HMGS ve Hakimlik II (Özel Hukuk): Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku (Genel/Özel), Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), Ticaret Hukuku, İcra-İflas ve İş Hukuku

HMGS ve Adli Yargı Hakimlik sınavları için Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, HMK (6100 s. Kanun), Türk Ticaret Kanunu, İcra ve İflas Kanunu ve İş Hukuku temel kuralları.

Level
intermediate
Languages
tr → tr
Cards
32
Markdown
HMGS ve Hakimlik II (Özel Hukuk): Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku (Genel/Özel), Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), Ticaret Hukuku, İcra-İflas ve İş Hukuku (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1TTK Kıymetli Evrak Hukukunda Poliçe, Bono ve Çek'in zorunlu şekil şartları ve Çekte İbraz Süreleri nelerdir?Poliçe ve Bonoda **vade** ihtiyari unsurdur (yazılmazsa görüldüğünde ödenecek sayılır); **Çekte vade yoktur**, ibraz süreleri: düzenlendiği yerde ödenecekse **10 gün**, başka yerde (aynı kıtada) ödenecekse **1 ay**, farklı kıtada ödenecekse **3 ay**'dır. Çekte kabul yasağı vardır ve muhatap sadece bir **banka** olabilir.
2Türk Medeni Kanunu'na (TMK) göre Hak Ehliyeti ile Fiil Ehliyeti arasındaki fark ve fiil ehliyetinin olumlu/olumsuz şartları nelerdir?**Hak ehliyeti** sağ ve tam doğumla başlar, çocuğun ana rahmine düştüğü andan itibaren (sağ doğmak koşuluyla) vardır; genellik ve eşitlik ilkesine tabidir. **Fiil ehliyeti** için ise: **1) Ayırt etme gücüne sahip olmak, 2) Ergin olmak (18 yaş, evlenme veya 15 yaşını doldurup mahkeme kararıyla kazai rüşt), 3) Kısıtlı olmamak** gerekir.
3İş Kanunu m. 18-21 uyarınca «İş Güvencesi (İşe İade Davası)» şartları ve Arabuluculuk/Dava açma süreleri nelerdir?İş güvencesinden yararlanmak için: **1) İş Kanunu/Basın İş Kanunu'na tabi olmak, 2) Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışmak, 3) İşyerinde en az 30 işçi çalışması, 4) En az 6 aylık kıdeme sahip olmak** (yer altı işlerinde kıdem aranmaz), **5) Belirli düzeyde işveren vekili olmamak** gerekir. Fesih bildiriminden itibaren **1 ay** içinde zorunlu **arabulucuya**, anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren **2 hafta** içinde İş Mahkemesine başvurulur.
4Milletlerarası Özel Hukukta (MÖHUK — HMGS) Türk vatandaşlarının Kişi Halleri, Sözleşmeler ve Haksız Fiillere uygulanacak hukuk kuralı nedir?**Ehliyet** ve aile/kişi halleri ilgilinin **milli hukukuna** tabidir (vatansızlar ve mülteciler için yerleşim yeri hukuku). **Sözleşmeler** tarafların açıkça seçtikleri hukuka, seçmemişlerse sözleşmeyle **en sıkı ilişkili hukuka** (karakteristik edim borçlusunun mutad meskeni/işyeri hukukuna); **Haksız fiiller** ise haksız fiilin **işlendiği ülke hukukuna** tabidir.
5TTK Şirketler Hukukunda Kollektif, Komandit, Anonim (A.Ş.) ve Limited (Ltd. Şti.) şirketlerin asgari sermaye ve ortak sorumluluğu farkları nelerdir?**Kollektif ve Adi Komandit** şahıs şirketleridir (kollektif ortaklar ve komandite ortaklar şirket borçlarından ikinci derecede **sınırsız ve müteselsil** sorumludur). **Anonim ve Limited** şirketler sermaye şirketleridir; A.Ş.'de ortaklar sadece taahhüt ettikleri sermaye payıyla şirkete karşı sorumludur, Limited şirkette ise ortaklar **kamu borçlarından** sermaye payları oranında doğrudan sorumludur.
