Gastro-intestinale, Hepatobiliaire, Renale en Endocriene Wortels (gastr/o, hepat/o, nefr/o)

32 herhaalkaarten over Grieks-Latijnse wortels van het maag-darm-, lever-gal-, pancreas-, urineweg-, vrouwelijke en mannelijke voortplantings- en endocriene stelsel, inclusief galweg- en nierpathologie, GTPAL-notatie, menstruatiestoornissen en metabole syndromen.

Category
Medical Terminology: Prefixes, Suffixes & Roots
Level
intermediate
Languages
nl → nl
Cards
32
Markdown
Gastro-intestinale, Hepatobiliaire, Renale en Endocriene Wortels (gastr/o, hepat/o, nefr/o) (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Wat betekenen de metabole en endocriene stammen crin/o, glyc/o (glucos/o), kal/i, natr/i, calc/i, ket/o (aceton/o) en toxic/o?crin/o = uitscheiden / secreteren (endocrinologie); glyc/o / glucos/o = suiker/glucose (glycogenolyse, gluconeogenese, hypoglykemie); kal/i = kalium (hyperkaliëmie, hypokaliëmie); natr/i = natrium (hyponatriëmie, natriurese); calc/i = calcium (hypercalciëmie, hypocalciëmie); ket/o en aceton/o = ketonen/aceton (ketoacidose, acetonurie); toxic/o = gif (thyreotoxicose = klinische toestand van een teveel aan circulerende schildklierhormonen).
2Wat betekenen de termen voor verloskundige complicaties placenta praevia, solutio placentae (abruptio placentae), placenta accreta, pre-eclampsie en eclampsie?Placenta praevia = placenta ingenesteld in het onderste uterussegment over het ostium internum van de cervix (pijnloos bloedverlies in het 3e trimester); Solutio placentae / abruptio placentae = voortijdige loslating van een normaal geïmplanteerde placenta vóór de geboorte (pijnlijk bloedverlies en plankharde, hypertonische uterus); Placenta accreta = abnormale trofoblastinvasie in het myometrium zonder klievingsvlak van de decidua basalis; Pre-eclampsie = nieuw ontstane hypertensie en proteïnurie of eindorgaanschade na 20 weken zwangerschap, wat overgaat in Eclampsie bij het optreden van gegeneraliseerde tonisch-clonische insulten.
3Onderscheid tussen acromegalie en hypofysair gigantisme op basis van hun stamwoorden en het tijdstip van sluiting van de epifysairschijven.Beide worden veroorzaakt door een teveel aan groeihormoon (GH / somatotropine) uit een somatotroof hypofyseadenoom: Gigantisme (reuzengroei) treedt op bij kinderen VÓÓR de sluiting van de epifysaire groeischijven, wat leidt tot proportionele lineaire lengtegroei; Acromegalie (acr/o = uiteinden/extremiteiten + -megaly = vergroting) treedt op bij volwassenen NA sluiting van de groeischijven, wat leidt tot vergroting van handen, voeten, kaak (prognathie), tong (macroglossie) en inwendige organen.
4Onderscheid tussen euthyreoïdie, hyperthyreoïdie vs. thyreotoxicose, myxoedeem, cretinisme en exoftalmus (proptosis).Euthyreoïdie = normale schildklierfunctie; Hyperthyreoïdie = overmatige hormoonsynthese door de schildklier zelf vs. Thyreotoxicose = klinisch syndroom van een overschot aan circulerende schildklierhormonen ongeacht de oorzaak; Myxoedeem (myx/o = slijm + -oedeem) = ernstige hypothyreoïdie bij volwassenen met niet-wegdrukbare mucopolysaccharide-infiltratie van de huid; Cretinisme = congenitale hypothyreoïdie met verstandelijke beperking en dwerggroei tot gevolg; Exoftalmus (ex- = naar buiten + ophthalm/o = oog) = uitpuilen van de oogbollen (klassiek bij de ziekte van Graves door retro-orbitale stapeling van glycosaminoglycanen).
5Onderscheid de menstruatietermen: menarche, menopauze, amenorroe, dysmenorroe, menorragie, metrorragie en menometrorragie.Menarche (men/o = maand/menstruatie + -arche = begin) = eerste menstruatie in de puberteit; Menopauze = definitief stoppen van de menstruatie (> 12 maanden); Amenorroe = uitblijven van de menstruatie; Dysmenorroe = pijnlijke menstruatie / menstruatiekrampen; Menorragie = abnormaal hevig of langdurig menstrueel bloedverlies met REGELMATIGE tussenpozen; Metrorragie (metr/o = uterus) = uterien bloedverlies met ONREGELMATIGE tussenpozen tussen de menstruaties door; Menometrorragie = hevig bloedverlies zowel tijdens de menstruatie als op onregelmatige tijdstippen.
