Gốc từ Thần kinh, Cơ xương khớp, Da liễu và Giác quan (encephal/o, oste/o, ophthalm/o)

32 thẻ ôn tập về các gốc từ Hy Lạp/Latinh hệ thần kinh, cơ xương khớp, da liễu, nhãn khoa và tai mũi họng, các tổn thương da nguyên phát và thứ phát, bệnh lý mắt và tai cùng cách phân biệt các gốc từ dễ nhầm lẫn.

Category
Medical Terminology: Prefixes, Suffixes & Roots
Level
advanced
Languages
vi → vi
Cards
32
Markdown
Gốc từ Thần kinh, Cơ xương khớp, Da liễu và Giác quan (encephal/o, oste/o, ophthalm/o) (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Tại sao bạn phải kiểm tra hệ cơ quan khi giải nghĩa các dạng kết hợp kerat/o, scler/o, salping/o, cervic/o, cyst/o, myel/o và phren/o?kerat/o = giác mạc mắt HOẶC lớp sừng/keratin thượng bì; scler/o = củng mạc mắt HOẶC sự xơ cứng mô; salping/o = vòi tử cung HOẶC vòi nhĩ Eustachian; cervic/o = vùng cổ HOẶC cổ tử cung; cyst/o = bàng quang HOẶC bất kỳ túi/nang chứa dịch nào; myel/o = tủy xương HOẶC tủy sống; phren/o = cơ hoành HOẶC tâm trí/tinh thần.
2Phân biệt ba bệnh lý cột sống có gốc spondyl-: Thoái hóa cột sống (Spondylosis), Khuyết eo đốt sống (Spondylolysis), Trượt đốt sống (Spondylolisthesis), cùng với Viêm cột sống dính khớp (Ankylosing Spondylitis).Thoái hóa cột sống (Spondylosis) = viêm xương khớp thoái hóa theo tuổi của đĩa đệm và khớp liên mấu; Khuyết eo đốt sống (Spondylolysis, -lysis = tiêu hủy/gãy) = gãy xương do mỏi hoặc khuyết tật tại phần gian khớp của cung đốt sống (dấu hiệu vòng cổ chó Scotty trên phim X-quang chếch, thường ở L5); Trượt đốt sống (Spondylolisthesis, -listhesis = trượt) = thân đốt sống phía trên trượt ra trước so với đốt sống ngay dưới nó; Viêm cột sống dính khớp (Ankylosing spondylitis, ankyl/o = cong/dính/cứng) = viêm khớp huyết thanh âm tính liên quan HLA-B27 gây dính khớp cùng-chậu và cột sống (cột sống hình cây tre).
3Các thuật ngữ độ cong cột sống Gù cột sống (Kyphosis), Ưỡn cột sống (Lordosis) và Vẹo cột sống (Scoliosis) có nghĩa là gì?Gù cột sống (Kyphosis, kyph/o = lưng gù) = tăng quá mức độ cong lồi ra sau của cột sống ngực; Ưỡn cột sống (Lordosis, lord/o = uốn cong ra sau) = tăng quá mức độ cong lồi ra trước của cột sống thắt lưng hoặc cột sống cổ; Vẹo cột sống (Scoliosis, scoli/o = cong vẹo) = biến dạng cong vẹo sang bên bất thường kèm xoay trục cột sống trên mặt phẳng trán.
4Phân biệt giữa Viêm tai ngoài (Otitis Externa), Viêm tai giữa cấp (Acute Otitis Media, AOM) và Viêm tai giữa ứ dịch (Otitis Media with Effusion), đồng thời Chích rạch màng nhĩ đặt ống thông khí (Myringotomy with Tympanostomy) là gì?Viêm tai ngoài (Otitis externa, tai người bơi lội) = nhiễm trùng ống tai ngoài (đau tăng khi ấn nắp bình tai hoặc kéo vành tai, thường do trực khuẩn mủ xanh Pseudomonas); Viêm tai giữa cấp (Acute otitis media) = nhiễm vi khuẩn hoặc virus ở hòm nhĩ với màng nhĩ phồng đỏ và sốt; Viêm tai giữa ứ dịch (Otitis media with effusion, viêm tai giữa thanh dịch) = ứ đọng dịch không mủ phía sau màng nhĩ nguyên vẹn mà không có dấu hiệu nhiễm trùng cấp; Chích rạch màng nhĩ đặt ống thông khí (Myringotomy with tympanostomy) = phẫu thuật rạch màng nhĩ (myringotomy) kèm đặt ống thông khí cân bằng áp lực (tympanostomy).