6TBK'da Genel Zamanaşımı Süresi (m. 146) ile 5 Yıllık Zamanaşımına (m. 147) tabi alacaklar hangileridir?Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak **10 yıllık** genel zamanaşımına tabidir. Kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi dönemsel edimler; otel/lokanta giderleri; küçük sanat işleri ve perakende satışlar; ortaklık sözleşmesinden doğan alacaklar; **vekâlet, komisyon, acentelik, simsarlık** ve **eser sözleşmesinden** (ağır kusur hariç) doğan alacaklar **5 yıllık** zamanaşımına tabidir.
7İİK'da Hacze İştirak (Adi ve İmtiyazlı İştirak) ile Sıra Cetveline İtiraz ve Şikayet yolları nasıl işler?İlk haciz üzerine satılan malın tutarı vezneye girenceye kadar **adi iştirak** (öncelik şartı + resmi belge) veya **imtiyazlı iştirak** (eş, çocuk, nafaka alacaklısı — belge aranmaz) mümkündür. Sıra cetvelinde alacağın **esasına ve miktarına** itiraz **7 gün** içinde Genel Mahkemede davayla; **sıraya** itiraz ise **7 gün** içinde İcra Mahkemesinde şikayet yoluyla yapılır.
8İİK'ya göre Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yoluyla Takipte Ödeme ve İtiraz süreleri kaç gündür?Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda ödeme süresi **10 gün**, imzaya ve borca itiraz ile şikayet süresi ise ödeme emrinin tebliğinden itibaren **5 gün**'dür ve itiraz icra dairesine değil doğrudan **İcra Mahkemesine** yapılır (satıştan başka icra takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz!).
9HMK'da Kesin Yetki ile Kesin Olmayan Yetki arasındaki fark ve Yetki Sözleşmesi yapabilmenin şartları nelerdir?**Kesin yetki** (taşınmazın aynından doğan davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi, miras davalarında ölenin son yerleşim yeri vb.) dava şartıdır ve her aşamada re'sen gözetilir. **Yetki sözleşmesi** ise kesin yetki bulunmayan hallerde sadece **tacirler veya kamu tüzel kişileri** arasında **yazılı** olarak yapılabilir.
10Avukatlık Kanunu'na (1136 s. Kanun — HMGS) göre Avukatlık Stajı süresi ve Avukatlıkla Birleşebilen İşler nelerdir?Avukatlık stajı **1 yıldır** (ilk **6 ayı mahkemelerde**, kalan **6 ayı** ise en az 5 yıl kıdemli bir **avukat yanında** yapılır). Avukatlıkla birleşebilen işler: **Milletvekilliği, il genel/belediye meclisi üyeliği, hukuk alanında profesör ve doçentlik**, özel/kamu tüzel kişilerinin hukuk müşavirliği, **hakemlik, arabuluculuk** ve tasfiye memurluğudur.
11İşçilik alacaklarında (Kıdem tazminatı, İhbar tazminatı, Kötüniyet tazminatı, Yıllık izin ücreti ve Ücret alacakları) zamanaşımı süresi kaç yıldır?Ücret alacakları (fazla çalışma, hafta tatili, UBGT dahil) ile sözleşmenin sona ermesine bağlı **Kıdem tazminatı, İhbar tazminatı, Kötüniyet tazminatı ve Yıllık izin ücreti** alacaklarında zamanaşımı süresi **5 yıl**'dır.
12Türk Borçlar Kanunu'na (TBK) göre İrade Bozukluğu halleri (Yanılma, Aldatma, Korkutma) ile Aşırı Yararlanma (Gabin) iptal süreleri nelerdir?**Yanılma, Aldatma ve Korkutmada** sözleşmeyi iptal süresi; yanılma veya aldatmanın öğrenildiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan itibaren **1 yıl**'dır. **Aşırı Yararlanma (Gabin)** halinde ise zarar gören, düşüncesizlik/deneyimsizliği öğrendiği veya zor durumun ortadan kalktığı tarihten itibaren **1 yıl** ve her halde sözleşmenin kurulmasından itibaren **5 yıl** içinde iptal veya oransızlığın giderilmesini isteyebilir.