6Wat betekenen de combinatievormen van de mondholte stomat/o (or/o), gloss/o (lingu/o), cheil/o (labi/o), gingiv/o, odont/o (dent/i) en sial/o (ptyal/o)?stomat/o (Grieks) en or/o (Latijn) = mond (stomatitis, oraal); gloss/o en lingu/o = tong (glossitis, nervus hypoglossus, sublinguaal); cheil/o en labi/o = lip (cheilosis = mondhoekragaden/lipkloven, labiaal); gingiv/o = tandvlees (gingivitis); odont/o en dent/i = tand; sial/o en ptyal/o = speeksel of speekselklier (ptyalisme, sialolithiasis = speekselsteen), en sialaden/o = speekselklier.
7Onderscheid tussen hydronefrose, nefrolithiasis, ureterolithiasis, pyelonefritis en cystitis.Hydronefrose (hydr/o = water/urine) = uitzetting en verwijding van het nierbekken en de nierkelken door een afvloedbelemmering van urine; Nefrolithiasis = nierstenen; Ureterolithiasis = steen ingeklemd in de urineleider (nierkoliek); Pyelonefritis = opstijgende bacteriële infectie van het nierbekken en het nierparenchym; Cystitis = ontsteking/infectie van de urineblaas.
8Wat betekenen de vulvaire, perineale en mammaire combinatievormen episi/o (vulv/o), perine/o, bartholin/o, mamm/o (mast/o) en thele- (papill/o)?episi/o (Grieks) en vulv/o (Latijn) = vulva / uitwendige schaamstreek (episiotomie = chirurgische inknip van het perineum/vulva-opening tijdens de bevalling, vulvectomie); perine/o = perineum / bilnaad (gebied tussen vagina-ingang/scrotum en anus); bartholin/o = klier van Bartholin / glandula vestibularis major (bartholinitis); mamm/o (Latijn) en mast/o (Grieks) = borst / mamma (mammografie, mastectomie, mastitis, gynaecomastie); thele- en papill/o = tepel (thelarche = begin van de borstontwikkeling, intraductaal papilloom).
9Onderscheid tussen diabetes mellitus en diabetes insipidus op basis van de Griekse en Latijnse oorsprong van hun namen.Diabetes (Grieks = hevel of doorheen stromen) verwijst naar polyurie en polydipsie bij beide aandoeningen; Mellitus (Latijn = honingzoet) verwijst naar glucoserijke, zoete urine veroorzaakt door insulinedeficiëntie of insulineresistentie; Insipidus (Latijn = smaakloos / zonder smaak) verwijst naar verdunde, smaakloze hypotone urine veroorzaakt door een tekort aan antidiuretisch hormoon (ADH / vasopressine, centrale diabetes insipidus) of renale ADH-resistentie (nefrogene diabetes insipidus).
10Wat betekenen de endocriene combinatievormen aden/o, hypophys/o (pituitar/o), pineal/o, thyr/o (thyroid/o), parathyroid/o, adren/o (supraren/o) en gonad/o?aden/o = klier (adenoom); hypophys/o en pituitar/o = hypofyse / hersenaanhangsel (hypofysectomie, panhypopituïtarisme); pineal/o = epifyse / pijnappelklier (scheidt melatonine uit); thyr/o / thyroid/o = schildklier (schildvormig; thyromegalie/struma, thyreoïdectomie); parathyroid/o = bijschildklieren; adren/o / supraren/o = bijnieren (adrenalectomie, adrenarche); gonad/o = geslachtsklieren / gonaden (eierstokken en zaadballen).
11Waar staat de chirurgische afkorting TAH-BSO voor en welke organen worden verwijderd op basis van de stamwoorden?Totale Abdominale Hysterectomie met Bilaterale Salpingo-Oöforectomie: chirurgische verwijdering van de gehele baarmoeder inclusief de baarmoederhals (hysterectomie) via een buikincisie, samen met beide (bilateraal) eileiders (salping/o) en beide eierstokken (oophor/o).
12Hoe wordt de verloskundige GTPAL-notatie (of TPAL) gedefinieerd in het medisch dossier?G (Gravida) = totaal aantal zwangerschappen ongeacht de uitkomst; T (Term / à terme) = bevallingen bij >= 37 weken zwangerschapsduur; P (Preterm / prematuur) = bevallingen tussen 20 weken en 0 dagen en 36 weken en 6 dagen; A (Abortus) = zwangerschapsverlies (spontane miskraam, extra-uteriene zwangerschap of zwangerschapsafbreking) vóór 20 weken; L (Living / levend) = aantal momenteel levende kinderen.
