Íslenskupróf vegna ríkisborgararéttar & Hagnýt íslenska — Samfélag, opinber þjónusta, réttindi og daglegt mál

Undirbúningur fyrir íslenskupróf umsækjenda um íslenskan ríkisborgararétt (A2 samkvæmt Evrópska tungumálarammanum hjá Miðstöð menntunar og skólaþjónustu): hagnýt samskipti, opinber þjónusta (Ísland.is, Þjóðskrá, Heilsuvera), réttindi og skyldur á vinnumarkaði og daglegt mál.

Level
basic
Languages
is → is
Cards
32
Markdown
Íslenskupróf vegna ríkisborgararéttar & Hagnýt íslenska — Samfélag, opinber þjónusta, réttindi og daglegt mál (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Hvaða hæfnisþrep samkvæmt Evrópska tungumálarammanum (CEFR) miðast íslenskupróf vegna umsóknar um íslenskan ríkisborgararétt við, og hvaða stofnun annast framkvæmd prófsins?Prófið miðast við hæfnisþrep A2 (grunnstig) og er í umsjón Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu (MMS) í samstarfi við Útlendingastofnun.Samkvæmt lögum um íslenskan ríkisborgararétt nr. 100/1952 og reglugerð um íslenskupróf þurfa umsækjendur að standast próf á hæfnisþrepi A2 sem Miðstöð menntunar og skólaþjónustu (MMS, áður Menntamálastofnun) heldur.
  • Prófið miðast við hæfnisþrep C1 (framhaldsstig) og er lagt fyrir af Háskóla Íslands og Þjóðskrá Íslands.
  • Prófið miðast við hæfnisþrep B2 (miðstig) og er haldið af Vinnumálastofnun og Samgöngustofu.
  • Prófið miðast við hæfnisþrep A2 (grunnstig) og er í umsjón Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu (MMS) í samstarfi við Útlendingastofnun.
  • Prófið miðast við hæfnisþrep A1 og er eingöngu munnlegt viðtal hjá sýslumanni.
2Hvaða spurnarorð eru notuð í íslensku til að spyrja um staðsetningu, stefnu til staðar og stefnu frá stað?„Hvar?“ (staðsetning/dvöl), „Hvert?“ (hreyfing til staðar) og „Hvaðan?“ (uppruni eða hreyfing frá stað).Þrenningin hvar (hvar býrðu? — í Reykjavík), hvert (hvert ertu að fara? — í vinnuna) og hvaðan (hvaðan ertu? — frá Póllandi) er grunnstoð í munnlega hluta A2-prófsins.
  • „Hvenær?“ er notað um staðsetningu og „Hvers vegna?“ um hreyfingu.
  • „Hver?“ er notað um tímasetningu og „Hvað?“ um stefnu frá stað.
  • Aðeins orðið „Hvar?“ er til í íslensku fyrir bæði dvöl, komu og brottför.
  • „Hvar?“ (staðsetning/dvöl), „Hvert?“ (hreyfing til staðar) og „Hvaðan?“ (uppruni eða hreyfing frá stað).
3Hvaða reglur gilda í íslenskum sundlaugum um hreinlæti áður en farið er ofan í laugina?Öllum gestum er skylt að þvo sér hátt og lágt með sápu án sundfata í sturtu áður en farið er í sundfötin og út í sundlaugina.Sundlaugamenning er ríkur þáttur í íslensku daglegu lífi og þar sem lítið klór er notað í hitaveituvatnið er ströng skylda um þvott án sundfata í sturtu.
  • Gestir mega fara beint í sundlaugina í fötunum án þess að fara í sturtu.
  • Það er bannað að nota sápu í sturtum íslenskra sundlauga.
  • Öllum gestum er skylt að þvo sér hátt og lágt með sápu án sundfata í sturtu áður en farið er í sundfötin og út í sundlaugina.
  • Aðeins börn yngri en sex ára þurfa að fara í sturtu fyrir sund.
4Hvert er almennt búsetuskilyrði (lögheimilisfesta á Íslandi) fyrir erlenda ríkisborgara sem sækja um íslenskan ríkisborgararétt samkvæmt lögum nr. 100/1952, ef engar sérreglur eiga við?Samfelld sjö ára búseta (lögheimili) á Íslandi, en fjögurra ára búseta fyrir ríkisborgara annarra Norðurlanda.Samkvæmt 8. gr. laga um íslenskan ríkisborgararétt nr. 100/1952 er meginreglan 7 ára búseta á Íslandi, en styttri tími gildir m.a. um ríkisborgara Norðurlandanna (4 ár) og maka íslenskra ríkisborgara (3–5 ár eftir aðstæðum).