13İİK m. 257 vd. uyarınca «İhtiyati Haciz» şartları, tamamlayan merasim süresi ve İhtiyati Hacze İtiraz süresi nedir?Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş (veya borçlunun yerleşim yeri yoksa/mallarını kaçırıyorsa vadesi gelmemiş) para alacakları için mahkemeden alınır. Alacaklı karar tarihinden itibaren **10 gün** içinde uygulanmasını istemeli ve haczin uygulanmasından/tebliğinden itibaren **7 gün** içinde takip talebinde bulunmalı veya dava açmalıdır. Borçlu **7 gün** içinde mahkemeye itiraz edebilir.
14TMK Miras Hukukunda Yasal Mirasçıların Saklı Pay Oranları (Altsoy, Anne-Baba ve Sağ Kalan Eş) ne kadardır?**Altsoy** için yasal miras payının **yarısı ($\frac{1}{2}$)**; **Ana ve babadan her biri** için yasal miras payının **dörtte biri ($\frac{1}{4}$)**; **Sağ kalan eş** için 1. ve 2. zümre ile birlikte mirasçı ise yasal miras payının **tamamı ($\frac{4}{4}$)**, diğer hallerde **üçte ikisi ($\frac{3}{4}$)**'dir. (**Kardeşlerin saklı payı kaldırılmıştır!**)
15TMK Aile Hukukunda Mutlak Butlan ile Nisbi Butlan sebepleri nelerdir ve Yasal Mal Rejimi hangisidir?**Mutlak Butlan**: Eşlerden birinin evlenme sırasında evli olması, sürekli ayırt etme gücü yokluğu, akıl hastalığı ve yasak derecede hısımlık. **Nisbi Butlan**: Geçici ayırt etme gücü yokluğu, yanılma, aldatma, korkutma (**6 ay / 5 yıl**). Yasal mal rejimi **Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi**'dir.
16TBK'ya göre Haksız Fiil ve Sebepsiz Zenginleşmede zamanaşımı süreleri kaç yıldır?Hem **Haksız Fiilde (m. 72)** hem de **Sebepsiz Zenginleşmede (m. 82)** istem hakkı; zarar görenin/hak sahibinin zararı ve tazminat yükümlüsünü (veya geri isteme hakkını) öğrendiği tarihten başlayarak **2 yıl** ve her halde fiilin işlendiği/zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak **10 yıl**'ın geçmesiyle zamanaşımına uğrar (haksız fiilde ceza zamanaşımı daha uzunsa o uygulanır).
176102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre Ticari İşletmenin unsurları ve Ticari İş Karinesi ile sonuçları nelerdir?Ticari işletmenin 4 unsuru: **Gelir sağlamayı hedef tutma, Devamlılık, Bağımsızlık ve Esnaf faaliyetini aşan çap**. Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır; ticari işlerde **teselsül karinesi** (müteselsil sorumluluk) ve **ticari temerrüt faizi** uygulanır.
18TBK Özel Borç İlişkilerinde «Adi Kefalet» ile «Müteselsil Kefalet» ve Kefalet Sözleşmesinin geçerlilik şartları nelerdir?Kefalet sözleşmesi **yazılı** şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı **azami miktar** ile **kefalet tarihi** (ve müteselsil kefil ise bu ibare) kefilin **kendi el yazısıyla** belirtilmedikçe geçerli olmaz; ayrıca eşin yazılı rızası gerekir. Kefalet hakları en çok **10 yıl** sonra sona erer.
19İş Kanunu m. 53'e göre Yıllık Ücretli İzin süreleri (Kıdeme ve Yaşa göre) en az kaç gündür?En az 1 yıl çalışmış olan işçilere: hizmet süresi **1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil)** olanlara **14 gün**; **5 yıldan fazla 15 yıldan az** olanlara **20 gün**; **15 yıl (dahil) ve daha fazla** olanlara **26 gün** izin verilir. **18 ve daha küçük** yaştaki işçilerle **50 ve daha yukarı** yaştaki işçilere verilecek yıllık izin süresi **20 günden** az olamaz (yer altı işçilerinde dörder gün artırılır).