5Phân biệt giữa các gốc từ có hình thức giống nhau: py/o đối chiếu với pyel/o, pyr/o và pylor/o.py/o = mủ (tiểu mủ pyuria, viêm da mủ pyoderma, tràn mủ màng phổi empyema); pyel/o = bể thận (viêm thận-bể thận pyelonephritis); pyr/o (pyret/o) = sốt, lửa hoặc nhiệt (chất gây sốt pyrogen, thuốc hạ sốt antipyretic, chứng ợ nóng pyrosis); pylor/o = môn vị / cơ thắt dạ dày đoạn xa (hẹp môn vị pyloric stenosis).
6Các dạng kết hợp bán phần trước và sau nhãn cầu scler/o, kerat/o (corne/o), ir/o (irid/o), core/o (cor/o, pupill/o), cycl/o, phac/o (phak/o, lent/i), uve/o, choroid/o, retin/o và vitre/o có nghĩa là gì?scler/o = lớp vỏ xơ trắng bên ngoài nhãn cầu (củng mạc sclera; viêm củng mạc scleritis); kerat/o và corne/o = giác mạc trong suốt phía trước (viêm giác mạc keratitis, ghép giác mạc keratoplasty, rạch giác mạc hình nan hoa); ir/o và irid/o = mống mắt (vòng cơ có sắc tố; viêm mống mắt iritis, cắt mống mắt iridectomy); core/o, cor/o, pupill/o = đồng tử (đồng tử không đều anisocoria); cycl/o = thể mi (liệt thể mi cycloplegia tức liệt điều tiết); phac/o, phak/o, lent/i = thủy tinh thể (tán nhuyễn thủy tinh thể bằng siêu âm phacoemulsification để mổ đục thủy tinh thể, đặt thủy tinh thể nhân tạo pseudophakia, không có thủy tinh thể aphakia); uve/o = màng bồ đào (mống mắt + thể mi + hắc mạc; viêm màng bồ đào uveitis); choroid/o = hắc mạc (lớp mạch máu giữa); retin/o = võng mạc; vitre/o = dịch kính (cắt dịch kính vitrectomy).
7Phân biệt giữa các gốc từ có hình thức giống nhau: hidr/o với hydr/o, nephr/o với necr/o, mast/o với mastoid/o, và stomat/o với somat/o.hidr/o = mồ hôi (tăng tiết mồ hôi hyperhidrosis) đối chiếu với hydr/o = nước/dịch (thận ứ nước hydronephrosis, não úng thủy hydrocephalus); nephr/o = thận (viêm thận nephritis) đối chiếu với necr/o = sự chết/hoại tử (hoại tử necrotizing); mast/o = tuyến vú (phẫu thuật cắt vú mastectomy) đối chiếu với mastoid/o = mỏm chũm xương thái dương (viêm xương chũm mastoiditis); stomat/o = miệng hoặc lỗ mở thông (viêm miệng stomatitis) đối chiếu với somat/o = cơ thể (thuộc cơ thể somatic, tâm thể psychosomatic).
8Các dạng kết hợp cơ, gân, dây chằng và cân cơ my/o (muscul/o, myos/o), rhabdomy/o, leiomy/o, ten/o (tend/o, tendin/o), syndesm/o (ligament/o) và fasci/o (aponeur/o) có nghĩa là gì?my/o, myos/o và muscul/o = cơ (viêm cơ myositis, viêm đa cơ polymyositis, điện cơ đồ EMG); rhabdomy/o = cơ vân hoặc cơ xương (tiêu cơ vân rhabdomyolysis là sự phá hủy cơ xương giải phóng myoglobin; sarcom cơ vân rhabdomyosarcoma); leiomy/o = cơ trơn hoặc cơ tạng (u cơ trơn leiomyoma như u xơ tử cung); ten/o, tend/o, tendin/o = gân (nối cơ với xương; viêm gân tendinitis, viêm bao gân tenosynovitis, khâu nối gân tenorrhaphy); syndesm/o và ligament/o = dây chằng (nối xương với xương); fasci/o = màng cân xơ bao bọc cơ (viêm cân gan chân, rạch cân giải áp fasciotomy) và aponeur/o = cân cơ dẹt.
