Evrimsel Biyoloji ve Ekoloji: Popülasyonlardan Ekosistemlere

Evrim, popülasyon dinamikleri, ekolojik etkileşimler, enerji akışı ve besin döngüleri üzerine 32 kavram tekrar kartı. Temel genetik ve basit cebir bilgisi gerektirir.

Category
Biology
Level
intermediate
Languages
tr → tr
Cards
32
Markdown
Evrimsel Biyoloji ve Ekoloji: Popülasyonlardan Ekosistemlere (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Lojistik model dN/dt = rN(1 − N/K) içindeki K neyi ifade eder?K taşıma kapasitesidir: bu modelde net büyümenin sıfır olduğu popülasyon büyüklüğü. Doğada taşıma kapasitesi kaynaklarla ve çevre koşullarıyla değişebilir.
2Yönlendirici, dengeleyici ve parçalayıcı seçilim nasıl ayrılır?Yönlendirici seçilim bir fenotipik ucu; dengeleyici seçilim ara fenotipleri; parçalayıcı seçilim ise ara fenotiplere karşı iki ucu destekler.
3Açık okyanusta birincil üretkenliği neler sınırlayabilir?Azot, fosfor veya demir gibi besin maddelerinin sağlanması ve kullanılabilir ışık sınırlayıcı olabilir. Başlıca kısıt bölgeye, mevsime ve suların karışmasına göre değişir.
4Batesçi ve Müllerci taklit nasıl ayrılır?Batesçi taklitte görece savunmasız bir tür, savunmalı bir türe benzer. Müllerci taklitte iki veya daha fazla savunmalı tür benzer uyarı sinyallerini paylaşır.
5Fosfor döngüsünde neden büyük bir gaz rezervuarı yoktur?Başlıca biçimleri kayaç, toprak, su ve canlılardaki fosfatlardır; bunlar kolayca gaza dönüşmez. Atmosferdeki fosfor çoğunlukla toz gibi parçacıklarla taşınır.
6Bir türü kilit taşı tür yapan nedir?Komünite yapısı üzerindeki etkisi, bolluğuna veya biyokütlesine göre orantısız derecede büyüktür.
7Rekabetçi dışlama ilkesi ne öngörür?Kararlı koşullarda, niş farklılığı olmadan aynı sınırlayıcı kaynaklar için rekabet eden türler süresiz birlikte yaşayamaz. Kaynak paylaşımı birlikte yaşamayı mümkün kılabilir.
8Biyolojik azot fiksasyonu nedir?Nitrojenaz atmosferik N₂'yi amonyağa (NH₃) dönüştürür; bu, suda amonyum (NH₄⁺) oluşturabilir. Böylece azot biyolojik moleküllere katılabilir hâle gelir.
9Genetik sürüklenme doğal seçilimden nasıl ayrılır?Sürüklenme alel sıklıklarını rastlantısal örnekleme yoluyla değiştirir; etkisi küçük popülasyonlarda daha güçlüdür. Seçilim, kalıtsal özelliklerle ilişkili üreme başarısı farklılıklarını yansıtır.
10Nitrifikasyonda hangi dönüşümler gerçekleşir?Amonyak/amonyum önce nitrite, ardından nitrata oksitlenir. Amonyak oksitleyen bakteriler veya arkeler ilk basamağı; nitrit oksitleyen bakteriler ikinciyi gerçekleştirebilir. Bazı Nitrospira her ikisini yapar.
11Allopatrik ve simpatrik türleşme nasıl ayrılır?Allopatrik türleşmede popülasyonlar coğrafi olarak ayrılır. Simpatrik türleşme böyle bir ayrılma olmadan gerçekleşir; bitkilerde poliploidi buna örnek olabilir.
12Homolog ve analog yapılar nasıl ayrılır?Homolog yapılar, işlevleri farklı olsa bile ortak atasal kökene sahiptir; insan kolu ile yarasanın ön uzvu gibi. Analog yapılar benzer işlevler için bağımsız evrilmiştir; kuş ve böcek kanatları gibi.
13Hardy–Weinberg dengesindeki diploit bir popülasyonda iki alelli bir lokusun genotip sıklıkları nedir?A alelinin sıklığı p, a alelinin sıklığı q ve p + q = 1 ise AA = p², Aa = 2pq, aa = q² olur. Bu formüller baskınlık gerektirmez.
14Trofik kaskat nedir?Bir trofik düzeydeki değişim başka düzeyleri dolaylı etkiler. Örneğin yırtıcılar otçulluğu azaltıp bitki biyokütlesini artırabilir; sonuç ekosistemin koşullarına bağlıdır.
15Denitrifikasyon nedir ve hangi koşullarda desteklenir?Mikroorganizmalar nitratı azot oksit ara ürünleri üzerinden sonunda N₂'ye indirger. Genellikle oksijenin az olduğu koşullarda desteklenir.
