Mechanica: beweging, krachten, energie, impuls en gravitatie

32 herhalingskaarten over mechanica met algebra en differentiaal- en integraalrekening: beweging, krachten, arbeid en energie, botsingen, gravitatie en experimentele grafieken. Voorkennis: algebra, goniometrie, vectoren en basiskennis van differentiaal- en integraalrekening.

Category
Physics
Level
intermediate
Languages
nl → nl
Cards
32
Markdown
Mechanica: beweging, krachten, energie, impuls en gravitatie (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Hoe ziet het zwaartekrachtsveld binnen en buiten een homogene massieve bol eruit?Voor massa M, straal R en afstand r tot het middelpunt wijst het veld bij r > 0 naar binnen. De grootte is g(r) = GM/r² voor r ≥ R en g(r) = GMr/R³ voor 0 ≤ r < R. Binnen geldt M_enclosed = M(r/R)³ en g = GM_enclosed/r² voor r > 0; g(0) = 0. Een bolsymmetrische holle schil veroorzaakt geen eigen veld in haar lege binnenruimte, maar schermt velden van andere massa's niet af.
2Hoe tellen relatieve snelheden op, en wat bepaalt de oversteektijd van een ideale rivierboot?In klassieke mechanica met gemeenschappelijke niet-roterende assen geldt vectorieel v_A/C = v_A/B + v_B/C. Houdt de boot snelheidsgrootte v_bw ten opzichte van water aan en wijst hij recht dwars op parallelle oevers, terwijl uniforme stroming v_wg langs de oevers loopt, dan wordt breedte W in t = W/v_bw overgestoken. De afdrijving is Δx = v_wg t; alleen onder deze aannames is t onafhankelijk van de stroming.
3Hoe hangen kinetische energie en impulsgrootte van een niet-relativistisch deeltje samen?Voor m > 0 geldt K = p²/(2m) en p = √(2mK), waarbij p de impulsgrootte is. Bij gelijke K heeft een kar met massa 4m tweemaal de impulsgrootte van een kar met massa m. Bij gelijke p heeft de kar met massa m viermaal de kinetische energie van die met massa 4m.
4Wat is middelpuntzoekende versnelling, en welke snelheid houdt een niet vastgehouden deeltje boven in een binnenlooping in contact?De radiale versnelling naar binnen is ac = v²/r = ω²r. 'Middelpuntzoekende kracht' noemt de resulterende kracht naar het middelpunt, geen extra wisselwerking. Boven in een cirkelbaan aan de binnenzijde met straal R geldt N + mg = mv²/R. De eis N ≥ 0 geeft v_min = √(gR). Zwaartekracht en de normaalkracht van de baan zijn hierbij de enige radiale krachten.
5Waarom bestrijkt een Keplerbaan gelijke oppervlakken in gelijke tijden?De zwaartekracht naar een vaste centrale massa heeft geen moment ten opzichte van dat middelpunt, zodat het baanimpulsmoment L behouden blijft. De oppervlaktesnelheid is dA/dt = L/(2m), met de grootte van L. In een ellips is de snelheid maximaal in het pericentrum en minimaal in het apocentrum; daar is zij transversaal, dus rp vp = ra va.
6Wat gebeurt er bij een eendimensionale elastische botsing met een stilstaand doel?Bij verwaarloosbare uitwendige stoot en beginsnelheid v0 > 0 van m1 geldt v1f = ((m1 − m2)/(m1 + m2))v0 en v2f = (2m1/(m1 + m2))v0. Gelijke massa's wisselen snelheden uit. Voor m1 ≪ m2 geldt v1f ≈ −v0 en v2f ≈ 0; voor m1 ≫ m2 geldt v1f ≈ v0 en v2f ≈ 2v0.
7Hoe hangen impulsbehoud en botsingstypen samen?De totale impuls is constant als de resulterende uitwendige kracht nul is; tijdens een korte botsing volstaat een verwaarloosbare uitwendige stoot. Elastische botsingen behouden kinetische energie. Dissipatieve inelastische botsingen verminderen die; superelastische botsingen vergroten die door inwendige energie vrij te maken. In het puntmassamodel delen volledig inelastisch botsende voorwerpen een eindsnelheid, waardoor de uiteindelijke translatie-energie minimaal is bij de gegeven totale impuls en massa's.