9Phân biệt các thuật ngữ vỏ não cao cấp và vận động: Mất nhận thức (Agnosia), Mất thực dụng (Apraxia), Thất điều (Ataxia), Loạn vận ngôn (Dysarthria) và Mất ngôn ngữ (Aphasia).Mất nhận thức (Agnosia, a- = không + -gnosia = nhận biết) = mất khả năng nhận diện các kích thích cảm giác (vật thể thị giác, khuôn mặt, âm thanh) dù cảm giác sơ cấp vẫn nguyên vẹn; Mất thực dụng (Apraxia, -praxia = hành động) = mất khả năng thực hiện các động tác vận động có mục đích đã học dù cơ lực và khả năng hiểu vẫn bình thường; Thất điều (Ataxia) = mất phối hợp vận động; Loạn vận ngôn (Dysarthria) = phát âm lắp bắp, không rõ chữ do yếu hoặc mất phối hợp nhóm cơ phát âm; Mất ngôn ngữ (Aphasia) = tổn thương vỏ não gây suy giảm khả năng hiểu hoặc diễn đạt ngôn ngữ.
10Các dạng kết hợp xương chậu và xương chi pelv/i (pelv/o), ili/o, ischi/o, pub/o, acetabul/o, femor/o, patell/o, tibi/o, fibul/o (perone/o), calcane/o, tars/o, carp/o, metacarp/o và phalang/o có nghĩa là gì?pelv/i và pelv/o = khung chậu; ili/o = xương cánh chậu (phần trên xương chậu); ischi/o = xương ngồi (phần sau dưới xương chậu); pub/o = xương mu (phần trước xương chậu); acetabul/o = ổ cối (hốc khớp háng); femor/o = xương đùi; patell/o = xương bánh chè; tibi/o = xương chày (xương cẳng chân phía trong); fibul/o và perone/o = xương mác (xương cẳng chân phía ngoài); calcane/o = xương gót; tars/o = xương cổ chân đối chiếu với carp/o = xương cổ tay; metacarp/o = xương bàn tay; phalang/o = xương đốt ngón tay hoặc ngón chân.
11Phân biệt giữa Đục thủy tinh thể (Cataract), Glôcôm/Tăng nhãn áp (Glaucoma), Thoái hóa hoàng điểm (Macular Degeneration) và Bong võng mạc (Retinal Detachment) dựa trên vị trí giải phẫu và cơ chế bệnh sinh.Đục thủy tinh thể (Cataract) = tình trạng mờ đục thủy tinh thể gây chói sáng và nhìn mờ không đau; Glôcôm (Glaucoma) = bệnh lý thần kinh thị giác với lõm đĩa thị và mất thị trường ngoại vi, thường liên quan đến tăng nhãn áp (do cản trở thoát lưu thủy dịch qua vùng bè hoặc ống Schlemm); Thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD) = thoái hóa vùng hoàng điểm/hố trung tâm gây mất thị lực trung tâm; Bong võng mạc (Retinal detachment) = sự tách rời lớp võng mạc thần kinh cảm thụ khỏi lớp biểu mô sắc tố võng mạc bên dưới (triệu chứng màn đen kéo xuống che khuất tầm nhìn, chớp sáng photopsia và ruồi bay).
12Các thuật ngữ thính giác và tiền đình Nghe kém tuổi già (Presbycusis), Ù tai (Tinnitus), Chóng mặt xoay tròn (Vertigo), Xốp xơ tai (Otosclerosis), Cholesteatoma và Bệnh Ménière có nghĩa là gì?Nghe kém tuổi già (Presbycusis, presby/o = tuổi già + -cusis = thính giác) = nghe kém tiếp nhận tần số cao đối xứng hai bên liên quan đến tuổi tác; Ù tai (Tinnitus) = cảm nhận tiếng kêu leng keng, vo ve hoặc ù ù trong tai khi không có âm thanh bên ngoài; Chóng mặt (Vertigo) = ảo giác chuyển động xoay tròn của bản thân hoặc đồ vật xung quanh; Xốp xơ tai (Otosclerosis) = sự tái cấu trúc xương bất thường làm cố định đế xương bàn đạp vào cửa sổ bầu dục (gây nghe kém dẫn truyền ở người trẻ); Cholesteatoma = khối u nang biểu mô vảy sừng hóa có tính phá hủy ở tai giữa/xương chũm làm ăn mòn chuỗi xương con; Bệnh Ménière = ứ nước nội dịch ở tai trong gây các cơn chóng mặt xoay tròn, nghe kém tiếp nhận tần số thấp, ù tai và cảm giác đầy nặng tai.