  • Samfelld sjö ára búseta (lögheimili) á Íslandi, en fjögurra ára búseta fyrir ríkisborgara annarra Norðurlanda.
  • Tíu ára samfelld búseta fyrir alla umsækjendur án tillits til ríkisfangs eða hjúskaparstöðu.
  • Tveggja ára búseta á Íslandi fyrir alla umsækjendur af Evrópska efnahagssvæðinu (EES).
  • Fimmtán ára búseta á Íslandi og skylduseta í framhaldsskóla í þrjú ár.
5Hvaða munur er á fallstjórn forsetninganna „í“ og „á“ þegar lýst er hreyfingu á stað annars vegar og dvöl á stað hins vegar?Hreyfing á stað tekur þolfall („ég fer í skólann / á pósthúsið“), en dvöl eða kyrrstaða á stað tekur þágufalli („ég er í skólanum / á pósthúsinu“).Forsetningarnar í, á, undir og yfir stýra þolfalli þegar spurt er „hvert?“ (hreyfing), en þágufalli þegar spurt er „hvar?“ (kyrrstaða/dvöl).
  • Hreyfing á stað tekur þolfall („ég fer í skólann / á pósthúsið“), en dvöl eða kyrrstaða á stað tekur þágufalli („ég er í skólanum / á pósthúsinu“).
  • Hreyfing tekur alltaf eignarfall en kyrrstaða tekur nefnifall.
  • Dvöl á stað tekur alltaf þolfall en hreyfing tekur þágufall.
  • Enginn munur er á föllunum; bæði hreyfing og dvöl taka nefnifall.
6Hvaða réttur gildir um leigjendur íbúðarhúsnæðis á Íslandi samkvæmt húsaleigulögum nr. 36/1994 og hvar þarf að skrá húsaleigusamning til að fá húsnæðisbætur?Gera skal skriflegan húsaleigusamning og skrá hann í leiguskrá Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar (HMS) til að leigjandi geti sótt um húsnæðisbætur.Skráning húsaleigusamnings í leiguskrá HMS og lögheimilisskráning í húsnæðinu eru skilyrði fyrir greiðslu húsnæðisbóta á Íslandi.
  • Munnlegur samningur nægir alltaf til húsnæðisbóta og engin opinber skráning er til.
  • Gera skal skriflegan húsaleigusamning og skrá hann í leiguskrá Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar (HMS) til að leigjandi geti sótt um húsnæðisbætur.
  • Leigusamninga þarf að þinglýsa hjá Landhelgisgæslunni til að þeir séu gildir.
  • Húsnæðisbætur eru eingöngu greiddar eigendum einbýlishúsa en aldrei leigjendum.
7Hvernig beygist lýsingarorðið „komin/kominn/komið“ í setningunni: „Maðurinn er ___, konan er ___, barnið er ___ og foreldrarnir (karl og kona) eru ___“?Maðurinn er kominn (kk. et.), konan er komin (kvk. et.), barnið er komið (hk. et.) og foreldrarnir eru komin (hk. ft. vegna blandaðs kyns).Sagnfylling með sögninni „að vera“ lagar sig að kyni, tölu og falli frumlagsins: -inn (kk. et.), -in (kvk. et.), -ið (hk. et.) og -in (hk. ft. fyrir blandaðan hóp).
  • Maðurinn er komin, konan er kominn, barnið er komin og foreldrarnir eru komnir.
  • Maðurinn er kominn (kk. et.), konan er komin (kvk. et.), barnið er komið (hk. et.) og foreldrarnir eru komin (hk. ft. vegna blandaðs kyns).
  • Öll orðin enda á -ið óháð kyni og tölu frumlagsins.
  • Lýsingarorð í sagnfyllingu beygjast aldrei í íslensku.
8Hvaða stofnun veitir dvalarleyfi og tekur við umsóknum um íslenskan ríkisborgararétt?Útlendingastofnun (UTL) tekur við og vinnur úr umsóknum um dvalarleyfi og ríkisborgararétt.Útlendingastofnun fer með framkvæmd laga um útlendinga og tekur ákvörðun um veitingu ríkisborgararéttar samkvæmt stjórnsýslufyrirmælum laga nr. 100/1952 (auk þess sem Alþingi getur veitt ríkisborgararétt með lögum).
  • Vegagerðin veitir dvalarleyfi og ríkisborgararétt.
  • Umhverfisstofnun tekur við umsóknum um ríkisborgararétt.
  • Hagstofa Íslands gefur út dvalarleyfiskort og vegabréf.