8Wat is de contactkracht tussen twee aangrenzende blokken die over een wrijvingsloze tafel worden geduwd?Laat m1 het linker- en m2 het rechterblok zijn, en F > 0 m1 naar rechts duwen. Beide versnellen met a = F/(m1 + m2). De enige horizontale kracht op m2 is contact, dus F_1on2 = m2F/(m1 + m2) naar rechts. De kracht van m2 op m1 is even groot en tegengesteld. Duwen vanaf de andere kant verwisselt de massafactor.
9Welke krachten en versnelling gelden voor een blok dat van een vast ruw hellend vlak afglijdt?Bij hellingshoek θ boven de horizontaal heeft de gewichtskracht componenten mg sinθ omlaag langs het vlak en mg cosθ het vlak in. Zonder andere aangelegde kracht of normale versnelling geldt N = mg cosθ. In het glijwrijvingsmodel werkt fk = μkN omhoog langs het vlak. Met omlaag positief geldt a = g(sinθ − μk cosθ) zolang het blok omlaag glijdt; a kan negatief zijn.
10Wat zijn versnelling en spankracht van een ideale Atwood-machine met m2 > m1 > 0?Bij een massaloos onrekbaar touw, massaloze wrijvingsloze katrol en uniforme zwaartekracht geldt a = (m2 − m1)g/(m1 + m2): m2 versnelt omlaag en m1 omhoog. De spankracht is T = 2m1m2g/(m1 + m2), dus m1g < T < m2g.
11Hoe beweegt een lichaam dat vanuit rust valt onder lineaire weerstand F_drag = −bv?Neem omlaag positief, constante m, g en b > 0, en verwaarloosbare opwaartse kracht door het medium. Dan geldt m dv/dt = mg − bv. De eindsnelheid is vT = mg/b, de tijdconstante τ = m/b en v(t) = vT(1 − e^(−t/τ)). De versnelling is a(t) = g e^(−t/τ). Dit veronderstelt het lineaire weerstandsregime.
12Hoe hangen plaats, snelheid en versnelling samen via differentiaalrekening en bewegingsgrafieken?In één dimensie geldt v = dx/dt en a = dv/dt. Oppervlakken met teken geven Δx = ∫v dt en Δv = ∫a dt over het tijdsinterval. Waar v ≠ 0, neemt de snelheidsgrootte toe bij va > 0 en af bij va < 0; het teken van de versnelling alleen bepaalt dit niet.
13Wat zijn de energieën van een satelliet in een cirkelbaan, en hoe veranderen ze tussen cirkelbanen?Voor m ≪ M buiten een vast bolsymmetrisch centraal lichaam, met U(∞) = 0: U = −GMm/r, K = GMm/(2r) en E = −GMm/(2r). Vergelijken we cirkelbanen, dan geeft een grotere r grotere U en E maar kleinere K en snelheid. Een hogere uiteindelijke cirkelbaan vereist netto energietoevoer; deze vergelijking beschrijft niet elke ogenblikkelijke snelheidsverandering tijdens een manoeuvre.
14Vanaf welke minimale hoogte kan een deeltje door de binnenzijde van een verticale looping glijden zonder contactverlies?Op een wrijvingsloze cirkelbaan met straal R moet een vanuit rust op hoogte h boven de onderkant losgelaten deeltje bovenaan v_top² ≥ gR hebben. Energie geeft mgh = mg(2R) + ½mv_top², dus h_min = 5R/2. Aangenomen zijn glijden zonder rotatie-energie, uniforme zwaartekracht en geen borging die het deeltje naar de baan kan trekken.
15Waar is de snelheid van een vallend blok maximaal terwijl het een ideale verticale veer indrukt?Een massa m valt vanuit rust van hoogte h ≥ 0 boven een onvervormde massaloze veer met stijfheid k; weerstand en dissipatie worden verwaarloosd. Bij indrukking y positief omlaag geldt a = g − ky/m, dus de snelheid piekt bij y = mg/k. Uit mg(h + y) = ½mv² + ½ky² volgt v_max = √(2gh + mg²/k). Het maximum komt na het eerste contact, binnen het lineaire veerbereik.
16Hoe beschrijft een eendimensionale potentiële-energiekromme kracht, evenwicht en omkeerpunten?Fx = −dU/dx en ΔU = −∫Fx dx. Evenwicht vereist U′ = 0. Daar geeft U″ > 0 stabiel en U″ < 0 instabiel evenwicht; U″ = 0 alleen is niet beslissend. Een lokaal constante potentiaal geeft indifferent evenwicht. Bij een omkeerpunt geldt K = 0 en E = U, maar niet elk punt met E = U is noodzakelijk een bewegingsomkering.