13Wat betekenen de pancreatische en peritoneale combinatievormen pancreat/o, peritone/o, lapar/o (celi/o), oment/o (epiplo/o) en mesenter/o?pancreat/o = alvleesklier / pancreas (pancreatitis, pancreaticoduodenectomie / Whipple-operatie); peritone/o = buikvlies / peritoneum; lapar/o en celi/o = buikwand / abdomen (laparotomie = open buikincisie, laparoscopie, coeliakie); oment/o en epiplo/o = omentum / vetschort (vetrijke peritoneale plooi hangend vanaf de maag); mesenter/o = mesenterium / darmscheil dat de darmen ophangt.
14Wat betekenen de combinatievormen van het bovenste maag-darmkanaal esophag/o, gastr/o, pylor/o en vag/o?esophag/o = slokdarm / oesofagus (oesofagogastroduodenoscopie = OGD); gastr/o = maag (gastritis, gastrectomie); pylor/o = pylorus / maagportier bij de maaguitgang (pyloromyotomie bij hypertrofische pylorusstenose); vag/o = nervus vagus / tiende hersenzenuw (vagotomie).
15Onderscheid de mannelijke urogenitale afwijkingen: cryptorchisme, torsio testis, varicocele, hydrocele, hypospadie vs. epispadie en fimose vs. parafimose.Cryptorchisme (crypt/o = verborgen) = niet-ingedaalde zaadbal; Torsio testis = steeldraai van de zaadstreng waardoor de bloedtoevoer naar de zaadbal wordt afgesloten; Varicocele = verwijde, kronkelende venen van de plexus pampiniformis (voelt aan als een zak met wormen); Hydrocele = ophoping van sereus vocht in de tunica vaginalis (waterbreuk); Hypospadie = uitmonding van de urethra aan de ventrale zijde (onderzijde) van de penis vs. Epispadie aan de dorsale zijde; Fimose = onvermogen om een nauwe voorhuid over de glans terug te schuiven vs. Parafimose = teruggetrokken voorhuid die achter de glans beklemd raakt en strangulatie veroorzaakt.
16Wat betekenen de combinatievormen van de dikke darm col/o (colon/o), cec/o (typhl/o), appendic/o (append/o), sigmoid/o, rect/o en proct/o (an/o)?col/o / colon/o = colon / dikke darm (coloscopie, colectomie); cec/o en typhl/o = caecum / blinde darm (blind eindigende zak aan het begin van de dikke darm; typhlitis = neutropene enterocolitis van het caecum); appendic/o = appendix vermiformis / wormvormig aanhangsel; sigmoid/o = S-vormig colon sigmoideum; rect/o = rectum / endeldarm; an/o = anus; proct/o = anus en rectum samen (proctoscopie, proctocolectomie).
17Wat betekenen de termen voor bekkenbodemprolaps cystocele, rectocele, enterocele en uterusprolaps?Cystocele = uitpuiling (herniatie) van de urineblaas naar achteren in de voorste vaginawand; Rectocele = uitpuiling van het rectum naar voren in de achterste vaginawand; Enterocele = uitpuiling van dunnedarmlissen in de bovenste vaginatop (cavum Douglasi); Uterusprolaps = verzakking van de baarmoederhals en baarmoeder in of door het vaginakanaal.
18Wat betekenen de gastro-intestinale pathologische termen diverticulose vs. diverticulitis, volvulus, invaginatie (intussusceptie) en ileus?Diverticulose = aanwezigheid van uitstulpingen (divertikels) in de colonwand, terwijl diverticulitis = ontsteking/microperforatie van een divertikel; Volvulus (Latijn volvere = rollen/draaien) = steeldraai van een darmlis rond zijn mesenteriale as met obstructie en strangulatie tot gevolg; Invaginatie / intussusceptie = het telescoopvormig inschuiven van een proximaal darmsegment in een aangrenzend distaal segment (aalbessengelei-ontlasting); Paralytische ileus = functionele adynamische stilstand van de darmperistaltiek zonder mechanische obstructie.
19Wat betekenen de termen bij urineonderzoek hematurie, pyurie, bacteriurie, proteïnurie (albuminurie), glucosurie en ketonurie?Hematurie = rode bloedcellen (erytrocyten) in de urine; Pyurie (py/o = pus) = witte bloedcellen (leukocyten) in de urine; Bacteriurie = bacteriën in de urine; Proteïnurie / Albuminurie = eiwit/albumine in de urine (glomerulaire schade); Glucosurie (glycos/o = suiker) = glucose in de urine; Ketonurie = ketonlichamen in de urine (vasten of diabetische ketoacidose).