13Các dạng kết hợp tai mũi họng (tai) ot/o (aur/i, auricul/o), myring/o (tympan/o), ossicul/o (malle/o, incud/o, staped/o), salping/o, mastoid/o, labyrinth/o, vestibul/o và cochle/o có nghĩa là gì?ot/o (gốc Hy Lạp) và aur/i, auricul/o (gốc La-tinh) = tai (đau tai otalgia, chảy dịch tai otorrhea, vành tai auricle/pinna); myring/o = chỉ riêng màng nhĩ (chích rạch màng nhĩ myringotomy, vá màng nhĩ myringoplasty); tympan/o = màng nhĩ HOẶC hòm nhĩ tai giữa (đặt ống thông khí màng nhĩ tympanostomy, tạo hình tai giữa tympanoplasty); ossicul/o = chuỗi xương con thính giác (malle/o = xương búa, incud/o = xương đe, staped/o = xương bàn đạp; phẫu thuật cắt xương bàn đạp stapedectomy điều trị xốp xơ tai); salping/o = vòi nhĩ (vòi Eustachian) HOẶC vòi tử cung; mastoid/o = các thông bào chũm của xương thái dương (viêm xương chũm mastoiditis); labyrinth/o = mê đạo tai trong (vestibul/o = tiền đình và các ống bán khuyên + cochle/o = ốc tai).
14Phân biệt giữa Loãng xương (Osteoporosis), Nhuyễn xương / Còi xương (Osteomalacia / Rickets), Viêm xương tủy (Osteomyelitis), Hoại tử xương (Osteonecrosis) và Bệnh xương biến dạng Paget (Osteitis Deformans).Loãng xương (Osteoporosis, -porosis = xốp rỗng) = giảm mật độ khoáng xương (tỷ lệ khoáng hóa bình thường nhưng giảm khối lượng bè xương); Nhuyễn xương (Osteomalacia, ở người lớn) và Còi xương (Rickets, ở trẻ em) = khiếm khuyết khoáng hóa chất căn bản xương do thiếu vitamin D làm xương mềm; Viêm xương tủy (Osteomyelitis) = nhiễm vi khuẩn hoặc nấm ở xương và tủy xương; Hoại tử xương (Osteonecrosis, hoại tử vô mạch) = chết mô xương do thiếu máu cục bộ (ví dụ hoại tử chỏm xương đùi do dùng corticoid hoặc bệnh hồng cầu hình liềm); Bệnh Paget xương = sự hủy xương tăng tốc hỗn loạn của hủy cốt bào theo sau bởi quá trình tái tạo xương rối loạn của tạo cốt bào.
15Các dạng kết hợp hệ thần kinh ngoại biên neur/o (neur/i), radicul/o (rhiz/o), gangli/o (ganglion/o), plex/o và gli/o có nghĩa là gì?neur/o và neur/i = dây thần kinh (bệnh dây thần kinh neuropathy, đau dây thần kinh neuralgia, u bao dây thần kinh neurilemoma); radicul/o (gốc La-tinh) và rhiz/o (gốc Hy Lạp) = rễ thần kinh tủy sống (bệnh rễ thần kinh radiculopathy là chèn ép hoặc viêm rễ thần kinh gây đau và yếu cơ theo khoanh da; phẫu thuật cắt rễ thần kinh rhizotomy); gangli/o và ganglion/o = hạch thần kinh (cụm thân tế bào thần kinh ngoại biên); plex/o = đám rối dây thần kinh hoặc mạch máu (đám rối cánh tay); gli/o = tế bào thần kinh đệm nâng đỡ hệ thần kinh trung ương (u nguyên bào thần kinh đệm glioblastoma, u tế bào hình sao astrocytoma, u tế bào thần kinh đệm ít nhánh oligodendroglioma).