  • Útlendingastofnun (UTL) tekur við og vinnur úr umsóknum um dvalarleyfi og ríkisborgararétt.
9Hvert er hlutverk stéttarfélaga á íslenskum vinnumarkaði og hvernig eru lágmarkslaun og réttindi starfsfólks ákveðin?Stéttarfélög semja um kjarasamninga við samtök atvinnurekenda sem ákvarða lágmarkslaun, orlofsrétt, veikindarétt og vinnutíma í hverri starfsgrein.Á Íslandi eru engin almenn lagaboðin lágmarkslaun í krónutölu frá ríkinu, heldur gilda kjarasamningar stéttarfélaga og atvinnurekenda sem lágmarkskjör fyrir alla launþega á viðkomandi félagssvæði samkvæmt lögum nr. 55/1980.
  • Stéttarfélög semja um kjarasamninga við samtök atvinnurekenda sem ákvarða lágmarkslaun, orlofsrétt, veikindarétt og vinnutíma í hverri starfsgrein.
  • Alþingi setur árlega lög um nákvæma launatöflu hvers einasta fyrirtækis án aðkomu stéttarfélaga.
  • Stéttarfélög eru eingöngu góðgerðarfélög og hafa engan samningsrétt um laun eða vinnutíma.
  • Vinnuveitandi ákveður einhliða hvort starfsmaður fái greitt orlof eða veikindadaga.
10Hvað þýðir hugtakið „orlof“ á íslenskum vinnumarkaði og hver er lágmarksorlofsréttur samkvæmt lögum um orlof nr. 30/1987?Orlof er launað sumarfrí starfsmanns; lágmarksorlofsréttur er 24 virkir dagar á ári (tveir dagar fyrir hvern unninn mánuð) og orlofslaun nema minnst 10,17% af launum.Allt launafólk á Íslandi ávinnur sér rétt til orlofs og orlofslauna (a.m.k. 10,17% en oft hærra samkvæmt kjarasamningum, auk desember- og orlofsuppbótar).
  • Orlof er ólaunað leyfi sem starfsmaður á aðeins rétt á eftir 10 ára starf hjá sama fyrirtæki.
  • Orlof merkir veikindaleyfi vegna vinnuslysa og er greitt af Sjúkratryggingum Íslands.
  • Orlof er launað sumarfrí starfsmanns; lágmarksorlofsréttur er 24 virkir dagar á ári (tveir dagar fyrir hvern unninn mánuð) og orlofslaun nema minnst 10,17% af launum.
  • Lágmarksorlof á Íslandi er 5 dagar á ári og engin orlofsuppbót er greidd.
11Hvenær öðlast erlendur ríkisborgari sem flytur lögheimili sitt til Íslands utan EES-svæðisins almennt rétt til sjúkratrygginga hjá Sjúkratryggingum Íslands?Að jafnaði sex mánuðum eftir að lögheimili er skráð hjá Þjóðskrá Íslands, en EES-borgarar geta flutt tryggingarétt sinn strax með vottorði (t.d. E-104 / S1).Samkvæmt lögum um sjúkratryggingar nr. 112/2008 verður einstaklingur sjúkratryggður eftir 6 mánaða lögheimilisskráningu á Íslandi, nema milliríkjasamningar (t.d. EES-reglur eða Norðurlandasamningur) kveði á um annað.
  • Að jafnaði sex mánuðum eftir að lögheimili er skráð hjá Þjóðskrá Íslands, en EES-borgarar geta flutt tryggingarétt sinn strax með vottorði (t.d. E-104 / S1).
  • Eftir fimm ára samfellda búsetu á Íslandi án tillits til fyrri trygginga á EES-svæðinu.
  • Sjálfkrafa á fyrsta degi við komu til Keflavíkurflugvallar, jafnvel án skráðs lögheimilis.
  • Eingöngu eftir að viðkomandi hefur fengið íslenskan ríkisborgararétt.
12Hvaða fjórir meginþættir tungumálafærni eru prófaðir í íslenskuprófi fyrir umsækjendur um íslenskan ríkisborgararétt?Lesskilningur, hlustun (hlustunarskilningur), ritun og tal (munnleg færni og samtal).Íslenskupróf vegna ríkisborgararéttar skiptist í skriflegan hluta (lesskilningur, hlustun og ritun stuttra hagnýtra texta) og munnlegan hluta (tal og samræður um daglegt líf).
  • Stafsetning úr forníslensku, bragfræði, bókmenntarýni og þýðingar úr dönsku.
  • Eingöngu krossaspurningar úr íslenskri stjórnarskrá og skattarétti án munnlegs hluta.