20Onderscheid de nauw verwante hepatobiliaire combinatievormen: hepat/o, chol/e (bil/i), cholecyst/o, cholangi/o en choledoch/o.hepat/o = lever (hepatitis, hepatoom); chol/e (Grieks) en bil/i (Latijn) = gal (cholelithiasis, biliair); cholecyst/o = galblaas (cholecystectomie); cholangi/o = galwegen in het algemeen (cholangiografie, cholangiocarcinoom, ascenderende cholangitis); choledoch/o = DUCTUS CHOLEDOCHUS / hoofdgalgang specifiek (choledocholithiasis = galsteen in de ductus choledochus).
21Wat betekenen de gastro-intestinale ontlastingstermen steatorroe, hematochezie, melaena, acholische feces en tenesmus?Steatorroe (steat/o = vet + -rrhea) = volumineuze, stinkende, vettige, drijvende ontlasting door vetmalabsorptie; Hematochezie = verlies van helderrood bloed via het rectum (meestal lage tractus-digestivusbloeding); Melaena = zwarte, teerachtige ontlasting door verteerd bloed uit het bovenste maag-darmkanaal; Acholische feces (a- = zonder + chol/e = gal) = bleke, stopverfkleurige ontlasting door galwegobstructie; Tenesmus = pijnlijke, ineffectieve en urgente aandrang tot defecatie.
22Wat betekenen de combinatievormen van het vrouwelijke voortplantingsstelsel hyster/o (metr/o, uter/o), cervic/o (trachel/o), salping/o, oophor/o (ovari/o) en colp/o (vagin/o)?hyster/o, metr/o en uter/o = baarmoeder / uterus (hysterectomie, endometrium, myometrium, metrorragie); cervic/o en trachel/o = baarmoederhals / cervix uteri (cervicitis, trachelectomie); salping/o = eileider / tuba uterina (salpingectomie, hysterosalpingografie); oophor/o (Grieks) en ovari/o (Latijn) = eierstok / ovarium (oöforectomie); colp/o (Grieks) en vagin/o (Latijn) = vagina / schede (colposcopie, colporrafie).
23Onderscheid tussen endometritis, endometriose en adenomyose op basis van hun stamwoorden en pathologie.Endometritis = infectie/ontsteking van het baarmoederslijmvlies (vaak postpartum of bij pelvic inflammatory disease); Endometriose (-osis = abnormale toestand) = aanwezigheid van functionerend endometriumklierweefsel en stroma BUITEN de baarmoeder (bijv. chocoladecysten in de eierstokken, bekkenperitoneum); Adenomyose (aden/o = klier + my/o = spier + -osis) = ingroei van endometriumweefsel rechtstreeks in de spierwand (myometrium) van de baarmoeder.
24Onderscheid tussen azotemie en uremie bij nierfalen.Azotemie (azot/o = stikstof + -emia) is de biochemische afwijking van verhoogde ureum- en serumcreatininewaarden in het bloed; Uremie (ur/o = urine + -emia) is het klinische syndroom waarbij ernstige azotemie leidt tot systemische klachten en verschijnselen (uremische encefalopathie, asterixis, pericarditis, trombocytopathie, uremische rijp).
25Wat betekenen de klinische endocriene termen polydipsie, polyfagie, polyurie, hirsutisme, virilisatie, gynaecomastie en galactorroe?Polydipsie (-dipsia = dorst) = overmatige dorst; Polyfagie = overmatige honger/eetlust; Polyurie = overmatig plassen (klassieke trias van diabetes mellitus); Hirsutisme = overmatige terminale haargroei volgens een mannelijk patroon bij een vrouw door androgeenoverschot; Virilisatie = ontwikkeling van mannelijke secundaire geslachtskenmerken (verlaging van de stem, clitoromegalie); Gynaecomastie (gynec/o = vrouw + mast/o = borst) = goedaardige woekering van mannelijk borstklierweefsel; Galactorroe (galact/o = melk) = ongepaste melkafscheiding uit de borst los van borstvoeding (bijv. bij een prolactinoom).