16Phân biệt các thương tổn da nguyên phát chứa dịch: Mụn nước (Vesicle) đối chiếu với Bọng nước (Bulla), Mụn mủ (Pustule) đối chiếu với Nang (Cyst), cùng các thương tổn thứ phát: Trợt (Erosion) đối chiếu với Loét (Ulcer) và Nứt da (Fissure).Mụn nước (Vesicle) = phỏng nước khu trú chứa dịch thanh tơ < 1 cm (herpes simplex, thủy đậu), trong khi Bọng nước (Bulla) là phỏng nước chứa dịch >= 1 cm (pemphigoid bọng nước, bỏng độ 2); Mụn mủ (Pustule) = thương tổn gồ nông chứa dịch tiết mủ (mụn trứng cá, chốc lở); Nang (Cyst) = túi có vỏ bọc lót bởi biểu mô chứa dịch hoặc chất bán đặc; Vết trợt (Erosion) = mất một phần chiều dày chỉ ở lớp thượng bì (lành không để lại sẹo), trong khi Vết loét (Ulcer) = mất toàn bộ chiều dày ăn sâu vào lớp bì hoặc sâu hơn (lành để lại sẹo); Vết nứt (Fissure) = khe nứt dạng đường thẳng trên da.
17Phân biệt giữa Thoát vị màng não-tủy (Meningocele), Thoát vị tủy-màng tủy (Myelomeningocele), Thoát vị não (Encephalocele) và Tật nứt đốt sống ẩn (Spina Bifida Occulta).Tật nứt đốt sống ẩn (Spina bifida occulta) = mảnh cung đốt sống không khép kín nhưng không có thoát vị màng tủy hay mô thần kinh (thường biểu hiện bằng lúm đồng tiền hoặc chùm lông vùng cùng cụt); Thoát vị màng tủy (Meningocele) = túi màng tủy chứa dịch não tủy phình qua khuyết tật đốt sống nhưng KHÔNG chứa mô thần kinh bên trong; Thoát vị tủy-màng tủy (Myelomeningocele) = thoát vị CẢ màng tủy lẫn tủy sống và rễ thần kinh qua khuyết tật đốt sống; Thoát vị não (Encephalocele) = thoát vị mô não và màng não qua khuyết tật hộp sọ bẩm sinh (sọ đôi cranium bifidum).
18Phân biệt giữa Giãn đồng tử (Mydriasis) và Co đồng tử (Miosis), cũng như giữa thuốc nhỏ mắt Giãn đồng tử (Mydriatic) và thuốc Liệt thể mi (Cycloplegic).Giãn đồng tử (Mydriasis) = đồng tử mở rộng (do kích thích giao cảm alpha-1 lên cơ tia mống mắt hoặc ức chế đối giao cảm M3); Co đồng tử (Miosis) = đồng tử thu nhỏ (do kích thích đối giao cảm M3 lên cơ vòng đồng tử hoặc ngộ độc opioid/nhóm lân hữu cơ); thuốc Giãn đồng tử (Mydriatic) chỉ làm giãn đồng tử (ví dụ phenylephrine), trong khi thuốc Liệt thể mi (Cycloplegic, kháng muscarinic như atropine, tropicamide, cyclopentolate) vừa gây giãn đồng tử VỪA làm liệt cơ thể mi (ngăn cản phản xạ điều tiết).
19Phân biệt giữa các gốc từ có hình thức giống nhau: arteri/o với ather/o và arthr/o, cũng như ureter/o với urethr/o và uter/o.arteri/o = động mạch, ather/o = mảng xơ mỡ vữa, và arthr/o = khớp; ureter/o = niệu quản (cặp ống dẫn nước tiểu từ hai thận xuống bàng quang), urethr/o = niệu đạo (ống đơn dẫn nước tiểu từ bàng quang ra ngoài), và uter/o = tử cung (dạ con).