  • Lesskilningur, hlustun (hlustunarskilningur), ritun og tal (munnleg færni og samtal).
  • Hraðlestur, skrautskrift, tölvunotkun og munnlegur flutningur á bundnu máli.
13Hvernig virkar veðurstig viðvörunarkerfis Veðurstofu Íslands (vedur.is) og hvað þýða gul, appelsínugul og rauð viðvörun?Gul viðvörun bendir á varhugavert veður á tilteknu svæði, appelsínugul viðvörun táknar hættulegt veður með truflunum á samgöngum og rauð viðvörun táknar ofsaveður þar sem enginn á að vera á ferli.Á Íslandi er nauðsynlegt að fylgjast með vedur.is og umferdin.is (Vegagerðinni) áður en lagt er af stað í ferðalög, enda eru veðurviðvaranir lykilatriði í almannavörnum og daglegu öryggi.
  • Gul viðvörun bendir á varhugavert veður á tilteknu svæði, appelsínugul viðvörun táknar hættulegt veður með truflunum á samgöngum og rauð viðvörun táknar ofsaveður þar sem enginn á að vera á ferli.
  • Rauð viðvörun þýðir sólskin og hlýindi, en gul viðvörun þýðir frost.
  • Viðvaranir Veðurstofunnar gilda eingöngu fyrir fiskiskip á úthafinu en ekki á landi.
  • Appelsínugul viðvörun þýðir að allir vinnustaðir og verslanir séu opnar allan sólarhringinn.
14Hvað þýðir hugtakið „ópersónuleg sögn með þágufalli“ í daglegu máli, t.d. í setningunum „Mér er kalt“, „Mér líður vel“ og „Mér finnst gaman á Íslandi“?Frumlag setningarinnar stendur í þágufalli („mér“, „þér“, „honum/henni“) í stað nefnifalls („ég“), en sögnin stendur í 3. persónu eintölu.Í daglegu tali og á íslenskuprófi vegna ríkisborgararéttar koma sagnir sem lýsa líðan, skoðun og tilfinningum (mér líður, mér finnst, mér þykir, mér er kalt/hlýtt) stöðugt fyrir.
  • Frumlagið verður alltaf að vera í nefnifalli („Ég er kalt“ og „Ég líður vel“).
  • Frumlag setningarinnar stendur í þágufalli („mér“, „þér“, „honum/henni“) í stað nefnifalls („ég“), en sögnin stendur í 3. persónu eintölu.
  • Slíkar sagnir eru aðeins notaðar í forníslenskum kveðskap en aldrei í nútímamáli.
  • Frumlagið stendur í eignarfalli („Mín er kalt“).
15Hvernig er klukkan sögð á íslensku þegar hún er 13:30 og 13:45 í töluðu daglegu máli?Klukkan 13:30 er „hálftvö“ (hálfgengin í tvö) og klukkan 13:45 er „korter í tvö“.Í íslensku vísar „hálf-“ alltaf til næstu klukkustundar fram undan: 13:30 er hálftvö, 07:30 er hálfátta og 11:30 er hálftólf. Þetta er algengt prósatriði í hlustunarhluta A2-prófsins.
  • Klukkan 13:30 er „hálfeitt“ og klukkan 13:45 er „korter yfir tvö“.
  • Klukkan 13:30 er „þrjátíu í eitt“ og klukkan 13:45 er „hálfþrjú“.
  • Klukkan 13:30 er „korter í eitt“ og klukkan 13:45 er „fimbulfamb“.
  • Klukkan 13:30 er „hálftvö“ (hálfgengin í tvö) og klukkan 13:45 er „korter í tvö“.
16Hvað er kennitala á Íslandi, hvernig er hún uppbyggð og hvaða stofnun gefur hana út?Kennitala er tíu tölustafa persónuauðkenni (fæðingardagur DDMMÁÁ + fjórir tölustafir þar sem sá síðasti táknar öld) sem Þjóðskrá Íslands gefur út.Kennitala er lykilauðkenni í öllum samskiptum við opinberar stofnanir, banka, vinnuveitendur og heilbrigðiskerfið á Íslandi og er gefin út af Þjóðskrá Íslands (nú hluti af Stafrænu Íslandi / Þjóðskrá).
  • Kennitala er átta tölustafa skattanúmer sem Ríkisskattstjóri úthlutar eingöngu við ráðningu í starf.
  • Kennitala er tólf stafa bókstafa- og töluruna sem lögreglustjóri gefur út við komu til landsins.
  • Kennitala er sex tölustafa sjúkratrygginganúmer sem Heilsugæslan úthlutar við fyrstu læknisheimsókn.
