Sinh lý người: cân bằng nội môi và các hệ cơ quan

32 thẻ về phản hồi, tuần hoàn, hô hấp, tiêu hóa, chức năng thận, tín hiệu hormone, cơ xương và da. Ôn cơ chế và những điểm phân biệt quan trọng trên nền kiến thức sinh học cơ bản.

Category
Biology
Level
intermediate
Languages
vi → vi
Cards
32
Markdown
Sinh lý người: cân bằng nội môi và các hệ cơ quan (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Tín hiệu nội tiết, cận tiết và tự tiết khác nhau như thế nào?Tín hiệu nội tiết đi theo tuần hoàn đến tế bào đích; cận tiết tác động tại chỗ lên tế bào lân cận; tự tiết tác động lên chính tế bào đã giải phóng nó. Tế bào đáp ứng phải có bộ máy nhận và truyền tín hiệu thích hợp.
2Yếu tố nào làm đường cong phân ly oxy-hemoglobin lệch phải và những thay đổi nào thuộc hiệu ứng Bohr?CO₂ tăng, pH giảm, nhiệt độ tăng và 2,3-BPG tăng đều thuận lợi cho nhả oxy ở một phân áp oxy nhất định. Hiệu ứng Bohr chỉ riêng sự giảm ái lực oxy liên quan tăng CO₂ và độ acid; nhiệt độ và 2,3-BPG là các ảnh hưởng khác.
3Tác động điển hình của đường thần kinh tự chủ giao cảm và đối giao cảm khác nhau như thế nào?Hoạt động giao cảm huy động nguồn lực, chẳng hạn tăng nhịp tim. Đối giao cảm thường hỗ trợ tiêu hóa và làm chậm tim. Cả hai điều hòa cơ quan liên tục; tác động tùy cơ quan và không luôn đối lập. Mạch thần kinh ruột cũng điều hòa ruột và có thể hoạt động tại chỗ.
4PTH và calcitonin khác nhau thế nào về vai trò điều hòa calci?PTH từ tuyến cận giáp tăng calci máu qua tác động lên xương, thận và thúc đẩy tạo calcitriol. Calcitonin từ tế bào C tuyến giáp ức chế hủy xương nhưng có vai trò nhỏ hơn nhiều trong cân bằng nội môi bình thường ở người lớn. PTH và calcitriol là các yếu tố chủ đạo; PTH và calcitonin không phải hai điều khiển đối lập quan trọng ngang nhau.
5Động mạch và tĩnh mạch thường khác nhau thế nào về cấu trúc và chức năng?Động mạch đưa máu rời tim, thường có thành cơ và đàn hồi dày hơn để chịu áp lực cao. Tĩnh mạch đưa máu về ở áp lực thấp, thường có thành mỏng hơn và lòng rộng hơn. Nhiều tĩnh mạch, nhất là ở chi, có van hạn chế dòng ngược, nhưng không phải tất cả.
6Ba cấu trúc nào làm tăng diện tích hấp thu của ruột non?Nếp vòng, nhung mao nhô từ niêm mạc và vi nhung mao trên mặt đỉnh của tế bào hấp thu. Vi nhung mao tạo bờ bàn chải; đây là các cấp cấu trúc tăng diện tích khác nhau.
7Thay đổi áp lực nào đưa không khí vào phổi khi hít vào yên tĩnh?Cơ hoành và các cơ liên sườn hít vào co, làm ngực và phổi nở. Áp lực phế nang xuống thấp hơn áp lực khí quyển nên khí đi vào. Áp lực trong khoang màng phổi cũng âm hơn; dòng khí do chênh lệch áp lực giữa khí quyển và phế nang tạo ra.
8Điều gì làm đầu myosin đang gắn tách khỏi actin trong chu trình cầu nối ngang?Một ATP mới gắn đầu myosin làm giảm ái lực với actin và gây tách. Thủy phân ATP sau đó chuẩn bị đầu myosin cho chu trình tiếp theo.
9Cấu trúc nào thường quyết định nhịp tim người và nằm ở đâu?Nút xoang, một nhóm tế bào tim chuyên biệt ở phần trên thành nhĩ phải, gần tĩnh mạch chủ trên. Hoạt động điện tự phát của nó thường khởi đầu mỗi nhịp tim.
