına sunabilir.
3	CMK m. 223'e göre Hüküm (Son Karar) çeşitleri nelerdir?	CMK m. 223'te sınırlı sayıda sayılan hükümler: 1) Beraat, 2) Ceza verilmesine yer olmadığı (CVYO), 3) Mahkûmiyet, 4) Güvenlik tedbirine hükmedilmesi, 5) Davanın reddi (aynı fiilden dolayı önceden verilmiş hüküm veya açılmış dava varsa), 6) Düşme (zamanaşımı, ölüm, genel af, şikayetten vazgeçme). (Durma kararı hüküm değildir!).
4	TCK Ceza Özel Hukukunda Yağma, Dolandırıcılık, Zimmet, İrtikap ve Rüşvet suçlarını ayıran temel kriterler nelerdir?	Yağma: Cebir veya tehditle malı alma; Dolandırıcılık: Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp yarar sağlama; Zimmet: Kamu görevlisinin görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilen malı mal edinmesi; İrtikap: Kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak icbar/ikna/hatadan yararlanma yoluyla yarar sağlaması; Rüşvet: Görevinin gereklerine aykırı bir işi yapması/yapmaması için anlaşma (iki taraflı suç).
5	AYM'de Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) açmaya kimler yetkilidir ve dava açma süreleri kaç gündür?	Şekil bakımından (sadece Kanunlar ve CBK için): Cumhurbaşkanı veya TBMM üyelerinin beşte biri (120 MV) tarafından Resmi Gazete'de yayımından itibaren 10 gün içinde; Esas bakımından: Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve 120 milletvekili tarafından 60 gün içinde açılır.
6	İYUK m. 10, 11 ve 13 uyarınca İdari Makamların Sükutu (Zımni Ret) süresi ve Üst Makama Başvuru kuralı nedir?	İlgililerin başvurusu üzerine idare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır (zımni ret). İdareye üst makama başvuru (m. 11) dava açma süresini durdurur, 30 gün içinde cevap verilmezse kalan süre işlemeye başlar. Tam yargı davalarında eylemi öğrenmeden itibaren 1 yıl ve her halde 5 yıl içinde ön karar başvurusu zorunludur.
7	CMK m. 90-91'e göre Yakalama ve Gözaltı süreleri (Bireysel ve Toplu Suçlarda) kaç saattir?	Gözaltı süresi yakalama yerine en yakın hakim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre (en çok 12 saat) hariç, yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda (3 veya daha fazla kişi) Cumhuriyet savcısı gözaltı süresini her defasında 1 günü geçmemek üzere 3 gün uzatabilir (toplam 4 gün).
8	İYUK m. 27'ye göre Yürütmenin Durdurulması (YD) kararı verilebilmesi için aranan iki şart nedir?	İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. YD kararlarına karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir.
9	CMK m. 45-48'e göre Tanıklıktan Çekinme hakkı olanlar ve Yemin Verilmeyen Tanıklar kimlerdir?	Şüpheli/sanığın nişanlısı, eşi (evlilik bağı kalmasa bile), kan hısımlığından veya kayın hısımlığından üstsoy ve altsoyu, 3. derece dahil kan veya 2. derece dahil kayın hısımları ile evlatlık bağı bulunanlar tanıklıktan çekinebilir. Soruşturma/kovuşturma konusu suçlara iştirakten sanık olanlara ve 15 yaşını doldurmamış olanlara yemin verilmez.
10	TCK'da Suça Teşebbüs (m. 35) ve Gönüllü Vazgeçme (m. 36) ile Etkin Pişmanlık arasındaki fark nedir?	Teşebbüs: Elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamama. Gönüllü Vazgeçme: İcrayı kendi isteğiyle bırakma veya neticeyi önleme (teşebbüsten ceza verilmez, tamamlanan kısım suçsa sadece ondan ceza verilir). Etkin Pişmanlık: Suç tamamlandıktan sonra kanunda açıkça düzenlenen suçlarda cezayı kaldıran veya azaltan şahsi sebeptir.