  • Kennitala er tíu tölustafa persónuauðkenni (fæðingardagur DDMMÁÁ + fjórir tölustafir þar sem sá síðasti táknar öld) sem Þjóðskrá Íslands gefur út.
17Hvaða vefgátt sameinar opinbera þjónustu ríkis og sveitarfélaga á Íslandi og hver er vefslóð heilbrigðisgáttar fyrir almenning?Ísland.is er sameiginleg þjónustugátt opinberra aðila, en Heilsuvera (heilsuvera.is) er vefgátt almennings fyrir samskipti við heilsugæslu og bókun tíma.Á Ísland.is (Mínum síðum) geta íbúar nálgast opinber gögn, umsóknir og stafrænt pósthólf, en á Heilsuveru er hægt að panta tíma hjá heilsugæslu, endurnýja lyfseðla og skoða bólusetningaskrá.
  • Alþingi.is er þjónustugátt fyrir læknatíma og Stjórnarráðið.is sér um lyfjaendurnýjun.
  • Tryggingastofnun.is sér um alla skráningu lögheimilis og Samgöngustofa.is sér um bólusetningar.
  • Vinnumálastofnun.is rekur heilsugæslustöðvar og Þjóðskrá.is bókar tíma hjá sérfræðilæknum.
  • Ísland.is er sameiginleg þjónustugátt opinberra aðila, en Heilsuvera (heilsuvera.is) er vefgátt almennings fyrir samskipti við heilsugæslu og bókun tíma.
18Hvernig er kurteisleg beiðni eða pöntun orðuð á íslensku á kaffihúsi, í verslun eða hjá þjónustufulltrúa?„Góðan daginn, ég ætla að fá einn kaffibolla, takk“ eða „Gætirðu aðstoðað mig við að fylla út þetta eyðublað?“Í íslensku er eðlilegt og kurteislegt að nota „Ég ætla að fá…“, „Mætti ég fá…“ eða „Gætirðu hjálpað mér…“ ásamt kveðjunni „Góðan daginn“ og „takk fyrir“.
  • „Gefðu mér kaffi strax!“ er eina viðurkennda kurteisisformið í íslensku.
  • Notast er við enska orðið „please“ í lok hverrar setningar í opinberu máli.
  • „Góðan daginn, ég ætla að fá einn kaffibolla, takk“ eða „Gætirðu aðstoðað mig við að fylla út þetta eyðublað?“
  • Í íslensku má aldrei ávarpa þjónustufólk í fyrstu persónu eintölu.
19Hvaða skilyrði um framfærslu og sakavottorð gilda við umsókn um íslenskan ríkisborgararétt samkvæmt lögum nr. 100/1952?Umsækjandi þarf að sýna fram á sjálfstæða framfærslu (án fjárhagsaðstoðar sveitarfélags sl. 3 ár), vera skuldlaus við ríkissjóð og uppfylla ströng skilyrði um óflekkað mannorð.Auk búsetu- og íslenskuprófsskilyrða kveða 9. gr. laga nr. 100/1952 á um sjálfstæða framfærslu, að umsækjandi hafi ekki þegið framfærslustyrk frá sveitarfélagi sl. þrjú ár og hafi ekki hlotið refsidóma umfram tiltekin mörk.
  • Umsækjandi þarf að eiga skuldlausa fasteign að lágmarksvirði 100 milljónir króna.
  • Engin skilyrði eru gerð um sjálfstæða framfærslu eða sakavottorð við umsókn.
  • Umsækjandi þarf að sýna fram á sjálfstæða framfærslu (án fjárhagsaðstoðar sveitarfélags sl. 3 ár), vera skuldlaus við ríkissjóð og uppfylla ströng skilyrði um óflekkað mannorð.
  • Umsækjandi verður að hafa rekið hlutafélag á Íslandi í minnst tíu ár.
20Hvernig á að tilkynna veikindi til vinnuveitanda í ritunarhluta A2-prófsins og hvaða upplýsingar þurfa að koma fram?Tilgreina þarf ástæðu fjarveru (t.d. veikindi eða veikindi barns), áætlaða lengd fjarveru og bjóðast til að skila læknisvottorði ef þörf krefur, með skýrri kveðju og nafni.Í ritunarhluta íslenskuprófsins er oft beðið um stuttan, hagnýtan tölvupóst (t.d. til yfirmanns, kennara barns eða leigusala) þar sem hagnýtum upplýsingum er komið skýrt á framfæri.
  • Tilgreina þarf ástæðu fjarveru (t.d. veikindi eða veikindi barns), áætlaða lengd fjarveru og bjóðast til að skila læknisvottorði ef þörf krefur, með skýrri kveðju og nafni.