20TBK m. 71, 65-69 uyarınca Kusursuz Sorumluluk halleri (Hakkaniyet, Özen ve Tehlike Sorumluluğu) nasıl sınıflandırılır?**Hakkaniyet Sorumluluğu**: Ayırt etme gücü bulunmayanların sorumluluğu. **Özen (Olağan Sebep) Sorumluluğu**: Adam çalıştıranın (kurtuluş kanıtı getirebilir), hayvan bulunduranın (kurtuluş kanıtı getirebilir), yapı malikinin (**kurtuluş kanıtı getiremez!**) ve ev başkanının sorumluluğu. **Tehlike Sorumluluğu**: Önemli ölçüde tehlike arz eden işletmelerin sorumluluğu.
214857 sayılı İş Kanunu m. 17'ye göre «Süreli Fesih (İhbar Süreleri)» kıdeme göre kaç haftadır?İşi **6 aydan az** sürmüş işçi için **2 hafta**; **6 aydan 1,5 yıla kadar** sürmüş işçi için **4 hafta**; **1,5 yıldan 3 yıla kadar** sürmüş işçi için **6 hafta**; **3 yıldan fazla** sürmüş işçi için **8 hafta**'dır. Bu süreler asgaridir, sözleşmeyle artırılabilir; günde en az **2 saat** yeni iş arama izni verilir.
222004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'na (İİK) göre Genel Haciz Yoluyla İlamsız Takipte Ödeme Emrine İtiraz, İtirazın Kaldırılması ve İptali süreleri nelerdir?Borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren **7 gün** içinde icra dairesine itiraz edebilir (takip durur). Alacaklı, elinde İİK m. 68 belgesi varsa **6 ay** içinde İcra Mahkemesinden **İtirazın Kaldırılmasını** (inkar tazminatı en az **%20**); belge yoksa **1 yıl** içinde Genel Mahkemeden **İtirazın İptalini** (inkar tazminatı en az **%20**) talep edebilir.
23HMK m. 200 uyarınca Senetle İspat Zorunluluğu sınırı ve Senetle İspat Zorunluluğunun İstisnaları (m. 203 — Tanık dinlenebilen haller) nelerdir?Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri gibi hukuki işlemlerin yapıldıkları zamanki miktar veya değeri kanuni sınırı aşarsa **senetle** ispat olunması gerekir. Ancak; **altsoy-üstsoy, kardeşler, eşler, kayınpeder/kayınvalide ile damat/gelin** arasındaki işlemler, senedin yangın/deprem gibi olaylarda kaybolması, irade bozukluğu/gabin iddiaları ve **delil başlangıcı** bulunması halinde tanık dinlenebilir.
24TMK Eşya Hukukunda Taşınır ve Taşınmazlarda «Kazandırıcı Zamanaşımı» süreleri kaç yıldır?Başkasının **taşınır** malını davasız ve aralıksız **5 yıl** iyiniyetle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi mülkiyeti kazanır (çalınmış/kaybolmuş eşyada iyiniyetli üçüncü kişiye karşı **5 yıl** içinde taşınır davası açılabilir). **Taşınmazlarda** ise **Adi Kazandırıcı Zamanaşımı (tapuda yolsuz tescil + iyiniyet) 10 yıl**, **Olağanüstü Kazandırıcı Zamanaşımı 20 yıl**'dır.
25TMK'ya göre Gaiplik kararı verilebilmesi için aranan süreler, görevli mahkeme ve gaipliğin evliliğe etkisi nedir?**Ölüm tehlikesi** içinde kaybolmada tehlikenin üzerinden **1 yıl** (mirasın güvence karşılığı teslimi için **5 yıl**), **uzun zamandan beri haber alınamamada** son haber tarihinden itibaren **5 yıl** (miras için **15 yıl**) geçmelidir. Görevli mahkeme **Sulh Hukuk Mahkemesi**'dir. Gaiplik kararıyla evlilik kendiliğinden sona ermez; eşin ayrıca evliliğin feshini talep etmesi gerekir.