11	5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'na (TCK) göre Kast, Olası Kast, Bilinçli Taksir ve Taksir arasındaki fark nedir?	Doğrudan Kast: Suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi; Olası Kast: «Olursa olsun» diyerek öngörülen neticenin kabullenilmesi (cezadan indirim yapılır); Bilinçli Taksir: Öngörülen neticenin istenmemesi, «olmaz» diye yetenek/şansa güvenilmesi (taksirli ceza $\frac{1}{3}#39;ten $\frac{1}{2}#39;ye kadar artırılır); Basit Taksir: Neticenin öngörülmemesidir.
12	Kamulaştırma, İstimval, Geçici İşgal ve Devletleştirme kavramları arasındaki temel farklar nelerdir?	Kamulaştırma: Özel mülkiyetteki taşınmazın kamu yararıyla peşin bedelle alınması; İstimval: Olağanüstü hallerde taşınır malların mülkiyet veya kullanımının alınması; Geçici İşgal: Bayındırlık işleri için boş taşınmaza geçici el atılması; Devletleştirme: Kamu hizmeti niteliğindeki özel teşebbüsün kanunla kamuya geçirilmesidir.
13	CMK m. 250-251'e göre «Seri Muhakeme Usulü» ve «Basit Yargılama Usulü» arasındaki temel farklar nelerdir?	Seri Muhakeme Usulü (m. 250): Soruşturma evresinde katalog suçlarda savcının teklifi, şüphelinin müdafi huzurunda kabulü ve mahkemenin denetimiyle uygulanır, cezada yarı oranında ($\frac{1}{2}$) indirim yapılır. Basit Yargılama Usulü (m. 251): Kovuşturma evresinde üst sınırı 2 yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda duruşmasız uygulanır, cezada dörtte bir ($\frac{1}{4}$) indirim yapılır.
14	Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenemeyecek konular (yasak alan) ve kanunla çatışma kuralı nedir?	Yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılır. Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan kişi hakları ile siyasi haklar ve ödevler CBK ile düzenlenemez (sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir). Münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda ve kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz; çatışma halinde kanun hükümleri uygulanır (OHAL CBK'ları hariç).
15	TCK'da Kısa Süreli Hapis Cezası, Cezanın Ertelenmesi (m. 51) ve Tekerrür (m. 58) şartları nelerdir?	1 yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa sürelidir ve seçenek yaptırımlara çevrilebilir. İşlediği suçtan dolayı 2 yıl veya daha az (18 yaş altı ve 65 yaş üstü için 3 yıl veya daha az) hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir. Taksirli suçlarla kasıtlı suçlar arasında ve sırf askeri suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz.
16	Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) kaç üyeden oluşur, başkanı kimdir ve üyeleri kimler tarafından seçilir?	HSK 13 üyeden oluşur ve iki daire halinde çalışır. Kurulun başkanı Adalet Bakanı'dır, Adalet Bakanı Müsteşarı (Bakan Yardımcısı) doğal üyedir; 4 üyeyi Cumhurbaşkanı, 7 üyeyi TBMM 4 yıl için seçer (süresi bitenler bir kez daha seçilebilir).
17	CMK'da sadece Hâkim (veya gecikmesinde sakınca bulunan halde Savcı / Oybirliğiyle Mahkeme) kararıyla uygulanabilen Koruma Tedbirleri hangileridir?	Tutuklama ve Adli Kontrol sadece Hâkim/Mahkeme kararıyla verilir (Savcı tutuklama kararı veremez!). Taşınmazlara, hak ve alacaklara el koyma (m. 128), Şirket yönetimi için kayyım tayini (m. 133) ve Teknik araçlarla izleme (m. 140) tedbirlerinde de savcının gecikmesinde sakınca bulunan halde karar verme yetkisi yoktur!