  • Skrifa þarf 10 síðna læknisfræðilega ritgerð á latínu um sjúkdómsgreininguna.
  • Nóg er að senda eitt spurningarmerki í tölvupósti án nafns eða skýringar.
  • Tilkynna þarf veikindi eingöngu til Alþingis tveimur vikum fyrir fram.
21Hvaða málfræðilega regla gildir um kyn og beygingu tölunnar „einn, ein, eitt“ til „fjórir, fjórar, fjögur“ í daglegu máli þegar verslað er eða talað um tíma og fjölda?Tölurnar 1 til 4 beygjast í kynjum (karlkyn, kvenkyn, hvorugkyn) og fjórum föllum eftir nafnorðinu sem þær standa með, t.d. tveir miðar, tvær krónur, tvö börn.Í hagnýtri íslensku á A2-stigi er mikilvægt að beygja tölurnar 1–4 rétt eftir kyni nafnorðsins: einn strætó / ein vika / eitt ár; þrír dagar / þrjár vikur / þrjú ár.
  • Tölurnar 1 til 4 beygjast í kynjum (karlkyn, kvenkyn, hvorugkyn) og fjórum föllum eftir nafnorðinu sem þær standa með, t.d. tveir miðar, tvær krónur, tvö börn.
  • Allar tölur frá 1 til 100 eru óbeygjanlegar í íslensku líkt og í ensku.
  • Aðeins talan 10 beygist í kynjum en tölurnar 1–4 breytast aldrei.
  • Tölurnar 1–4 standa alltaf í hvorugkyni óháð nafnorðinu sem fylgir.
22Hvaða þrjú persónufornöfn eru notuð í 3. persónu eintölu og fleirtölu í íslensku (hann, hún, það — og kynhlutlausa fornafnið hán)?Í eintölu: hann (kk.), hún (kvk.), það (hk.) og hán (kynhlutlaust); í fleirtölu: þeir (kk.), þær (kvk.) og þau (hk. eða blandaður hópur kynja).Þegar vísað er til hóps fólks af ólíkum kynjum í fleirtölu er alltaf notað hvorugkynsfornafnið „þau“ (t.d. „Jón og María eru komin, þau sitja inni“).
  • Í eintölu: hann (kk.), hún (kvk.), það (hk.) og hán (kynhlutlaust); í fleirtölu: þeir (kk.), þær (kvk.) og þau (hk. eða blandaður hópur kynja).
  • Í fleirtölu er alltaf notað „þeir“ þegar talað er um blandaðan hóp karla og kvenna.
  • Í fleirtölu er aðeins til eitt orð, „þeirra“, í nefnifalli fyrir öll kyn.
  • Orðið „þau“ er eingöngu notað um dauða hluti í eintölu.
23Hvert er hlutverk Sýslumanns á Íslandi í þjónustu við almenning?Sýslumenn annast m.a. útgáfu vegabréfa, ökuskírteina, þinglýsingar fasteignakaupa, hjónavígslur, skilnaðarmál, dánarbú og sifjamál.Sýslumannsembættin um allt land veita fjölbreytta stjórnsýslu- og réttarfarsþjónustu á sviði fjölskyldu-, eignar- og skilríkjamála.
  • Sýslumenn stjórna kennslu í grunnskólum og semja aðalnámskrá framhaldsskóla.
  • Sýslumenn reka Landspítalann og sjá um sjúkraflutninga.
  • Sýslumenn annast veðurspár og jarðskjálftamælingar á Íslandi.
  • Sýslumenn annast m.a. útgáfu vegabréfa, ökuskírteina, þinglýsingar fasteignakaupa, hjónavígslur, skilnaðarmál, dánarbú og sifjamál.
24Hvaða stofnun annast skráningu atvinnuleitenda, greiðslu atvinnuleysisbóta og greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði á Íslandi?Vinnumálastofnun (VMST) annast bæði þjónustu við atvinnuleitendur, atvinnuleysistryggingar og Fæðingarorlofssjóð.Vinnumálastofnun rekur vinnumiðlun, greiðir atvinnuleysisbætur, hefur umsjón með Fæðingarorlofssjóði og veitir jafnframt atvinnuleyfi í samstarfi við Útlendingastofnun.
  • Vinnumálastofnun (VMST) annast bæði þjónustu við atvinnuleitendur, atvinnuleysistryggingar og Fæðingarorlofssjóð.
  • Samgöngustofa annast greiðslu atvinnuleysisbóta og fæðingarorlofs.
  • Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu greiðir atvinnuleysisbætur og skráir atvinnuleitendur.
  • Ríkislögreglustjóri hefur umsjón með Fæðingarorlofssjóði og vinnumiðlun.
25Hvaða opinberu frídagar á Íslandi tengjast íslenskri menningu og sögu, svo sem 17. júní og Sumardagurinn fyrsti?17. júní er þjóðhátíðardagur Íslendinga (fæðingardagur Jóns Sigurðssonar og stofndagur lýðveldisins 1944) og Sumardagurinn fyrsti er fyrsti fimmtudagur eftir 18. apríl.Þjóðhátíðardagurinn 17. júní og Sumardagurinn fyrsti eru lögbundnir frídagar á Íslandi sem spurt er um í samfélags- og menningarhluta íslenskunáms.
  • 17. júní er fyrsti vetrardagur og Sumardagurinn fyrsti er alltaf haldinn 1. júlí.
  • Þjóðhátíðardagur Íslands er 4. júlí og Sumardagurinn fyrsti er 24. desember.
  • 17. júní er þjóðhátíðardagur Íslendinga (fæðingardagur Jóns Sigurðssonar og stofndagur lýðveldisins 1944) og Sumardagurinn fyrsti er fyrsti fimmtudagur eftir 18. apríl.
  • Engir lögbundnir frídagar eru á Íslandi á vorin eða sumrin.
26Hvað felst í staðgreiðslu skatta af launum á Íslandi og hvað er persónuafsláttur?Staðgreiðsla er tekjuskattur til ríkisins og útsvar til sveitarfélags sem dreginn er af launum í hverjum mánuði, en persónuafsláttur er föst fjárhæð sem lækkar reiknaðan skatt hvers einstaklings.Í íslenska staðgreiðslukerfinu heldur launagreiðandi eftir tekjuskatti og útsvari mánaðarlega, en allir skattgreiðendur eiga rétt á mánaðarlegum persónuafslætti sem getur safnast upp ef hann nýtist ekki að fullu.
  • Staðgreiðsla er virðisaukaskattur sem launþegi greiðir í reiðufé í banka í lok hvers árs.
  • Persónuafsláttur er afsláttarkort í matvöruverslanir sem eingöngu eldri borgarar fá.
  • Staðgreiðsla þýðir að enginn skattur er greiddur af launum fyrstu þrjú árin á Íslandi.
  • Staðgreiðsla er tekjuskattur til ríkisins og útsvar til sveitarfélags sem dreginn er af launum í hverjum mánuði, en persónuafsláttur er föst fjárhæð sem lækkar reiknaðan skatt hvers einstaklings.
27Hvaða reglur gilda um flokkun heimilisúrgangs á Íslandi samkvæmt hringrásarlögum?Skylt er að flokka heimilisúrgang við heimili í a.m.k. matarleifar (lífrænan úrgang), pappír/pappa, plastumbúðir og blandaðan úrgang, auk þess sem gler, málmar og spilliefni fara á grenndar- eða endurvinnslustöðvar.Með samræmdu flokkunarkerfi um allt land frá 2023 er skylda að flokka úrgang við hvert heimili í sérmerktar tunnur.
  • Öllum úrgangi, þar á meðal rafhlöðum og málningu, skal blanda saman í eina tunnu.
  • Flokkun úrgangs er bönnuð í fjölbýlishúsum á höfuðborgarsvæðinu.
  • Íbúar þurfa sjálfir að brenna plast og pappír í garðinum heima hjá sér.
  • Skylt er að flokka heimilisúrgang við heimili í a.m.k. matarleifar (lífrænan úrgang), pappír/pappa, plastumbúðir og blandaðan úrgang, auk þess sem gler, málmar og spilliefni fara á grenndar- eða endurvinnslustöðvar.
28Hvaða þjónustu annast sveitarfélög á Íslandi (t.d. Reykjavíkurborg, Kópavogsbær, Akureyrarbær) fyrir íbúa sína?Sveitarfélög reka leikskóla, grunnskóla, félagsþjónustu, sorphirðu, skipulagsmál, frístundaþjónustu og almenningssamgöngur á sínu svæði.Samkvæmt sveitarstjórnarlögum nr. 138/2011 eru nærþjónusta við íbúa — einkum leik- og grunnskólar, félagsþjónusta, barnavernd, skipulags- og byggingarmál og veituþjónusta — á hendi sveitarfélaganna.
  • Sveitarfélög annast landhelgisgæslu, útgáfu vegabréfa, rekstur Hæstaréttar og peningamálastefnu Seðlabankans.
  • Sveitarfélög sjá eingöngu um rekstur millilandaflugvalla og tollgæslu.