20Các dạng kết hợp hộp sọ và bộ xương crani/o, oste/o, spondyl/o (vertebr/o), cost/o, stern/o, clavicul/o (cleid/o) và scapul/o có nghĩa là gì?crani/o = hộp sọ (mở sọ craniotomy, dính khớp sọ sớm craniosynostosis); oste/o = xương (viêm xương tủy osteomyelitis, loãng xương osteoporosis, nhuyễn xương osteomalacia); spondyl/o (gốc Hy Lạp) và vertebr/o (gốc La-tinh) = đốt sống hoặc cột sống (viêm cột sống dính khớp, thoái hóa cột sống spondylosis); cost/o = xương sườn (viêm sụn sườn costochondritis, dưới sườn subcostal); stern/o = xương ức (mở xương ức đường giữa); clavicul/o và cleid/o = xương đòn (cơ ức-đòn-chũm sternocleidomastoid); scapul/o = xương bả vai.
21Phân biệt các thương tổn và sai lệch vị trí mí mắt: Chắp/Lẹo mắt (Hordeolum / Stye), Chắp (Chalazion), Quặm mi (Entropion), Lật mi (Ectropion), Sụp mi (Blepharoptosis) và Ban vàng mí mắt (Xanthelasma).Lẹo mắt (Hordeolum / Stye) = nhiễm khuẩn cấp tính gây đau (thường do tụ cầu vàng S. aureus) ở nang lông mi hoặc tuyến Zeis/Meibomius; Chắp (Chalazion) = nốt u hạt mỡ mạn tính, không đau do tắc nghẽn tuyến bã Meibomius; Quặm mi (Entropion) = bờ mi cuộn vào trong làm lông mi cọ xát vào giác mạc (lông xiêu trichiasis); Lật mi (Ectropion) = bờ mi dưới lật ngửa ra ngoài; Sụp mi (Blepharoptosis) = mí mắt trên sa trễ xuống thấp; Ban vàng mí mắt (Xanthelasma) = các mảng màu vàng chứa đầy cholesterol ở góc trong mí mắt.
22Các dạng kết hợp màu sắc da erythem/o (erythr/o), cyan/o, icter/o (xanth/o, cirrh/o, jaund/o), leuk/o (alb/o) và melan/o biểu thị điều gì khi khám lâm sàng?erythem/o và erythr/o = đỏ da do sung huyết mao mạch (hồng ban erythema); cyan/o = màu xanh tím ở da và niêm mạc do tăng hemoglobin khử oxy (> 5 g/dL; tím tái cyanosis); icter/o và jaund/o = vàng da (nhuộm vàng da và củng mạc do tăng bilirubin máu; vàng củng mạc), trong khi xanth/o và cirrh/o = màu vàng hoặc vàng nâu (u vàng xanthoma do lắng đọng lipid, xơ gan cirrhosis); leuk/o và alb/o = màu trắng (bạch biến vitiligo, bạch tạng albinism, bạch sản niêm mạc leukoplakia); melan/o = màu đen hoặc nâu sẫm.
23Các dạng kết hợp hệ thần kinh trung ương encephal/o, cerebr/o, cortic/o, thalam/o, cerebell/o, myel/o và mening/o (meningi/o) có nghĩa là gì?encephal/o = toàn bộ não (viêm não encephalitis, bệnh não encephalopathy, điện não đồ electroencephalogram); cerebr/o = đại não hoặc bán cầu đại não (mạch máu não cerebrovascular); cortic/o = lớp vỏ ngoài hoặc vỏ não; thalam/o = đồi thị; cerebell/o = tiểu não (não nhỏ); myel/o = tủy sống (viêm tủy myelitis, bệnh tủy myelopathy); mening/o và meningi/o = màng não tủy (màng cứng, màng nhện, màng nuôi; viêm màng não meningitis, u màng não meningioma, thoát vị màng não-tủy meningomyelocele).
24Các thuật ngữ da liễu Rụng tóc (Alopecia), Ngứa (Pruritus), Mày đay (Urticaria), Mảng bầm máu (Ecchymosis), Vã mồ hôi (Diaphoresis), Vảy hoại tử (Eschar) và Sẹo lồi (Keloid) có nghĩa là gì?Rụng tóc (Alopecia) = tình trạng mất tóc hoặc hói đầu; Ngứa (Pruritus, lưu ý hậu tố -itus chứ không phải -itis) = cảm giác ngứa da; Mày đay (Urticaria) = phát ban sẩn phù; Mảng bầm máu (Ecchymosis) = vết bầm tím dưới da; Vã mồ hôi (Diaphoresis) = đổ mồ hôi đầm đìa; Vảy hoại tử (Eschar) = mảng mô hoại tử khô, dày, màu đen (gặp trong bỏng độ 3 hoặc bệnh than thể da); Sẹo lồi (Keloid) = sự tăng sinh quá mức mô sẹo collagen đặc như càng cua LAN RỘNG RA NGOÀI ranh giới vết thương ban đầu (phân biệt với sẹo phì đại chỉ giới hạn trong bờ vết thương).