10Lọc, tái hấp thu và bài tiết vào ống thận góp phần tạo nước tiểu như thế nào?Lọc chuyển nước và chất tan nhỏ từ máu cầu thận vào khoang Bowman. Tái hấp thu đưa chất từ dịch ống về máu; bài tiết vào ống chuyển chất từ máu vào dịch ống. Hai quá trình sau diễn ra dọc ống, không phải hai giai đoạn nối tiếp riêng biệt.
11Nêu đường đi của máu từ các tĩnh mạch chủ qua tim và phổi người trưởng thành đến động mạch chủ.Tĩnh mạch chủ → nhĩ phải → van ba lá → thất phải → van động mạch phổi → thân và động mạch phổi → mao mạch phổi → tĩnh mạch phổi → nhĩ trái → van hai lá → thất trái → van động mạch chủ → động mạch chủ.
12Oxytocin tham gia phản hồi dương khi sinh như thế nào?Cổ tử cung bị kéo giãn kích thích giải phóng oxytocin, làm co tử cung mạnh hơn và tăng kéo giãn. Khi em bé được sinh ra, kích thích kéo giãn mất đi và vòng khuếch đại này kết thúc.
13Hồng cầu vận chuyển phần lớn oxy trong máu như thế nào?Hemoglobin có bốn tiểu đơn vị protein, mỗi tiểu đơn vị mang một nhóm heme chứa sắt có thể gắn thuận nghịch một phân tử O₂. Một hemoglobin vì vậy mang tối đa bốn O₂. Một lượng nhỏ oxy hòa tan chứ không gắn hemoglobin.
14Phần lớn CO₂ được đưa từ mô đến phổi dưới dạng nào?Dưới dạng ion bicarbonate (HCO₃⁻), chủ yếu trong huyết tương. Trong hồng cầu, carbonic anhydrase thúc đẩy phản ứng CO₂ với nước; acid carbonic tạo thành phân ly thành H⁺ và HCO₃⁻. Nhiều bicarbonate sau đó đi vào huyết tương. Các phản ứng đảo chiều ở phổi.
15Cấu trúc nào dự trữ và giải phóng phần lớn calci cho ghép kích thích-co cơ xương?Lưới cơ tương, nhất là các bể tận. Kênh thụ thể ryanodine giải phóng Ca²⁺ vào bào tương; bơm phụ thuộc ATP đưa calci trở lại lưới khi giãn cơ.
16Ba tín hiệu chính nào kích thích tế bào cận cầu thận giải phóng renin?Giảm áp lực tưới máu thận, kích thích giao cảm lên thụ thể β₁ và giảm NaCl đến hoặc được vận chuyển tại vết đặc. Renin khởi đầu chuỗi phản ứng tạo angiotensin II.
17Cân bằng nội môi là gì và phản hồi âm hỗ trợ nó như thế nào?Cân bằng nội môi giữ điều kiện bên trong trong các khoảng được điều hòa dù có nhiễu loạn. Phản hồi âm phát hiện thay đổi và tạo đáp ứng chống lại thay đổi đó. Giá trị được điều hòa có thể dao động và mức đích có thể đổi; đây không phải trạng thái cân bằng bất biến.
18Muối mật hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu chất béo như thế nào?Chúng phân tán chất béo thành giọt nhỏ, tăng bề mặt lipase tiếp cận được. Chúng còn tạo micelle hỗn hợp đưa sản phẩm tiêu hóa lipid và vitamin tan trong chất béo đến bề mặt ruột để hấp thu. Muối mật không phải enzyme tiêu hóa.
19Vì sao dẫn truyền chậm qua nút nhĩ-thất có ích?Nó trì hoãn hoạt hóa thất, giúp co nhĩ góp phần làm đầy thất trước khi thất co. Thời gian chậm thường khoảng 0,1 giây; điều này không có nghĩa nhĩ tống hết máu hoàn toàn.
20Vì sao xuất hiện cứng tử thi và vì sao hiện tượng này tạm thời?Cạn ATP ngăn myosin tách bình thường và làm suy giảm hoạt động bơm calci, duy trì gắn actin-myosin. Cứng mất dần khi protein cơ phân hủy; không phải co vĩnh viễn do hoạt động thần kinh tiếp diễn.
21Các nhánh quai Henle giúp tạo gradient thẩm thấu tủy thận như thế nào?Nước thoát qua thẩm thấu ở các đoạn xuống thấm nước. Các đoạn lên tái hấp thu NaCl nhưng phần lớn không thấm nước: vận chuyển thụ động ở nhánh lên mỏng và chủ động ở nhánh dày. Dòng ngược chiều giúp tạo gradient, nhất là tủy ngoài. Tái tuần hoàn urê cũng góp phần; trao đổi ngược dòng ở mạch thẳng hạn chế rửa trôi gradient.