26Wat betekenen de semenanalysetermen oligospermie, azoöspermie, asthenozoöspermie, teratozoöspermie en aspermie?Oligospermie = abnormaal lage zaadcelconcentratie in het ejaculaat; Azoöspermie (a- = zonder + zo/o = dier/leven + -spermia) = volledige afwezigheid van zaadcellen (spermatozoa) in het ejaculaat; Asthenozoöspermie (asthen/o = zwakte) = verminderde beweeglijkheid (motiliteit) van zaadcellen; Teratozoöspermie (terat/o = monster/misvorming) = hoog percentage afwijkend gevormde zaadcellen; Aspermie = volledig ontbreken van zaadlozing/ejaculaat (bijv. bij retrograde ejaculatie).
27Wat betekenen de combinatievormen van het mannelijke voortplantingsstelsel orch/o (orchi/o, orchid/o, test/o), epididym/o, vas/o (deferent/o), vesicul/o, prostat/o, balan/o en scrot/o?orch/o / orchi/o / orchid/o (Grieks) en test/o (Latijn) = testis / zaadbal (orchitis, orchidopexie, orchidectomie); epididym/o = epididymis / bijbal (epididymitis); vas/o en deferent/o = vas deferens / zaadleider (ductus deferens; vasectomie, vasovasostomie); vesicul/o = vesicula seminalis / zaadblaasje; prostat/o = prostaat / voorstanderklier (transurethrale resectie van de prostaat = TURP); balan/o = glans penis / eikel (balanitis, balanoposthitis); scrot/o = scrotum / balzak (scrotaal).
28Wat betekenen de verloskundige combinatievormen gravid/o (cyes/o), par/o (part/o, toc/o), nat/i, amni/o, chori/o en placent/o?gravid/o en cyes/o = zwangerschap (primigravida, pseudocyesis = schijnzwangerschap); par/o, part/o en toc/o = baring / bevalling (postpartum, dystocie = niet-vorderende of moeilijke baring, oxytocine, tocolyticum); nat/i = geboorte (neonaat, prenataal); amni/o = amnion / vruchtzak (amniocentese, chorioamnionitis); chori/o = chorion (buitenste vruchtvlies; choriocarcinoom); placent/o = placenta / moederkoek (uteroplacentair, placentitis).
29Onderscheid de termen voor urineproductie en mictie: polyurie, oligurie, anurie, nycturie, enuresis en retentie vs. incontinentie.Polyurie = overmatig urinevolume (> 3 L/dag bij volwassenen); Oligurie = lage urineproductie (< 400 mL/dag of < 0,5 mL/kg/uur); Anurie = vrijwel volledig ontbreken van urineproductie (< 50–100 mL/dag); Nycturie = s nachts wakker worden om te plassen; Enuresis = onwillekeurig nachtelijk bedplassen; Urineretentie = onvermogen om een volle blaas te ledigen vs. Urine-incontinentie = onwillekeurig verlies van urine.
30Vergelijk de vier klinische galwegtermen: cholelithiasis, cholecystitis, choledocholithiasis en cholangitis.Cholelithiasis = aanwezigheid van galstenen in de galblaas (galkoliek); Cholecystitis = acute ontsteking van de galblaaswand (meestal door afsluiting van de ductus cysticus; positief teken van Murphy); Choledocholithiasis = galsteen ingeklemd in de ductus choledochus (geconjugeerde hyperbilirubinemie); Acute cholangitis = bacteriële infectie van de afgesloten galwegen (trias van Charcot: koorts, icterus, pijn rechtsboven in de buik).
31Wat betekenen de combinatievormen van de dunne darm enter/o, duoden/o, jejun/o en ile/o in volgorde van proximaal naar distaal?enter/o = dunne darm (of darm in het algemeen; enteritis, gastro-enteritis); duoden/o = twaalfvingerige darm / duodenum (eerste ~25 cm / 12 vingerbreedtes van de dunne darm); jejun/o = nuchtere darm / jejunum (middelste deel van de dunne darm; jejunostomie); ile/o = kronkeldarm / ileum (distale deel van de dunne darm dat eindigt bij de valvula ileocaecalis).
32Wat betekenen de combinatievormen van de urinewegen nephr/o (ren/o), glomerul/o, pyel/o, calic/o (cali/o), ureter/o, cyst/o (vesic/o) en urethr/o?nephr/o (Grieks) en ren/o (Latijn) = nier (nefrologie, renaal); glomerul/o = glomerulus / zeeflichaampje (filterend haarvatkluwen; glomerulonefritis); pyel/o = nierbekken / pyelum (trechtervormig opvangbekken; pyelonefritis, pyelumplastiek); calic/o = nierkelk / calyx; ureter/o = ureter / urineleider (buis van nier naar blaas); cyst/o en vesic/o = urineblaas (cystitis, vesico-ureterale reflux); urethr/o = urethra / plasbuis (buis van blaas naar buiten).