25Các dạng kết hợp mắt ngoài và lệ đạo ophthalm/o (ocul/o, opt/o), blephar/o (palpebr/o), conjunctiv/o, dacry/o (lacrim/o) và dacryocyst/o có nghĩa là gì?ophthalm/o (gốc Hy Lạp) và ocul/o (gốc La-tinh) = mắt (bác sĩ nhãn khoa ophthalmologist, vận nhãn oculomotor); opt/o = thị lực hoặc tầm nhìn (khúc xạ nhãn khoa optometry); blephar/o (gốc Hy Lạp) và palpebr/o (gốc La-tinh) = mí mắt (viêm bờ mi blepharitis, sụp mi blepharoptosis, tạo hình mí mắt blepharoplasty); conjunctiv/o = kết mạc (lớp niêm mạc lót mặt trong mí mắt và phần trước củng mạc); dacry/o và lacrim/o = nước mắt hoặc ống lệ (viêm tuyến lệ dacryoadenitis); dacryocyst/o = túi lệ (viêm túi lệ dacryocystitis, phẫu thuật nối thông túi lệ-mũi dacryocystorhinostomy).
26Các dạng kết hợp da liễu cutane/o (derm/o, dermat/o), kerat/o, melan/o, seb/o, hidr/o (sudor/i), pil/o (trich/o), onych/o (ungu/o) và adip/o (lip/o, steat/o) có nghĩa là gì?cutane/o (gốc La-tinh) và derm/o, dermat/o (gốc Hy Lạp) = da; kerat/o = mô sừng/keratin HOẶC giác mạc mắt (dày sừng tiết bã, dày sừng ánh sáng); melan/o = màu đen hoặc sắc tố melanin (tế bào hắc tố melanocyte, u hắc tố ác tính melanoma); seb/o = chất bã nhờn hoặc tuyến bã (tăng tiết bã nhờn seborrhea); hidr/o (gốc Hy Lạp với một chữ d, khác với hydr/o = nước) và sudor/i (gốc La-tinh) = mồ hôi hoặc tuyến mồ hôi (tăng tiết mồ hôi hyperhidrosis, vô hãn anhidrosis, viêm tuyến mồ hôi mủ hidradenitis); pil/o và trich/o = lông hoặc tóc (nang lông vùng cùng cụt pilonidal, hội chứng nghiện giật tóc trichotillomania); onych/o và ungu/o = móng tay hoặc móng chân (nấm móng onychomycosis, dưới móng subungual); adip/o, lip/o, steat/o = mỡ hoặc chất bã.
27Phân biệt các tật khúc xạ và bệnh lý nhãn khoa: Cận thị (Myopia), Viễn thị (Hyperopia), Lão thị (Presbyopia), Loạn thị (Astigmatism), Lác/Lé (Strabismus), Nhược thị (Amblyopia) và Rung giật nhãn cầu (Nystagmus).Cận thị (Myopia) = tia sáng hội tụ ở phía trước võng mạc (điều chỉnh bằng thấu kính phân kỳ/kính trừ); Viễn thị (Hyperopia) = tia sáng hội tụ ở phía sau võng mạc (điều chỉnh bằng thấu kính hội tụ/kính cộng); Lão thị (Presbyopia, presby/o = tuổi già) = giảm độ đàn hồi thủy tinh thể và khả năng điều tiết nhìn gần do tuổi tác; Loạn thị (Astigmatism) = độ cong giác mạc không đối xứng khiến ánh sáng không hội tụ tại một điểm duy nhất; Lác mắt (Strabismus) = lệch trục nhãn cầu (lác trong esotropia là quay vào trong, lác ngoài exotropia là quay ra ngoài); Nhược thị (Amblyopia) = sự ức chế thị giác tại vỏ não do mắt bị lác hoặc thiếu kích thích thị giác trong thời thơ ấu; Rung giật nhãn cầu (Nystagmus) = chuyển động dao động nhãn cầu có nhịp điệu và không tự chủ.