22Các con đường thụ thể thường gặp của hormone steroid và peptide khác nhau thế nào?Steroid tan trong lipid có thể qua màng và theo cơ chế kinh điển gắn thụ thể nội bào điều hòa biểu hiện gene. Hormone peptide tan trong nước thường gắn thụ thể bề mặt và hoạt hóa đường truyền nội bào. Đây là kiểu thường gặp, không khẳng định mỗi hormone chỉ có một cơ chế.
23Aldosterone ảnh hưởng vận chuyển natri, kali và ion hydro ở thận như thế nào?Ở nephron xa, nó tăng tái hấp thu natri và bài tiết kali vào ống qua tác động lên tế bào chính, bao gồm điều hòa kênh ENaC và bơm Na⁺/K⁺-ATPase. Nó cũng có thể tăng bài tiết H⁺ từ tế bào xen kẽ loại A. Giữ natri hỗ trợ thể tích dịch ngoại bào; giữ nước kèm theo phụ thuộc nguồn nước và tính thấm nước, vốn chịu ảnh hưởng của ADH.
24Insulin và glucagon của tụy ảnh hưởng đường huyết như thế nào?Tế bào beta giải phóng insulin, thúc đẩy thu nhận glucose nhất là ở cơ xương và mô mỡ, tăng dự trữ và giảm sản xuất glucose tại gan. Tế bào alpha giải phóng glucagon, tăng đường huyết chủ yếu qua phân giải glycogen và tân tạo glucose ở gan. Không phải mọi mô đều cần insulin để thu nhận glucose.
25ADH, hay vasopressin, làm tăng tái hấp thu nước ở ống góp như thế nào?Nó thúc đẩy đưa kênh aquaporin-2 vào màng đỉnh tế bào chính. Nước theo gradient thẩm thấu từ dịch ống vào mô kẽ và máu, giảm thải nước và hỗ trợ cô đặc nước tiểu.
26Hai hormone nào được tạo ở vùng dưới đồi nhưng được dự trữ và giải phóng từ thùy sau tuyến yên?Oxytocin và hormone chống bài niệu (ADH, vasopressin). Chúng được tổng hợp trong neuron vùng dưới đồi, vận chuyển theo sợi trục đến thùy sau tuyến yên rồi giải phóng vào máu.
27Những lớp nào tạo nên bản thân da và hạ bì nằm ở đâu?Biểu bì là lớp biểu mô ngoài; trung bì là lớp mô liên kết bên dưới chứa mạch máu và thần kinh. Hạ bì, hay mô dưới da, nằm dưới bản thân da và chứa lượng mỡ cùng mô liên kết thưa thay đổi.
28Chất hoạt diện phổi có tác dụng gì và tế bào nào sản xuất nó?Tế bào phế nang loại II sản xuất chất hoạt diện. Nó giảm sức căng bề mặt tại ranh giới khí-dịch của phế nang, giúp phế nang nở dễ hơn và giảm xu hướng xẹp, nhất là khi thể tích phổi thấp.
29Các phần chính của nephron là gì?Tiểu thể thận gồm mao mạch cầu thận và bao Bowman, cùng ống thận gồm ống gần, quai Henle và ống xa. Các nephron đổ vào hệ ống góp, nơi nhận dịch từ nhiều nephron.
30Tế bào dạ dày nào tạo acid hydrochloric, yếu tố nội tại và pepsinogen?Tế bào viền tạo acid hydrochloric và yếu tố nội tại hỗ trợ hấp thu vitamin B₁₂. Tế bào chính tạo pepsinogen, tiền chất chưa hoạt động của pepsin, enzyme tiêu hóa protein.
31Calci cho phép chu trình cầu nối ngang trong cơ xương diễn ra như thế nào?Ca²⁺ gắn troponin C, làm đổi phức hợp troponin để tropomyosin rời các vị trí gắn myosin trên actin. Khi có ATP, myosin có thể tạo cầu nối.
32Pepsinogen được hoạt hóa trong dạ dày như thế nào?Môi trường acid thúc đẩy loại bỏ đoạn ức chế để hình thành pepsin hoạt động. Pepsin tiếp tục hoạt hóa thêm pepsinogen trong quá trình tự xúc tác. Cần phân biệt acid hóa với hoạt hóa do enzyme.