16Fazla azot ve fosforun yüzey akışıyla taşınması suda oksijeni nasıl azaltabilir?Besin maddesi zenginleşmesi alg büyümesini artırabilir. Ardından solunum ve ayrışma çözünmüş oksijeni tüketerek hipoksiye ve balık ölümlerine yol açabilir. Bu, insan kaynaklı ötrofikasyonun olası bir sonucudur.
17Temel niş ile gerçekleşen niş nasıl ayrılır?Temel niş, türün başka türlerle etkileşim olmadan kullanabileceği koşul ve kaynakları tanımlar. Gerçekleşen niş, bu etkileşimlerin ve yayılma gibi kısıtların şekillendirdiği fiilî kullanımı tanımlar.
18Doğal seçilimin bir popülasyonu nesiller boyunca değiştirmesini sağlayan üç koşul nedir?Bireyler farklılık gösterir; bu farklılıkların bir kısmı kalıtsaldır; kalıtsal özellikler belirli bir çevrede üreme başarısındaki farklılıklarla ilişkilidir.
19Hardy–Weinberg dengesinin beş standart varsayımı nedir?Rastgele çiftleşme; mutasyon, göç ve doğal seçilim olmaması; genetik sürüklenmenin bulunmayacağı kadar, fiilen sonsuz bir popülasyon.
20Kısa büyüme mevsimi, alçak bitkiler ve yaygın permafrostla tanınan soğuk, büyük ölçüde ağaçsız biyom hangisidir?Arktik tundra. Yerel bitki örtüsü ve toprak koşulları değişir.
21Kurucu etkisi nedir?Küçük bir grup yeni popülasyon kurduğunda alel sıklıkları, kaynak popülasyondakilerden rastlantıyla farklı olabilir. Bu, genetik sürüklenmenin bir biçimidir.
22Biyolojik tür kavramına göre tür nedir?Gerçekte veya potansiyel olarak birbiriyle çiftleşen ve diğer gruplardan üreme bakımından yalıtılmış doğal popülasyonlardır. Bu kavramı fosillere uygulamak zordur ve eşeysiz canlılara uygun değildir.
23Besin zincirindeki yaklaşık %10 kuralı neyi açıklar?Bir trofik düzeydeki üretimin yaklaşık %10'u sonraki düzeyin üretimine dönüşür; verim değişkendir. Solunum ısı açığa çıkarır; yenmeyen maddeler ve atıklar detritus besin ağlarına katılabilir.
24Parafiletik ve polifiletik gruplar nasıl ayrılır?Parafiletik grup ortak atayı içerir ama bazı torunlarını dışarıda bırakır. Polifiletik grup, farklı soyları bir araya getirirken bunların en yakın ortak atasını dışarıda bırakır.
25Klasik r/K çerçevesi hangi karşıtlığı açıklar ve sınırı nedir?Erken üreme ve az yatırım yapılan çok sayıda yavruyu, geç üreme ve çok yatırım yapılan daha az yavruyla karşılaştırır. Bunlar basitleştirilmiş eğilimlerdir; tüm türleri kapsayan iki katı sınıf değildir.
26Hangi ekolojik ilişki iki tür üzerinde +/0 etkisine sahiptir?Kommensalizm: bir tür yarar görürken diğeri ne yarar ne zarar görür.
27Birincil ve ikincil süksesyon nasıl ayrılır?Birincil süksesyon, gelişmiş toprağın çok az olduğu veya bulunmadığı zeminde başlar. İkincil süksesyon, toprağın ve bazı biyolojik kalıntıların korunduğu bir bozulmadan sonra gerçekleşir.
28Zigot öncesi ve zigot sonrası üreme engelleri nasıl ayrılır?Zigot öncesi engeller döllenmeyi önler; farklı üreme zamanları veya çiftleşme davranışları gibi. Zigot sonrası engeller melezlerin yaşamasını veya üremesini azaltır; melezlerin yaşayamaması ya da kısır olması gibi.
29DDT ve metilcıva neden yırtıcılarda biyolojik büyütme gösterebilir?Yırtıcılar kirleticileri avlarıyla alır ve yavaş uzaklaştırabilir; böylece besin zinciri boyunca derişimler artar. DDT yağda birikir; metilcıva başlıca proteinlere bağlanır.
30Yoğunluğa bağlı ve yoğunluktan bağımsız etkenler nasıl ayrılır?Yoğunluğa bağlı etkenin birey başına etkisi popülasyon yoğunluğuyla değişir; bağımsız etkenin etkisi incelenen koşullarda değişmez. Yoğunluğa bağlılık orantılı veya doğrusal olmak zorunda değildir.
31Monofiletik grup veya klad nedir?Ortak bir atayı ve onun bütün torunlarını içeren gruptur.
32Uyumsal açılım nedir ve neler bunu kolaylaştırabilir?Bir soy, farklı ekolojik roller üstlenen türlere görece hızla çeşitlenir. Yeni ekolojik fırsatlar veya yeni kaynaklara erişim sağlayan özellikler bunu kolaylaştırabilir.