  • Sveitarfélög reka leikskóla, grunnskóla, félagsþjónustu, sorphirðu, skipulagsmál, frístundaþjónustu og almenningssamgöngur á sínu svæði.
  • Sveitarfélög ákveða stýrivexti og gefa út íslenskan ríkisborgararétt.
29Hvaða föll stýra forsetningarnar „til“, „án“, „meðfram“ og „vegna“ í íslensku?Þær stýra alltaf eignarfalli (t.d. „ég fer til læknis“, „vegna veikinda“, „án vegabréfs“).Forsetningarnar til, án, auk, milli, vegna, sakir og meðfram taka alltaf eignarfall í íslensku.
  • Þær stýra alltaf eignarfalli (t.d. „ég fer til læknis“, „vegna veikinda“, „án vegabréfs“).
  • Þær stýra alltaf nefnifalli (t.d. „til læknir“, „vegna veikindi“).
  • Þær stýra alltaf þolfalli í eintölu en þágufalli í fleirtölu.
  • Þær stýra engu falli heldur standa með nafnhætti sagnar.
30Hvaða neyðarnúmer gildir um allt Ísland fyrir lögreglu, slökkvilið, sjúkraflutninga og björgunarsveitir?Neyðarnúmerið er 112 (Neyðarlínan), sem svarar allan sólarhringinn vegna slysa, veikinda, elds og lögreglumála.Neyðarlínan (112) tekur við öllum neyðarköllum á Íslandi; símanúmerið 1700 (Upplýsingamiðstöð heilsugæslunnar / vaktsími) er hins vegar notað fyrir heilbrigðisráðgjöf þegar ekki er um bráða lífshættu að ræða.
  • Neyðarnúmerið á Íslandi er 911 fyrir lögreglu en 999 fyrir sjúkrabíl.
  • Neyðarnúmerið er 1770 fyrir bráðatilvik og 1818 fyrir slökkvilið.
  • Neyðarnúmerið er 1144 fyrir sjúkraflutninga og 110 fyrir björgunarsveitir.
  • Neyðarnúmerið er 112 (Neyðarlínan), sem svarar allan sólarhringinn vegna slysa, veikinda, elds og lögreglumála.
31Hvernig skiptist skólakerfið á Íslandi í fjögur meginstig og á hvaða aldri er skólaskylda?Skólakerfið skiptist í leikskóla, grunnskóla, framhaldsskóla og háskóla, og skólaskylda gildir í grunnskóla fyrir börn á aldrinum 6 til 16 ára (1.–10. bekk).Samkvæmt lögum um grunnskóla nr. 91/2008 er tíu ára skólaskylda á Íslandi (1.–10. bekkur, 6–16 ára), og sveitarfélög bera ábyrgð á rekstri leikskóla og grunnskóla en ríkið á framhaldsskólum og háskólum.
  • Skólaskylda gildir frá 2 ára aldri í leikskóla til 20 ára aldurs við lok framhaldsskóla.
  • Skólakerfið skiptist í tvo hluta: barnaskóla (8–12 ára) og iðnskóla (13–15 ára).
  • Engin skólaskylda er á Íslandi heldur hefst valkvætt nám við 10 ára aldur.
  • Skólakerfið skiptist í leikskóla, grunnskóla, framhaldsskóla og háskóla, og skólaskylda gildir í grunnskóla fyrir börn á aldrinum 6 til 16 ára (1.–10. bekk).
32Hvert er hlutverk rafrænna skilríkja á Íslandi og hvar eru þau notuð í daglegu lífi?Rafræn skilríki eru fullgild persónuskilríki á netinu (í síma eða á korti) sem notuð eru til innskráningar á Ísland.is, í netbanka, á Heilsuveru og til lögformlegrar undirritunar.Rafræn skilríki (Auðkenni) eru grunnstoð stafrænnar stjórnsýslu á Íslandi og jafngilda eiginhandarundirskrift samkvæmt lögum um rafræna auðkenningu og traustþjónustu.
  • Rafræn skilríki gilda eingöngu sem strætókort á höfuðborgarsvæðinu og í sundlaugar.
  • Rafræn skilríki eru eingöngu ætluð ríkisstarfsmönnum til að opna læstar skrifstofubyggingar.
  • Rafræn skilríki koma í stað vegabréfs við ferðalög utan Schengen-svæðisins.
  • Rafræn skilríki eru fullgild persónuskilríki á netinu (í síma eða á korti) sem notuð eru til innskráningar á Ísland.is, í netbanka, á Heilsuveru og til lögformlegrar undirritunar.