17Wat zijn gemiddeld en ogenblikkelijk mechanisch vermogen?Het gemiddelde vermogen voor arbeid W gedurende Δt is P_avg = W/Δt. Het ogenblikkelijke vermogen is P = dW/dt. Voor een kracht op een deeltje met snelheid v geldt P = F·v = Fv cosθ. Vermogen is de snelheid van energieoverdracht door arbeid; 1 W = 1 J/s.
18Wat zeggen Newtons drie wetten in een inertiaalstelsel, en wat vormt een actie-reactiepaar?Een resulterende kracht van nul geeft constante snelheid. Voor een deeltje met constante massa geldt vectorieel ΣF = dp/dt = ma. Bij een wisselwerking tussen A en B geldt F_AonB = −F_BonA. Deze even grote tegengestelde krachten werken op verschillende lichamen. Gewichtskracht en normaalkracht op hetzelfde boek vormen geen actie-reactiepaar.
19Hoe beïnvloedt de keuze van energiebalans de behandeling van zwaartekracht, veren en wrijving?Een model van alleen het deeltje kan zwaartekracht en veerkracht als arbeid tellen: Wg + Ws + W_other = ΔK. Men kan hun arbeid ook opnemen als wisselwerkingsenergieën in U en Δ(K + U) = W_other schrijven, zonder dubbel te tellen. Als wrijving lichamen binnen het gekozen systeem opwarmt, hoort inwendige energie erbij: voor een geïsoleerd systeem geldt ΔK + ΔU + ΔE_internal = 0.
20Hoe wordt een ideale ballistische slinger in twee stappen opgelost?Een horizontaal bewegende kogel met massa m blijft steken in een aanvankelijk stilstaande slingermassa M. Bij verwaarloosbare horizontale uitwendige stoot geldt mv0 = (m + M)v_after. Modelleer de gezamenlijke massa als deeltje in uniforme zwaartekracht g en verwaarloos slingerverliezen: ½(m + M)v_after² = (m + M)gh, waarin h de stijging is. Dus v0 = ((m + M)/m)√(2gh). Tijdens het binnendringen blijft kinetische energie niet behouden.
21Hoe wordt arbeid gedefinieerd, en wat zegt de arbeid-energierelatie?Voor een constante kracht geldt W = F·Δr = Fd cosθ. Algemeen is W = ∫F·dr langs het pad; in één dimensie ∫Fx dx, het oppervlak met teken in het kracht-plaatsdiagram. Voor een Newtoniaans deeltje met constante massa geldt W_net = ΔK = ½m(vf² − vi²). Arbeid wordt gemeten in joule: 1 J = 1 N·m.
22Hoe wordt impulsbehoud in componenten geschreven voor een schuine tweedimensionale botsing?Stel dat m1 aanvankelijk langs +x beweegt met snelheidsgrootte v1i, m2 stilstaat en de uitwendige stoot verwaarloosbaar is. Bij uiteindelijke snelheidsgroottes v1f en v2f onder hoeken θ1 boven en θ2 onder +x geldt m1v1i = m1v1f cosθ1 + m2v2f cosθ2 en 0 = m1v1f sinθ1 − m2v2f sinθ2. Deze impulsvergelijkingen vereisen geen elastische botsing.
23Wat zijn de wet van Hooke, veerenergie en de stijfheden van ideale veercombinaties?Voor verplaatsing x vanaf de onvervormde stand geldt Fs = −kx en Us = ½kx² met Us(0) = 0. Us neemt toe door arbeid tegen de veer, niet door het oppervlak met teken onder Fs. Voor massaloze lineaire veren geven gelijke uitrekkingen parallel k_eq = k1 + k2; gelijke krachten in serie geven 1/k_eq = 1/k1 + 1/k2.
24Welke vier vergelijkingen beschrijven eendimensionale beweging met constante versnelling?Voor verstreken tijd t, verplaatsing met teken Δx, beginsnelheid v0 en constante versnelling a: v = v0 + at; Δx = v0t + ½at²; v² = v0² + 2aΔx; Δx = ½(v0 + v)t. Respectievelijk ontbreken Δx, v, t en a.