18	TCK m. 30'a göre Hata (Yanılma) halleri (Tipiklikte hata, Hukuka uygunluk nedenlerinde hata ve Haksızlık yanılgısı) nasıl sonuç doğurur?	Suçun maddi unsurlarında hata (m. 30/1) ve nitelikli hallerde hata (m. 30/2) kastı kaldırır (taksirli şekli varsa taksirden ceza verilir). Hukuka uygunluk nedenlerinin maddi şartlarında kaçınılmaz hata (m. 30/3) ve işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz hata (m. 30/4) ise kusurluluğu kaldırır.
19	CMK'da Olağan Kanun Yolları (İtiraz, İstinaf, Temyiz) başvuru süreleri (2024/7499 s. Kanun değişikliği sonrası) kaç gündür?	7499 sayılı Kanun (8. Yargı Paketi) değişikliği sonrasında: İtiraz süresi tefhim/tebliğden itibaren 2 hafta (önceden 7 gündü); İstinaf başvuru süresi hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta; Temyiz başvuru süresi de hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta olarak yeknesaklaştırılmıştır.
20	CMK m. 170-174'e göre İddianamenin İadesi süresi kaç gündür ve hangi sebeplerle iddianame iade edilemez?	Mahkeme, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde iddianameyi iade edebilir; 15 gün sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır. Suçun hukuki nitelendirilmesi sebebiyle iddianame kesinlikle iade edilemez.
21	657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre memurlara uygulanan disiplin cezaları nelerdir ve hangilerine karşı yargı yolu/zamanaşımı nasıldır?	Disiplin cezaları: 1) Uyarma, 2) Kınama, 3) Aylıktan kesme, 4) Kademe ilerlemesinin durdurulması, 5) Devlet memurluğundan çıkarma (Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla). Tüm disiplin cezalarına karşı yargı yolu açıktır. Soruşturmaya başlama zamanaşımı 1 ay (çıkarma için 6 ay), ceza verme zamanaşımı fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 yıl'dır.
22	İdare Hukukunda «Yetki Genişliği» ilkesi kime tanınmıştır ve «Merkezden Yönetim» ile «Yerinden Yönetim» arasındaki denetim farkı nedir?	İllerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır ve bu yetki sadece Valiye aittir (merkeze danışmadan karar alabilme). Merkezden yönetim kendi içinde hiyerarşi denetimine (hem hukukilik hem yerindelik), merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki denetimi ise kanuna dayanan idari vesayet denetimine tabidir.
23	5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'na (CMK) göre Görev ve Yetki kuralları ile Olumlu/Olumsuz Görev Uyuşmazlığı nasıldır?	Madde itibarıyla görev (Asliye Ceza vs Ağır Ceza) kamu düzenindendir ve kovuşturmanın her aşamasında re'sen gözetilir; Ağır Ceza Mahkemesi yağma, irtikap, resmi belgede sahtecilik, nitelikli dolandırıcılık, hileli iflas ve 10 yıldan fazla hapsi gerektiren suçlara bakar. Yetki itirazı ise esas mahkemesinde sanığın sorgusuna kadar yapılmalıdır.
24	İYUK'a (2577 s. Kanun) göre İdare Mahkemeleri, Vergi Mahkemeleri ve Danıştay'da genel dava açma süresi kaç gündür?	Özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde genel dava açma süresi; Danıştay'da ve İdare Mahkemelerinde 60 gün, Vergi Mahkemelerinde 30 gün'dür. İvedi yargılama usulünde dava açma süresi 30 gün, merkezi ve ortak sınavlara ilişkin davalarda ise 10 gün'dür.