26İİK m. 277-284 uyarınca «Tasarrufun İptali Davası» (İvazsız tasarruflar, Aciz halinde yapılanlar ve Zarar verme kastıyla yapılanlar) süreleri nelerdir?Aciz vesikası sahibi alacaklı tarafından açılır: **İvazsız (bağışlama) tasarruflar** haciz/acizden önceki **2 yıl** içinde, **Aciz halinde yapılan tasarruflar** önceki **1 yıl** içinde, **Alacaklılara zarar verme kastıyla yapılan tasarruflar** ise tasarruf tarihinden itibaren **5 yıllık** hak düşürücü süre içinde iptale tabidir.
276100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (HMK) göre Sulh Hukuk Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevi nasıl ayrılır?Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı ve şahıs varlığına ilişkin davalarda genel görevli mahkeme **Asliye Hukuk Mahkemesi**'dir. **Sulh Hukuk Mahkemesi** ise kira ilişkisinden doğan tüm davalar (ilamsız tahliye hariç), taşınır/taşınmaz paylaştırılması (izale-i şüyu), yalnız zilyetliğin korunması davaları ve çekişmesiz yargı işlerine bakar.
28HMK'da «Yazılı Yargılama Usulü» ile «Basit Yargılama Usulü» arasındaki dilekçe teatisi ve ıslah/iddia-savunmanın genişletilmesi farkı nedir?**Yazılı yargılamada** 4 dilekçe aşaması vardır (dava, cevap, cevaba cevap, ikinci cevap — süreler **2 hafta**) ve iddia/savunmanın genişletilmesi yasağı **cevaba cevap ve ikinci cevap** dilekçeleriyle başlar. **Basit yargılamada** (Sulh Hukuk, İş Mahkemesi, İhtiyati tedbir/haciz vb.) sadece **dava ve cevap dilekçesi** verilir ve yasak **dava ve cevap dilekçelerinin verilmesiyle** hemen başlar.
29HMK'da İstinaf ve Temyiz başvuru süreleri ile Kesinlik Sınırlarının uygulanma zamanı kuralı nedir?Hem **İstinaf** hem de **Temyiz** başvuru süresi kararın usulüne uygun **tebliğinden itibaren 2 hafta**'dır. Parasal kesinlik sınırlarında davanın açıldığı tarih değil, **hükmün verildiği tarihteki** parasal sınır esas alınır; manevi tazminat davalarında ise miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir.
30TTK'ya göre Haksız Rekabet davalarında kimler dava açabilir ve zamanaşımı süresi ne kadardır?Zarar gören veya zarar görme tehlikesi bulunan rakipler, müşteriler ve mesleki/ekonomik birlikler **tespit, men, eski hale iade ve maddi/manevi tazminat** davası açabilir. Zamanaşımı süresi, dava hakkının doğumunun öğrenildiği günden itibaren **1 yıl** ve her halde **3 yıl**'dır.
31İİK m. 82 uyarınca Tamamen Haczedilemeyen ve Kısmen Haczedilebilen mal ve haklar nelerdir?Devlet malları, borçlunun haline münasip **evi**, borçlu ve ailesinin **2 aylık** yiyecek ve yakacağı, mesleki aletleri ve **öğrenci bursları** tamamen haczedilemez. **Maaş ve ücretlerin** ise borçlunun ve ailesinin geçinmeleri için icra müdürünce takdir edilen miktar saklı kalmak üzere **dörtte birinden ($\frac{1}{4}$) az olmamak** üzere haczi mümkündür (**Emekli maaşları** ise nafaka borcu hariç borçlunun muvafakati olmadan haczedilemez!).
324857 sayılı İş Kanunu'na göre İş Kanunu kapsamı dışında kalan işler (m. 4) ve Belirli/Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi ayrımı nedir?Deniz ve hava taşıma işleri, **50'den az (50 dahil)** işçi çalıştırılan tarım ve orman işleri, ev hizmetleri, çıraklar, sporcular ve **3 kişinin** çalıştığı esnaf işyerleri İş Kanunu kapsamı dışındadır. İş sözleşmesinde **deneme süresi** en çok **2 ay** (toplu iş sözleşmesiyle **4 ay**)'dır.