25Hoe hangen de beweging van het massamiddelpunt en de totale impuls samen?Voor een vaste verzameling constante massa's met totale massa M gelden vectorieel r_cm = Σmi ri/M en v_cm = Σmi vi/M = P_total/M. In Newtoniaanse mechanica met elkaar opheffende inwendige krachten geldt F_ext,net = M a_cm. Als de resulterende uitwendige kracht nul is, blijft v_cm constant, ook tijdens inwendige botsingen of explosies; afzonderlijke uitwendige krachten hoeven niet elk afwezig te zijn.
26Hoe verschillen statische wrijving en glijwrijving, en wat is de ideale rusthoek?In het eenvoudige model geldt 0 ≤ fs ≤ μsN zolang de oppervlakken niet glijden; bij glijden werkt fk = μkN tegen de relatieve beweging. μk is vaak kleiner dan μs, maar niet altijd; fk is evenmin constant als N verandert. Voor een blok op een helling met alleen gewichtskracht, normaalkracht en wrijving geeft de grens van wegglijden tanθ_max = μs.
27Hoe hangen zwaartekracht, cirkelbaansnelheid, omlooptijd en ontsnappingssnelheid buiten een bolsymmetrisch centraal lichaam samen?Voor een testmassa m ≪ M buiten een geïsoleerde bolsymmetrische massa M geldt F = GMm/r² en g = GM/r². Cirkelbanen hebben v_orb = √(GM/r) en T² = 4π²r³/(GM). Ontsnappen vanaf straal R onder uitsluitend zwaartekracht vereist v_esc = √(2GM/R), √2 maal de cirkelbaansnelheid op dezelfde straal. Atmosferische weerstand en rotatie van de bron worden verwaarloosd.
28Wat zijn de eigenschappen in het hoogste punt, de vliegtijd, hoogte en dracht van een ideale worp met gelijke begin- en eindhoogte?Bij uniforme neerwaartse g, zonder luchtweerstand, met beginsnelheidsgrootte v0 en hoek 0 < θ < 90°, geldt bovenaan vx = v0 cosθ, vy = 0, ax = 0 en ay = −g. Terugkeer naar de beginhoogte duurt T = 2v0 sinθ/g. De hoogte boven het beginpunt is H = v0² sin²θ/(2g), en de dracht R = v0² sin(2θ)/g. Bij vaste v0 is de dracht maximaal bij 45°; complementaire hoeken geven dezelfde dracht.
29Welke ideale snelheden gelden voor een vlakke wrijvingsbegrensde bocht en een wrijvingsloze verkante bocht?Voor een auto als puntmassa in een eenparige cirkelbeweging met straal R, zonder andere horizontale krachten, geeft een vlakke weg v_max = √(μs gR). Bij wrijvingsloze verkanting over θ boven de horizontaal geldt N sinθ = mv²/R en N cosθ = mg, dus v = √(gR tanθ). Dit zijn ideale bandcontactmodellen, geen universele snelheidslimieten voor wegen.
30Hoe kan lineariseren een natuurkundige constante opleveren uit een aangepaste helling?Voor een eenvoudige slinger bij kleine hoeken geldt T² = (4π²/g)L. In een grafiek van T² tegen L geeft de ideale helling S: g = 4π²/S. Schat S met een aanpassing; gebruik grafisch ver uit elkaar liggende punten op de best passende lijn. Het ideale asafsnijpunt is nul, maar dwing meetgegevens niet zonder reden door de oorsprong. Bij constante versnelling vanuit rust heeft v² tegen Δx helling 2a.
31Hoe hangt de aflezing van een weegschaal in een lift af van de verticale versnelling?Met omhoog positief geldt voor een passagier met dezelfde versnelling ay als de lift, onder alleen zwaartekracht en de kracht van de weegschaal: N = m(g + ay). Dus ay = 0 geeft N = mg, ay > 0 geeft N > mg en −g < ay < 0 geeft N < mg. Bij vrije val is N = 0. Het contactmodel vereist N ≥ 0 en kan geen negatieve normaalkracht voorspellen.
32Wat zijn impuls en stoot, en waarom moet men gemiddelde en maximale botskracht onderscheiden?Bij constante massa gelden vectorieel p = mv en J = ∫F_net dt = Δp = F_avg Δt. Een component van de stoot is het oppervlak met teken onder het bijbehorende kracht-tijddiagram. Bij vaste Δp verkleint een langere botsduur de grootte van de gemiddelde resulterende kracht. De piekkracht hangt ook van het tijdsverloop af en volgt niet alleen uit dit gemiddelde.