25	TCK'da Hukuka Uygunluk Nedenleri ile Kusurluluğu Etkileyen (Kaldıran/Azaltan) Haller nasıl ayrılır?	Hukuka Uygunluk Nedenleri (fiili baştan hukuka uygun kılar, CMK 223/2-d Beraat verilir): Kanunun hükmünü yerine getirme, Meşru savunma, Hakkın kullanılması, İlgilinin rızası. Kusurluluğu Kaldıran Haller (fiil haksızlık kalır, CMK 223/3 Ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir): Hukuka aykırı bağlayıcı emir, Zorunluluk (ıztırar) hali, Cebir-şiddet-korkutma-tehdit, Haksız tahrik, Meşru savunmada sınırın heyecan/korku/telaşla aşılması, Yaş küçüklüğü, Akıl hastalığı.
26	TCK'da İçtima türleri: Bileşik Suç (m. 42), Zincirleme Suç (m. 43) ve Fikri İçtima (m. 44) kuralları nelerdir ve hangi suçlarda zincirleme suç uygulanmaz?	Zincirleme Suç: Bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda aynı kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi (tek ceza $\frac{1}{4}#39;ten $\frac{3}{4}#39;e kadar artırılır). Fikri İçtima: Tek fiille birden fazla farklı suçun oluşması (en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza verilir). Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağma suçlarında zincirleme suç hükümleri uygulanmaz!
27	TCK'da İştirak türleri (Müşterek Faillik, Dolaylı Faillik, Azmettirme ve Yardım Etme) nelerdir?	Müşterek Faillik: Fiil üzerinde ortak hakimiyet kurarak suçu birlikte işleme; Dolaylı Faillik: Suçta bir başkasını araç olarak kullanma; Azmettirme (Şerik): Suç işleme düşüncesi olmayan bir kişide suç kararı verdirtme (failin cezasıyla cezalandırılır); Yardım Etme (Şerik): Maddi veya manevi yardımda bulunma (cezada indirim yapılır).
28	İYUK'ta İstinaf (BİM) ve Temyiz (Danıştay) başvuru süreleri kaç gündür ve hangi kararlar kesindir?	İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde Bölge İdare Mahkemesine istinaf, BİM'in temyize açık kararlarına karşı da 30 gün içinde Danıştay'a temyiz yoluna başvurulabilir (İvedi yargılamada istinaf yoktur, 15 gün içinde doğrudan temyiz edilir; merkezi sınavlarda 5 gün).
29	1982 Anayasası'na göre TBMM'nin üye tam sayısı, seçim dönemi, toplantı yeter sayısı ve karar yeter sayısı kaçtır?	TBMM 600 milletvekilinden oluşur, seçimler 5 yılda bir Cumhurbaşkanı seçimiyle aynı gün yapılır. Toplantı yeter sayısı üye tam sayısının üçte biri (200), karar yeter sayısı ise (Anayasa'da başkaca hüküm yoksa) toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151) az olamaz.
30	Anayasa Mahkemesi (AYM) kaç üyeden oluşur, üyeleri kimler tarafından seçilir ve görev süreleri kaç yıldır?	AYM 15 üyeden oluşur: 3 üyeyi TBMM (2'sini Sayıştay, 1'ini baro başkanlarının gösterdiği adaylar arasından), 12 üyeyi Cumhurbaşkanı seçer. Üyeler 12 yıl için seçilir, bir kimse iki defa seçilemez ve 65 yaşını doldurunca emekliye ayrılır.
31	HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı) kaç sorudan oluşur ve başarılı sayılmak için gereken baraj puanı kaçtır?	HMGS, ÖSYM tarafından çoktan seçmeli 120 soru üzerinden yapılır ve sınavda başarılı sayılmak için 100 üzerinden en az 70 puan (en az 84 doğru, yanlışlar doğruyu götürmez) almak zorunludur.
32	CMK m. 100-102'ye göre Tutuklama şartları ve Azami Tutukluluk Süreleri ne kadardır?	Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni (kaçma veya delilleri karartma şüphesi, yahut katalog suçlar) bulunmalıdır. Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi en çok 1 yıl (+ zorunlu hallerde 6 ay); ağır cezalık işlerde en çok 2 yıl (+ zorunlu hallerde 3 yıl, terör suçlarında 5 yıl)'dır.