28Phân biệt giữa Bong gân (Sprain) và Căng cơ/gân (Strain), cũng như giữa Bán trật khớp (Subluxation) và Trật khớp hoàn toàn (Dislocation / Luxation).Bong gân (Sprain) = giãn hoặc rách DÂY CHẰNG (dải mô xơ nối xương với xương qua khớp); Căng cơ hoặc căng gân (Strain) = giãn hoặc rách CƠ hoặc GÂN (cấu trúc gắn cơ vào xương); Trật khớp hoàn toàn (Dislocation / Luxation) = sự di lệch hoàn toàn các diện khớp khiến chúng không còn tiếp xúc với nhau; Bán trật khớp (Subluxation) = trật khớp một phần hoặc không hoàn toàn.
29Các dạng kết hợp khớp, sụn và mô liên kết arthr/o (articul/o), chondr/o (cartilagin/o), synovi/o, burs/o, menisc/o và ankyl/o có nghĩa là gì?arthr/o (gốc Hy Lạp) và articul/o (gốc La-tinh) = khớp (nội soi khớp arthroscopy, đau khớp arthralgia, viêm khớp arthritis); chondr/o và cartilagin/o = sụn (nhuyễn sụn chondromalacia, u xương sụn osteochondroma, loạn sản sụn achondroplasia); synovi/o = màng hoạt dịch hoặc dịch khớp lót các khớp động; burs/o = túi hoạt dịch (túi chứa dịch giảm ma sát trên các mỏm xương; viêm túi hoạt dịch bursitis); menisc/o = sụn chêm (đệm sụn xơ hình bán nguyệt ở khớp gối); ankyl/o = tình trạng cứng khớp, dính khớp hoặc bất động khớp.
30Phân biệt giữa các gốc từ có hình thức giống nhau: col/o với chol/e và colp/o, cũng như cyst/o với cyt/o.col/o = đại tràng/ruột già (cắt đại tràng colectomy), chol/e = mật (sỏi mật cholelithiasis), và colp/o = âm đạo (soi cổ tử cung-âm đạo colposcopy); cyst/o = bàng quang hoặc túi nang (nội soi bàng quang cystoscopy) đối chiếu với cyt/o = tế bào (tế bào học cytology, bạch cầu leukocyte).
31Phân biệt giữa các gốc từ có hình thức giống nhau: my/o đối chiếu với myel/o, myring/o, myc/o và myx/o.my/o = cơ (cơ tim myocardium); myel/o = tủy sống hoặc tủy xương (bệnh tủy sống myelopathy, đa u tủy xương myeloma); myring/o = màng nhĩ (chích rạch màng nhĩ myringotomy); myc/o = nấm (nấm móng onychomycosis, nấm học mycology); myx/o = chất nhầy (phù niêm myxedema, u nhầy nhĩ atrial myxoma).
32Phân biệt các thương tổn da nguyên phát phẳng với thương tổn đặc gồ cao: Dát (Macule) đối chiếu với Mảng phẳng (Patch), và Sẩn (Papule) đối chiếu với Mảng gồ (Plaque), Cục/Nốt (Nodule) và Sẩn phù (Wheal).Dát (Macule) = vùng thay đổi màu sắc da khu trú, phẳng, không sờ gồ, đường kính < 1 cm (tàn nhang, chấm xuất huyết), trong khi Mảng phẳng (Patch) là thương tổn phẳng >= 1 cm (bạch biến); Sẩn (Papule) = thương tổn đặc gồ lên mặt da, sờ thấy được, < 1 cm (mụn cóc, nốt ruồi), trong khi Mảng gồ (Plaque) là vùng da gồ cao mặt phẳng dạng cao nguyên >= 1 cm (vảy nến); Cục hoặc Nốt (Nodule) = thương tổn đặc, chắc, >= 1 cm ăn sâu vào lớp bì hoặc hạ bì; Sẩn phù (Wheal) = sẩn hoặc mảng phù nề lớp bì thoáng qua, gây ngứa (mày đay urticaria).